WASHINGTON, DC (NV) – Tối Cao Pháp Viện Hoa Kỳ hôm Thứ Ba, 30 Tháng Sáu, đưa ra phán quyết 5-4 khẳng định Tu Chính Án Thứ 14 bảo đảm quyền quốc tịch theo nơi sinh (birthright citizenship) cho hầu hết mọi người sinh ra trên lãnh thổ Mỹ. Phán quyết này bác bỏ sắc lệnh hành pháp của Tổng Thống Donald Trump ký khi quay lại Tòa Bạch Ốc vào Tháng Giêng, 2025, nhằm tước quyền tự động có quốc tịch Mỹ đối với con của những người nhập cư bất hợp pháp hoặc cư trú tạm thời tại Mỹ.

Theo NBC, đây là một đòn giáng mạnh vào chính quyền ông Trump, một trong những thất bại pháp lý lớn nhất đối với chương trình nghị sự về nhập cư của ông trong nhiệm kỳ thứ hai.

Chủ Tịch Tối Cao Pháp Viện John Roberts viết ý kiến đa số, với đóng góp của các thẩm phán Amy Barrett, Sonia Sotomayor, Elena Kagan, và Ketanji Jackson. Trong khi đó, Thẩm Phán Brett Kavanaugh không đồng tình với ý kiến ông Trump vi phạm Tu Chính Án Thứ 14, nhưng lại đồng ý là vị tổng thống Cộng Hòa vi phạm luật liên bang, với tỉ số phiếu 6-3.

Ba thẩm phán bỏ phiếu thuận cho ông Trump là Samuel Alito, Clarence Thomas, và Neil Gorsuch.

“Quyền công dân, dù là trước đây hay hiện nay, chính là quyền được hưởng các quyền – quyền được tự do tham gia vào cộng đồng chính trị của chúng ta. Những người soạn thảo Tu Chính Án Thứ 14 đã mở rộng lời hứa đó tới ‘mọi người sinh ra tự do trên mảnh đất này.’ Ngày nay, chúng ta vẫn tiếp tục thực hiện lời hứa đó,” ông Roberts viết.

Đa số thẩm phán kết luận rằng những trẻ em sinh tại Mỹ có cha mẹ nhập cư trái phép hoặc chỉ có tình trạng cư trú tạm thời vẫn “thuộc thẩm quyền tài phán” của Mỹ và vì vậy là công dân Mỹ ngay từ khi ra đời theo Điều Khoản Quốc Tịch của Hiến Pháp. Chủ Tịch Roberts viết rằng Tu Chính Án Thứ 14 bảo đảm quyền công dân cho “mọi người được sinh ra tự do trên vùng đất này,” qua đó tái khẳng định một sự việc hơn một thế kỷ ở Mỹ.

Trong phán quyết năm 1898 đối với vụ kiện “United States v. Wong Kim Ark,” tòa cao nhất Hoa Kỳ tuyên bố rằng một người đàn ông sinh ra tại San Francisco, có cha mẹ đều là người Trung Quốc, là công dân Hoa Kỳ.

Theo nhật báo The New York Times, Hiệp Hội Quốc Gia Thăng Tiến Người Da Màu (NAACP) hoan nghênh phán quyết này, đồng thời lưu ý rằng quyền công dân theo nơi sinh bắt nguồn từ việc trao đầy đủ quyền công dân cho những người từng bị bắt làm nô lệ.

“Nỗ lực tấn công Tu Chính Án Thứ 14 của ông Trump phải hứng chịu một đòn giáng mạnh trong ngày hôm nay,” ông Derrick Johnson, chủ tịch kiêm giám đốc điều hành của NAACP, phát biểu. “Phán quyết này là sự khẳng định mạnh mẽ đối với Hiến Pháp và lời cam kết bền vững về sự bình đẳng mà văn bản này đại diện.”

Dân Biểu Mike Johnson (Cộng Hòa-Louisian), chủ tịch Hạ Viện Hoa Kỳ, đang chủ trì một cuộc họp báo khi tòa án công bố phán quyết – có vẻ là người đầu tiên của chính quyền ông Trump lên tiếng “vô cùng thất vọng” về kết quả này, theo NYT.

