NINH BÌNH, Việt Nam (NV) – Hôm 30 Tháng Sáu, Cơ Quan Cảnh Sát Điều Tra Công An Tỉnh Ninh Bình đã khởi tố, bắt giữ hai bị can Phạm Thị Thảo, 33 tuổi, và Lương Văn Khải, 19 tuổi, cùng ở tỉnh Ninh Bình, để điều tra về tội “sản xuất hàng giả.”
Theo báo Dân Trí, qua theo dõi trên mạng xã hội, Phòng Cảnh Sát Kinh Tế Công An Tỉnh Ninh Bình phát hiện một đường dây sản xuất, buôn bán sữa tắm, dầu gội giả các thương hiệu có tiếng với quy mô lớn.
Bị can Phạm Thị Thảo (dấu x) tại cơ quan công an. (Hình: Dân Trí)
Qua điều tra, công an xác định bị can Phạm Thị Thảo là bà “trùm” trực tiếp quản lý, điều hành toàn bộ hoạt động sản xuất, buôn bán của đường dây từ việc nhập nguyên liệu, tem nhãn, bao bì sản phẩm đến việc pha chế các hóa chất để làm giả sữa tắm, dầu gội.
Trong khi đó, bị can Lương Văn Khải là người giúp sức cho bà “trùm” Thảo, có nhiệm vụ quản lý kho hàng, điều hành hoạt động của xưởng sản xuất và tuyển dụng, quản lý nhân công thời vụ…
Để làm hàng giả, các bị can đặt “thủ phủ” sản xuất và phân phối tại hai phường Thành Nam, Nam Định của tỉnh Ninh Bình, và xã Hoài Đức, Hà Nội. Trong đó, tại tỉnh Ninh Bình, bà “trùm” Thảo bố trí ba địa điểm gồm một xưởng sản xuất, hai kho tập kết hàng hóa, dán tem nhãn hoàn thiện sản phẩm…
Còn tại Hà Nội có bốn địa điểm gồm xưởng sản xuất, kho chứa hàng giả thành phẩm và các điểm trung chuyển, tiêu thụ sản phẩm được đưa từ Ninh Bình về.
Hàng sản xuất ra được bán trên nhiều nền tảng mạng xã hội, chạy quảng cáo tiếp cận người tiêu dùng khắp các tỉnh thành ở Việt Nam. Các công đoạn được vận hành độc lập nhưng liên kết chặt chẽ, tạo thành quy trình sản xuất, tiêu thụ khép kín.
Xưởng pha trộn sữa tắm, dầu gội giả của bà “trùm” Thảo tại phường Thành Nam, tỉnh Ninh Bình. (Hình: Mạnh Cường/Tuổi Trẻ)
Sau thời gian theo dõi, Phòng Cảnh Sát Kinh Tế Ninh Bình đồng loạt kiểm tra bảy địa điểm của đường dây làm hàng giả này tại tỉnh Ninh Bình và Hà Nội, phát hiện và thu giữ gần 30,000 sản phẩm dầu gội, sữa tắm thành phẩm và bán thành phẩm giả; hàng chục ngàn vỏ chai, tem nhãn, bao bì cùng số lượng lớn hóa chất, nguyên liệu, máy móc, thiết bị để pha chế, chiết rót, đóng chai, dán tem nhãn và đóng gói sản phẩm.
Theo công an, các sản phẩm sữa tắm, dầu gội giả có tem nhãn của các hãng nổi tiếng như Avarta, Hatomugi, Sirmen, Rangbay, Romannos, Gervenne… được pha chế từ nhiều loại hóa chất khuấy trộn, sau đó chiết rót, đóng chai, dán tem nhãn rồi bán ra thị trường qua các trang mạng xã hội, sàn thương mại điện tử.
Kết quả xác minh với các chủ sở hữu nhãn hiệu trên và kết luận giám định của cơ quan chuyên môn bước đầu xác định, phần lớn sữa tắm là hàng giả, phẩm chất kém.
Hiện công an đang điều tra mở rộng vụ án. (Tr.N) [kn]
EAST RUTHERFORD, New Jersey (NV) – Pháp khẳng định sức mạnh của đội bóng giàu tham vọng đã không cho Thụy Điển cơ hội nào trong khi Na Uy tiếp tục cho thấy vai trò của Erling Haaland trong chiến thắng trước Bờ Biển Ngà, theo ESPN ngày 30 Tháng Sáu.
Hai nửa vui và buồn chia ra cho hai đại diện của Bắc Âu thi đấu cùng ngày tại loạt knock-out vòng 32 đội. Thụy Điển bộc lộ sự chênh lệch đẳng cấp khi đối đầu với á quân World Cup 2022, Pháp, trong khi Na Uy tiếp tục thể hiện sức mạnh trước Bờ Biển Ngà.
Mbappe (10) sút bóng ghi bàn trước hàng phòng ngự của đội tuyển Thụy Điển trong trận Pháp thắng Thụy Điển 3-0. Trận này Mbappe có cú đúp vươn lên cùng Messi dẫn đầu danh sách vua phá lưới. (Hình: Justin Setterfield/Getty Images)
Xác định sức mạnh của Pháp, Thụy Điển tập trung vào khâu phòng ngự bịt kín mọi đường vào khung thành thủ môn Zetterstrom.
Khác với cái cách mà một ngày trước, đội Đức bế tắc trường hàng phòng ngự dày đặc của Paraguay, Pháp kiên trì sử dụng mọi phương án để khoan thủng những lớp phòng ngự của Thụy Điển. Từ phối hợp nhỏ đến chồng biên sang đột phá, sút xa… các học trò huấn luyện viên Didier Deschamp đều thực hiện thuần thục.
Dù ép sân nhưng mãi đến phút 45, Pháp mới có bàn mở tỉ số từ cú sút chéo góc của Mbappe.
Đến phút 53, Olise thực hiện đường chuyền chọc khe cho Barcola thoát xuống nâng tỉ số lên 2-0.
Đến phút 74, Mbappe hoàn tất cú đúp với bàn ấn định tỉ số 3-0 và người kiến tạo một lần nữa là Olise.
Trái với nỗi buồn và sự thất vọng của Thụy Điển, trận đấu diễn ra trước đó trên sân AT&T, Dallas, Texas lại là niềm vui của đại diện Bắc Âu khác, Na Uy.
Xác định Bờ Biển Ngà rất nguy hiểm với những pha bóng tốc độ đầy sức mạnh ở hai biên, Na Uy nhập cuộc thận trọng.
Phút 39, Antonio Nusa mở tỉ số cho Na Uy bằng cú sút xa đẹp mắt.
Erling Haaland (9) mừng bàn thắng ấn định tỉ số 2-1 trong vòng tay đồng đội. Na Uy vượt qua Bờ Biển Ngà, hẹn Brzil ở vòng 1/8. (Hình: Lars Baron/Getty Images)
Có bàn thắng, Na Uy chọn cách chơi phòng ngự với đội hình thấp chờ cơ hội phản công. Kiểm soát bóng nhiều hơn, tấn công nhiều hơn, Bờ Biển Ngà có bàn gỡ hòa 1-1 ở phút 74 do công của Amad Diallo.
Na Uy quay lại lối chơi dâng cao đội hình, kiểm soát bóng, Na Uy được đền bù bằng khoảnh khắc tỏa sáng của Erling Haaland ở phút 86 ấn định tỉ số 2-1 từ đường chuyền của Patrick Berg.
Pháp vào vòng 1/8 sẽ gặp Paraguay, cũng vòng 1/8 Na Uy sẽ đối đầu với Brazil hứa hẹn một trận đấu thú vị. (Phú Trường) [kn]
LONDON, Anh (NV) – Ban nhạc rock Muse tiết lộ họ đang có một số kế hoạch lớn cho chuyến lưu diễn ở Anh và Châu Âu năm 2026, bao gồm “chế tạo phi thuyền,” theo tạp chí NME hôm Thứ Ba, 30 Tháng Sáu.
Thứ Sáu tuần trước, ban nhạc của Anh này tung ra album thứ 10 của họ, “The Wow! Signal,” và hiện đang chuẩn bị cho chuyến lưu diễn khắp nước Anh và Châu Âu mùa Đông tới.
Ban nhạc Muse trình diễn trong 2023 iHeartRadio ALTer EGO tại The Kia Forum ở Inglewood, California, hôm 14 Tháng Giêng, 2023. (Hình: JC Olivera/Getty Images)
“Chúng tôi đang cố chế tạo phi thuyền – giống như quý vị thôi,” Matt Bellamy, trưởng ban nhạc gồm ba thành viên này, nói với NME về kế hoạch cho chuyến lưu diễn.
“Chúng tôi đang cố làm, chế tạo phi thuyền, làm cái gì đó mới lạ bằng laser mà chưa ai làm bao giờ, đúng vậy, sẽ rất tuyệt vời,” Bellamy cho hay. “Sẽ liên quan nhiều hơn với lĩnh vực không gian, khoa học giả tưởng, mà tôi nghĩ sẽ hay cho chúng ta.”
Bellamy cho biết anh hy vọng chiếc phi thuyền đó sẽ bay được, nhưng lưu ý, “Tôi nghĩ sẽ không bay được.”
“Thứ đó sẽ tốn tiền hơn cả căn nhà,” Bellamy cho hay. “Nhưng tôi hứa sẽ rất hấp dẫn.”
Chuyến lưu diễn Anh và Châu Âu của Muse bắt đầu vào Tháng Mười Một. Thứ Năm tuần này, Muse bắt đầu chuyến lưu diễn Bắc Mỹ để quảng bá album “The Wow! Signal” tại Milwaukee Summerfest rồi tới Toronto, Canada; Dallas, Texas; Los Angeles, California; và nhiều nơi khác suốt Tháng Bảy và Tháng Tám. (Th.Long) [kn]
SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Hôm 30 Tháng Sáu, báo Tuổi Trẻ (báo in) ra số cuối cùng. Song, những ngày kế tiếp, báo này vẫn còn bản điện tử (online) đặt dưới sự quản lý của “Cơ Quan Báo và Phát Thanh, Truyền Hình TPHCM.”
Trong khi đó, các tờ báo Người Lao Động, Pháp Luật TP.HCM, Phụ Nữ TP.HCM cùng các tạp chí Giáo Dục TP.HCM, Du Lịch TP.HCM, Doanh Nhân Sài Gòn, Kinh Tế Sài Gòn và Khoa Học Phổ Thông thì ngưng hẳn, chính thức đóng cửa, giải thể.
Những tờ báo giấy ở Sài Gòn bị giải thể không còn xuất bản. (Hình: Hoàng Triều/Người Lao Động)
“Tại sao lại đóng cửa? Các anh chị ở tòa soạn cũng không biết, chúng ta không biết, càng không ai được hỏi ý kiến,” Tiến Sĩ Lê Hồng Giang, một chuyên gia kinh tế-tài chính, bất bình bày tỏ trên trang Facebook cá nhân.
Theo một “quyết định” của Thành Ủy TP.HCM, nền báo chí sôi động hậu 1975 ở Sài Gòn-TP.HCM đã “hoàn thành sứ mệnh, bước vào giai đoạn phát triển mới.”
“Kỳ vọng lớn nhất của TP.HCM là xây dựng một cơ quan báo chí chủ lực của thành phố, có đủ năng lực thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị trong giai đoạn phát triển mới,” ông Trần Trọng Dũng, phó chủ tịch Hội Nhà Báo Việt Nam phụ trách phía Nam, phát biểu nhân 101 năm ngày “Báo Chí Cách Mạng Việt Nam.”
Cựu nhà báo Lưu Nhi Dũ của báo Người Lao Động bày tỏ trên trang Facebook cá nhân: “Có đến tám tờ báo, trong đó có một số báo thời sự kết thúc vào ngày 30 Tháng Sáu bằng một ‘quyết định,’ bất chấp những tờ báo đó gầy dựng thương hiệu và cơ sở hạ tầng làm báo rất lớn trong suốt hơn 50-51 năm, một cách lạnh lùng. Các tờ báo này bị thiệt hại rất lớn về vật chất. Chỉ tính riêng các hợp đồng quảng cáo dài hạn có giá trị hàng tỷ đồng (thường ký cả năm) bỗng dưng phải thanh lý. Các chương trình xã hội tiền tỷ hoạt động sau mặt báo bỗng dưng chấm dứt. Và nữa, báo thời sự nào cũng có ít nhất hơn 10 kênh mạng xã hội, đặc biệt các báo có thu nhập rất lớn từ YouTube, TikTok… nay tự chết. Và còn nữa… Song, thiệt thòi lớn nhất là người đọc và thiệt thòi rất lớn là văn hóa báo chí Sài Gòn-TP.HCM bị đứt gãy sau 165 năm từ Gia Định Báo. Cái này thuộc về di sản phi vật thể, không đo đếm được.”
Báo Tuổi Trẻ xuất bản tờ báo giấy cuối cùng hôm 30 Tháng Sáu. (Hình: Quang Định/Tuổi Trẻ)
Điều khiến mọi người “ngạc nhiên” như một sự tái hiện lịch sử là cũng ngày này 45 năm trước, hôm 30 Tháng Sáu, 1981, tờ báo Tin Sáng – một tờ báo hiếm hoi trước 1975 được phép tái bản sau ngày Sài Gòn thất thủ, cũng bị chính quyền CSVN tuyên bố “đã hoàn thành nhiệm vụ.”
