Trước bối cảnh kinh tế-chính trị thế giới đang có những chuyển biến phức tạp, buộc nhà cầm quyền CSVN phải có những động thái ứng phó thích hợp, đó là ban hành Nghị Quyết số 68-NQ/TW đưa kinh tế tư nhân làm trụ cột tăng trưởng.
Tuy nhiên, ẩn chứa đằng sau nghị quyết là một tham vọng chưa từng có trong tiền lệ, Tổng Bí Thư Tô Lâm tiếm quyền Thủ Tướng Phạm Minh Chính để trực tiếp can thiệp vào chính sách kinh tế quốc gia.
Vào ngày 4 Tháng Năm, 2025 vừa qua, ban chấp hành Trung Ương ban hành Nghị Quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính Trị về phát triển kinh tế tư nhân. Thay mặt Bộ Chính Trị, Tổng Bí Thư CSVN Tô Lâm là người ký nghị quyết.
Sau gần 40 năm đổi mới, kinh tế tư nhân Việt Nam đã từng bước phát triển cả về số lượng và chất lượng, trở thành một trong những động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Đáng chú ý, việc Tổng Bí Thư Tô Lâm trực tiếp ký Nghị Quyết 68 là rất bất thường trong thông lệ hành chính- chính trị. Bởi lẽ, Đảng-Chính Phủ-Quốc Hội và người đứng đầu của các tổ chức này có thẩm quyền ban hành, trực tiếp ký các nghị quyết, nhưng thông thường các nghị quyết về phát triển kinh tế sẽ do thủ tướng hoặc ban cán sự Đảng ủy Chính Phủ trình và ký ban hành. Còn nay đối với Nghị Quyết 68 cho thấy, ông Tô Lâm đang trực tiếp kiểm soát luôn chính sách kinh tế, tung cú đạp trực diện vào Chính Phủ Phạm Minh Chính.
Sự việc này phản ánh rõ nét, sau khi thất bại trước cuộc đua vào chiếc ghế Tổng Bí Thư nhiệm kỳ XIV, Thủ Tướng Phạm Minh Chính giờ cam phận để ông Tô Lâm tiếm quyền, mặc sức tung hoành. Chính Phủ từ vai trò trung tâm điều phối kinh tế, tài chính thì nay phải bị động làm theo chỉ đạo của Đảng. Chính Phủ suy yếu, tổng bí thư giờ chẳng cần phải coi trọng vai trò của thủ tướng, thể chế dần mất đi cơ chế giám sát và kiểm soát quyền lực giữa các trụ cột lãnh đạo, thể hiện rõ mối nguy tập trung quyền lực quá mức vào tay một cá nhân.
Đáng lưu ý, ông Tô Lâm dường như đang hướng đến việc muốn những doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt là những tập đoàn doanh nghiệp thân tín như Vingroup, SunGroup, FLC… thành trụ cột kinh tế mới của Việt Nam thay doanh nghiệp nhà nước, mở đường hợp pháp hóa đế chế ông Tô Lâm.
Ví dụ điển hình là cuối Tháng Tư, 2025, VinSpeed thuộc hệ sinh thái Vingroup-Phạm Nhật Vượng táo bạo đưa đề xuất dự án xây dựng đường sắt cao tốc Bắc-Nam với số vốn đầu tư khổng lồ. Dư luận đồn đoán ông Tô Lâm và phe cánh quyền lực đứng đằng sau chống lưng cho đề xuất này thì ngày 4 Tháng Năm, Bộ Chính Trị CSVN ban hành Nghị Quyết số 68 với chữ ký của Tô Tổng cho thấy đây là bước dọn đường cho siêu dự án thực hiện.
Sau khi đánh đông dẹp bắc, loại trừ các đối thủ chính trị, bước tiếp theo của ông Tô Lâm là củng cố quyền lực, tập trung liên kết các nhóm lợi ích, đặc biệt là các doanh nghiệp tư nhân thân hữu để xây dựng đế chế ghi đậm dấu ấn riêng cho mình.
Mặc dù có sự khác biệt so với nhóm quyền lực bảo thủ trong Đảng nhưng Tô Lâm không phải là nhà cải cách, những quyết sách hoặc bước đi của ông bao gồm cả việc can thiệp sâu vào quá trình sửa đổi Hiến Pháp cũng nhằm thực hiện các mục tiêu tham vọng cá nhân như nêu trên.
Nghị Quyết số 68 tuy là nói về phát triển kinh tế tư nhân nhưng ẩn chứa sau xa của nó là hình thành trục quyền lực chính trị-tài phiệt kiểu mới dưới thời Tổng Tô. Nghị quyết này là bước đột phá để kinh tế Việt Nam phát triển, phù hợp với xu thế hội nhập và phát triển của thời đại, đem lại nhiều mặt tích cực cho người dân và đất nước.
Tuy nhiên, Nghị Quyết 68 cũng đang cho thấy ẩn chứa nhiều nguy hiểm: Đó là tạo điều kiện cho việc hình thành các nhóm tài phiệt đỏ dưới thời ông Tô Lâm. Các nhóm tài phiệt này cấu kết với các thế lực chính trị để thao túng những chính sách gây lũng đoạn thị trường, tạo cạnh tranh không công bằng với những doanh nghiệp nhỏ, tham nhũng chính sách bước sang hình thức tinh vi hơn. Quyền lợi của người dân càng bị quyền lợi của nhà cầm quyền đẩy xa, gia tăng mâu thuẫn xã hội với hình thái người dân đối đầu với cả liên minh tài phiệt-chính trị gây gắt và khốc liệt.
Nghị Quyết 68 chính là con dao hai lưỡi, Việt Nam phát triển hay rơi vào thời kỳ tài phiệt- chính trị mới và Tô Lâm đang trong hình hài một lãnh chúa.
Một số chi tiết trong Nghị Quyết 68 với quan điểm chỉ đạo của đảng CSVN: Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia. Cùng với kinh tế nhà nước và kinh tế tập thể, kinh tế tư nhân giữ vai trò nòng cốt để xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường gắn với hội nhập quốc tế sâu rộng, thực chất, hiệu quả, đưa đất nước thoát khỏi nguy cơ tụt hậu, vươn lên phát triển thịnh vượng; Tạo môi trường kinh doanh thông thoáng, minh bạch, ổn định, an toàn, dễ thực thi, chi phí thấp, đạt chuẩn quốc tế, bảo đảm khả năng cạnh tranh khu vực, toàn cầu….
Bộ Chính Trị CSVN đặt mục tiêu: Đến năm 2030: Có 2 triệu doanh nghiệp hoạt động, ít nhất 20 doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.Tốc độ tăng trưởng bình quân của kinh tế tư nhân đạt khoảng 10-12%/năm, đóng góp khoảng 55- 58% GDP, khoảng 35-40% tổng thu ngân sách Nhà Nước, giải quyết việc làm cho khoảng 84 – 85% tổng số lao động, năng suất lao động tăng bình quân khoảng 8.5 – 9.5%/năm.
Tiy là chính sách kinh tế, nhưng Bộ Chính Trị CSVN chỉ định Đảng ủy Quốc Hội lãnh đạo, chỉ đạo rà soát, hoàn thiện pháp luật về phát triển kinh tế tư nhân; tăng cường giám sát việc thực hiện theo quy định; Đảng ủy Chính Phủ chỉ đạo xây dựng trình Quốc Hội ban hành cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt ngay trong Kỳ họp thứ 9, Quốc Hội khóa XV. Như vậy, việc chỉ đạo, thực hiện đều nằm trong tay đảng, chính phủ giờ chỉ là bù nhìn.
QUẬN CAM, California (NV) – Đã từ lâu, Lexus là một mẫu xe hạng sang phổ biến ở Mỹ, đặc biệt được cộng đồng người Việt ưa chuộng. Những mẫu sedan của Lexus từ nhiều năm qua nổi tiếng với sự sang trọng, êm ái, tiện nghi nhưng không phô trương. Và mẫu xe mới 2025 ES 350 cũng không là một ngoại lệ.
Theo trang mạng xe hơi edmunds.com, 2025 Lexus ES 350 là một chiếc sedan cỡ trung thoạt nhìn có vẻ hơi buồn tẻ, vì kiểu dáng khá cổ điển. ES hiện tại vẫn là một chiếc sedan đẹp nhưng đơn giản, đường nét gọn gàng, chiều dài cơ sở tương đối ngắn. Nội thất cho cảm giác sang trọng, có sự kết hợp độc đáo sáng tạo giữa các vật liệu.
2025 Lexus ES 350: cổ điển, từ tốn nhưng vẫn tỏa sáng. (Hình của nhà sản xuất Lexus)
Một vài thông số kỹ thuật chính của 2025 Lexus ES:
Động cơ V6 3.5 lít
Công suất 302 mã lực; mô-men xoắn 267 lb-ft
Dẫn động cầu trước
Hộp số tự động tám cấp
Gia tốc 0-60 mph: 6.8 giây; đạt một phần tư dặm trong 15.2 giây ở tốc độ 94.7 mph
Thắng giảm tốc 60-0 mph trong 128 feet
Trọng lượng 3,777 pound
Tiết kiệm nhiên liệu EPA 25 mpg kết hợp
Giá cơ bản $43,215
ES được thiết kế chi tiết, sang trọng, nhưng chúng không thực sự mạnh mẽ. Trong thử nghiệm của Edmunds, ES 350 với động cơ V6 3.5 lít 302 mã lực phải mất 6.8 giây để đạt 60 mph từ trạng thái đứng yên; phải mất 15.2 giây để đi được một phần tư dặm và đạt tốc độ 94.7 mph. Nhiều đối thủ sẽ đánh bại ES về sự mạnh mẽ. Một chiếc BMW 330i cơ bản với động cơ bốn xi-lanh tăng áp chỉ cần 5.7 giây để đạt 60 mph. Audi A4 thậm chí còn nhanh hơn với 5.3 giây. Nhưng điều này cũng bình thường, bởi vì không phải mọi chiếc xe hạng sang cỡ trung đều có xu hướng thể thao.