Ông gọi phán quyết này là quan điểm dựa trên “nguyên văn văn bản luật và ý định ban đầu của người soạn thảo,” và rằng phán quyết này sẽ dẫn đến “những thách thức nghiêm trọng trong tương lai” mà Hoa Kỳ cần phải tìm cách giải quyết.

Phán quyết này của Tối Cao Pháp Viện được kỳ vọng sẽ khép lại một trong những cuộc tranh chấp hiến pháp quan trọng nhất về vấn đề nhập cư trong nhiều thập niên. Quyết định cũng tái khẳng định rằng tổng thống không thể đơn phương thay đổi các quyền hiến định thông qua sắc lệnh hành pháp. (KL) [đ.d.]

WASHINGTON, DC (NV) – Chính quyền Tổng Thống Donald Trump trao hợp đồng xây phòng khiêu vũ $500 triệu tại Tòa Bạch Ốc không qua đấu thầu, theo Washington Post hôm Thứ Ba, 30 Tháng Sáu.

Hợp đồng xây phòng khiêu vũ ở East Wing của Tòa Bạch Ốc được ký kết thông qua Executive Residence, vốn được miễn tuân thủ luật lệ bắt buộc cơ quan liên bang tổ chức đấu thầu và công khai chi tiết hợp đồng, theo bản sao hợp đồng mà tờ báo này có được. Executive Residence là nơi gia đình tổng thống Mỹ sinh sống thực sự trong Tòa Bạch Ốc.

Tòa Bạch Ốc trao hợp đồng này cho công ty xây dựng Clark Construction ở Virginia, và đích thân Tổng Thống Trump tham gia một số cuộc thương lượng về chi phí xây phòng khiêu vũ.

Clark tính tiền lời 3% cho phần xây dựng ban đầu ở East Wing,  mức tiền lời bình thường đối với dự án xây dựng lớn của chính phủ, nhưng vẫn có thể kiếm được hàng chục triệu đô la từ dự án này.

Dự án này dự trù tốn $600 triệu và bao gồm phòng khiêu vũ chứa được tới 1,000 người, bãi đáp và phóng “drone” (máy bay điều khiển từ xa) bên trên và hầm quân sự bên dưới, Tổng Thống Trump cho hay trước đây, theo The Hill.

Mặc dù đang bị kiện, Tòa Bạch Ốc vẫn tiến hành dự án này, nêu lý do là bảo đảm an ninh. Tháng trước, Tổng Thống Trump yêu cầu Quốc Hội chi $1 tỷ tăng cường an ninh cho phòng khiêu vũ này sau khi ông tuyên bố dự án này sẽ không sử dụng tiền đóng thuế của người dân.

Báo Washington Post từng đưa tin hơn một nửa chi phí dự án này là tiền đóng thuế của người dân.

Phòng khiêu vũ trong Tòa Bạch Ốc chỉ là dự án đầu tiên trong hàng loạt dự án sửa sang và làm đẹp Washington, DC, mà Tổng Thống Trump hứa làm. Ông đã cho sửa sang đài phun nước và công viên khắp DC và đang tính xây khải hoàn môn cao 250 foot.

Tổng Thống Trump còn cho sơn lại đáy và trám chỗ rỉ nước dưới Hồ Phản Chiếu Tượng Đài Lincoln. Dự án này đang bị chú ý kỹ vì mới hoàn tất mà sơn đã bị tróc và rong rêu bám đầy. Ông Trump cho biết hai vấn đề đó do kẻ phá hoại gây ra. (Th.Long) [kn]

WASHINGTON, DC (NV) – Tối Cao Pháp Viện (TCPV) Mỹ hôm Thứ Ba, 30 Tháng Sáu, ra phán quyết cho phép các tiểu bang cấm phụ nữ và trẻ em gái chuyển giới thi đấu trong các đội thể thao nữ tại trường học và đại học công lập. Phán quyết này giữ nguyên hiệu lực đối với các đạo luật của Idaho và West Virginia.

Theo Reuters, đây là phán quyết đầu tiên của tòa liên bang trực tiếp giải quyết vấn đề vận động viên chuyển giới trong các môn thể thao học đường và được dự báo sẽ ảnh hưởng đến các đạo luật tương tự trên toàn nước Mỹ.