“Ngày hôm nay sẽ đi vào lịch sử báo chí Việt Nam như một ngày ĐÁNG THƯƠNG với lời chào vĩnh biệt của các tờ báo trong số báo cuối cùng. 45 năm trước, tờ báo Tin Sáng cũng bị cho chết đúng ngày này. Các ngài lãnh đạo báo chí rất biết chọn ngày, đúng vào dịp kỷ niệm Báo Chí Cách Mạng, sau khi để anh em nhà báo ăn nhậu nhảy múa đã đời, phong bì đầy tay rồi… hô biến,” cựu nhà báo Nguyễn Ngọc Vinh, châm biếm. (Tr.N) [kn]
Khi Gavin Newsom tranh cử thống đốc California năm 2018, việc ông công khai ủng hộ hệ thống y tế do nhà nước điều hành theo mô hình một người chi trả (single-payer) được xem là một bước đi mạo hiểm, nhưng cũng chính điều đó đã mang lại cho ông sự ủng hộ mạnh mẽ từ các nghiệp đoàn lao động.
Tom Steyer (phía sau, bên trái, mặc vest màu tối) là tỷ phú, nhà hoạt động vì khí hậu, tranh cử chức thống đốc bang California, chụp ảnh cùng các thành viên của Hiệp Hội Điều Dưỡng California, một nghiệp đoàn cấp tiến đã tuyên bố ủng hộ ông, một phần nhờ vào sự ủng hộ mạnh mẽ của ông đối với hệ thống chăm sóc sức khỏe đơn chi trả. (Christine Mai-Duc/KFF Health News)
Ngày nay, những nhân vật thuộc đảng Dân Chủ hàng đầu trong cuộc đua kế nhiệm ông Newsom cũng sử dụng mô hình này như một điều kiện chính trị không thể thiếu, là câu trả lời cho làn sóng bất mãn của cử tri trước tình trạng phí bảo hiểm tăng vọt và chi phí y tế leo thang không ngừng.
Tuy nhiên, trong bối cảnh chưa có ứng viên nào thực sự vươn lên dẫn đầu, những người tranh cử đang công kích lẫn nhau trong các buổi tranh luận và qua các quảng cáo chính trị xem ai có mức độ cam kết tốt nhất cho mô hình y tế do chính phủ quản lý. Điều đáng nói là chưa ai đưa ra được phương án tài chính cụ thể để trang trải chi phí chăm sóc sức khỏe toàn diện cho 40 triệu dân California, khiến cử tri không có cơ sở để đánh giá ứng viên nào thực sự có kế hoạch khả thi.
Các chuyên gia y tế và chính trị cho rằng khái niệm “single-payer” đã chuyển từ giấc mơ của phe cấp tiến hơn một thập niên trước thành luận điểm chính trị chính tại một tiểu bang nơi đảng viên Dân Chủ đông gần gấp đôi đảng viên Cộng Hòa. Các ứng viên Dân Chủ đồng loạt khẳng định đây là giải pháp tốt nhất để giảm chi phí y tế, nhằm thu hút cử tri đang lo lắng về khả năng chi trả khi các lá phiếu chuẩn bị gửi đi trước cuộc bầu cử sơ bộ ngày 2 Tháng Sáu. Trong khi đó, hai ứng cử viên đảng Cộng Hòa hàng đầu gọi mô hình y tế do nhà nước quản lý là “thảm họa” và “chủ nghĩa xã hội.”
“Về nhiều phương diện, ‘single-payer’ đã trở thành thước đo lập trường chính trị của phe cấp tiến,” ông Larry Levitt, cựu cố vấn chính sách Tòa Bạch Ốc và chuyên gia y tế tại KFF, một tổ chức phi lợi nhuận chuyên cung cấp thông tin y tế, nhận định.
Theo ông Levitt, ít cử tri thực sự hiểu rõ thuật ngữ “single-payer,” càng ít người kỳ vọng vị thống đốc tiếp theo sẽ thực hiện được điều đó. Thay vào đó, thuật ngữ này đang đóng vai trò như một tín hiệu về định hướng cải cách y tế của ứng viên.
Ông Xavier Becerra, cựu bộ trưởng Y Tế Và Dịch Vụ Nhân Sinh Hoa Kỳ, người đã nhiều thập niên ủng hộ “single-payer” trong Quốc Hội, đang hứng chịu chỉ trích từ các đối thủ vì một sự thay đổi rõ ràng nhưng tinh tế về chính sách này. Sự thay đổi này diễn ra sau khi ông nhận được sự ủng hộ từ Hiệp Hội Y Khoa California, một nhóm quyền lực đại diện cho giới bác sĩ và từ lâu đã phản đối các dự luật “single-payer” tại California.
Tại buổi tranh luận do CNN tổ chức ngày 5 Tháng Năm, ông Becerra tuyên bố ủng hộ “Medicare Cho Tất Cả,” một đề nghị về hệ thống do liên bang điều hành vốn đang bị đình trệ nhiều năm qua, nhưng từ chối nêu rõ liệu ông có theo đuổi một kế hoạch do California tự chủ hay không. Ông cho biết ưu tiên trước mắt của mình là giảm thiểu tác động từ các đợt cắt giảm ngân sách liên bang được dự báo sẽ ảnh hưởng nặng nề đến người có thu nhập thấp và người khuyết tật đang hưởng Medi-Cal, là chương trình Medicaid của tiểu bang, hiện bao phủ hơn một phần ba dân số California.
Ông Becerra đang đặt cược vào việc cử tri không phân biệt được sự khác nhau giữa các thuật ngữ thường bị nhầm lẫn: “single-payer,” Medicare Cho Tất Cả và bảo hiểm y tế toàn dân. Ông phát biểu tại buổi tranh luận: “Người dân California không quan tâm bạn gọi nó là gì, miễn là họ có được dịch vụ chăm sóc sức khỏe với giá cả phải chăng.”
“Nhiều người không hiểu rõ single-payer là gì, họ cần một hình ảnh ẩn dụ để hiểu,” bà Celinda Lake, chuyên gia chiến lược Dân Chủ và một trong những nhà thăm dò dư luận chính của cựu Tổng Thống Joe Biden trong chiến dịch năm 2020 – chia sẻ.
Tỷ phú, nhà hoạt động Tom Steyer, người quảng bá cho việc tự bỏ tiền túi ra tranh cử như một bằng chứng cho thấy ông không thể bị mua chuộc, nổi bật lên là tiếng nói ủng hộ “single-payer” mạnh mẽ nhất trong cuộc đua, dù trước đó ông từng phản đối mô hình này trong chiến dịch tranh cử tổng thống ngắn ngủi năm 2020.
Nếu đắc cử thống đốc, ông Steyer cho biết sẽ thúc đẩy thông qua dự luật được Hiệp Hội Y Tá California ủng hộ, một dự án vẫn chưa thành hiện thực dưới nhiệm kỳ của ông Newsom. Khi được hỏi về nguồn tài chính để trang trải con số ước tính $731.4 tỷ, ông Steyer trả lời với KFF Health News rằng “Chúa sẽ ở trong từng chi tiết.”
Tại một diễn đàn năm ngoái, cựu Dân Biểu Katie Porter từng nói bà không tin việc xây dựng hệ thống đó trong tương lai gần là khả thi, nhưng sau đó bà lại nói với các đại biểu trong đảng rằng bà sẽ “hiện thực hóa single-payer.” Cựu Thị Trưởng Los Angeles Antonio Villaraigosa và Thị Trưởng San Jose Matt Mahan, hai ứng viên Dân Chủ sát nút nhau trong các cuộc thăm dò, đều không ủng hộ “single-payer.” Hai ứng cử viên có số phiếu cao nhất, bất kể đảng phái, sẽ bước vào vòng tổng tuyển cử Tháng Mười Một
Một số chính khách dày dạn kinh nghiệm nhất đã thất bại khi cố hiện thực hóa “single-payer.” Bản thân ông Newsom, người từng tranh cử với khẩu hiệu sẽ là “thống đốc vì y tế” đã thu hẹp tham vọng ngay sau khi nhậm chức, chuyển sang theo đuổi mục tiêu “tiếp cận y tế toàn dân” thông qua một loạt cải cách mở rộng Medi-Cal và kiểm soát chi tiêu y tế.
Vermont, tiểu bang duy nhất tại Mỹ từng thông qua luật “single-payer” buộc phải đảo ngược quyết định khi các nhà lãnh đạo không tìm được nguồn tài trợ.
Để khai triển “single-payer,” California cần được liên bang cho phép chuyển hướng hàng tỷ đô la từ Medicaid, Medicare và các nguồn tài trợ khác hiện đang chảy vào hệ thống, điều khó có thể xảy ra dưới chính quyền Trump.
Theo một cuộc khảo sát của KFF thực hiện vào Tháng Tư, hơn một nửa người trưởng thành trên toàn quốc cho biết chi phí y tế sẽ có ảnh hưởng lớn đến quyết định bỏ phiếu của họ trong tháng Tháng Mười Một.
Bà Danielle Cendejas, chuyên gia tư vấn chính trị đảng Dân Chủ tại Los Angeles, chuyên hỗ trợ các ứng viên cơ quan lập pháp tiểu bang, cho biết “single-payer” ngày càng xuất hiện nhiều hơn trong các bảng câu hỏi đề cử từ các nhóm vận động cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, các câu lạc bộ Dân Chủ ở cơ sở, và trong các tiêu chí đề cử của nghiệp đoàn quốc gia.
Điều cử tri California thực sự muốn nghe, theo bà Cendejas, là các ứng cử viên có kế hoạch gì để giảm ngay phí bảo hiểm, hạ giá thuốc đắt đỏ, và rút ngắn thời gian chờ đợi tiếp cận dịch vụ y tế.
Mức giá cao ngất ngưởng không khiến bà Jennifer Easton, 63 tuổi, thành viên đảng Dân Chủ ở Oakland, nao núng. Bà cho rằng các quốc gia khác áp dụng mô hình tương tự đã chứng minh có thể hạ thấp chi phí. Bà ủng hộ “single-payer” vì tin rằng người Mỹ đã đến giới hạn của việc vận hành trong khuôn khổ hệ thống hiện tại. Song bà không kỳ vọng bất kỳ ứng viên nào hiện nay có thể thực hiện được điều đó.
“Không ai làm được điều đó trong bốn năm,” bà nói. Nhưng khi thấy một ứng viên nhiệt thành ủng hộ khái niệm này, bà hiểu phần nào triết lý của họ. “Nếu may mắn, đây là kế hoạch của 20, 25 năm.”
Ông Rob Stutzman, chuyên gia tư vấn thuộc đảng Cộng Hòa từng cộng tác với cựu Thống Đốc Arnold Schwarzenegger, nhận định rằng dù người Mỹ tỏ ra ủng hộ “single-payer” trong các cuộc thăm dò, nhưng các buổi thảo luận nhóm cho thấy mức độ đồng thuận giảm mạnh khi cử tri nhận ra điều đó có thể đồng nghĩa với việc mất đi bác sĩ hay gói bảo hiểm hiện tại của họ.
Tại buổi tranh luận trên CNN, ông Steve Hilton, ứng cử viên Cộng Hòa được Tổng Thống Donald Trump ủng hộ, cảnh báo rằng người dân California sẽ phải chịu đựng dịch vụ y tế kém chất lượng và “thuế cao ngất trời để chi trả,” giống như tại Anh Quốc, nguyên quán của ông. Ông Hilton thay vào đó đề xuất tiểu bang chấm dứt việc cung cấp “dịch vụ chăm sóc sức khỏe miễn phí cho người nhập cư bất hợp pháp vốn không nên có mặt ở đây ngay từ đầu.”
Bài phóng sự do KFF Health News thực hiện. KFF Health News là cơ quan truyền thông quốc gia chuyên cung cấp thông tin chuyên sâu về các vấn đề y tế – một trong những chương trình hoạt động chính của KFF – nguồn thông tin độc lập về nghiên cứu chính sách y tế, thăm dò ý kiến, và báo chí. KFF Health News là nhà xuất bản của California Healthline, một dịch vụ độc lập về biên tập thuộc Quỹ Chăm Sóc Sức Khỏe California.
HOLLYWOOD, California (NV) – Công ty Universal Pictures Home Entertainment hôm Thứ Ba, 30 Tháng Sáu, loan báo phim kinh dị “Obssesion” bắt đầu có trên mạng, đến ngày 14 Tháng Bảy sẽ có DVD, Blu-ray và 4K UHD, theo UPI.
Hiện tại, bộ phim kinh dị rất ăn khách này vẫn thu hút khán giả tới rạp. Tới nay, “Obssesion” đạt doanh thu trên $230 triệu ở Bắc Mỹ và hơn $371 triệu toàn cầu. Hồi Tháng Năm, tháng đầu tiên phim công chiếu, doanh thu liên tục tăng mỗi tuần, càng thu hút thêm khán giả.