Tay lái của ES 350 nặng và có độ chính xác cao, đòi hỏi sự kiên nhẫn. Bàn đạp thắng nhẹ nhàng với hành trình dài để dừng lại một cách êm ái, không làm đổ đồ uống của khách trên xe. Ghế sau tương đối đơn giản, có màn che nắng phía sau. Băng ghế sau cho cảm giác thoải mái, chỗ để chân rộng rãi. Đó là một chiếc xe lý tưởng để ngồi lên và đi về nhà sau một chuyến bay dài. ES biết chính xác những gì nó phải làm để cho hành khách những phút giây thư dãn sau một ngày dài họp hành ở văn phòng.
Tất cả các nút điều khiển đều đơn giản, dễ sử dụng, không cần chuyển menu để điều khiển. Lexus sử dụng nhiều nút vật lý để điều khiển các chức năng của xe, ưu tiên tính xúc giác hơn là màn hình cảm ứng như các đối thủ. Chỉ có nút bật điều hòa là được ấn trên menu màn hình.
ES có hệ thống treo thực sự êm ái, linh hoạt. Cho dù đi trong thành phố hay trên xa lộ, hành khách đều có cảm giác êm ái. Xe giống như lướt trên mặt đường thay vì phải chống lại nó, một cảm giác đặc trưng của Lexus.
Nói tóm lại, 2025 Lexus ES xứng đáng với đồng tiền bỏ ra để có được sự sang trọng. Những mẫu xe thể thao của Đức, Ý thương nhận được nhiều lời khen ngợi. Khi nói về sự xa hoa, người ta thường nghĩ đến thương hiệu Bentley và Rolls-Royce. Nhưng chắc chắn vẫn có một vị trí vững chắc trong ngôi đền xe hơi dành cho Lexus ES thế hệ thứ bảy. Chủ nhân của chiếc 2025 Lexus ES sẽ hài lòng với chiếc xe mới của mình. (HD)
SAN BERNARDINO, California (NV) – Nhà chức trách tìm được thi thể của một sinh viên 18 tuổi thuộc trường đại học California State University, Fullerton (CSUF) sau khi chết đuối ở Hồ Havasu trong chuyến du ngoạn cùng những người anh em trong Hội Sigma Pi vào cuối tuần, theo các viên chức.
“Chúng tôi xin được nói lên một nỗi buồn quặn lòng, Simon T. Daniel, sinh viên năm nhất tại CSUF, vừa chịu một cái chết thương tâm vì chết đuối ngoài ý muốn trong lúc nghỉ mát,” Sigma Pi cho biết trong một tuyên bố hôm Thứ Hai, 19 Tháng năm.
Nhà chức trách tìm được thi thể của Daniel trước 9 giờ sáng Chủ Nhật sau một ngày cật lực tìm kiếm trên hồ, theo Văn Phòng Cảnh Sát Quận San Bernardino SBCSD.
Simon Daniel, sinh viên năm nhất đại học California State University, Fullerton. (Hình: Sigma Pi)
Sigma Pi cho biết Daniel xuống hồ vào chiều Thứ Bảy cùng với ba người anh em trong hội nam sinh và hai thành viên hội nữ sinh đi cùng.
“Họ không hề biết rằng những trận mưa xối xả gần đây tại khu vực Havasu Valley đã làm lưu lượng nước dâng lên đáng kể, tạo ra các tình trạng nguy hiểm gồm có nước chảy xiết, gió ngang và sóng lớn,” Sigma Pi nêu rõ trong bài viết. “Khi cả nhóm gặp nạn, một số thành viên trong hội liều mình lao tới giải cứu cả sáu sinh viên.”
Tuy nhiên, tất cả đã chứng kiến một bước ngoặt tàn khốc.
“Thật nghiệt ngã, Simon bất chợt bị một con sóng lôi đi khiến anh ấy vuột khỏi một trong những người tới giải cứu,” tuyên bố cho biết. “Sau đó anh ấy chìm nghỉm dưới hồ.”
Mặc dù lực lượng ứng cứu lập tức có mặt cùng các người nhái tìm kiếm thâu đêm, Daniel vẫn không tránh được tử thần.
Sigma Pi cho biết Daniel là một cư dân Pinole, California, sống cùng mẹ và “một cộng đồng gồm thân bằng quyến thuộc và những người anh em tiếc thương cho nỗi mất mát anh ấy.”
“Simon là một sinh viên chuyên ngành khoa học điện toán, một thành viên tiên khởi đầy tự hào của Hội Sigma Pi và là một nhà lãnh đạo được nhiều người trong trường tôn trọng,” bài viết cho biết thêm. “Anh ấy là trái tim của Hội Sigma, lạc quan và chất phác, người luôn luôn làm tất cả những nơi anh ấy đến bừng sáng bằng nụ cười rạng ngời.”
Daniel “có tiếng là một người say mê âm nhạc, tràn trề năng lượng và quảng đại,” Hội Sigma cho biết.
Cũng trong cuối tuần hôm xảy ra thảm kịch, một sinh viên đại học University of California, Santa Barbara (UCSB) cũng tử nạn trong chuyến du ngoạn cùng bạn bè. Nhà chức trách tìm được thi thể của nạn nhân và vớt lên từ Hồ Big Bear vào sáng Thứ Hai. (TTHN)
NEW ORLEANS, Louisiana (NV) – Đã năm ngày trôi qua từ lúc cảnh sát truy lùng các tù nhân vượt ngục khỏi nhà tù New Orleans bằng cách lòn qua một cái lỗ đằng sau nhà vệ sinh. Tiền thưởng cho những ai có thể chỉ điểm giúp cảnh sát bắt giữ những kẻ đào tẩu cũng đã tăng lên.
Tính tới sáng Thứ Ba, 20 Tháng Năm, sáu trong số 10 kẻ vượt ngục vẫn còn lẩn trốn.
Một phát ngôn viên Cảnh Sát Tiểu Bang Louisiana LSP cho biết trong một tuyên bố qua điện thư gửi cho hãng tin AP rằng LSP không thể cung cấp chi tiết về phạm vi và mục tiêu của chiến dịch điều tra vì lý do an ninh. Phát ngôn viên cũng nói thêm rằng một lực lượng đặc nhiệm từ nhiều cơ quan đang tróc nã từng ngóc ngách để tìm những kẻ vượt ngục còn lại.
Song sắt sau bồn vệ sinh bị trước (bên trái) và sau khi các tù nhân dỡ ra để vượt khỏi nhà tù ở New Orleans, Louisiana hôm 16 Tháng Năm, 2025. (Hình: Orleans Parish Sheriff’s Office)
Một đoạn phim an ninh mới cho thấy hai tù nhân tản bộ qua khu French Quarter tại New Orleans hôm Thứ Sáu sau khi tẩu thoát vài giờ trước đó.
Tổng Chưởng Lý Louisiana Liz Murrill cho biết trong một tuyên bố riêng hôm Chủ Nhật rằng “mục tiêu chính của văn phòng bà vẫn là truy nã các tù nhân, bảo vệ công chúng, bảo đảm an ninh và chấn chỉnh lại lực lượng cai tù cũng như hạ tầng cơ sở nhà tù.”
Trong một buổi họp báo hôm Chủ Nhật, Thống Đốc Louisiana Jeff Landry cho biết đây là vụ vượt ngục bê bối nhất lịch sử tiểu bang trong thời gian gần đây đồng thời ông cũng đang yêu cầu kiểm tra văn phòng cảnh sát cũng như Nhà Tù Orleans Parish, nơi giam giữ 1,400 tù nhânhân.
Hôm Chủ Nhật, Văn Phòng Cảnh Sát Orleans Parish OPSO cho ba nhân viên nhà tù thôi việc không lương trong thời gian chờ kết quả điều tra nội bộ.
Sở Cải Huấn sẽ hoàn tất kiểm tra nhà tù vào cuối tuần này, Landry cho biết đồng thời nói thêm rằng tất cả viên chức thuộc hệ thống tư pháp hình sự cần phải chịu trách nhiệm, “trừ cảnh sát, vì dường như họ đang làm tròn bổn phận.”
Tình trạng trễ nãi trong việc buộc tội, truy tố và tuyên án là những nguyên nhân góp phần gia tăng số lượng tù nhân, Landry cho biết.
Ông cũng quy trách nhiệm cho vụ vượt ngục hôm Thứ Sáu là do “hệ thống tư pháp cấp tiến, và không có lý do gì để bào chữa cho cách quản lý sai trái những vụ án trong hệ thống tư pháp hình sự tại tiểu bang.”
Chín trong số 10 kẻ vượt ngục đã chờ xét xử suốt nhiều năm liền, và ông muốn biện lý quận giải thích vì sao các viên chức tư pháp lại chậm chạp trong việc truy tố các vụ án hình sự trong thành phố, thống đốc cho biết.
Cảnh sát bắt được ít nhất một trong những tù nhân vượt ngục nhờ công chúng chỉ điểm, Cơ Quan Điều Tra Liên Bang FBI cho biết trong một tuyên bố trên X.