Với tỷ lệ 6-3, phán quyết của TCPV là bất lợi cho hai học sinh chuyển giới là Becky Pepper-Jackson và Lindsay Hecox – những người đã khởi kiện nhằm phản đối các đạo luật hạn chế tại tiểu bang bang West Virginia và Idaho.

Thẩm phán Brett Kavanaugh, người viết ý kiến đa số, cho rằng các tiểu bang có thể phân biệt vận động viên theo giới tính sinh học vì “những khác biệt thể chất vốn có giữa nam và nữ” cũng như mục tiêu bảo đảm tính công bằng và an toàn trong thể thao nữ.

Trong ý kiến phản đối, Thẩm Phán Sonia Sotomayor, cùng hai Thẩm Phán Elena Kagan và Ketanji Brown Jackson, cho rằng TCPV đã đưa ra quyết định quá sớm và tước đi cơ hội để các nguyên đơn chứng minh rằng những lập luận của các bang không được bằng chứng xác thực hỗ trợ.

Các vụ kiện do hai học sinh chuyển giới là Lindsay Hecox (Idaho) và Becky Pepper-Jackson (West Virginia) khởi xướng. Họ lập luận rằng các lệnh cấm này phân biệt đối xử với người chuyển giới, vi phạm cả Title IX và các quyền hiến định. Trong khi đó, chính quyền hai bang khẳng định các quy định này nhằm bảo vệ sự công bằng trong thi đấu cho các vận động viên nữ.

Trong văn bản phán quyết do Thẩm Phán Brett Kavanaugh soạn thảo, TCPV kết luận rằng các đạo luật này không vi phạm Tu Chính Án Thứ 14 của Hiến Pháp, vốn quy định luật pháp phải được áp dụng bình đẳng đối với mọi người, cũng như không vi phạm Mục IX (Title IX) thuộc Đạo Luật Sửa Đổi Về Giáo Dục năm 1972, vốn nghiêm cấm hành vi phân biệt đối xử về giới trong lĩnh vực giáo dục.

“Hiến Pháp và Mục IX không yêu cầu phải thay đổi toàn diện hệ thống thể thao dành cho phụ nữ và trẻ em gái trên khắp nước Mỹ,” Thẩm Phán Kavanaugh viết.

Ở phần cuối ý kiến ​​của mình, Thẩm Phán Kavanaugh bày tỏ sự cảm thông đối với các vận động viên học sinh ở cả hai phía của vấn đề, đồng thời khẳng định không bên nào đáng bị “xa lánh hay bôi nhọ,” theo NBC.

“Phần lớn các vận động viên học sinh — dù là nữ giới về mặt sinh học hay người chuyển giới — có liên quan đến những tranh cãi về thể thao dành cho người chuyển giới trên khắp cả nước đều đang ở độ tuổi thanh thiếu niên hoặc mới ngoài đôi mươi. Các em đều mong muốn được tham gia thi đấu thể thao, và nguyện vọng đó hoàn toàn xứng đáng được tôn trọng,” ông viết trong phán quyết. “Không một vận động viên học sinh nào, dù là nữ giới về mặt sinh học hay người chuyển giới, đáng phải chịu sự xa lánh hay bôi nhọ.”

Thống đốc West Virginia, ông Patrick Morrisey, thuộc đảng Cộng Hòa, đã hoan nghênh phán quyết của TCPV liên quan đến vụ kiện về vấn đề người chuyển giới tham gia thi đấu thể thao bắt nguồn từ tiểu bang của ông.

“Phán quyết hôm nay sẽ được ghi nhớ như một trong những thắng lợi quan trọng nhất đối với thể thao nữ kể từ khi Đạo Luật Title IX được ban hành,” ông phát biểu.