Curry Barker (trái), Inde Navarrette (giữa) và Michael Johnston dự buổi chiếu “Obsession” đặc biệt của Focus Features tại Hollywood Legion Theater ở Los Angeles, California, hôm 11 Tháng Năm. (Hình: Frazer Harrison/Getty Images)
Curry Barker viết kịch bản và làm đạo diễn “Obsession.” Michael Johnston đóng vai chính, Bear, chàng trai nhút nhát mơ ước cô bạn của anh, Nikki (Inde Navarrette đóng), sẽ yêu anh.
Ước mơ của anh trở thành sự thực nhưng với kết quả hãi hùng vì Nikki trở nên bị ám ảnh với Bear và không chịu rời mắt khỏi anh. Megan Lawless và Cooper Tomlinson đóng vai bạn của họ làm việc chung tại cửa hàng âm nhạc.
“Obssesion” được quay phim chỉ trong chưa đầy một tháng. Chi phí làm phim chỉ khoảng $750,000 tới $1 triệu, được coi là một trong những phim lời nhất lịch sử. Tính tới cuối Tháng Sáu, doanh thu nhiều gấp 300 lần chi phí sản xuất. (Th.Long) [kn]
NEW YORK, New York (NV) – Đạo diễn Carl Rinsch, nổi tiếng với phim “47 Ronin” năm 2013, bị kết án 30 tháng tù liên bang hôm Thứ Hai, 29 Tháng Sáu, vì nhận $11 triệu của Netflix để làm loạt phim khoa học giả tưởng cho công ty này nhưng không bao giờ làm xong, theo Hollywood Reporter.
Năm ngoái, bồi thẩm đoàn ở Manhattan, thành phố New York, xác định ông Rinsch phạm tội lường gạt, rửa tiền và một loạt tội liên quan tới chuyển tiền bất hợp pháp. Trước đó, ông dùng số tiền dành riêng cho dự án làm loạt phim “White Horse” để chơi chứng khoán, rồi sử dụng tiền lời từ chứng khoán để kiện Netflix nhằm đòi thêm tiền để ông làm cho xong loạt phim đó và mua sắm xa xỉ.
Đạo diễn Carl Rinsch. (Hình: John Sciulli/Getty Images for Team One, Saatchi LA)
Tội của ông Rinsch mang án tù tối đa 90 năm và công tố viên liên bang đề nghị tòa tuyên án 60 tháng tù. Tuy nhiên, ông Jed Rakoff, chánh án liên bang ở New York, kết án 30 tháng tù sau khi có bằng chứng vị đạo diễn 50 tuổi này bị bệnh tâm thần chưa điều trị.
“Có lẽ liên quan tới thuốc men không phù hợp mà ông Rinsch nhận được,” Chánh Án Rakoff cho hay trong phiên tòa hôm Thứ Hai, theo Inner City Press. “Nhưng ông cố ý nói dối để lấy thêm tiền của Netflix, che đậy bằng cách rửa tiền và dối trá. Tòa biết điều đó thông qua lời ông khai. Nên phải bỏ tù.”
Ông Jay Claton, công tố viên liên bang, nhấn mạnh, “Bản án hôm nay là thông điệp mang tính răn đe: Tội lường gạt sẽ không được dung thứ.”
Ngoài án tù, ông Rinsch còn bị ba năm quản chế và phải bồi thường Netflix $11 triệu.
Ông Rinsch không bao giờ làm xong “White Horse” mà còn kiện Netflix để đòi thêm hơn $14 triệu ông tuyên bố họ phải trả cho ông theo hợp đồng. Năm ngoái, ông bị tòa xử thua, theo hồ sơ tòa án.
Netflix đang tìm cách lấy lại hơn $4.4 triệu phí pháp lý suốt vụ kiện này.
Năm 2018, Netflix ký hợp đồng khoảng $44 triệu với ông Rinsch để làm “White Horse,” theo AP. Mặc dù ông xài hết số tiền đó, công tố viên coi đó là đầu tư thất bại, không phải tội lường gạt có thể chứng minh, theo Yahoo.
Khi dự án này bị đình trệ và ông Rinsch bắt đầu làm những chuyện bất thường, Netflix hủy dự án vào đầu năm 2021. Tuy nhiên, ngay trước đó, ông kịp thời yêu cầu công ty này đưa đêm $11 triệu, nói dối rằng ông cần tiền để làm cho xong “White Horse.” Thay vào đó, ông dùng tiền để chơi chứng khoán, mua năm chiếc xe Rolls-Royce, một chiếc Ferrari và nhiều thứ xa xỉ khác. (Th.Long) [kn]
HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Một vụ tai nạn giao thông giữa xe bồn chở bê tông và xe máy điện làm nữ sinh 15 tuổi ngã xuống gầm xe bị thương, song tài xế xe bồn đã cố ý cán chết nạn nhân vì cho rằng “thà đi tù, thà đền một lần còn hơn chăm nuôi cả đời.”
Gần một năm sau vụ án khiến dư luận bàng hoàng, hôm 30 Tháng Sáu, Tòa Án Thành Phố Hà Nội đã xử sơ thẩm và tuyên phạt bị cáo Đinh Văn Long, 52 tuổi, quê Phú Thọ, tài xế công ty Vật Liệu Xây Dựng Phong Cảnh ở Hà Nội, 20 năm tù về tội giết người.
Bị cáo Đinh Văn Long tại phiên tòa hôm 30 Tháng Sáu. (Hình: Thân Hoàng/Tuổi Trẻ)
Bị cáo Long chính là “hung thần” cố tình cán chết nữ sinh Nguyễn Đào Hà Anh, 15 tuổi, học sinh Lớp Mười, tại thôn Lam Sơn, xã Phú Xuyên, Hà Nội.
Báo VnExpress dẫn cáo trạng cho biết, khoảng 9 giờ sáng 13 Tháng Chín, 2025, bị cáo Long được giao lái xe bồn chở bê tông từ công ty đến xã Chuyên Mỹ, Hà Nội, cách xa khoảng 20 km.
Khi đi đến gần khu vực cầu chui Vạn Điểm, xã Phú Xuyên, thì em Hà Anh chạy xe máy điện đi cùng chiều phía sau xe bồn vượt lên từ bên phải. Tuy nhiên, khi vượt đến gần đầu xe bồn thì Hà Anh gặp xe vận tải chạy cắt ngang từ bên trái làm em té ngã xuống đường.
Vụ tai nạn khiến chiếc xe máy điện đổ về phía lề đường, còn em Hà Anh ngã sang bên trái, ngay trước đầu xe bồn và bị bánh trước chiếc xe chèn vào người.
Cáo trạng xác định, sau khi biết đã cán nạn nhân, bị cáo Long không đạp thắng mà để xe bồn trờ tới khoảng 4 mét mới dừng lại.
Thời điểm này, bị cáo biết rõ nạn nhân đang mắc kẹt dưới gầm xe. Thay vì xuống kiểm tra hay tìm cách cứu người, bị cáo Long nảy sinh ý định tước đoạt tính mạng nạn nhân vì cho rằng, nếu cô gái trẻ còn sống sẽ phải bồi thường nhiều tiền.
Thế là ông ta tiếp tục cài số xe chạy tới, chèn qua vùng bụng em Hà Anh rồi kéo lê nạn nhân trên mặt đường khoảng 10 mét. Chiếc xe bồn chỉ dừng lại khi bị nhiều người phát hiện hô hoán và chạy đến chặn trước đầu xe.
Hiện trường vụ tai nạn tại khu vực nút giao Vạn Điểm, xã Phú Xuyên, Hà Nội. (Hình: Phạm Dũng/Dân Trí)
“Lúc này, do hoảng sợ và nghĩ đến người này còn sống sẽ phải đền bù số tiền lớn trong khi hoàn cảnh bản thân tôi khó khăn. Khi đó, tôi đã có suy nghĩ nếu phải đi tù thì đi tù luôn và trong tù sẽ không phải đền tiền cho người này nữa nên đã đạp côn, lên số 3 và điều khiển xe về phía trước với mục đích để người này chết luôn và khi đi tù không phải lo đền bù,” Hội Đồng Xét Xử công bố lời khai của bị cáo Đinh Văn Long tại cơ quan điều tra.
Nữ sinh Hà Anh được đưa đi cấp cứu trong tình trạng “đa chấn thương, vỡ khung chậu, tổn thương vùng bụng” và đã thiệt mạng trên đường tới bệnh viện.
Sau khi gây án, bị cáo Long rời khỏi hiện trường. Đến khoảng 7 giờ tối cùng ngày, ông ta đến Công An Xã Phú Xuyên đầu thú.
Kết quả xét nghiệm nhanh xác định, bị cáo Long không có nồng độ cồn và âm tính với ma túy. (Tr.N) [kn]
SAN FRANCISCO, California (NV) – Năm giờ chiều ngày 1 Tháng Bảy, sân Levis’s tại San Francisco, đội đồng chủ nhà Mỹ sẽ gặp đối thủ Bosnia trong trận knock-out vòng 32 đội với nỗi ám ảnh đã 5 năm rồi vẫn chưa biết thắng một đội bóng của Châu Âu, theo World Soccer.
Trước trận gặp Bosnia, những con số không vui về đội tuyển Mỹ khiến những người hâm mộ lo lắng.
Trận Mỹ (áo xanh đen) thua Thổ Nhĩ Kỳ ở vòng đấu cuối Bảng D càng làm tăng thêm chuỗi trận trong suốt 5 năm không thắng được một đội Châu Âu của chủ nhà Mỹ. (Hình: Alex Grimm/Getty Images)
-Chuỗi 13 trận không thắng với 11 trận thua, 2 trận hòa trước các đại diện của Châu Âu.
-Tính đến thời điểm hiện tại là 5 năm không thắng trong đó chuỗi thua liên tiếp các đội Châu Âu là 10 trận trong đó thất bại gần nhất là thua Thổ Nhĩ Kỳ 2-3 trên sân SoFi, Los Angeles tại vòng bảng World Cup 2026.
-Chiến thắng gần nhất của Mỹ trước một đại diện của Châu Âu là trận giao hữu thắng Bắc Ireland 2-1 vào ngày 28 Tháng Ba, 2021.
Khí thế của đội tuyển Mỹ phần nào giảm sút khi lượt trận cuối để thua Thổ Nhĩ Kỳ 2-3. Huấn luyện viên Mauricio Pochettino đau đầu khi chưa phá được nỗi ám ảnh “kỵ rơ” đội Châu Âu của bóng đá Mỹ qua trận cầu trên dù đã tung nhưng ngôi sao tốt nhất vào trận.
Áp lực từ chuỗi 5 năm chưa biết thắng đội Châu Âu chính là đối thủ không nhỏ mà các cầu thủ Mỹ dù chơi trên sân nhà phải vượt qua dù được đánh giá cao hơn Bosnia.
Điều thầy trò ông Mauricio Pochettino cần tránh là tránh bị cuốn vào lối chơi của Bosnia kể cả khi kiểm soát được khu trung tuyến. Đối thủ đầu tiên của đội Mỹ dù vào vòng trong bằng vé vớt nhưng lại là “ông vua của những trận play-off.” Cụ thể là trận thắng đội Ý trên chấm luân lưu trong trận quyết định chiếc vé tham dự World Cup cuối cùng của khu vực Châu Âu.
Bosnia có những cá nhân bản lĩnh phục vụ cho lối chơi nhẫn nhịn chờ cơ hội để hạ con mồi bằng những tình huống cố định hay vài pha xử lý mang tính đột biến.
Vượt qua được Bosnia thì đồng chủ nhà Mỹ sẽ cởi bỏ được áp lực lớn lâu lắm rồi chưa thắng được một đội Châu Âu.
Dự đoán, Mỹ thắng Bosnia 3–1.
Cùng ngày 1 Tháng Bảy, hai trận khác cũng được chờ đợi khi Anh buộc phải phá khối bê tông Congo và Bỉ gặp bài kiểm tra Senegal.
Bosnia, ông vua của những trận play-off sẽ là đội Châu Âu tiếp theo gây khó khăn cho đội tuyển Mỹ. (Hình: Stu Forster/Getty Images)
Anh-Congo: Dù ở cửa trên rất rộng, nhưng với đội vào vòng 32 đội với tư cách nhất bảng L, Anh không hề đơn giản. Một tập thể có cấu trúc tốt dưới thời huấn luyện viên Thomas Tuchel vẫn chưa thực sự trơn tru dù có những cá nhân nổi trội. Trong khi đó, Congo vừa tạo nên một trong những câu chuyện thú vị nhất giải đấu khi lần đầu vượt qua vòng bảng World Cup nhờ lối chơi kỷ luật và khả năng phản công sắc bén.
Điểm mạnh lớn nhất của Anh vẫn nằm ở khả năng kiểm soát nhịp độ và tạo áp lực liên tục ở phần sân đối phương. Những trận đã qua cho thấy họ không bùng nổ về số bàn thắng nhưng kiểm soát rủi ro rất tốt. Tuy nhiên, đây lại là kiểu trận dễ khiến đội cửa trên mất kiên nhẫn.