Nhà chức trách thưởng tổng cộng $20,000 cho những ai có tin tức chỉ điểm giúp cảnh sát bắt giữ mỗi tù nhân, các viên chức cho biết hôm Thứ Hai, trong đó FBI thưởng $10,000, Cơ Quan Quản Lý Rượu, Thuốc Lá, Súng và Chất Nổ thưởng $5,000 và Lực Lượng Phòng Chống Tội Phạm thưởng $5,000. Trong đó FBI và Lực Lượng Phòng Chống Tội Phạm lần lượt tăng thêm phần thưởng từ mức $5,000 và $2,000.
Đặc Vụ FBI Jonathan Trapp nói trong buổi họp báo hôm Chủ Nhật rằng ông tin rằng có thể công chúng đang tiếp tay cho những kẻ vượt ngục và chính quyền sẽ bắt giữ bất kỳ ai có hành vi tiếp tay hoặc che giấu.
Vụ vượt ngục đang làm dư luận xôn xao. Phải mất mấy giờ đồng hồ các viên chức OPSO mới hay tin về vụ vượt ngục rồi hồi lâu sau đó mới báo động cho cảnh sát New Orleans, mặc dù một số tù nhân vượt ngục bị buộc tội bạo lực và lẻn vào một khu dân cư cách khu French Quarter trứ danh trong thành phố chưa đầy 2 dặm (3.2 kilometer).
Đại Tá Robert Hodges, Cảnh Sát Trưởng LSP cho biết chính quyền các tiểu bang lân cận đã hay tin nhưng các viên chức tin rằng những kẻ vượt ngục vẫn còn quanh quẩn trong tiểu bang. Vẫn chưa có manh mối nào về các tù nhân vượt ngục, Hodges cho biết.
Các tù nhân có tuổi tác từ 19 tới 42 và phải đối diện với nhiều tội trạng gồm có hành hung nghiêm trọng, bạo hành gia đình và sát nhân. Đây là những kẻ đào tẩu vô cùng manh động, Cảnh Sát Trưởng Sở Cảnh Sát New Orleans NOPD Anne Kirkpatrick cảnh cáo trong một buổi họp báo tối Thứ Sáu nhưng cũng nhấn mạnh rằng công chúng “đừng nên hoảng sợ.”
Một trong các tù nhân vẫn còn lẩn trốn được nhận dạng là Derrick Groves.
Groves, 27 tuổi, bị bắt giữ vì tội nổ súng bắn chết Jamar Robinson và Byron Jackson trong dịp lễ Mardi Gras năm 2018, Đài WWL-TV từng đưa tin. Ít nhất hai thân nhân trong gia đình Robinson nói với WWL-TV rằng họ đã tìm chỗ ẩn nấp sau khi Groves vượt ngục.
Nhưng OPSO không liên lạc với họ tại bất cứ thời điểm nào sau vụ vượt ngục, hai thân nhân của Groves cho biết.
OPSO cũng nhận dạng Robert Moody là một trong những kẻ đào tẩu bị bắt lại sau khi Lực Lượng Phòng Chống Tội Phạm nhận được một nguồn tin chỉ điểm hôm Thứ Sáu.
Ngoài ra còn có hai tù nhân bị bắt lại là Dkenan Dennis, 24 tuổi và Kendell Myles, 20 tuổi, nhà chức trách cho biết. Cả hai đã bị tống giam và bị buộc tội vượt ngục, theo OPSO.
Một tù nhân khác, Gary C. Price, 21 tuổi, bị bắt lại hôm Thứ Hai, các viên chức cho biết. LSP cho biết ban đầu tù nhân này bị tống giam vì tội cố ý sát nhân cấp độ một, bạo hành gia đình và hành hung nghiêm trọng, chưa kể có thể còn thêm các tội trạng khác, LSP cho biết thêm. (TTHN)
QUẢNG TRỊ, Việt Nam (NV) – Nhiều năm qua, người dân sống dọc quốc lộ 15D, huyện Đakrông, tỉnh Quảng Trị, khốn khổ khi phải chịu đựng sống trong tình trạng ô nhiễm môi trường nặng do việc vận chuyển than từ Lào về Việt Nam.
Do nhà nằm sát quốc lộ 15D đối diện bãi chứa than của một doanh nghiệp ở xã A Ngo, huyện Đakrông, nhiều năm qua anh Hồ Văn Phim và các gia đình trong vùng phải sống chung với tình trạng ô nhiễm trầm trọng bởi vì bụi than luôn phủ đen dày đặc trên sân, tường nhà, lối đi cho đến tận mương thoát nước…
Bàn tay cô giáo ở trường Mầm Non Xã A Ngo, huyện Đakrông, tỉnh Quảng Trị, dính đầy bụi than khi chạm vào đồ chơi trong trường học. (Hình: Nhật Anh/Dân Trí)
“Mỗi ngày tôi phải lau nhà 3-4 lần, lau xong một lúc là bụi lại phủ kín. Chúng tôi quá khổ khi phải sống trong môi trường ô nhiễm như thế này. Nhà có con nhỏ, chỉ lo bệnh tật do hít phải bụi than,” anh Phim bất bình nói với báo Dân Trí hôm 20 Tháng Năm.
Không chỉ ảnh hưởng từ chứa than, cuộc sống nhiều gia đình tại xã A Ngo còn bị đảo lộn từ hoạt động vận chuyển than trên tuyến quốc lộ 15D.
Mỗi ngày, có hàng trăm xe trọng tải lớn chở than từ Lào về Việt Nam đi qua địa bàn xã A Ngo. Mỗi khi xe chạy qua, bụi than lại bay vào nhà dân, trường học mù mịt dù đóng kín cửa suốt ngày.
Cô Hồ Thị Lai, giáo viên trường Mầm Non Xã A Ngo, cho biết ngày nào cô cũng phải lau chùi, dọn rửa đồ chơi của 22 cháu nhỏ 2-3 lần vì bị bụi than tấn công, mặc dù lớp học lúc nào cũng phải đóng cửa kín mít.
“Mỗi sáng đến trường, việc đầu tiên là quét dọn bụi than từ trong lớp ra đến ngoài sân rồi lau chùi đồ chơi cho trẻ. Chúng tôi phải xịt nước rồi lau đi, lau lại nhiều lần mới sạch nhưng chỉ một lúc bụi than lại bám đầy sân, đồ chơi. Chúng tôi rất lo cho sức khỏe của các cháu khi phải học tập trong môi trường ô nhiễm như vậy,” cô Lai lo lắng nói.
Quốc lộ 15D phủ đầy bụi than, người dân thường xuyên phải phun nước để giảm ô nhiễm. (Hình: Nhật Anh/Dân Trí)
Ông Hồ Tất Huấn, chủ tịch xã A Ngo, thừa nhận tình trạng xe chở than đá từ Lào về Việt Nam gây ô nhiễm môi trường, “nắng thì bụi mà mưa thì bẩn,” ảnh hưởng lớn đến cuộc sống của người dân trong xã.
“Chúng tôi nhiều lần kiến nghị cấp trên, nhưng chưa được giải quyết triệt để,” ông Huấn cho biết.
Trả lời báo đài, lãnh đạo Phòng Nông Nghiệp và Môi Trường Huyện Đakrông cho biết hiện có ba doanh nghiệp tư nhân đang hoạt động vận chuyển và sang chở than từ Lào về Việt Nam qua cửa khẩu Quốc Tế La Lay, huyện Đakrông. Do đó, tình trạng ô nhiễm bởi bụi than và mất an toàn giao thông trên quốc lộ 15D không chỉ diễn ra ở xã A Ngo, mà kéo dài qua các xã Húc Nghì, Tà Long, thuộc huyện Đakrông.
Tuy nhiên, theo lãnh đạo Phòng Nông Nghiệp và Môi Trường, vấn đề ô nhiễm môi trường do hoạt động vận tải than “chưa thể giải quyết triệt để trong ngày một, ngày hai.” Còn vấn đề kiểm soát xe cộ vận chuyển là của ngành giao thông. Ngành Nông Nghiệp và Môi Trường “chỉ là cơ quan phối hợp.” (Tr.N) [qd]
SANTA MONICA, California (NV) – Một thương gia làm ăn tại đại lộ 3rd Street Promenade ở Santa Monica nổ súng bắn chết một trong hai người đàn ông toan cướp bóc trong lúc giao dịch sau khi cửa hàng đã đóng cửa, theo KTLA.
Nghi can chủ mưu trong vụ cướp nay bị buộc tội vì cái chết của đồng phạm.
Cảnh sát có mặt tại dãy 1300 trên đường 3rd Street thuộc đại lộ Promenade vào khoảng 9 giờ 30 tối Chủ Nhật, 18 Tháng Năm, sau khi nhận được lời trình báo liên quan tới một vụ tấn công bằng võ khí gây chết người, theo Sở Cảnh Sát Santa Monica SMPD.
Karen Melikyan. (Hình: Santa Monica Police Department)
Vào thời điểm đó, chủ cửa hàng “đang bán hàng cho một người quen sau giờ mở cửa thì một người thứ hai dường như liên can tới người quen của vị chủ nhân, bước vào cửa hàng lúc đó đã đóng cửa rồi xịt một hóa chất vào nạn nhân,” cảnh sát cho biết.
Đôi bên đã nổ ra ẩu đả, sau đó vị chủ nhân, một người sở hữu súng hợp pháp, đã nổ súng bắn người đàn ông thứ hai, cảnh sát cho biết.
Nghi can được tuyên bố thiệt mạng tại một bệnh viện gần đó, SMPD cho biết, đồng thời chưa được công bố danh tánh.
Nghi can dàn xếp vụ mua bán được nhận dạng là Karen Melikyan và bị tố cáo âm mưu cướp bóc. Melikyan đã bị bắt giữ và đang đối diện với các tội trạng cướp bóc có võ trang, thông đồng và sát nhân.