Theo Reuters, phán quyết được xem là một chiến thắng lớn đối với các tiểu bang do đảng Cộng Hòa lãnh đạo và phù hợp với các chính sách của Tổng Thống Donald Trump nhằm hạn chế vận động viên chuyển giới tham gia các môn thể thao nữ. Hiện đã có hơn hai chục tiểu bang ban hành các quy định tương tự. Quyết định của TCPV được dự báo sẽ củng cố cơ sở pháp lý cho các đạo luật này, trong khi các tiểu bang vẫn cho phép vận động viên chuyển giới thi đấu theo bản dạng giới của họ không bị buộc phải thay đổi chính sách. (KL) [kn]

ROTHBURY, Michigan (NV) – Thi thể em bé mới sinh được phát giác trong nhà vệ sinh lưu động tại liên hoan âm nhạc ở vùng quê Michigan cuối tuần qua, cảnh sát loan báo, theo AP hôm Thứ Hai, 29 Tháng Sáu.

Nhân viên công ty vệ sinh nhìn thấy thi thể em bé chưa tới một tháng tuổi trong lúc lau dọn nhà vệ sinh ở đó sáng Chủ Nhật, ngày cuối cùng liên hoan âm nhạc Electric Forest ở Rothbury, Cảnh Sát Tiểu Bang Michigan (MSP) cho hay.

Cảnh sát chưa công bố lý do đứa bé chết, là trai hay gái, hay họ tìm được cha mẹ hoặc người giám hộ chưa.

Thi thể đứa bé được giảo nghiệm xong hôm Thứ Hai và cảnh sát sẽ cập nhật thông tin một khi điều tra viên xem xong kết quả giảo nghiệm, theo Trung Úy Pat Agema của MSP. Tính tới Thứ Ba, cảnh sát chưa coi vụ này là án mạng, ông Agema lưu ý.

Liên hoan này khai mạc hôm Thứ Năm và thường thu hút hàng chục ngàn người. Phần lớn họ cắm trại trong Double JJ Resort rộng 2,000 mẫu gần bờ hồ Michigan. Cảnh sát cho hay thi thể đứa bé được phát giác trong khu cắm trại và họ đang tìm nhân chứng hoặc ai biết thông tin liên quan.

Hôm Thứ Hai, ban tổ chức liên hoan này đăng lại bản tin của cảnh sát về việc phát giác thi thể đứa bé, cho biết “chúng tôi vô cùng đau đớn phải chia sẻ bản tin xấu này với quý vị.” Ban tổ chức cũng kêu gọi khán giả giúp cảnh sát điều tra. (Th.Long) [kn]

WASHINGTON, DC (NV) – Thượng Nghị Sĩ Ruben Gallego (Dân Chủ-Arizona) đang bị Bộ Tư Pháp (DOJ) điều tra vì bị nghi vi phạm tài chính vận động tranh cử, người biết cuộc điều tra này xác nhận với ABC News hôm Thứ Ba, 30 Tháng Sáu.

Ông Gallego lấy tiền vận động tranh cử đưa gia đình đi Caribbean; Miami, Florida; Nantucket, Massachusetts; và Puerto Rico, nhiều bản tin cho hay. Ông cũng bị cáo buộc dùng tiền vận động tranh cử để trả tiền gửi con.

Ứng cử viên có quyền sử dụng tiền vận động tranh cử để trả tiền gửi con nếu phải gửi con để vận động tranh cử, theo Ủy Ban Bầu Cử Liên Bang.

Hôm Thứ Hai, Ủy Ban Đạo Đức Thượng Viện chấm dứt điều tra ông Gallego về việc ông bị cáo buộc có hành vi tình dục sai trái và vi phạm tài chính vận động tranh cử, sau khi ủy ban không tìm thấy bằng chứng ông vi phạm quy định của Thượng Viện hay luật pháp hiện hành, theo lá thư được văn phòng ông công bố.

Hôm Thứ Ba, trong video đăng trên mạng xã hội X, ông Gallego tuyên bố ông đang bị DOJ nhắm tới vì ông buộc “chính quyền này chịu trách nhiệm.”

ABC News liên lạc với văn phòng ông Gallego để hỏi về cuộc điều tra này. DOJ chưa nói gì về cuộc điều tra này. (Th.Long) [kn]

LOS ANGELES, California (NV) – Giám đốc điều hành, đồng sáng lập công ty Snap Inc., ông Evan Spiegel, cùng vợ là người mẫu, doanh nhân Miranda Kerr, đã giúp hơn 261,000 cư dân California xóa $550 triệu tiền nợ y tế thông qua một khoản quyên góp trị giá nhiều triệu đô la cho tổ chức phi lợi nhuận Undue Medical Debt.