Congo gần như chắc chắn sẽ đá thấp, giữ đội hình chặt và chờ các tình huống chuyển trạng thái nhanh. Đội bóng Châu Phi đã cho thấy họ không ngại đối đầu các đối thủ lớn và có thể gây khó khăn bằng tốc độ ở hai biên cùng những pha phản công trực diện.
Nếu Anh ghi bàn sớm, thế trận sẽ mở hoàn toàn.
Dự đoán Anh thắng Congo 2–0.
Bỉ-Senegal: Cân bằng nhất trong ba cặp đấu. Bỉ vẫn chưa vào guồng thể hiện qua bộ máy chưa vận hành tốt. Vẫn là lối chơi kiểm soát bóng tốt, tổ chức tấn công đa dạng và sở hữu nhiều cầu thủ có khả năng quyết định trận đấu bằng khoảnh khắc cá nhân.
Senegal thuộc mẫu đội bóng khó chịu với lối chơi giàu sức mạnh. Đại diện Châu Phi sở hữu nền tảng thể lực tốt, tranh chấp quyết liệt và đặc biệt nguy hiểm trong các tình huống bóng hai. Sau vòng bảng, đội bóng Châu Phi cho thấy họ không còn chỉ dựa vào tốc độ mà biết điều tiết nhịp chơi tốt hơn.
Yếu tố quyết định có thể nằm ở khả năng xử lý cơ hội. Bỉ thường tạo ít cơ hội hơn nhưng chất lượng cao hơn, còn Senegal cần tận dụng thật tốt những thời điểm chuyển đổi trạng thái.
Dự đoán trận đấu có thể kéo sang hiệp phụ và chung cuộc Bỉ thắng Senegal 2–1. (Nguyễn Luân) [kn]
HOUSTON, Texas (NV) – Trước trận Nhật-Brazil, mạng xã hội share nhau đoạn video với tiêu đề “Brazil thắng Nhật nhờ học cách cúi đầu.” Cũng với cách “cúi đầu” Brazil đã giành chiến thắng ngược dòng trước Nhật vào vòng 1/8.
Đoạn video trích ra từ một đoạn quảng cáo nước giải khát, hậu vệ Roberto Carlos (cùng thời với Ronaldo, Ronaldinho) trao cho một em bé Nhật chai nước và nhận cái “cúi đầu” cảm ơn từ em bé người Nhật. Hôm sau khi đá với đội Nhật, Roberto Carlos đứng trước quả đá phạt và “áp dụng cái cúi đầu” vào pha đá phạt qua hàng rào cháy lưới đội Nhật.
Cái đầu của Casemiro (5, áo vàng) giúp Brazil quân bình tỉ số 1-1 trong trận thắng Nhật 2-1. (Hình: Lars Baron/Getty Images)
Chỉ là một đoạn quảng cáo vui lấy từ cú sút qua hàng rào khi các cầu thủ Nhật cúi đầu chào Roberto Carlos thì anh tung cú sút đúng vào khoảng trống tạo ra khi các cầu thủ Nhật cúi chào.
Tối 29 Tháng Sáu, đội Brazil đã có màn ngược dòng kịch tính đánh bại đội Nhật trong vòng đấu knock-out ở vòng 32 đội.
Sau trận đấu, ống kính quay cận cảnh cầu thủ Matheus Cunha giơ năm ngón tay tượng trưng cho năm chức vô địch World Cup của Brazil cùng lời nhắn nhủ đến tiền vệ Kento Shiogai của đội Nhật rằng “Hãy tôn trọng quá khứ và cả hiện tại của bóng đá Brazil.”
Được biết, đây là màn đáp trả của Cunha sau phát biểu trước trận của tiền vệ đang khoác áo Wolfsburg. Trước trận, tiền vệ Nhật lên tiếng hạ thấp nền bóng đá Brazil: “Chúng tôi đủ sức đánh bại Selecao vì Brazil bây giờ không còn là tên tuổi như trong quá khứ.”
Cunha “ghim” và đáp trả sau khi Brazil “tiễn” Nhật về nước.
Cunha (9, giữa) cầu thủ Brazil sau trận đấu chỉ trích tiền vệ Kento Shiogai xúc phạm đội Brazil nhưng vẫn đến ôm Tanaka an ủi cầu thủ Nhật người phạm sai lầm dẫn đến bàn thua. (Hình: Alex Slitz/Getty Images)
Khi được hỏi về hành động và lời lẽ nhắm vào Shiogai, tiền đạo của Brazil chia sẻ: “Chúng tôi luôn nói về đất nước Nhật và bóng đá Nhật nói riêng với sự tôn trọng lớn. Họ đã trở nên vĩ đại như thế nào trong bóng đá, đội tuyển của họ giỏi ra sao và Nhật tiến bộ nhanh với cách làm bóng đá tiến bộ, chúng tôi tôn trong họ. Khi nói về Brazil, tôi nghĩ anh ấy cần có sự tôn trọng. Những gì chúng tôi đại diện cho Brazil lớn hơn bản thân mình.”
Tuy tỏ thái độ với tiền vệ Shiogai nhưng ở khía cạnh khác, Cunha lại cho thấy hình ảnh anh rất tình cảm và tôn trọng cầu thủ đã để thua mình. Tiền đạo của Brazil đi thẳng đến chỗ cầu thủ Tanaka đang suy sụp.
Tanaka là cầu thủ của Nhật đã mắc lỗi dẫn tới bàn thua quyết định của đội nhà và người ngồi khóc một mình sau tiếng còi kết thúc. Cunha đã tiến tới vị trí Tanaka, an ủi tiền vệ này rất chân thành và dành cho Tanaka một cái ôm. (Yến Nhi) [kn]
ZURICH, Thụy Sĩ (NV) – Ở tuổi 39 với nhiều kỷ lục thiết lập thậm chí là phá kỷ lục quá xa, ngôi sao Lionel Messi mới đây lại được FIFA phân tích về “nghệ thuật đi bộ” trên sân. Điều nghe có vẻ như phản lại bóng đá đỉnh cao nhưng lại được xem là trường hợp đặc biệt của một siêu sao, theo FIFA.
Trong bóng đá hiện đại, nơi mọi thứ đều được đo bằng dữ liệu như số km di chuyển, số lần tăng tốc, tốc độ tối đa, cường độ pressing… việc một cầu thủ nổi tiếng vì đi bộ nghe giống một lời châm biếm nhưng hóa ra đấy lại là sự xác nhận của một trường hợp rất đặc biệt.
Lionel Messi đi bộ trên sân. (Hình: Paul Ellis/AFP via Getty Images)
Ở tuổi 39, khi nhiều ngôi sao cùng thế hệ đã giải nghệ hoặc lùi sâu khỏi sân khấu lớn, đội trưởng Argentina tiếp tục gây ngạc nhiên ở World Cup 2026. Không phải vì chạy nhanh hơn, không phải vì pressing nhiều hơn, cũng không phải vì tranh cướp bóng tích cực như cái cách mà nhiều huấn luyện viên buộc cầu thủ mình phải đa năng, đa dạng, mà bởi cách Messi làm điều ngược lại là đi bộ.
Phân tích kỹ thuật của FIFA không xem đó là dấu hiệu suy giảm thể lực hay tuổi già. Trong các báo cáo kỹ thuật và phân tích hiệu suất gần đây, tổ chức này lại coi đó là một phần trong cách vận hành của siêu sao người Argentina và là một biểu hiện điển hình của trí tuệ chơi bóng ở đẳng cấp hiếm có.
FIFA đã đưa ra một thống kê khiến nhiều người sửng sốt. Trong trận đấu với Jordan tại lượt trận thứ ba bảng J, báo cáo theo dõi vận động cho thấy Messi chỉ chạy 3-4 mét (9.84-13.12 feet) ở ngưỡng tốc độ trên 25 km/giờ (15.5 mph) – mức gần như thấp nhất có thể đối với một cầu thủ tấn công. Phần lớn quãng đường di chuyển còn lại của anh diễn ra ở cường độ thấp hơn rất nhiều.
Nếu nhìn bằng con mắt thông thường, đó có thể là hình ảnh của một cầu thủ lười biếng. Nhưng nếu nhìn bằng con mắt chiến thuật, đó lại là một thứ hoàn toàn khác.
Trong phân tích của FIFA Training Centre, điều Argentina làm không phải là bắt Messi thích nghi với nhịp độ trận đấu. Họ thiết kế nhịp độ trận đấu để phù hợp với Messi. Các cầu thủ xung quanh liên tục xoay vị trí, tạo ưu thế quân số ở biên, kéo giãn cấu trúc phòng ngự đối thủ và mở ra những khoảng trống để số 10 xuất hiện đúng thời điểm, đúng khu vực.
Nói cách khác, Messi không chạy theo trận đấu. Ngược lại, anh khiến trận đấu chạy theo mình.
Đi bộ nhiều nhưng khi cần tăng tốc thì Messi (10) đã có mặt ở điểm cần đến và là người đến trước. (Hình: Francois Nel/Getty Images)
Điểm đặc biệt của Messi nằm ở việc anh sử dụng những khoảng thời gian tưởng như thụ động để thu thập thông tin. Khi đồng đội luân chuyển bóng, Messi quan sát. Anh nhìn vị trí trung vệ lệch bao nhiêu mét. Anh chờ hậu vệ biên dâng cao thêm một bước. Anh ghi nhớ ai đang mất tập trung. Và rồi chỉ cần tích tắc tăng tốc, toàn bộ cấu trúc phòng ngự có thể bị phá vỡ.
Điều đáng kinh ngạc là khi thể chất giảm đi theo tuổi tác, hiệu quả của Messi lại không biến mất. Đó là lý do khiến người phụ trách thể lực tuyển Argentina từng trả lời rất ngắn gọn khi được hỏi về dữ liệu GPS của Messi: Gần như không cần nhìn quá nhiều, bởi Messi hiểu cơ thể mình cần làm gì. Anh ấy đi bộ nhưng là người luôn đến nơi cần đến trước tất cả. (Anh Khoa) [kn]
ORANGE COUNTY, California (NV) – Mùa Xuân, mùa mua bán nhà sôi động nhất trong năm tại Mỹ, đang khép lại trong không khí khá trầm lắng.
Theo Redfin, số nhà mới đưa lên thị trường trong tuần kết thúc ngày 21 Tháng Sáu giảm 1.7% so với tuần trước, xuống mức thấp nhất kể từ Tháng Hai. Tổng số nhà đang rao bán cũng giảm 0.4%, mức giảm theo tuần mạnh nhất kể từ cuối Tháng Tư.
Nhiều người bán rút lui khỏi thị trường khi nhu cầu mua nhà yếu đi, trong lúc người mua vẫn dè dặt vì giá nhà đắt và lãi suất vay mua nhà còn cao. (Hình minh họa: Storyblocks.com)
Nguyên nhân chính là nhiều chủ nhà bắt đầu rút lui khi thấy nhu cầu mua nhà yếu đi. Doanh số nhà chờ bán giảm 0.1% so với tuần trước, đánh dấu tuần giảm thứ ba liên tiếp sau khi đạt đỉnh vào Tháng Năm. Đơn xin vay mua nhà cũng giảm tuần thứ hai liên tiếp, theo Hiệp Hội Ngân Hàng Thế Chấp (MBA). Tuy vậy, nếu so với cùng kỳ năm ngoái, doanh số nhà chờ bán vẫn cao hơn 4.2%.
Nhu cầu mua nhà chậm lại vì chi phí sở hữu nhà vẫn ở mức quá cao. Giá bán nhà trung vị (median) tại Mỹ tăng 2.5% so với cùng kỳ năm trước, lên mức kỷ lục $408,814. Lãi suất cố định trung bình cho khoản vay mua nhà kỳ hạn 30 năm ở mức 6.47% trong tuần qua, theo Freddie Mac.
Lãi suất cao cũng làm cho nguồn cung mới giảm. Nhiều chủ nhà muốn bán căn hiện tại rồi mua căn khác. Nhưng nếu bán vào lúc này, họ có thể phải từ bỏ khoản vay cũ với lãi suất thấp để nhận khoản vay mới với lãi suất cao hơn nhiều. Vì vậy, nhiều người chọn ở lại căn nhà hiện tại, dù trước đó từng có ý định bán.
Tâm lý người mua cũng chịu tác động từ bất ổn kinh tế, từ lạm phát đến các biến động chính trị quốc tế. Khi lãi suất vay mua nhà còn cao, giá nhà lập kỷ lục và triển vọng kinh tế bấp bênh, nhiều người mua chọn đứng ngoài quan sát thay vì xuống tiền.
Dù vậy, thị trường chậm lại đang giúp người mua có thêm lợi thế ở nhiều nơi. Redfin cho biết tại phần lớn nước Mỹ, số người bán hiện nhiều hơn số người mua. Nhờ đó, người mua có thêm cơ hội thương lượng giá, yêu cầu sửa chữa, hoặc đòi người bán nhượng bộ trước khi hoàn tất giao dịch. Trong Tháng Năm, gần một nửa người bán nhà tại Mỹ đã nhượng bộ người mua, tỉ lệ cao nhất từng được ghi nhận cho tháng này.