Vị thương gia không bị thương và đang hợp tác với nhà chức trách và cũng chưa bị buộc tội liên quan tới vụ cướp.
“Tại thời điểm này, tất cả bằng chứng cho thấy đây là một vụ cướp có mục tiêu liên quan tới những người quen biết nhau,” cơ quan thực thi công lực cho biết.
Cảnh sát đang tiếp tục điều tra. Ai có tin tức liên quan xin liên lạc với Thám Tử Jauregui hoặc Trung Sĩ Thám Tử Goodwin thuộc SMPD, hoặc gọi vào đường dây ứng trực hoạt động liên tục 24 giờ. (TTHN)
NEWARK, New Jersey (NV) – Cơ Quan Hàng Không Liên Bang FAA đang tiến hành điều tra một vụ sập hệ thống radio ngắn ngủi tại đài kiểm soát không lưu Philadelphia chịu trách nhiệm điều hành các chuyến bay tại Phi Trường Quốc Tế Newark Liberty.
Đài kiểm soát không lưu mất tín hiệu radio khoảng hai giây vào khoảng 11 giờ 35 sáng hôm Thứ Hai, 19 Tháng Năm, theo FAA. Tuy nhiên, tất cả phi cơ vẫn giữ khoảng cách an toàn với nhau, FAA nói với CBS News trong một tuyên bố.
Tính từ 28 Tháng Tư, đây là lần thứ tư trường hợp cúp điện trong phút chốc xảy ra tại Phi Trường Newark trong lúc tình trạng thiếu nhân sự và dụng cụ lạc hậu vẫn tiếp diễn. Sau trường hợp đầu tiên hồi Tháng Tư, hôm 9 Tháng Năm phi trường ghi nhận vụ cúp điện thứ hai làm hệ thống liên lạc chập chờn trong 90 giây, dẫn tới đình hoãn nhiều chuyến bay. Vụ mất tín hiệu thứ ba xảy ra hôm 11 Tháng Năm cũng khiến các chuyến bay phải dừng lại. Việc thiếu nhân sự bắt nguồn từ vụ cúp điện đầu tiên hồi Tháng Tư tiếp tục làm nhiều chuyến bay bị đình hoãn trên bình diện rộng.
Tháp kiểm soát không lưu ở phi trường quốc tế Newark Liberty International Airport, ngày 6 Tháng Năm, 2025 ở Newark, New Jersey. (Hình: Andres Kudacki/Getty Images)
Đài kiểm soát không lưu tại Philadelphia, nơi giám sát các chuyến bay tại phi trường Newark cũng đang thiếu nhân sự trầm trọng.
Chính quyền Tổng Thống Donald Trump đã lập kế hoạch tân trang hệ thống kiểm soát không lưu quốc gia, gồm có xây cất sáu trung tâm điều hành không lưu tân tiến và ứng dụng kỹ nghệ mới tại hơn 4,600 đài kiểm soát không lưu. Ngoài ra chính quyền Trump cũng sẽ mua 25,000 radio mới, gắn 4,000 địa điểm internet tốc độ cao và thay hơn 600 radar, Bộ Trưởng Giao Thông Sean Duffy cho biết vào đầu tháng này.
Đại diện ngành hàng không cho biết để thực hiện kế hoạch này cần ít nhất $30 tỷ.
Hệ thống kiểm soát không lưu hiện tại vẫn dựa trên kỹ nghệ lỗi thời có từ hàng chục năm trước, và thậm chí FAA phải mua dụng cụ thay thế trên eBay và sản xuất dụng cụ mới bằng máy in 3D, do dụng cụ mới không có sẵn, Duffy phát biểu trong một phiên điều trần trước tiểu ban phê duyệt ngân sách tại Thượng Viện hồi Tháng Tư.
Các vụ cúp điện ngày càng làm nhiều người chú ý hơn tới tình trạng thiếu kiểm soát viên không lưu nghiêm trọng tại Mỹ. Theo một phân tích do CBS News công bố hồi Tháng Giêng dựa trên dữ liệu từ FAA, hơn 90% các tháp điều khiển không lưu tại phi trường trên toàn Hoa Kỳ không đủ nhân sự và không đáp ứng các tiêu chuẩn do FAA và Hiệp Hội Kiểm Soát Viên Không Lưu Quốc Gia NATCA đưa ra. (TTHN)
NEWARK, New Jersey (NV) – Hôm Thứ Hai, 19 Tháng Năm, Dân Biểu LaMonica McIver (Dân Chủ-New Jersey) bị buộc tội tấn công sĩ quan thực thi công lực bên ngoài một cơ sở giam giữ thuộc Cơ Quan Thực Thi Di Trú và Quan Thuế ICE trong tháng này.
Quyền Biện Lý Hoa Kỳ Alina Habba tuyên bố bà đang buộc nữ dân biểu tội tấn công và cản trở viên chức thực thi công lực.
Hôm 9 Tháng Năm, McIver cùng một số thành viên khác trong Quốc Hội và Ras Baraka, thị trưởng Newark, New Jersey, tổ chức biểu tình bên ngoài Delaney Hall, một cơ sở giam giữ do ICE quản lý.
Dân Biểu LaMonica McIver (Dân Chủ-New Jersey) dự sinh hoạt của tổ chức MomsRising.org tại khuôn viên Điện Capitol ngày 8 Tháng Năm, 2025 ở Washington, DC. (Hình: Brian Stukes/Getty Images for MomsRising.org)
Cuộc biểu tình diễn ra căng thẳng và đã có hành vi xô đẩy, theo Habba.
“Dân Biểu LaMonica McIver tấn công, cản trở và can thiệp vào hoạt động thực thi công lực, vi phạm Điều 18, Bộ Luật Hoa Kỳ, Mục 111(a)(1),” Habba cho biết trong một tuyên bố. “Với tư cách là viên chức thực thi công lực liên bang cao cấp tại New Jersey, tôi không thể làm ngơ trước hành vi đó, và theo Hiến Pháp, trách nhiệm của tôi là bảo đảm rằng lực lượng thực thi công lực liên bang an toàn trong lúc thực thi nhiệm vụ. Tôi cũng nỗ lực giải quyết những vấn đề này bằng cách không đưa ra tội trạng hình sự chống lại Mclver và bà ấy cũng có tất cả cơ hội để hòa giải, nhưng đáng tiếc là bà ấy không đồng lònlòng.”
“Hễ ai có địa vị, hay thuộc về bất cứ đảng phái chính trị nào hay gây ảnh hưởng ra sao đi chăng nữa mà lại tấn công một viên chức thực thi công lực như Nữ Dân Biểu McIver, thì người đó chịu những hình phạt nghiêm khắc nhất,” Bộ Trưởng Nội An Kristi Noem nhấn mạnh quyết định của Habba trong một bài viết trên X. “Xin cảm ơn các đặc vụ ICE can đảm đã phục vụ quốc gia vĩ đại này.”
Sau khi các tội trạng được công bố, McIver cho biết trong một tuyên bố rằng quyết định này có mưu đồ chính trị.
Habba đã bãi bỏ các tội trạng chống lại Thị Trưởng Baraka.
Thị trưởng Newark rất mừng vì các tội trạng liên quan tới xâm phạm trái phép chống lại ông đã bị bãi bỏ, nhưng ông ủng hộ McIver và tin rằng bà sẽ được “minh oan,” Baraka cho biết trong một tuyên bố trên X.
Các thành viên Đảng Dân Chủ hàng đầu tại Hạ Viện cũng đưa ra một tuyên bố chung nhằm bênh vực McIver hôm Thứ Hai, rằng họ sẽ “quyết liệt” phản ứng với các hành vi lạm dụng quyền lực bất hợp pháp.
“Nếu chúng tôi bị tấn công, điều đó có nghĩa là dân Mỹ cũng bị tấn công. Đảng Dân Chủ tại Hạ Viện sẽ chọn thời điểm, địa điểm và cách thức để lên tiếng phản đối trong những ngày tới,” các nhà lãnh đạo Đảng Dân Chủ cho biết.
Ngoài ra, các nhà lãnh đạo Đảng Dân Chủ lưu ý rằng McIver cũng đi một vòng quanh cơ sở giam giữ sau vụ xô xát. “Không có bằng chứng đáng tin cậy nào cho thấy Dân Biểu McIver tham gia vào các hoạt động phạm tội và bà ấy sẽ không được phép bước chân vào cơ sở nếu bà ấy đã làm điều chi sai trái,” các nhà lập pháp tuyên bố. (TTHN)
ORANGE COUNTY, California (NV) – Người mua nhà đang muốn tìm kiếm nhà giá hời hãy nên hướng mắt về khu vực Sun Belt. Một báo cáo mới công bố danh sách 10 thành phố ở Mỹ nơi giá nhà đang giảm nhanh nhất, do lượng nhà rao bán tăng vọt, lãi suất thế chấp tăng và nhu cầu giảm, trong đó có sáu thành phố thuộc tiểu bang Florida.
Theo tạp chí Newsweek, từ Arizona đến Florida, người bán nhà ở các thị trường này ngày càng giảm giá mạnh để thu hút người mua, tạo ra cơ hội hiếm hoi trong một thị trường nhà ở vốn đang rất khó khăn.
Phoenix của tiểu bang Arizona đứng đầu danh sách có nhà giảm giá. (Hình minh họa: Bob Clark/Pexels.com)
Tại sao điều này lại quan trọng
Sau nhiều năm giá nhà tăng vọt, đặc biệt là trong giai đoạn bùng nổ nhà ở thời đại dịch, ngày càng có nhiều thành phố ở Mỹ chứng kiến sự điều chỉnh giá nhà khi lượng nhà ở tồn kho tăng và người mua rút lui khỏi thị trường.