Đây là một trong những chương trình xóa nợ y tế tư nhân lớn nhất tại California, nhằm giảm gánh nặng tài chính cho các gia đình đang chật vật với chi phí chăm sóc sức khỏe, theo LATimes hôm 25 Tháng Sáu.

Vợ chồng ông Spiegel đã quyên góp một khoản tiền trị giá hàng triệu đô la cho Undue Medical Debt – một tổ chức phi lợi nhuận chuyên hỗ trợ xóa nợ cho những người đang gặp khó khăn về tài chính. Tổ chức này thu mua các khoản nợ y tế với số lượng lớn từ các bệnh viện, nhóm bác sĩ, công ty thu hồi nợ và các đơn vị khác với mức giá chỉ bằng một phần nhỏ so với giá trị thực của khoản nợ.

“Khi người thân bị ốm, điều duy nhất bạn muốn làm là tập trung giúp họ hồi phục,” bà Kerr – người cũng là nhà sáng lập thương hiệu chăm sóc da KORA Organics – chia sẻ trong một video cùng ông Spiegel. “Đó là lý do chúng tôi muốn ủng hộ nỗ lực này và góp phần giải quyết gánh nặng nợ nần y tế, để các gia đình có thể toàn tâm chăm sóc người thân và thực sự hỗ trợ quá trình hồi phục của họ.”

Những người đủ điều kiện không cần nộp đơn hoặc hoàn trả bất kỳ khoản tiền nào. Các cá nhân có thu nhập không vượt quá 400% mức nghèo liên bang, hoặc có khoản nợ y tế lớn hơn 5% thu nhập hằng năm, sẽ tự động nhận được thư thông báo từ giữa Tháng Bảy rằng khoản nợ của họ đã được xóa.

Trong đoạn video công bố chương trình, bà Miranda Kerr trấn an người nhận rằng những lá thư này hoàn toàn chính thức: “Nếu bạn nhận được một lá thư thông báo rằng khoản nợ y tế của mình đã được xóa, chúng tôi muốn bạn biết rằng điều đó là thật.”

Bà nói thêm: “Khi người bạn yêu thương bị bệnh, điều duy nhất bạn muốn là tập trung giúp họ khỏe lại.” Trong khi đó, ông Spiegel bày tỏ hy vọng khoản hỗ trợ sẽ mang đến cho các gia đình “một chút bình yên trong tâm trí” để họ có thể tập trung vào những điều quan trọng nhất.

Ông Spiegel cũng cho biết trong một tuyên bố, California đã mang lại rất nhiều điều cho bản thân và gia đình ông, đồng thời khẳng định ông “đặc biệt quan tâm đến sự an sinh của cộng đồng.”

“Trong bối cảnh nhiều gia đình đang phải đối mặt với chi phí sinh hoạt gia tăng ở hầu hết mọi khía cạnh của cuộc sống thường ngày, một hóa đơn y tế bất ngờ có thể gây ra gánh nặng tài chính kéo dài nhiều năm,” ông Spiegel nói, theo LATimes.

Cư dân San Diego County là những người hưởng lợi nhiều nhất từ ​​khoản quyên góp này. Tổng số nợ y tế được xóa nhờ món quà của ông bà Spiegel lên tới khoảng $99 triệu, giúp ích cho 40,369 người. Theo tổ chức phi lợi nhuận này, tại Los Angeles, khoản quyên góp đã giúp xóa $26.7 triệu nợ y tế cho 17,466 người.

Theo bà Allison Sesso, chủ tịch kiêm giám đốc điều hành của tổ chức Undue Medical Debt, nói với LATimes, tại Hoa Kỳ, cứ bốn người trưởng thành thì có một người đang gánh khoản nợ y tế.

“Đây là cuộc khủng hoảng đang ngày càng trầm trọng, gây ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe, sự ổn định về kinh tế cũng như sức khỏe tinh thần. Chúng tôi vô cùng cảm kích khi Evan Spiegel và Miranda Kerr cùng chia sẻ quan điểm rằng không ai phải rơi vào cảnh phá sản chỉ vì chẩn đoán mắc ung thư, và không gia đình nào phải rơi vào tình cảnh buộc phải lựa chọn giữa việc mua thuốc insulin hay mua thực phẩm,” bà Sesso nói.