Ben Ambroch, chuyên viên địa ốc Premier của Redfin ở Milwaukee, cho biết các chuyên viên kiểm tra nhà đang rất bận. Người mua thường đưa điều khoản kiểm tra nhà vào đề nghị mua nhà, một dấu hiệu cho thấy họ có nhiều thế thương lượng hơn. Khi người bán nắm lợi thế, người mua thường phải bỏ điều khoản này để đề nghị mua hấp dẫn hơn. Hiện nay, sau khi kiểm tra nhà, người mua có thể yêu cầu sửa chữa hoặc yêu cầu người bán giảm tiền, và nhiều người bán phải chấp nhận để hoàn tất giao dịch.
Tuy nhiên, khả năng thương lượng còn tùy thuộc từng căn nhà. Những căn nằm trong khu vực được săn đón, tình trạng tốt và định giá hợp lý vẫn có thể thu hút nhiều người mua. Một số căn như vậy vẫn tạo ra cạnh tranh trả giá gay gắt.
Các dữ liệu khác cũng cho thấy thị trường đang chậm lại. Tính đến ngày 20 Tháng Sáu, lượng tìm kiếm Google cho cụm từ “homes for sale” giảm khoảng 10% so với tháng trước, và cũng giảm khoảng 10% so với cùng kỳ năm ngoái. Hoạt động đi xem nhà tăng 19% so với đầu năm, trong khi cùng thời điểm này năm trước mức tăng là 33%.
Trong bốn tuần kết thúc ngày 21 Tháng Sáu, giá niêm yết trung vị tại Mỹ là $404,396, tăng 2.6% so với cùng kỳ năm trước. Với lãi suất 6.47%, khoản thanh toán vay mua nhà hằng tháng ở mức $2,628. Nhà cũng mất nhiều thời gian hơn để bán, với thời gian rao bán là 39 ngày, lâu hơn một ngày so với năm ngoái. Riêng tỉ lệ nhà rao bán phải giảm giá là 19.6%, thấp hơn mức 21% của cùng kỳ năm trước.
Nhìn chung, mùa Xuân địa ốc Mỹ năm nay khép lại trong sự thận trọng của cả người mua lẫn người bán. Giá nhà kỷ lục và lãi suất cao tiếp tục gây áp lực lên thị trường. Nhưng với những người mua còn kiên nhẫn, đây cũng là giai đoạn họ có nhiều cơ hội thương lượng hơn so với thời thị trường nóng trước đây. (Ng.Tr) [T.C.]
ORANGE COUNTY, California (NV) – Cư dân mọi thành phố ở Orange County sẽ được dự các cuộc họp Hội Đồng Thành Phố trực tuyến bắt đầu vào Tháng Bảy vì luật mới của tiểu bang.
Theo báo mạng Voice of OC hôm Thứ Ba, 23 Tháng Sáu, đó là một phần của Đạo Luật SB 707, yêu cầu các thành phố phải cho cư dân dự các cuộc họp trực tuyến qua điện thoại hoặc qua hệ thống liên lạc qua hình ảnh và âm thanh.
Một cư dân phát biểu trước Hội Đồng Thành Phố Garden Grove. (Hình minh họa: Julie Leopo/Voice of OC)
Điều đó có nghĩa là các dân cử phải cho phép cư dân cơ hội phát biểu trong các phiên họp, qua điện thoại hoặc qua mạng bằng Zoom. Đó là cách từng được áp dụng trong đại dịch COVID-19 vì cư dân không thể đến dự những phiên họp Hội Đồng Thành Phố.
Tuy nhiều thành phố đã chấm dứt cho cư dân họp trực tuyến, tiểu bang đang bắt buộc họ làm điều này lại để tăng cường minh bạch và cho cư dân cơ hội tiếp xúc với các dân cử nhiều hơn.
SB 707 áp dụng cho những thành phố có hơn 30,000 dân hoặc cho những thành phố trong quận hạt có hơn 600,000 dân. Điều này có nghĩa là tất cả thành phố của Orange County đều đạt tiêu chuẩn này vì quận hạt có hơn 3 triệu cư dân. SB 707 có hiệu lực cho đến Tháng Giêng, 2030.
Hiện nay, một số thành phố của Orange County vẫn cho cư dân họp trực tuyến, trong khi nhiều thành phố đang tìm cách thực hiện lại trước hạn chót.
Những thành phố vẫn còn cho cư dân dự các phiên họp trực tuyến là Costa Mesa, Fountain Valley, Fullerton, Irvine, Santa Ana, và Villa Park. Họ vẫn giữ phương pháp này từ đại dịch cho đến nay và làm theo đúng yêu cầu của SB 707.
Costa Mesa cho biết họ cho cư dân dự trực tuyến không chỉ Hội Đồng Thành Phố, mà còn dự họp các ủy ban.
Fullerton cho hay chưa bao giờ ngưng cho cư dân dự các cuộc họp trực tuyến, Irvine cũng nói điều đó, và Fountain Valley nhấn mạnh không có vấn đề gì với hệ thống đó từ năm 2020 đến nay.
Villa Park, thành phố nhỏ nhất Orange County với 6,000 cư dân, cho cư dân phát biểu trực tuyến từ đại dịch COVID-19 đến nay nếu họ xin phép.
Đến ngày 1 Tháng Bảy, các thành phố khác phải tìm được cách cho cư dân phát biểu trực tuyến.
Bà Theresa Bass, thư ký thành phố Anaheim, cho biết cư dân vẫn được phát biểu qua Zoom, nhưng phải ghi danh trên mạng trước 5 giờ chiều Thứ Ba. Tuy là thành phố lớn nhất Orange County, Anaheim không cho cư dân gọi điện thoại để phát biểu, ngay cả lúc quyết định bán sân vận động Angel Stadium đầy tranh cãi.
Hầu hết các thành phố sẽ sử dụng Zoom cho cư dân dự các cuộc họp và phát biểu tại nhà khi đến lúc cần nói về một vấn đề nào đó. Những người đến phòng họp thường có ba phút để phát biểu, và SB 707 yêu cầu thành phố cho những người phát biểu trực tuyến thời gian như nhau.
Vài thành phố như Anaheim hay Aliso Viejo khen ngợi thay đổi từ SB 707, cho rằng sẽ làm cư dân quan tâm đến chính trị nhiều hơn. Trong khi đó, một số thành phố khác thì chỉ trích, cho rằng như vậy sẽ làm các phiên họp kéo dài hơn.
SB 707 còn yêu cầu các Hội Đồng Thành Phố phải thông qua quy định về gián đoạn nếu hệ thống chiếu các phiên họp gặp trục trặc, phải ngưng họp ít nhất một tiếng đồng hồ để sửa lại.
Nếu không sửa lại được sau một tiếng, các dân cử phải bỏ phiếu để kết thúc phiên họp hay tiếp tục phiên họp mà không chiếu trực tuyến nữa.
Hội Đồng Thành Phố Orange thông qua quy định vào ngày 9 Tháng Sáu, nhưng không hài lòng với chi phí vì những thay đổi này, nhất là khi thành phố đang thiếu hụt ngân sách. Tuy không có chi phí nào lớn liên quan đến SB 707, thành phố phải mua nhu liệu và nâng cấp hệ thống điện toán để chiếu các phiên họp cũng như cho cư dân phát biểu trực tuyến.
Garden Grove thì bỏ ra $75,500 để nâng cấp công nghệ và thiết bị để làm theo yêu cầu của SB 707.
Một vấn đề khác mà các thành phố phải đối phó khi cho cư dân họp trực tuyến là cách cư xử không đàng hoàng khi phát biểu, còn được gọi là “đánh bom Zoom.”
Đó là một vấn đề với các Hội Đồng Thành Phố trong đại dịch COVID-19 vì nhiều người tham dự họp trực tuyến chỉ để chửi bới hoặc phát biểu không đúng chủ đề với mục đích trêu chọc và xem phản ứng của các dân cử.
Kiểm soát phát biểu trực tuyến rất khó vì những người phát biểu không cần cho người khác thấy mặt. Các luật sư thành phố cho biết các dân cử có quyền cảnh cáo những người phát biểu qua mạng và còn có thể tắt microphone của họ nếu vi phạm quy định.
Đây là lần đầu tiên mọi thành phố của Orange County chiếu trực tiếp các phiên họp Hội Đồng Thành Phố trên mạng, sau khi hai thành phố là Rancho Santa Margarita và La Palma không chiếu trong nhiều năm. Hai thành phố chỉ phát thanh các cuộc họp, làm nhiều cư dân khó theo dõi tại nhà và không biết ai đang nói.
Tuy SB 707 không yêu cầu các thành phố chiếu trực tiếp những phiên họp, Rancho Santa Margarita và La Palma bỏ phiếu để thông qua việc chiếu họp Hội Đồng Thành Phố vì nghĩ điều đó sẽ bị yêu cầu trong tương lai. (TL) [đ.d.]
WASHINGTON, DC (NV) – “Mình xin vào diễn hành, họ không cho thì thôi. Họ chỉ gởi thông báo, mình quyết định không nói tới nói lui nữa, không muốn mọi người suy đoán, rồi nói người này người kia vô trách nhiệm.”
Cộng đồng Việt Nam tham gia Diễn Hành Văn Hóa Quốc Tế tại New York năm nay. (Hình minh họa: Kathy Nguyễn/vacdmv.org)
Đó là lời của ông Hoàng Đức Long, chủ tịch Cộng Đồng Việt Nam Vùng Washington DC, Maryland, và Virginia, nói với nhật báo Người Việt hôm Thứ Ba, 30 Tháng Sáu, liên quan đến việc nói rằng cộng đồng Việt Nam “bị loại” khỏi cuộc diễn hành Lễ Độc Lập kỷ niệm 250 ngày lập quốc của Mỹ, đang được lan truyền trên mạng xã hội mấy ngày nay.
Ông kể tiếp: “Chúng tôi nộp đơn khoảng Tháng Ba hoặc Tháng Tư cho America250. Đây là việc chúng tôi làm đều đặn mỗi năm và đều được tham gia. Tuy nhiên, năm nay họ nói có nhiều hội đoàn quá, nên không còn chỗ.”
“Sau đó, chúng tôi có nhờ nhiều người can thiệp, nhất là các vị dân cử như hai dân biểu liên bang Derek Trần (California) và James Walkinshaw (Virginia), cũng như Dân Biểu Tiểu Bang Kathy Trần của Virginia và bà Kimmy Dương, một nhân vật có thanh thế trong cộng đồng,…nói chung là nhiều lắm, nhưng không thấy ai nói gì hết,” ông Long chia sẻ thêm.
Cộng Đồng Việt Nam Vùng Washington DC, Maryland, và Virginia tham dự Diễn Hành Ngày Độc Lập Mỹ năm 2024. (Hình minh họa: Người Việt)
Ông Long cũng chia sẻ với nhật báo Người Việt email của ban tổ chức trả lời ông như sau:
“Thưa ông Long,
Cảm ơn ông nộp đơn ghi danh tham gia Cuộc Diễn Hành Quốc Gia Ngày Độc Lập của Freedom250.
Chúng tôi rất tiếc phải thông báo rằng chúng tôi không thể chấp nhận đơn ghi danh của ông cho Cuộc Diễn Hành Quốc Gia Ngày Độc Lập năm 2026. Nhân dịp kỷ niệm 250 năm thành lập nước Mỹ, sự kiện lịch sử này nhận được sự quan tâm chưa từng có. Sự kiện được tổ chức nhằm tôn vinh và kỷ niệm 250 năm kể từ khi quốc gia chúng ta được thành lập, cùng với lịch sử, những thành tựu, và quá trình phát triển của đất nước. Do đó, nhiều ứng viên xứng đáng và đủ điều kiện buộc phải bị từ chối chỉ vì chúng tôi không thể đáp ứng số lượng nhóm ghi danh quá lớn.
Vì các lý do liên quan đến an ninh, việc phối hợp với các sự kiện quốc gia khác tại Washington DC, cũng như các yêu cầu về phát sóng và phát trực tiếp, cuộc diễn hành phải được giới hạn trong thời lượng hai giờ, điều này càng làm hạn chế số lượng đơn vị có thể tham gia.
Chúng tôi trân trọng sự thông cảm của ông và chân thành cảm ơn ông đã quan tâm. Chúng tôi khuyến khích ông cân nhắc nộp đơn lại để tham gia Cuộc Diễn Hành Quốc Gia Ngày Độc Lập năm 2027.
Trân trọng,
Ban Tổ Chức Cuộc Diễn Hành Ngày Độc Lập Hoa Kỳ.”
Ông Long cũng cho biết trong email, sau khi bị từ chối, “chúng tôi liền báo cho Ban Chấp Hành, văn phòng thường trực, đại diện các hội đoàn của tổ chức Cộng Đồng Việt Nam vùng Hoa Thịnh Đốn. Và chúng tôi cũng kêu gọi mọi người cùng lên tiếng yêu cầu Ban Tổ Chức DCparade250 cứu xét để cộng đồng Việt Nam có mặt trong cuộc diễn hành quan trọng năm 2026.”
“Có nhiều vị trong cộng đồng, thân hào nhân sĩ, các tổ chức đấu tranh, dân biểu, thượng nghị sĩ, Cộng Đồng Việt Nam Liên Bang,… viết thư yêu cầu cứu xét lên ban tổ chức, nhưng cũng không được giải quyết,” ông Long viết.