Điều này khiến một số chuyên gia cảnh báo rằng thị trường nhà ở có thể đang bước vào thời kỳ suy giảm kéo dài. Việc giá giảm có thể giúp những người mua nhà lần đầu, đặc biệt là giới trẻ, tiếp cận được thị trường. Nhưng đối với người bán và các nhà phát triển, xu hướng này có thể báo hiệu một giai đoạn khó khăn hơn phía trước.
Những gì cần biết
Dữ liệu từ Realtor.com cho thấy 9/10 thành phố Mỹ có mức giảm giá nhà nhiều nhất nằm ở khu vực Sun Belt, trong đó hơn một nửa thuộc tiểu bang Florida. Trong Tháng Tư, khoảng 1/3 các niêm yết rao bán nhà ở North Port và Tampa ghi nhận giảm giá, tiếp theo là hơn 28% ở Cape Coral và hơn 27.5% ở Jacksonville.
Denver, Colorado là thành phố duy nhất ngoài khu vực Sun Belt lọt vào danh sách này.
Mỗi một thành phố này đều chứng kiến mức tăng mạnh về tồn kho nhà ở so với năm ngoái, dao động từ gần 28% ở Palm Bay đến 65% ở Denver.
Phoenix, Arizona
Phoenix đứng đầu danh sách với 31% số nhà rao bán ghi nhận giảm giá. Thành phố hiện có gần 19,981 căn nhà đang nằm trên thị trường, tăng 33% so với năm ngoái. Giá rao bán trung vị (median) là $525,000, và các căn nhà thường mất 52 ngày để bán.
North Port, Florida
North Port theo sau với 30% số danh sách giảm giá. Có 11,234 căn nhà đang rao bán, tăng 32% so với cùng kỳ năm ngoái. Giá rao bán trung vị là $490,500, và mỗi căn trung bình nằm trên thị trường 70 ngày.
Tampa, Florida
Tại Tampa, 29% số nhà đã giảm giá. Có 19,310 căn nhà sẵn sàng giao dịch, tồn kho tăng 32%. Giá trung vị là $410,000, và nhà thường bán trong 58 ngày.
Cape Coral, Florida
Cape Coral cũng có xu hướng tương tự, với 28% số nhà ghi nhận giảm giá. Số nhà rao bán tăng 41% lên 14,580 căn, và giá trung vị là $435,000. Các căn nhà ở khu vực này đang mất nhiều thời gian hơn để bán – trung bình khoảng 81 ngày.
Jacksonville, Florida
Tại Jacksonville, 28% số nhà đã được giảm giá. Tồn kho nhà ở thành phố này tăng 35%, đạt 9,676 căn rao bán, với giá rao bán trung vị là $399,995 và thời gian trung bình để bán là 57 ngày.
Denver, Colorado
Denver báo cáo 27% số niêm yết giảm giá trong bối cảnh tồn kho tăng vọt 65%, hiện đạt 10,345 căn. Giá nhà trung vị là $599,450, và nhà chỉ mất 36 ngày để bán – nhanh nhất trong số 10 thành phố hàng đầu.
Palm Bay, Florida
Tại Palm Bay, 27% số nhà đang rao bán ghi nhận giảm giá. Lượng nhà rao bán tăng 28% lên 4,562 căn, với giá rao trung vị là $389,825. Nhà ở đây trung bình mất 61 ngày để bán.
Deltona, Florida
Deltona cũng có 27% số nhà rao bán phải giảm giá. Số nhà niêm yết tăng lên 6,892 căn, tăng 31%, với giá rao trung vị là $394,450 và thời gian bán trung bình là 70 ngày.
Austin, Texas
Có 26% trong tổng số 11,073 nhà rao bán ở Austin đã được giảm giá. Tồn kho tăng 25%, và giá rao trung vị là $525,000. Nhà ở đây bán nhanh hơn một chút so với phần lớn thành phố trong danh sách, với thời gian trung bình là 44 ngày.
Charleston, South Carolina
Đứng cuối danh sách top 10, Charleston ghi nhận 26% số nhà giảm giá. Tồn kho tăng mạnh 42% lên 3,542 căn; giá trung vị là $525,000. Nhà thường bán trong 41 ngày. (Ng.Tr) [kn]
SANTA MONICA, California (NV) – Một bộ móng tay chắc khỏe và bóng đẹp chắc chắn không chỉ giúp chị em phụ nữ tự tin hơn trong giao tiếp hằng ngày mà còn phản ảnh một lối sống lành mạnh biết chăm sóc cá nhân của mỗi người.
Dưỡng móng tay đúng cách sẽ giúp ngăn ngừa tình trạng móng yếu, dễ gãy, giúp móng luôn khỏe mạnh và đẹp tự nhiên, chỉ qua bốn mẹo đơn giản dưới đây, theo trang mạng Refinery29.
Việc dưỡng móng tay đúng cách sẽ giúp ngăn ngừa tình trạng móng yếu, dễ gãy. (Hình: Monica Schipper/Getty Images)
1. Sử dụng dầu chăm sóc biểu bì thay vì sản phẩm làm cứng móng
Bác Sĩ Dana Stern, nhà sáng lập thương hiệu thẩm mỹ Dr. Dana, cho biết, biểu bì là lớp bảo vệ tự nhiên của móng. Khi bị khô và mất nước, biểu bì sẽ bị tổn hại.
“Khi điều này xảy ra, nước và độ ẩm có thể xâm nhập vào móng,” Bác Sĩ Dana Stern nói. “Nó sẽ làm móng chúng tay bị đỏ, sưng và có thể mọc không đều, đồng thời còn có thể nổi cục u và dày trên khóe móng.”
Việc thoa dầu biểu bì (cuticle oil) thường xuyên sẽ giúp duy trì độ ẩm cho móng và vùng da quanh móng, tăng cường sức khỏe của móng, hỗ trợ móng phát triển khỏe mạnh và ngăn ngừa nhiễm trùng.
Không giống như các sản phẩm làm cứng móng (nail hardener) có thể làm móng bị cứng, dầu biểu bì sẽ giúp nuôi dưỡng móng. Bạn có thể chọn sản phẩm dầu biểu bì có chứa thành phần dầu jojoba, có tác dụng cung cấp độ ẩm và tăng cường hàng rào bảo vệ da vùng đó.
Bên cạnh các thành phần trong sản phẩm, cách bạn sử dụng dầu biểu bì như thế nào cũng rất quan trọng. Bạn có thể nhỏ từ một đến hai giọt dầu biểu bì lên khóe móng và thoa vào ban đêm để dầu có thời gian thẩm thấu vào da. Dầu biểu bì không chỉ dưỡng ẩm sâu mà còn giúp kích thích lưu thông máu và thúc đẩy sự phát triển của móng khi được massage đều đặn.
2. Bổ sung thêm vitamin D
“Giải quyết tình trạng cơ thể thiếu hụt vitamin D không chỉ cải thiện sức khỏe tổng thể mà còn sức khỏe móng tay vì mức vitamin D thấp có thể khiến móng tay bị giòn,” Bác Sĩ Zainab Laftah, phát ngôn viên của trung tâm British Skin Foundation, cho biết.
Một nghiên cứu từng cho thấy hapalonychia, là một tình trạng khiến cho móng tay trở nên mềm và dễ gãy, có liên quan đến tình trạng cơ thể thiếu hụt vitamin D. Chính vì vậy, bạn nên bổ sung thêm chất béo omega-3 vào bữa ăn hằng ngày và các thực phẩm giàu vitamin D để có thể cung cấp các dinh dưỡng thiết yếu hỗ trợ cho móng tay.
Sử dụng kem dưỡng ẩm cho bàn tay không chỉ cung cấp độ ẩm và làm tay mềm mại mà còn tốt cho cả móng tay. (Hình: Mireya Acierto/Getty Images)
3. Dùng kem dưỡng tay
Sử dụng kem dưỡng ẩm cho bàn tay không chỉ cung cấp độ ẩm và làm tay mềm mại mà còn tốt cho cả móng tay.
Kem dưỡng tay đóng vai trò như một hàng rào bảo vệ chống lại các tác nhân từ bên ngoài ảnh hưởng xấu đến vùng da này, như khi thời tiết lạnh khiến da bị khô và nứt nẻ. Móng tay cũng nhờ đó mà được dưỡng ẩm theo.
4. Tẩy tế bào chết cho móng tay
Không chỉ có làn da trên mặt và trên cơ thể mà móng tay cũng cần được tẩy tế bào chết. Các glycolic acid trong các sản phẩm tẩy tế bào chết sẽ có lợi cho móng tay tự nhiên của bạn.
Bạn có thể bôi toner có thành phần glycolic acid lên móng tay và lớp biểu bì bằng tăm bông, sau đó thì thoa tiếp dầu biểu bì. Duy trì thói quen này sẽ giúp móng tay chắc hơn và xuất hiện da thừa ở khóe móng hơn. (YY) [qd]
Angela Hart and Christine Mai-Duc/KFF Health News (*)
SACRAMENTO, California (NV) – Thống Đốc California Gavin Newsom không ngờ ông phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng khác về chính sách chăm sóc sức khỏe ở tiểu bang của mình.