California là một trong những bang có gánh nặng nợ y tế lớn nhất nước Mỹ, với hàng triệu người dân bị ảnh hưởng dù nhiều người vẫn có bảo hiểm y tế. Khoản quyên góp của ông bà Spiegel và Kerr cho thấy vai trò ngày càng lớn của hoạt động từ thiện trong việc giảm bớt khó khăn tài chính do chi phí y tế gây ra, dù các chuyên gia cho rằng vẫn cần những cải cách chính sách sâu rộng hơn để giải quyết tận gốc vấn đề.

Ông Evan Spiegel, người có khối tài sản ròng trị giá khoảng $2 tỷ, cùng vợ ông từng hỗ trợ xóa nợ cho người khác trước đây. Vào năm 2022, vợ chồng ông đã thanh toán các khoản vay sinh viên cho khóa sinh viên tốt nghiệp của Otis College of Art and Design. (KL) [kn]

WASHINGTON, DC (NV) – Dân Biểu Tom Kean (Cộng Hòa-New Jersey) hôm Thứ Ba, 30 Tháng Sáu, công bố ông bị trầm cảm nặng, phải nằm bệnh viện lâu dài, khiến ông vắng mặt ở Quốc Hội hơn 100 ngày, theo CNN.

Ông Kean công bố bệnh tình khi đọc bài diễn văn được nhiều người mong đợi tại phòng họp khoáng đại Hạ Viện. Ông thừa nhận đây là “bài diễn văn không dễ đọc” nhưng ông cảm thấy phải thông báo với cử tri và đồng nghiệp sau nhiều tháng che giấu.

Phát biểu tại phòng họp khoáng đại Hạ Viện gần như vắng hoe hôm Thứ Ba, ông Kean lần đầu tiên tiết lộ ông bị chẩn đoán mắc bệnh trầm cảm hồi đầu mùa Xuân và phải điều trị nhiều tháng.

“Cách đây mấy tháng, do lo lắng về sức khỏe, tôi vào bệnh viện,” ông Kean kể. “Tôi không ngờ phải ở đó lâu dài. Tôi bị chẩn đoán mắc bệnh trầm cảm.”

“Bác sĩ khuyên tôi ở lại bệnh viện điều trị,” ông Kean cho hay, lưu ý rằng, ban đầu, ông do dự nên ở lại hay không – nhưng cuối cùng, ông quyết định ở lại. Trong lúc ông nằm bệnh viện, văn phòng ông từng hứa ông sẽ trở lại Quốc Hội sau vài tuần nữa, nhưng ông không thực hiện được.

Hôm Thứ Ba, ông Kean giải thích ông thực sự tin có thể nhanh chóng trở lại làm việc, nhưng rồi ông thấy: “Không có thời hạn nào cho chuyện khỏi bệnh. Không có thời hạn nào cho chuyện hồi phục, chỉ có cố gắng cải thiện từng ngày một.”

Ông Kean được Dân Biểu Mike Johnson (Cộng Hòa-Louisiana), chủ tịch Hạ Viện, ủng hộ. Hôm Thứ Ba, ông Johnson cho biết đã khuyến khích ông Kean trở lại Quốc Hội và công khai bệnh tình. Ông Johnson nhấn mạnh công chúng sẽ thông cảm cho ông.

Ông Kean tuyên bố, bây giờ, ông sẵn sàng trở lại, cảm thấy “khỏe hơn, mạnh hơn, và sẵn sàng trở lại làm công việc tôi yêu thích.” Ông nói, giờ đây, ông hiểu rõ hoàn cảnh của hàng triệu người bị trầm cảm nhưng không được giúp đỡ giống như ông.

“Nhiều người âm thầm chống chọi. Nhiều người một mình chống chọi. Nhiều người chống chọi với gánh nặng lớn mà chúng ta không bao giờ thấy. Tôi muốn nói với họ rằng kêu gọi giúp đỡ không phải là yếu đuối, mà là mạnh mẽ,” ông Kean cho hay. (Th.Long) [kn]