Ông khẳng định: “Còn những chi tiết khác qua các email, tin tức khắp nơi về việc này thì chúng tôi không biết và chúng tôi không nên bàn tới khi mọi việc đã xong.”
Nhật báo Người Việt có gọi điện thoại cho ông Lê Thanh Liêm, chủ tịch Cộng Đồng Người Việt Quốc Gia Liên Bang Hoa Kỳ, có văn phòng ở Pinellas Park, Florida, hai lần, nhưng chưa được hồi âm.
Cựu quân nhân QLVNCH tham dự Diễn Hành Ngày Độc Lập Mỹ năm 2024. (Hình minh họa: Người Việt)
Vào ngày Thứ Bảy, 4 Tháng Bảy, nước Mỹ sẽ có hai sự kiện kỷ niệm sinh nhật lần thứ 250 của Hoa Kỳ ở hai bờ biển miền Đông và miền Tây. Sự kiện tại National Mall, Washington DC, với nhân vật chính là Tổng Thống Donald Trump, mà ông gọi là “cuộc VẬN ĐỘNG DONALD TRUMP ngoạn mục nhất.” Sự kiện tại Los Angeles sẽ do ca sĩ Queen Latifah chủ trì, với phần trình diễn của hai ca sĩ Chris Stapleton, Chaka Khan, và ban nhạc Smashing Pumpkins.
Theo tạp chí Time hôm Thứ Hai, 29 Tháng Sáu, hai sự kiện này có hai phong thái và địa lý khác nhau. Cả hai đều do hai tổ chức riêng rẽ có liên quan đến chính quyền liên bang, nhưng gần như không thừa nhận lẫn nhau trong sự kiện trọng đại của đất nước, một điều mà ít ai có bao giờ tưởng tượng ra được khi các nhà lập pháp Hoa Kỳ bắt đầu chuẩn bị một cách nghiêm túc cho sự kiện 250 năm mới có một lần.
Hồ sơ nội bộ và nói chuyện với năm người làm việc gần gũi với cả hai sự kiện nêu trên cho thấy quan hệ căng thẳng giữa hai tổ chức có quan điểm khác nhau và không muốn hợp tác với nhau.
Hầu hết những người này trả lời phỏng vấn với Time trong điều kiện ẩn danh vì sợ trả thù.
Năm 2016, Quốc Hội lên kế hoạch cho sự kiện 250 năm, gọi là America250, bao gồm một ủy ban lưỡng đảng trong đó có dân thường, dân cử, và các giới chức trong nội các.
Ý tưởng của ủy ban này là tổ chức các sự kiện không mang tính đảng phái để mọi người dân Mỹ có thể tham dự.
Tuy nhiên, mọi sự thay đổi khi Tổng Thống Donald Trump bắt đầu nhiệm kỳ thứ nhì.
Vào ngày 29 Tháng Giêng, 2025, ông Trump ký một sắc lệnh hành pháp thành lập Freedom250, một nhóm riêng rẽ phụ trách các chương trình ở thủ đô Washington, DC.
Tối Cao Pháp Viện xóa giới hạn tiền tranh cử: Trump, Cộng Hòa mừng, Dân Chủ lo tham nhũng
Tối Cao Pháp Viện Hoa Kỳ hôm 30/6 đã bác bỏ các giới hạn về số tiền mà các đảng chính trị có thể gây quỹ và chi tiêu cho ứng cử viên của mình.
Đây là chiến thắng lớn cho Trump và đảng Cộng Hòa trong mùa bầu cử tháng 11 tới. Nhìn chung, CH thu hút nhiều nhà tài trợ tỷ phú hơn và nhận được tổng số tiền đóng góp chính trị từ các tỷ phú lớn hơn so với Đảng Dân chủ. Với phán quyết, CH có thể gây quỹ và chi tiêu mạnh hơn, lại được phối hợp trực tiếp với ứng cử viên. Với phe Dân Chủ, đây là điều đáng lo vì có thể mở thêm cửa cho giới tài trợ giàu có gây ảnh hưởng chính trị.
QUẬN CAM, California (NV) – Chỉ mới năm ngoái, người mua vẫn có thể tìm được một vài mẫu xe nhỏ có giá khoảng $20,000. Nhưng trong năm nay, số tiền này chỉ còn thể mua được một chiếc xe cũ! Nhiều người mua gặp khó khăn khi lựa chọn một chiếc xe cũ có giá dưới $20,000. Bởi vì đây là một số tiền khá lớn, nếu mua nhầm một chiếc xe không tốt là một sự lãng phí lớn. Trang mạng tin tức xe hơi https://cars.usnews.com có làm nghiên cứu và đưa ra một số mẫu xe “còn tương đối mới” mà người mua nên cân nhắc lựa chọn.
2023 Honda Accord là một trong những mẫu xe cũ dưới $20,000 đáng mua nhất. (Hình của nhà sản xuất Honda)
⦁ 2023 Honda Accord
Điểm đánh giá của U.S. News: 8.5/10
$17,967 (giá xe cũ trung bình)
Honda Accord là lựa chọn tối ưu để có được không gian rộng rãi tương xứng với số tiền bỏ ra. Đời xe 2023 mang lại giá trị sử dụng cao nhất trong mức giá này. Năm 2023 đánh dấu sự khởi đầu của một thế hệ Accord mới, là một lựa chọn tuyệt vời trong các mẫu xe đã qua sử dụng có nhiều tính năng an toàn và giải trí hiện đại. Xe có động cơ mạnh mẽ cùng mức tiết kiệm nhiên liệu cao. 2023 Honda cho khả năng điều khiển linh hoạt, vận hành êm ái, với chi phí sở hữu và vận hành thấp hơn so với nhiều đối thủ cạnh tranh.
⦁ 2023 Mazda3
Điểm đánh giá của U.S. News: 8.5/10
$18,579 (giá xe cũ trung bình)
Trung bình Mazda3 có giá cao hơn một chút so với các mẫu xe cỡ nhỏ (compact) khác cùng đời, nhưng mức giá này hoàn toàn xứng đáng. Đây là mẫu xe vừa thể thao vừa có giá cả phải chăng. Mazda3 có thiết kế thanh lịch cả trong lẫn ngoài, khả năng điều khiển khẳng định đẳng cấp của thương hiệu.
2023 Mazda3 có động cơ công suất 191 mã lực. Xe còn có các tùy chọn nâng cấp hấp dẫn như động cơ mạnh mẽ hơn và hệ dẫn động bốn bánh (AWD), với công suất tối đa lên tới 227 mã lực. Mazda3 có cả hai dạng thân xe sedan và hatchback. Phiên bản hatchback có khoang hành lý rộng rãi hơn
⦁ 2023 Hyundai Kona
Điểm đánh giá của U.S. News: 8.3/10
$18,803 (giá xe cũ trung bình)
Mẫu xe SUV cỡ nhỏ gọn (subcompact) gây ấn tượng tốt này của Hyundai đã giành được hai giải thưởng của U.S News trong năm 2023: “SUV nhỏ gọn đáng tiền nhất” và “Xe mới tốt nhất cho thanh thiếu niên”. Giống như nhiều mẫu crossover nhỏ gọn khác, Kona có không gian chứa hành lý và hành khách ngồi ghế sau hơi chật chội. Tuy nhiên, điểm cộng lớn của Kona là được trang bị đầy đủ tiện nghi. Chuyên gia khuyên nên chọn phiên bản tiêu chuẩn với màn hình cảm ứng 8 inch, có kết nối không dây cho Android Auto và Apple CarPlay. Các phiên bản cao cấp hơn có thêm những trang bị như ghế bọc da và tính năng sưởi cho hàng ghế trước.
⦁ 2023 Hyundai Elantra
Điểm đánh giá của U.S. News: 8.2/10
$18,173 (giá xe cũ trung bình)
Hyundai luôn gắn liền với tiêu chí giá cả phải chăng. Dù có những nhược điểm của các dòng xe giá rẻ, Elantra vẫn có “cá tính riêng” cùng khả năng tiết kiệm nhiên liệu cao. Một biên tập viên cấp cao của US News nhận định rằng Elantra là một trong những mẫu xe đáng mua nhất trong phân khúc sedan cỡ nhỏ vì công suất động cơ ổn định và cảm giác lái êm ái. Cabin của ELantra được thiết kế gọn gàng, trang bị tiêu chuẩn màn hình cảm ứng 8 inch, kết nối Apple CarPlay và Android Auto không dây; tuy nhiên các phiên bản nâng cấp với màn hình giải trí 10.25 inch lại chuyển sang sử dụng kết nối có dây với điện thoại. (HD)
SACRAMENTO, California (NV) – Hơn 70% học sinh Lớp 12 niên khóa 2025-2026 tại California hoàn tất hồ sơ xin trợ cấp tài chính để học tiếp sau trung học, được xem là con số cao nhất từ trước đến nay, theo thông cáo của Ủy Ban Hỗ Trợ Sinh Viên California (CSAC) hôm Thứ Hai, 15 Tháng Sáu.
Con số này bao gồm cả học sinh nộp Đơn Xin Trợ Cấp Sinh Viên Liên Bang Miễn Phí (Free Application for Federal Student Aid – FAFSA) và học sinh nộp đơn xin trợ cấp dành cho sinh viên không đủ điều kiện nộp FAFSA nhưng có thể được tiểu bang xét hỗ trợ, gọi là “CA Dream Act Application” (CADAA).
Hơn 70% học sinh Lớp 12 niên khóa 2026 tại California hoàn tất FAFSA hoặc CADAA, được xem là mức cao nhất từ trước đến nay. (Hình minh họa: Storyblocks.com)
“Các em học sinh Lớp 12 đã làm nên lịch sử trong năm nay,” bà Daisy Gonzales, giám đốc điều hành ủy ban, nói. Theo bà, cột mốc này phản ánh nỗ lực của học sinh, gia đình, nhà giáo, và các tổ chức cộng đồng toàn tiểu bang.
Theo CSAC, hơn 325,000 học sinh Lớp 12 tại California hoàn tất hồ sơ trong năm nay, tăng khoảng 16% so với năm 2019. Tỉ lệ vượt 70% cũng đưa California tiến gần hơn đến mục tiêu 80% học sinh hoàn tất hồ sơ xin trợ cấp tài chính vào năm 2030.
Mục tiêu này được đặt ra sau khi California ban hành quy định mới từ năm học 2022-2023, yêu cầu học sinh Lớp 12 tại các trường trung học công lập phải hoàn tất FAFSA hoặc CADAA trước khi tốt nghiệp, trừ trường hợp gia đình nộp đơn xin miễn.
Quy định đó xuất phát từ một thực tế kéo dài nhiều năm. Nhiều học sinh đủ điều kiện nhận trợ cấp nhưng không nộp hồ sơ, khiến hàng ngàn đô la tiền hỗ trợ liên bang và tiểu bang phải để lại. Với nhiều gia đình, đặc biệt là gia đình thu nhập thấp, hồ sơ trợ cấp tài chính có thể quyết định một học sinh có tiếp tục học lên đại học, đại học cộng đồng, hoặc trường dạy nghề, hay không.
Chi phí đại học tăng trong nhiều năm khiến nhiều học sinh và phụ huynh nghi ngại về giá trị của bằng cấp. Với không ít gia đình, tiếp tục học thường gắn liền với nỗi lo vay nợ. Vì vậy, các trường học và học khu tại California đẩy mạnh hướng dẫn để học sinh hiểu rằng nộp FAFSA hoặc CADAA không đồng nghĩa với vay tiền. Đây là bước đầu để mỗi học sinh biết mình có thể được xét những khoản hỗ trợ nào, từ Cal Grant của tiểu bang, Pell Grant của liên bang, học bổng của trường, đến các chương trình vừa học vừa làm.
Bà Catalina Cifuentes, chủ tịch CSAC, nói dữ liệu năm nay cho thấy một bức tranh khác với những nhận định bi quan về giới trẻ và giáo dục sau trung học.
“Học sinh không quay lưng với giáo dục sau trung học,” bà nói. Theo bà, các em đang chọn nhiều con đường khác nhau, trong đó có đại học, đại học cộng đồng, giáo dục nghề nghiệp, và các chương trình đào tạo kỹ thuật mang đến cơ hội việc làm ổn định.
Tại San Diego County, tỉ lệ học sinh hoàn tất FAFSA tăng từ 49% năm 2019 lên 65% năm 2026. Các trường trong quận hạt dùng nhiều cách thức để thúc đẩy học sinh nộp hồ sơ, từ việc mời phụ huynh dự các buổi hướng dẫn, theo dõi dữ liệu từng trường, đến việc tổ chức cuộc thi giữa các trường để khuyến khích tỉ lệ hoàn tất cao hơn.
Sở Giáo Dục San Diego County cũng lập chương trình “Race 2 Submit” từ năm 2023. Trong chương trình này, các trường cạnh tranh về tỉ lệ hoàn tất hồ sơ, trường đạt kết quả cao nhận giải thưởng tiền mặt và bảng chúc mừng.