Thống Đốc Gavin Newsom trong một lần đến thăm trường tiểu học Ruby Bridges Elementary School ở Alameda, California trong đại dịch COVID-19 hồi Tháng Ba, 2021. (Hình minh họa: Justin Sullivan/Getty Images)
Vào Tháng Ba, 2025, khi Tổng Thống Donald Trump và đảng Cộng Hòa ở Quốc Hội đẩy mạnh cuộc tranh cãi về vấn đề có nên cắt giảm dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho người nghèo và khuyết tật ở Mỹ hay không, vị thống đốc thuộc đảng Dân Chủ đã phải nói với những nhà lập pháp tiểu bang rằng chi phí chăm sóc sức khỏe ở California đã vượt tầm kiểm soát, do các sáng kiến Medicaid mà ông ỷ hộ. Trong đó, có cả chương trình mở rộng dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho những người nhập cư sống tại Hoa Kỳ mà không có giấy phép hợp pháp, do người đóng thuế tài trợ.
Tuy nhiên, vị thống đốc nhiệm kỳ thứ hai của tiểu bang California nay phải đối mặt với một quyết định chính trị khó khăn đó là từ bỏ lời hứa mang đến dịch vụ chăm sóc sức khỏe toàn dân và phải hủy bỏ bảo hiểm của hàng triệu người nhập cư không có đủ tư cách pháp lý hoặc ông đang tìm kiếm các khoản cắt giảm ngân sách ở nơi khác.
Các giới chức cấp cao của Thống Đốc Newsom ở Bộ Tài Chính California chủ động tiết lộ với các nhà lập pháp trong một lá thư rằng tiểu bang đã vay $3.4 tỷ để trả cho các công ty bảo hiểm y tế, bác sĩ và bệnh viện chăm sóc cho bệnh nhân ghi danh chương trình Medicaid của California, hay còn gọi là Medi-Cal.
Với gần 15 triệu cư dân có thu nhập thấp hoặc khuyết tật đã ghi danh Medi-Cal, California phải chịu nhiều tổn thất về dịch vụ chăm sóc sức khỏe hơn bất kỳ tiểu bang nào khác. Tuy nhiên, ngay cả khi Thống Đốc Newsom lên án các chính sách thuế quan của Tổng Thống Trump và chính sách môi trường, ông vẫn giữ im lặng về chính sách y tế.
Con đường chính trị của thống đốc California trong nhiệm kỳ này có vẻ đang gặp trở ngại khi các cuộc thăm dò cho thấy ý tưởng cung cấp bảo hiểm y tế cho những người nhập cư không giấy tờ nhận được sự ủng hộ rất yếu ớt. Thêm vào đó, bất kỳ rắc rối nào về ngân sách phát sinh cũng có thể gây tổn hại đến di sản chính trị của ông nếu ông ra tranh cử tổng thống vào năm 2028.
Carlos Alarcon, nhà phân tích về sức khỏe và phúc lợi công cộng tại Trung Tâm Chính Sách Di Dân California, nơi đã giúp dẫn đầu một chiến dịch kéo dài một thập niên tại tiểu bang này nhằm mở rộng Medicaid cho những người nhập cư có đủ điều kiện như chưa có tư cách pháp lý, nói: “Chúng ta đều biết rằng việc cắt giảm chắc chắn sẽ diễn ra. Thống đốc nên giữ lời hứa của mình. Chúng tôi sẽ rất thất vọng nếu thấy sự cắt giảm và rút lại lời hứa. Khi thời cuộc trở nên khó khăn, thì những cộng đồng yếu thế luôn là những người chịu thiệt thòi.”
Luật California cho phép bất kỳ người lớn có thu nhập thấp nào cũng có thể ghi danh Medi-Cal nếu họ nằm trong số 138% mức dân số nghèo của liên bang, hoặc kiếm được từ $21.597 trở xuống trong một năm, bất kể tình trạng nhập cư. Nhưng chi phí cung cấp bảo hiểm so với dự trù đã cao hơn đáng kể.
Trước đây, Thống Đốc đảng Dân Chủ Jerry Brown đã mở rộng Medi-Cal cho những người từ 19 tuổi trở xuống không có tư cách pháp lý, nhưng ông đã thể hiện sự miễn cưỡng không muốn hơn nữa vì chi phí tiềm ẩn. Còn Thống Đốc Newsom đã ký thành luật thêm vào những người từ 20 tuổi trở lên. Ước tính có 1.6 triệu người nhập cư không có tư cách pháp lý hiện được bảo hiểm và chi phí đã tăng vọt lên $9.5 tỷ mỗi năm, tăng từ $6.4 tỷ ước tính vào Tháng Mười Một. Chính phủ liên bang đóng góp khoảng $1.1 tỷ trong tổng số đó cho thai sản và dịch vụ cấp cứu.
“Chúng ta có thể mở rộng lòng nhân từ đến mọi nơi và mọi lúc, nhưng khi những nguồn lực này cạn kiệt, thì tất cả mọi người đều thiệt hại. Chúng ta đang chạm đến điểm giới hạn đó,” thành viên đại hội đồng California David Tangipa, một đảng viên Cộng Hòa ở Fresno cho biết. “Hoặc là chúng ta phải có trách nhiệm về mặt tài chính, hoặc sẽ không có dịch vụ nào cho bất kỳ ai, và điều đó bao gồm cả người dân California và người nhập cư không có giấy tờ.”
Các nhà lãnh đạo đảng Dân Chủ chịu trách nhiệm phê duyệt ngân sách tiểu bang đã từ chối trả lời phỏng vấn. Trong một tuyên bố, Thượng Nghị Sĩ Tiểu Bang María Elena Durazo, một đảng viên Dân Chủ của Los Angeles, người ủng hộ việc mở rộng trong cơ quan lập pháp, cho biết: “Việc đảo ngược quy trình này sẽ là một quyết định có hại và thiển cận.”
Theo những người tường tận về vấn đề này và yêu cầu không nêu tên để bảo vệ các mối quan hệ tại tòa Quốc Hội tiểu bang cho biết, các nhà lập pháp đang cân nhắc việc đóng băng số lượng ghi danh vào chương trình bảo hiểm y tế đối với người nhập cư không có tình trạng pháp lý hợp lệ, áp dụng các biện pháp chia sẻ chi phí như đồng thanh toán thuốc hoặc phí bảo hiểm, hoặc hạn chế quyền lợi.
Tuy nhiên, có vẻ như không có nhiều khả năng Thống Đốc Newsom sẽ cắt giảm chi phí trong bản điều chỉnh ngân sách công bố vào ngày 14 Tháng Năm. Thay vào đó, việc cắt giảm chỉ xảy ra nếu Đảng Cộng Hòa tại Quốc Hội thông qua một thỏa thuận ngân sách với việc cắt giảm mạnh chi tiêu liên bang cho chương trình Medicaid.
“Điều này sẽ gây ra rất nhiều rắc rối cho thống đốc. Việc cắt giảm ngân sách sẽ làm xáo trộn cuộc sống của hàng triệu người nhập cư vừa mới được cấp bảo hiểm y tế, nhưng ông ấy buộc phải làm gì đó vì tình hình hiện tại không thể kéo dài,” Mark Peterson, chuyên gia về y tế và chính trị quốc gia tại UCLA, nhận định. “Việc cắt giảm ở những lĩnh vực khác để tiếp tục hỗ trợ người nhập cư không có giấy tờ hợp lệ là điều khó chấp nhận về mặt chính trị; tôi không thấy điều đó có khả năng sẽ xảy ra.”
Thống Đốc Newsom có thể lập luận rằng ông không còn lựa chọn nào khác nếu ông và cơ quan lập pháp do Đảng Dân Chủ kiểm soát buộc phải thực hiện các khoản cắt giảm. Tổng Thống Trump và các nhà lập pháp Cộng Hòa tại Quốc Hội đã đe dọa các bang như California bằng đề xuất mới nhất của Hạ Viện Hoa Kỳ là cắt giảm 10% tài trợ Medicaid cho các bang cung cấp bảo hiểm cho người nhập cư không có tình trạng pháp lý. Theo các nhà phân tích chính trị thì với Newsom, Trump có thể dễ dàng là một “con dê tế thần” trong trường hợp này.
“Ông ấy có thể đổ lỗi cho Trump, vì ngân sách chỉ có giới hạn,” Mike Madrid, một nhà phân tích chính trị chống Trump ở California chuyên về các vấn đề của người gốc Latino, cho biết. “Điều này khiến người dân phải nhìn vào hệ thống y tế mà họ không thể chi trả nổi và đặt câu hỏi: ‘Tại sao chúng ta lại miễn phí cho những người đang sống ở đây bất hợp pháp?’”
Chi phí cao ngất ngưởng này đã tạo ra những bất ngờ đáng kể.
Việc cắt giảm ngân sách cho chăm sóc sức khỏe ở tiểu bang California chắc chắn sẽ ảnh hưởng tới người cao niên và khuyết tật. (Hình minh họa: Justin Sullivan/Getty Images)
Trong đề xuất ngân sách đầu tiên khi nhậm chức thống đốc, trong đó ông Newsom kêu gọi mở rộng chương trình Medi-Cal cho người nhập cư trẻ tuổi không có tình trạng hợp lệ – chính quyền của ông ước tính sẽ tiêu tốn khoảng $2.4 tỷ mỗi năm việc bảo đảm quyền lợi cho tất cả những người đủ điều kiện bất kể tình trạng nhập cư. Nhưng con số mới nhất mà các nhà lập pháp nhận được cao gần bốn lần con số đó.
Thống Đốc Newsom từ chối trả lời các câu hỏi từ KFF Health News, thay vào đó dẫn lại các tuyên bố trước đây, cho thấy ông vẫn để ngỏ khả năng cắt giảm Medi-Cal. Thống đốc lưu ý ông đã có những cuộc trao đổi “thận trọng” với các nhà lập pháp và nói rằng việc cắt Medi-Cal là một “câu hỏi chưa có câu trả lời” và sẽ bị ảnh hưởng lớn bởi vị tổng thống đương nhiệm.