Một số trường còn đưa việc hướng dẫn tài chính vào sớm hơn, không đợi đến năm Lớp 12. Học sinh được giải thích về điểm trung bình GPA, yêu cầu vào đại học, lựa chọn đại học cộng đồng, trường dạy nghề, cũng như các khoản trợ cấp không phải hoàn trả.
Theo các chuyên viên tư vấn học đường, sự khác biệt lớn nhất không chỉ nằm ở tiền thưởng hay bảng thành tích. Điều quan trọng hơn là học sinh nhìn thấy một hướng đi cụ thể. Khi một học sinh biết mình có thể được Pell Grant, Cal Grant, hoặc các khoản hỗ trợ khác, quyết định học tiếp trở nên thực tế hơn, nhất là với những gia đình phải cân nhắc cho con em giữa việc đi làm ngay và việc tiếp tục học.
Tại California, học sinh dự định vào đại học cộng đồng vẫn còn hạn đến ngày 2 Tháng Chín để hoàn tất hồ sơ FAFSA hoặc CADAA để xin trợ cấp tài chính của liên bang hoặc của tiểu bang. Hạn này cũng áp dụng cho học sinh thuộc diện “foster youth,” tức những em từng được tiểu bang đưa vào hệ thống chăm sóc thay thế vì hoàn cảnh gia đình không an toàn hoặc không ổn định.
CSAC cho biết chiến dịch của tiểu bang sẽ tiếp tục theo dõi dữ liệu nộp hồ sơ theo trường, học khu, và quận hạt. Mục tiêu là giúp học sinh không bỏ lỡ cơ hội nhận trợ cấp chỉ vì không biết thủ tục, không có người hướng dẫn, hoặc nghĩ rằng chi phí học tiếp sau trung học nằm ngoài tầm với của gia đình. (T.C.) [đ.d.]
SACRAMENTO, California (NV) – Khoảng 40% lớp học trong hệ thống đại học cộng đồng (community college) California hiện được dạy qua hình thức online, theo CalMatters hôm 27 Tháng Năm.
Dù các trường mở lại lớp trực tiếp từ sau đại dịch COVID 19, các lớp online vẫn chiếm một phần lớn trong hệ thống, khiến nhiều sinh viên tiếp tục học từ bàn ăn ở nhà, phòng ngủ, hoặc quán cà phê thay vì trong lớp học.
Một sinh viên học online tại nhà. (Hình minh họa: Storyblocks.com)
Hình thức này mở thêm cơ hội cho người đi làm, phụ huynh, và người chăm sóc gia đình, những người khó theo lịch học cố định tại trường. Tuy nhiên, với nhiều sinh viên, sự linh hoạt này đi kèm cảm giác cô đơn, thiếu tương tác, khó tập trung, và khó nhận hỗ trợ kịp thời khi gặp trở ngại trong học tập.
Hệ thống đại học cộng đồng California phục vụ hơn 2 triệu sinh viên, lớn nhất trong hệ thống giáo dục đại học Mỹ, với quy mô gấp khoảng 60 lần số sinh viên bậc cử nhân của đại học UC Berkeley. Tuy nhiên, nếu đi quanh một khuôn viên trường đại học cộng đồng hiện nay, không dễ cảm nhận được quy mô ấy.
Từ sau đại dịch COVID 19, tiệm ăn và các quán cà phê gần trường vắng hơn, ít sinh viên ngồi ngoài sân trường hơn, và những bãi cỏ xanh tốt hơn vì lượng người qua lại giảm. Dù lớp học trực tiếp mở lại, nhiều sinh viên vẫn học từ bàn ăn trong nhà. Theo bà Melissa Villarin, phát ngôn viên Văn Phòng Điều Hành Hệ Thống Đại Học Cộng Đồng California, khoảng 40% lớp học trong hệ thống này hiện diễn ra dưới hình thức online.
Các trường đại học cộng đồng ở California phần lớn nhận ngân sách theo số sinh viên ghi danh. Vì vậy, khi sinh viên chọn lớp online, các trường có thêm động lực mở rộng hình thức học này.
Với nhiều sinh viên và giáo sư, lớp online có ưu điểm rõ ràng là dễ tiếp cận hơn các hình thức tổ chức lớp khác. Người có con nhỏ, người làm việc toàn thời gian, hoặc người phải chăm sóc gia đình, có thể tiếp tục đi học mà không bị bó buộc vào thời khóa biểu cố định.
Lý do này cũng góp phần giải thích vì sao các hệ thống đại học công lập như University of California và California State University vẫn mở thêm nhiều lớp online so với trước đại dịch, dù tỉ lệ này vẫn thấp hơn đáng kể so với các trường đại học cộng đồng.
Mặt trái của giáo dục online cũng dễ dàng được nhận ra. Sinh viên và giáo sư nói đến tình trạng thiếu gắn kết, cảm giác cô đơn, bài giảng xa cách, và sức cám dỗ của việc gạt cửa sổ Zoom sang một bên để bấm vào nội dung khác.
Trong những lớp online mà phần lớn sinh viên tắt camera, bot, và các nhóm lừa đảo đang là vấn đề nổi lên trong toàn hệ thống. Những kẻ lừa đảo dùng AI (trí tuệ nhân tạo) và các thuật toán phức tạp để giả danh sinh viên thật, nộp bài, và chiếm đoạt khoản trợ cấp tài chính dành cho sinh viên. Ngay cả sinh viên thật cũng dùng AI để làm bài tập online, trong khi một số giảng viên lại dùng AI để chấm điểm bài tập.
Trường hợp cô Lupe Archundia, sinh viên San Joaquin Delta College ở Stockton, cho thấy rõ mặt trái đó. Trong lớp học kinh tế vi mô của cô, toàn bộ bài giảng đều được thu sẵn, có bài cũ hơn 10 năm trước. Giáo sư còn đưa sẵn đáp án bài kiểm tra trước khi sinh viên làm bài, trong khi toàn bộ kiểm tra ở dạng trắc nghiệm và do máy chấm.
“Tôi là một phụ nữ 39 tuổi,” cô Archundia nói. “Tôi không phải vừa học xong trung học rồi muốn có sẵn đáp án dễ dàng.”
Cô Archundia có hai con và làm thư ký toàn thời gian cho một công ty. Buổi tối, cô học tại bàn ăn ở nhà, kê thêm vài thùng giấy để có thể đứng học. Cô muốn lấy bằng cử nhân nhằm có thêm cơ hội thăng tiến trong công việc.
Ban đầu, cô dành khoảng ba giờ để học trước mỗi bài kiểm tra ngắn. Nhưng khi phát hiện đáp án có sẵn, cô bắt đầu học lơ là hơn. Cô nói vẫn chưa nắm chắc một số khái niệm, trong đó có “elasticity,” tức độ co giãn trong kinh tế học, dù đạt điểm cao trong bài thi online.
Các nghiên cứu hiện nay chưa đưa ra kết luận dứt khoát về phẩm chất giáo dục online. Một nghiên cứu năm 2025 cho thấy sinh viên thường đạt kết quả thấp hơn trong lớp online so với lớp trực tiếp, dù khoảng cách này đang thu hẹp. Bà Di Xu, giáo sư tại Khoa Giáo Dục đại học UC Irvine, nói lớp online cũng giúp sinh viên vừa đi học vừa giữ việc làm, qua đó có thêm cơ hội hoàn tất bằng cấp về lâu dài.
Ông Alex Breitler, phát ngôn viên của Delta College, nói các lớp online mở rộng cơ hội vào đại học cho người đi làm, phụ huynh, người chăm sóc gia đình, và những sinh viên phải cân bằng việc học với nhiều trách nhiệm khác trong đời sống. Theo ông, nếu không có lựa chọn online, nhiều người khó tiếp tục con đường học vấn.
Tuy vậy, bà Xu cho rằng lớp online đòi hỏi sinh viên phải có khả năng tự học và quản lý thời gian rất cao. Trong lớp trực tiếp, sự tương tác thường diễn ra tự nhiên. Với lớp online, nhất là lớp học không theo giờ cố định, cơ hội tương tác phải được đưa sẵn vào thiết kế môn học. Nếu thiếu phần này, sinh viên rất dễ cảm thấy cô đơn.
Phần lớn lớp online tại các trường đại học cộng đồng California không học theo giờ cố định. Bài giảng thường được thu sẵn, sinh viên tự xem và làm bài theo lịch học riêng.
Việc thiếu hỗ trợ cá nhân cũng là một trở ngại. Cô Archundia muốn đổi ngành từ quản trị kinh doanh sang Anh Ngữ vì mơ ước trở thành nhà văn. Hồi Tháng Tư, khi cô liên lạc với cố vấn học tập để hỏi về các lớp cần chọn, lịch hẹn gần nhất cách đó khoảng ba tuần. Đến nay, cô vẫn chưa tìm được giờ hẹn phù hợp với lịch làm việc.
Ông Breitler thừa nhận lịch cố vấn tại trường thường kín trước nhiều tuần vì nhu cầu học online cao. Ông nói Delta College đang cố gắng thử một số cách mới, ví dụ như cho sinh viên gửi câu hỏi online và mở giờ tư vấn tự do, không cần hẹn trước.
Không riêng Delta College, nhiều sinh viên ở các trường khác cũng gặp khó khăn tương tự. Bà Cyndi Cunningham ghi danh tại Palomar College ở San Marcos năm 2022, sau khi đại dịch khiến công việc bán lẻ lâu năm của bà trở nên bấp bênh. Lần đầu vào đại học, bà học phần lớn các môn đại cương và nhập môn online, nhưng khó tập trung và quản lý thời gian.
“Mỗi học kỳ tôi chỉ học được một lớp trực tiếp, không phải vì tôi không muốn học tại lớp, mà vì tôi không tìm được lớp,” bà Cunningham nói. “Tôi cảm thấy như mình không học được gì, chỉ làm cho xong từng việc.”
Bà Cunningham sau đó chuyển lên đại học Cal State San Marcos, theo học ngành nghiên cứu sắc tộc và dự tính trở thành giáo viên trung học.
Theo bà, việc trao đổi trực tiếp với bạn học khác hẳn chuyện viết vài dòng trên bảng thảo luận online. Càng học lên, bà càng nhận ra các lớp online khiến mình bị thiệt thòi hơn.
Các lớp ngoại ngữ là một mối lo riêng. Bà Julia Simon, giáo sư tiếng Pháp tại đại học UC Davis và là chủ tịch một nhóm chuyên trách về ngoại ngữ của trường, nói các lớp này thường cần sĩ số nhỏ, gặp nhau thường xuyên, và cho sinh viên nhiều cơ hội luyện nói.
Trong bối cảnh ngân sách bị siết chặt, các trường đại học cộng đồng gần UC Davis và cả hệ thống UC đều mở rộng lớp ngoại ngữ online, vì mô hình này cho phép mở lớp với quy mô lớn hơn. Sacramento City College, chẳng hạn, dự kiến mở bốn lớp tiếng Pháp vào mùa Thu năm nay. Cả bốn lớp đều online và hoàn toàn không học theo giờ cố định.
Theo bà Simon, sinh viên học ngoại ngữ online thường thiếu cơ hội luyện nói và bỏ lỡ những bài học văn hóa quan trọng. Khi các sinh viên này vào UC Davis, nhiều em chưa đủ nền tảng, nhưng nhà trường không thể buộc các em học lại những môn từng hoàn tất.
Bà Simon nói bà đang tính mở các lớp hội thoại, gần như một hình thức học bổ trợ căn bản.
Từ sau đại dịch, các nhà lập pháp và giới chức giáo dục California chi hàng triệu đô la để cải thiện giáo dục online. Tiểu bang cũng ban hành quy định mới nhằm khuyến khích thêm tương tác giữa giảng viên và sinh viên.
Khắp California, nhiều giảng viên thường xuyên được huấn luyện về cách dạy online. Các trường cũng thuê thêm nhân viên hỗ trợ thiết kế môn học online và sắp xếp lớp.
Tuy vậy, khảo sát năm 2024 của RP Group cho thấy trong số giảng viên từng dạy ít nhất một lớp online, đa số họ vẫn thích dạy trực tiếp hơn.
Bà Tina Rocha, 55 tuổi, sinh viên San Joaquin Delta College, có kinh nghiệm tích cực hơn trong một lớp viết sáng tạo online. Bà bắt đầu học năm 2024, sau khi hồi phục qua ba cơn đột quỵ liên tiếp vào năm 2020.
Do tình trạng khuyết tật, đôi khi bà cần giảng viên nhắc nộp bài. Có lúc bà cũng xin điều chỉnh để tránh một số tiếng động hoặc ánh sáng làm rối thị giác và khiến cơ thể bà co giật. Bà nói giáo sư lớp viết sáng tạo của bà thấu hiểu và hỗ trợ tốt. Với bà, giáo dục online có thể là một lựa chọn “tuyệt vời.”
Nhưng chính kinh nghiệm của bà Rocha cũng cho thấy phẩm chất của lớp online tùy thuộc rất nhiều vào từng giảng viên.
Lớp phim online của bà trong học kỳ này kém hơn nhiều so với lớp viết sáng tạo. Sau lưng giáo sư có một đèn lava, phản chiếu những hoa văn sặc sỡ lên trần nhà. Khi bà Rocha xin tắt đèn vì ánh sáng và hoa văn đó làm bà có phản ứng khó chịu về thị giác, giáo sư nói với bà là có thử tắt nhưng không được, rồi không giải thích gì thêm.
Để tránh bị ảnh hưởng, mỗi khi giáo sư bắt đầu nói, bà Rocha phải dán một tờ giấy ghi chú lên màn hình.
“Mọi chuyện tùy thuộc vào từng giáo sư,” bà Rocha nói. (T.C.) [đ.d.]
Từ việc các bậc tiền bối bị… “nhét chữ vào miệng” đến việc thay đổi nội dung và hiện vật trưng bày trong các viện bảo tàng thuộc quản lý liên bang, đặc biệt Viện Smithsonian,… khó có thể kể hết những gì diễn ra từ khi Trump trở lại Tòa Bạch Ốc trong nỗ lực viết lại lịch sử. Dịp kỷ niệm 250 năm ngày lập quốc đáng lý là cơ hội tốt để nhắc về lịch sử thăng trầm quốc gia nhưng lịch sử Mỹ đang bị lật lại, bị “biên tập” và thậm chí bị tẩy xóa…
Viện Smithsonian đang chịu sức ép gay gắt thay đổi nội dung nhằm thể hiện quan điểm lịch sử theo góc nhìn hạn hẹp từ chính quyền Trump. (Hình: Trúc Phương/Người Việt)
Sau Trung Tâm Kennedy, đến lượt Viện Smithsonian
Ngày 28 Tháng Tám, 2025, khi được Trump triệu tập vào Tòa Bạch Ốc, Giám Đốc Viện Smithsonian Lonnie Bunch biết rằng số phận ông sắp kết thúc. Chín ngày trước đó, trên Truth Social, Trump viết: “Viện Smithsonian đang MẤT KIỂM SOÁT, nơi mọi thứ được thảo luận đều xoay quanh vấn đề đất nước chúng ta tồi tệ như thế nào, chế độ nô lệ tồi tệ ra sao…”
Ngay từ đầu nhiệm kỳ hai, Trump đã tấn công Smithsonian. Tháng Ba, 2025, Trump ban hành sắc lệnh hành pháp yêu cầu khôi phục “sự thật và lẽ phải” cho lịch sử Mỹ. Hai tháng sau, ông tuyên bố sa thải Kim Sajet, giám đốc Phòng Triển Lãm Chân Dung Quốc Gia (National Portrait Gallery, thuộc Smithsonian) dù tổng thống không có quyền làm điều này. Trong lịch sử 180 năm, Smithsonian chưa từng bị tổng thống nào can thiệp theo cách như Trump.
Người đứng đầu Smithsonian, Tiến Sĩ Sử Lonnie Bunch, là một trong những sử gia hàng đầu nước Mỹ. Trong một lần chuẩn bị chương trình triển lãm lịch sử Mỹ thế kỷ 19 với chủ đề di sản chế độ nô lệ, Bunch đi khắp đồn điền miền Nam để tìm một địa điểm tiêu biểu có thể đại diện cho toàn bộ hệ thống đồn điền thời bấy giờ. Từ Louisiana, Alabama đến North Carolina – những nơi từng in đậm dấu vết nô lệ trên những cánh đồng mía, bông và thuốc lá, Bunch miệt mài tìm kiếm; cuối cùng, ông phát hiện một đồn điền có từ những năm 1730, nằm bên bờ sông Sampit thuộc South Carolina.
Đó là nơi Bunch gặp Princy Jenkins. Cụ ông da đen ngoài 90 tuổi này từng là người trông coi đồn điền và có thời gian sống trong căn nhà dành cho nô lệ cùng người bà cũng là nô lệ của ông. Khi gặp Bunch, cụ Jenkins nói: “Nếu anh là nhà sử học, nhiệm vụ của anh là phải giúp mọi người ghi nhớ không chỉ những gì họ muốn nhớ mà cả những gì họ cần phải nhớ.”
Bản thân Bunch luôn ghi tạc lời dặn dò trên và suốt từ khi được bổ nhiệm làm giám đốc Smithsonian đến nay, ông luôn trung thành với sứ mệnh của một sử gia tôn trọng sự thật. Tuy nhiên, 21 bảo tàng, 21 thư viện, Vườn Thú Quốc Gia cùng nhiều trung tâm nghiên cứu và giáo dục thuộc Viện Smithsonian liên tục bị chính quyền tấn công, khi bị chụp “cái mũ” hiểm ác rằng họ “nỗ lực viết lại lịch sử quốc gia, thay thế những sự thật khách quan bằng câu chuyện xuyên tạc, bị chi phối bởi hệ tư tưởng chứ không phải sự thật.”
Cho đến thời điểm hiện tại, Lonnie Bunch chỉ nhân nhượng ở mức gần như tối thiểu. Tuy nhiên, với sức ép ngày càng mạnh từ Trump lẫn các nhà lập pháp Cộng Hòa, một số người lo rằng Bunch có thể bỏ cuộc và từ chức…
Lịch sử nô lệ và đóng góp của người da màu trong lịch sử Mỹ đang được yêu cầu “làm mờ” đi. (Hình: Trúc Phương/Người Việt)
“Dốt bày đặt nói chữ”
Ngay trước thềm kỷ niệm Quốc Khánh lần thứ 250, chính quyền liên bang đã hai lần đưa ra những câu dẫn không rõ nguồn. Sự việc đầu tiên xảy ra vào Ngày Quốc Kỳ (Flag Day, 14 Tháng Sáu), khi trương mục X của Bộ Nội An đăng câu trích được cho là “nguồn” từ George Washington: “Chúng ta lấy những ngôi sao từ thiên đường, lấy màu đỏ từ mẫu quốc, chia tách bằng những sọc trắng, để cho thấy chúng ta đã tách rời, và những sọc trắng này sẽ lưu truyền lại cho hậu thế, biểu trưng cho sự tự do của chúng ta.”
Đây là câu phổ biến mà nhiều người dùng internet, hiếm khi kiểm tra độ xác thực, thường lan truyền và cho là có nguồn gốc từ George Washington. Tuy nhiên, Bộ Nội An không phải là “người dùng Internet” bình thường, và đáng lý họ phải biết, giới sử học nghiêm túc từng nhiều lần nhắc rằng chưa từng có bằng chứng nào cho thấy câu nói trên là di ngôn của George Washington.
Sự việc tiếp theo cho thấy một sự cẩu thả nữa về mặt lịch sử. Ngày 16 Tháng Sáu, tờ The Washington Post cho biết một tấm băng rôn khổng lồ in hình Theodore Roosevelt vừa được treo ở mặt tiền Văn Phòng Quản Lý Nhân Sự tại trung tâm Washington, kèm theo câu trích: “Can đảm không phải là có đủ sức mạnh để tiếp tục mà là dấn bước ngay cả khi không còn sức.” Vấn đề ở chỗ, giới sử học khẳng định vị tổng thống thứ 26 chưa bao giờ nói câu đó. Sử gia Michael Patrick Cullinane, giám đốc Trung Tâm Theodore Roosevelt (North Dakota), nói: “Điều tôi có thể khẳng định chắc chắn là câu đó không bắt nguồn từ Theodore Roosevelt.”
Hai sự việc trên không phải là “sơ sót” và “hiếm xảy ra” đối với chính quyền Trump. Bộ Trưởng Quốc Phòng Pete Hegseth, với vẻ ngoài sáng láng như thể là kẻ “có ăn, có học, có địa vị,” từng gây xôn xao khi đọc bài cầu nguyện trong một buổi lễ tôn giáo trong Ngũ Giác Đài vào Tháng Tư. Với vẻ mặt trịnh trọng, Hegseth nói rằng lời cầu nguyện trên là rút từ Sách Ezekiel (Book of Ezekiel). Thật ra đó là nguyên văn một câu thoại trong phim “Pulp Fiction” (1994) của đạo diễn Quentin Tarantino. Trong phim, đoạn Ezekiel 25:17 (sửa lại để phù hợp kịch bản phim) được đọc bởi sát thủ máu lạnh Jules Winnfield (do tài tử Samuel L. Jackson đóng) lúc hắn “cầu nguyện” trước khi ra tay giết người.
Lịch sử 250 năm đang bị “biên tập” lại. (Hình: Trúc Phương/Người Việt)
“Sự ngu dốt cố hữu”
Người Mỹ luôn tranh cãi về lịch sử đất nước, về giá trị và ý nghĩa của nó. Năm 1835, một số thành viên đảng Dân Chủ trung thành với cố Tổng Thống Thomas Jefferson từng phản đối việc đặt bức tượng đối thủ của ông, Alexander Hamilton, bên ngoài Sở Giao Dịch Chứng Khoán New York. Thế kỷ 20, những người ủng hộ phân biệt chủng tộc đã dựng hàng trăm đài tưởng niệm binh sĩ Liên Minh Miền Nam (Confederate). Năm 1995, giám đốc Bảo Tàng Hàng Không và Vũ Trụ Quốc Gia thuộc Viện Smithsonian buộc phải từ chức giữa làn sóng phản đối dữ dội quanh cuộc triển lãm dự kiến, khi một số nhà lập pháp và các nhóm cựu chiến binh cho rằng triển lãm chỉ trích quá gay gắt việc ném bom nguyên tử xuống Nhật.
Với Trump, ông rất hứng thú “nhìn lại lịch sử;” dù vậy, chẳng phải do ông thật sự quan tâm đến tính chính xác của lịch sử. Trump từng cho dựng một tấm biển lịch sử dỏm để kỷ niệm một trận chiến không có thật thời Nội Chiến tại sân golf của ông ở Virginia. Sở dĩ Trump muốn đào bới lịch sử theo “nhãn quan mới” là vì ông muốn thực hiện cuộc chiến toàn diện về văn hóa lẫn chính trị để biến tư tưởng MAGA thành dòng chính. Johann Neem, nhà sử học thuộc Đại Học Western Washington, nhận định, đích nhắm của Trump là “triệt tiêu các nguồn tri thức và thẩm quyền độc lập.”
Tại Việt Nam, vấn đề “lật sử,” hiểu theo khái niệm nhìn lại lịch sử theo nhãn quan nhà cầm quyền, đang trở thành hiện tượng thời sự. Với một nước cộng sản, chuyện này không có gì lạ.
Với Mỹ, người ta hiếm khi tránh né vết thương lịch sử, từ chuyện cướp đất người da đỏ đến chế độ nô lệ tàn ác. Nhìn nhận sai lầm quá khứ chưa bao giờ khiến nước Mỹ trở nên thấp kém hơn, nếu không nói là ngược lại. Chính sự trốn tránh lịch sử hoặc nhào nặn quá khứ theo quan điểm kẻ thắng cuộc hoặc kẻ cầm quyền mới khiến quốc gia trở nên nhỏ nhen và hèn mọn. Những người từng sống với cộng sản Việt Nam hẳn hiểu điều này hơn ai hết. Và bởi vậy không ít người không thể không bàng hoàng khi chứng kiến điều tương tự xảy ra ở một nơi như Mỹ.
Trong bài “Trump and History: Ignorance and Denial”/freedomcenter.org), sử gia David W. Blight thuộc Đại Học Yale nhận định: “Từ khi Donald Trump trở thành tổng thống, tôi tin rằng mối đe dọa lớn nhất đối với xã hội và nền dân chủ chúng ta không hẳn là chủ nghĩa độc đoán mà là sự ngu dốt cố hữu của ông, về lịch sử, về chính sách, về tiến trình chính trị, lẫn Hiến Pháp…”
Tượng George Washington trong Viện Bảo Tàng Quốc Gia Lịch Sử Hoa Kỳ, thuộc Smithsonian. (Hình: Trúc Phương/Người Việt)
Khó có thể kể hết những gì Trump làm chỉ trong vòng một năm rưỡi. Những ai quan tâm có lẽ nên đọc tài liệu 64 trang (được phổ biến trên mạng) mang tựa “The Federal Assault on History A Record of Executive Actions, Briefing Report, June 2026” do Tổ Chức Sử Gia Hoa Kỳ thực hiện. Nhóm tác giả sử gia kết luận:
“Chính quyền Trump nhiệm kỳ hai đã dốc toàn lực để áp đặt lên người dân Mỹ một phiên bản lịch sử quốc gia phiến diện, hạn hẹp và khô khan. Đó là trang sử loại bỏ trải nghiệm của đại đa số người dân Mỹ. Đó là trang sử mà trong đó các hệ thống phân cấp văn hóa, cấu trúc quyền lực và bất bình đẳng xã hội bị biến thành những điều vô hình hoặc hiển nhiên, không đáng để quan tâm hay phê phán.
“Đó là trang sử dựa trên lối kể chuyện ‘yêu nước’ giản lược và sai lệch… Nói cách khác, đó là trang sử đồng điệu với thái độ coi thường chuyên môn, tri thức và chủ nghĩa thực nghiệm – một thái độ làm xói mòn việc giảng dạy tư duy phản biện. Đó là trang sử gây tổn hại sâu sắc đến nền dân chủ chúng ta, ngầm cổ xúy sự tự mãn và thái độ phục tùng trước tham vọng thiết lập một chế độ độc đoán mà chính quyền hiện tại đang tiến hành.” [kn]