“Tác động của Donald Trump lên tất cả những vấn đề này là gì? Tác động của việc phá hoại từ liên bang đối với nhiều chương trình là gì?” Thống Đốc Newsom phát biểu vào Tháng Mười Hai, 2024, ngụ ý rằng chưa chắc ông có thể duy trì việc mở rộng Medi-Cal cho người nhập cư không có tình trạng hợp lệ trong các năm tới.
Thống Đốc Newsom đã mở rộng Medi-Cal theo ba giai đoạn, bắt đầu với người nhập cư từ 19 đến 25 tuổi, những người đủ điều kiện từ năm 2020, bất chấp áp lực từ các nhà vận động chăm sóc sức khỏe muốn một đợt mở rộng lớn và nhiều tốn kém. Ông lập luận rằng việc thực hiện theo nhiều giai đoạn cuối cùng sẽ giúp California tiết kiệm chi phí.
Theo vị thống đốc, đây là “điều đúng đắn về mặt đạo đức và luân lý, và cũng là quyết định đúng về mặt tài chánh.”
Thặng dư ngân sách cao trong những năm gần đây đã giúp đảng Dân Chủ tiếp tục thực hiện các giai đoạn mở rộng Medi-Cal. Người lớn tuổi từ 50 đến 64 tuổi được cấp quyền lợi vào năm 2022. Năm 2024, thống đốc đã phê duyệt bảo hiểm cho nhóm đông nhất, những người từ 26 đến 49 tuổi.
Tuy nhiên, chi phí đã tăng vọt trong khi tình hình ngân sách trở nên xấu đi, theo phân tích của KFF Health News dựa trên hồ sơ năm 2023 mới nhất từ Sở Dịch Vụ Chăm Sóc Sức Khỏe tiểu bang, cơ quan quản lý Medi-Cal.
Ngoại trừ trẻ em, việc cung cấp bảo hiểm Medicaid cho người nhập cư không có tình trạng hợp lệ tốn kém hơn so với cư dân hợp pháp. Ví dụ, Medi-Cal trả cho L.A. Care, một hãng bảo hiểm y tế lớn tại Los Angeles, trung bình $495.32/tháng để chăm sóc cho một người trưởng thành không có con và không có giấy tờ hợp lệ, trong khi chỉ trả $266.77 cho một cư dân hợp pháp cùng nhóm.
Không chỉ người nhập cư không có tình trạng hợp lệ tốn kém hơn, mà bang California còn phải tự gánh phần lớn chi phí. Tiểu bang chi khoảng 60% đến 70% chi phí chăm sóc sức khỏe cho người nhập cư không có con và không có giấy tờ, do L.A. Care chi trả, trong khi tiểu bang chỉ trả khoảng 10% cho cư dân hợp pháp không có con. Những chi phí này không bao gồm toàn bộ chi phí chăm sóc, vốn có thể thay đổi tùy theo nơi bệnh nhân Medi-Cal sinh sống, và thường tăng cao hơn với các dịch vụ như thuốc kê đơn, khám nha khoa, hay điều trị sức khỏe tâm thần.
Tùy theo các công ty bảo hiểm khác nhau mà các khoản chi trả này cũng khác nhau, nhưng cách tính trên diễn ra trên toàn bộ hệ thống bảo hiểm Medi-Cal của bang. Phần lớn người dân ở California có thể chọn giữa nhiều chương trình bảo hiểm y tế.
Trẻ em không có giấy tờ hợp lệ trong nhiều trường hợp lại rẻ hơn để chăm sóc so với trẻ em có giấy tờ hợp lệ. Nhìn chung, trẻ em khỏe mạnh hơn và cần ít chăm sóc hơn.
Mike Genest, người từng là giám đốc tài chính dưới thời cựu Thống Đốc Cộng Hòa Arnold Schwarzenegger cho rằng bang lẽ ra nên chuẩn bị trước cho mức chi phí khổng lồ này.
“Không thể duy trì suy nghĩ rằng chúng ta có thể chi trả lâu dài cho hệ thống chăm sóc sức khỏe cho tất cả những người không có giấy tờ,” ông Genest nói.
Trong khi chi phí hiện tại đang ở mức cao, ông Anthony Wright, người từng vận động cho việc mở rộng chương trình này khi còn đứng đầu tổ chức phi lợi nhuận Health Access và hiện đang đấu tranh chống cắt giảm Medicaid với tư cách giám đốc điều hành của Families USA, trụ sở tại Washington, DC, lại có quan điểm khác. Ông cho rằng việc mở rộng Medi-Cal sẽ giúp tiết kiệm về lâu dài cho người đóng thuế và hệ thống y tế.
“Bất kể có bảo hiểm y tế hay không thì họ vẫn sẽ đến với hệ thống y tế của chúng ta. Không cấp cho họ bảo hiểm sẽ chỉ khiến phòng cấp cứu thêm quá tải, và chi phí còn cao hơn nữa. Về mặt kinh tế, điều này hoàn toàn vô lý vì nó làm mất đi nguồn thu quan trọng của các phòng khám và bệnh viện, gây thêm nhiều vấn đề.” [kn]
(*) Bài phóng sự do KFF Health News thực hiện.
KFF Health News là cơ quan truyền thông quốc gia chuyên cung cấp thông tin chuyên sâu về các vấn đề y tế, một trong những chương trình hoạt động chính của KFF, nguồn thông tin độc lập về nghiên cứu chính sách y tế, thăm dò ý kiến, và báo chí. KFF Health News là nhà xuất bản của California Healthline, một dịch vụ độc lập về biên tập thuộc Quỹ Chăm Sóc Sức Khỏe California.
GARDEN GROVE, California (NV) – Garden Grove sẽ đóng một số đường để tổ chức lễ hội “Strawberry Festival” vào cuối tuần của Lễ Chiến Sĩ Trận Vong (Memorial Weekend), thông cáo báo chí của thành phố cho biết hôm Thứ Hai, 19 Tháng Năm.
Bắt đầu từ Thứ Sáu, 23 Tháng Năm, đến Thứ Hai, 26 Tháng Năm, 2025, lễ hội “Garden Grove Strawberry Festival” thường niên lần thứ 65 sẽ diễn ra tại công viên Village Green Park, tọa lạc tại 12732 Main St, Garden Grove, CA 92840.
Diễn hành “Strawberry Festival Parade” trong lễ hội “Garden Grove Strawberry Festival” thường niên. (Hình minh họa: City of Garden Grove)
Lễ hội kéo dài bốn ngày cuối tuần này được dự đoán kẹt xe và giao thông đông đúc sẽ diễn ra xung quanh khu vực. Người lái xe nên có dự trù phù hợp để tránh sự chậm trễ.
Đường Main Street, phía Bắc đường Acacia Parkway, sẽ đóng cửa từ Thứ Sáu, 23 Tháng Năm đến Thứ Ba, 27 Tháng Năm.
Vào Thứ Bảy, 24 Tháng Năm, từ 4 giờ sáng đến 2 giờ chiều, các tuyến đường sau đây sẽ đóng cho cuộc chạy bộ “Strawberry Stomp 5K” hàng năm và diễn hành “Strawberry Festival Parade:”
-Đường Acacia Parkway, từ đường Grove Avenue đến đường Civic Center Drive.
-Đường 9th Street: Từ đường Jerry Lane đến đường Orangewood Avenue.
-Đường Chapman Avenue: Từ đường West Street đến đường Nelson Street.
-Đường Euclid Street: Từ đường Orangewood Avenue đến đường Garden Grove Boulevard.
Tất cả mọi người không được phép lái xe hoặc đậu xe trên các đường phố cho đến khi cuộc chạy bộ 5K và diễn hành kết thúc. Các đường phố bị ảnh hưởng do đóng đường sẽ được để với bảng “NO PARKING” và cư dân xung quanh khu vực sẽ được thông báo trước. Xe đậu trái phép và được thấy trên đường phố sau 4 giờ sáng Thứ Bảy, 24 Tháng Năm, sẽ bị kéo đi và tạm giữ.
Các tuyến xe buýt của Cơ Quan Giao Thông Orange County (OCTA) sẽ bị ảnh hưởng vì việc đóng đường.
Cuộc đua đi bộ/chạy bộ “Strawberry Stomp 5K” trong lễ hội “Garden Grove Strawberry Festival” thường niên. (Hình minh họa: City of Garden Grove)
Đường Stanford Avenue và các khu dân cư gần đường Lampson Avenue và đường Euclid Street sẽ chỉ mở cho cư dân ra vào. Nhân viên sẽ kiểm tra và yêu cầu chứng minh là người sống trong khu vực khi đi lại trên đường phố trong giờ lễ hội.
Bãi đậu xe dành cho cư dân có giấy phép sẽ được thi hành trên đường Pine Street và đường Walnut Street, phía Nam đường Lampson Avenue và đường College Avenue, giữa đường Euclid Street và đường Pine Street. Nhân viên cảnh sát của Garden Grove sẽ có mặt để hướng dẫn giao thông cho cư dân ra vào khu vực.
Vào Thứ Bảy, 24 Tháng Năm, cuộc đua đi bộ/chạy bộ “Strawberry Stomp 5K” sẽ chính thức bắt đầu lúc 8 giờ sáng trên đường Main Street và đi về hướng Bắc trên đường Euclid Street, hướng Đông trên đường Chapman Avenue, đến đường 9th Street, trước khi quay trở lại đường Euclid Street, và sẽ kết thúc tại đường Main Street khoảng 10 giờ sáng.
Sau khi cuộc đua đi bộ/chạy bộ “Strawberry Stomp 5K” kết thúc, cuộc diễn hành “Strawberry Festival Parade” sẽ bắt đầu trên đường Chapman Avenue, từ đường 9th Street đến đường Euclid Street, sau đó tiếp tục đi về phía Nam tới công viên Village Green Park, và kết thúc tại đường Acacia Parkway.
Những người ủng hộ Tổng Thống Donald Trump luôn nói rằng chẳng ai “chơi chiêu” cao thủ bằng Trump. Cá nhân Trump cũng tự xây dựng hình ảnh là “bậc thầy đàm phán,” như được lặp đi lặp lại trong quyển The Art of the Deal và các chiến dịch tranh cử. Tuy nhiên, sự thực có phần chua chát hơn thế…
Tổng Thống Donald Trump trả lời truyền thông báo chí trên máy bay Air Force One hôm 14 Tháng Năm, trên đường tới Qatar. Chuyến công du Trung Đông của ông được dùng nhiều mỹ từ để ca ngợi các quốc gia dầu lửa và chính mình. (Hình minh họa: Win McNamee/Getty Images)
“Hư chiêu” thành “hỏng chiêu”
Từ khi trở lại Tòa Bạch Ốc, Tổng Thống Donald Trump nỗ lực “cách mạng hóa nước Mỹ” lẫn “cách mạng” mối quan hệ của Mỹ với thế giới. Ông tham gia loạt cuộc khủng hoảng và đàm phán quốc tế, từ Châu Âu, Châu Á đến Trung Đông. Đây có lẽ là cuộc chiến ngoại giao căng thẳng nhất trong một thế hệ đối với Tòa Bạch Ốc. Tuy nhiên, có thể thấy rằng Trump rất giỏi trong việc thúc đẩy các cuộc đàm phán nhưng rất kém trong việc kết thúc. Ông luôn mở đầu xôm tụ, ồn ào, nhưng gần như hiếm khi biết cách hạ màn sao cho có một “happy ending.”
Ngày 6 Tháng Năm, Trump đạt được thỏa thuận với Houthis. Ngày 10 Tháng Năm, ông nhận công lao về việc ngừng bắn giữa Ấn Độ và Pakistan. Một ngày sau, phái viên của ông gặp giới chức Iran để thảo luận về một thỏa thuận nguyên tử. Ngày 12 Tháng Năm, Mỹ và Trung Quốc tuyên bố đình chiến thương mại. Trung tuần Tháng Năm, Trump đến Vùng Vịnh, tuyên bố dỡ bỏ lệnh trừng phạt Syria và tái lập quan hệ sau 25 năm với Damascus. Trump cũng giục Nga và Ukraine gặp nhau để đàm phán tại Istanbul…
Trang web Tòa Bạch Ốc đầy những lời khen ngợi dành cho Trump, nhấn mạnh rằng ông “người làm thỏa thuận chính” và luôn “thực hiện nhanh chóng” những lời hứa với cử tri. Trên thực tế, nếu có một điều rõ ràng có thể rút ra từ quyển The Art of the Deal (thật ra không phải Trump là tác giả như tự nhận) thì có thể thấy những thỏa thuận “lớn, đẹp” của ông chỉ là chiêu trò tiếp thị và đánh bóng cá nhân.
Trong cuộc thương chiến với Trung Quốc, sự thất bại của Trump là điều không thể không thấy. Ông đã “nói thách”quá lố rồi tự “giảm giá” thảm hại. Trước sức ép thị trường Mỹ, Trump phải tạm hạ thuế quan Mỹ nhằm vào hàng nhập cảng từ Trung Quốc từ 145% xuống 30%. Thỏa thuận trên chẳng có giá trị gì giúp đạt được bất kỳ mục tiêu đầy tham vọng nào, chẳng hạn phục hồi ngành sản xuất Mỹ hoặc giảm thâm hụt thương mại với Trung Quốc, mà Trump đặt ra cho cuộc chiến thương mại nhằm vào Bắc Kinh.
Tập Cận Bình đã không quỳ gối xin Trump tha mạng. Không có gì ngạc nhiên khi Hồ Tất Tiến (Hu Xijin), cựu tổng biên tập tờ Hoàn Cầu Thời Báo, nói rằng Trung Quốc đã thắng Mỹ. Lý do duy nhất khiến Trump giảm đạn dược bắn phá chỉ vì ông cố điều chỉnh những vấn đề mà ông tạo ra trong cuộc chiến thương mại tự hủy diệt của mình. Ông sửa lại lỗi của chính ông. Ông chữa đám cháy mà ông tự đốt.
Trong khi đó, đối với những vấn đề mà ông không tạo ra thì Trump loay hoay chẳng biết làm như thế nào cho phải. Đó là lý do Trump đạt được rất ít tiến triển trong việc chấm dứt chiến tranh ở Gaza hoặc Ukraine. Trump chưa thể thuyết phục Vladimir Putin “nghe lời” mình.
Thậm chí Trump không muốn gây bất kỳ áp lực nào lên Putin. Thay vì áp dụng thêm các lệnh trừng phạt nhằm vào Nga vì Kremlin từ chối yêu cầu ngừng bắn trong 30 ngày mà Mỹ đưa ra, Trump bây giờ giục Tổng Thống Ukraine Volodymyr Zelensky nói chuyện với Putin mà không nhất thiết Nga phải chịu ngừng bắn.
Trump khoe rằng ông đàm phán thành công thỏa thuận khoáng sản với Ukraine. Tuy nhiên, ngay cả trong vụ này, Trump cũng phải xuống thang. Thoạt đầu, Trump khăng khăng rằng Ukraine phải trả lại cho Mỹ khoản viện trợ trước đây bằng toàn bộ doanh thu từ khai thác khoáng sản; nhưng trong thỏa thuận ký ngày 30 Tháng Tư, Ukraine cam kết chỉ đóng góp một nửa doanh thu từ những thỏa thuận khai thác khoáng sản trong tương lai và nộp vào quỹ tái thiết chung do Kyiv và Washington cùng quản lý.
Vấn đề ở chỗ có lẽ mất ít nhất một thập niên để xây dựng bất kỳ mỏ mới nào ở Ukraine, nếu khả thi về mặt kinh tế, và đến lúc đó thì Mỹ có thể có một tổng thống mới thân Ukraine và Washington có thể hủy bỏ thỏa thuận này. Do vậy, thỏa thuận trên hầu như vô nghĩa, ngoại trừ việc nó thuyết phục Trump tiếp tục ủng hộ Ukraine. Nói cách khác, Zelensky đã thắng Trump chứ không phải Trump khiến Zelensky cúi đầu.
Nhìn chung, vấn đề là sau khi kích động khủng hoảng, Trump hiếm khi thành công trong việc giải quyết chúng. Các thỏa thuận mới đây mà ông khoe thật ra rất hạn hẹp. Thỏa thuận “ngừng bắn” với Trung Quốc cho thấy Bắc Kinh đã nắm được thóp Trump. Một thỏa thuận thương mại với Anh vào ngày 8 Tháng Năm cũng mong manh tương tự. Các cuộc đàm phán với Iran đề cập việc ngưng làm giàu hạt nhân chứ không phải giải giáp vũ khí hạt nhân, hoặc buộc Iran phải ngưng hỗ trợ các lực lượng quá khích trong khu vực. Nói cách khác, cái “deal” của Trump với Teheran cũng chẳng khác mấy một thỏa thuận thời Obama mà Trump đã hủy bỏ vào năm 2018.
Tóm lại, các thỏa thuận của Trump chỉ là tạm thời, vì những bất đồng cơ bản vẫn chưa được giải quyết. Hơn nữa, Trump luôn sẵn sàng làm trung gian các cuộc đàm phán nhưng hiếm khi đóng vai trò là người bảo lãnh hoặc thực thi. Thỏa thuận ngừng bắn ở Gaza đạt được vào Tháng Giêng chỉ kéo dài 58 ngày. Thỏa thuận “đình chiến” với Trung Quốc là 90 ngày. Đề xuất của Trump trong vụ Ukraine-Nga là ngừng bắn trong 30 ngày…
Một số nhà bình luận nói rằng các vụ đàm phán vụng về của Trump đang tích tụ rắc rối trong tương lai gần; và những hạn chế của Trump trong vai trò nhà đàm phán có thể dẫn đến nhiều hậu quả tai hại về lâu dài.
Trước mắt, có thể thấy việc đưa “phí bảo hiểm rủi ro” vào quá trình ra quyết định kinh tế đang làm nản lòng giới đầu tư. Thị trường chứng khoán hiện phục hồi nhưng đồng đôla Mỹ thì không, bởi giới nhà đầu tư ngày càng lo lắng về mức độ tin cậy của nước Mỹ. Những nghi ngờ tương tự cũng ảnh hưởng đến ngoại giao. Chiến thuật “leo thang, sau đó đàm phán” của “bậc thầy chơi chiêu Donald Trump” sẽ có “lợi nhuận giảm dần” khi các quốc gia khác nhận ra rằng Mỹ chỉ giỏi trò bịp bợm và nói một đằng làm một nẻo.
Hào quang giả tạo của một “deal-maker”
Donald Trump không phải là một nhà đàm phán chính trị. Ông là một “tay chơi” trong thế giới bất động sản và truyền thông, nơi mọi thứ có thể được khuếch đại bằng ngôn từ hoa mỹ, hiệu ứng sân khấu và chiêu trò truyền thông. Đàm phán trong chính trị quốc tế và điều hành một quốc gia không phải là ván bài của lời hứa và đòn gió. Đó là sân chơi của lòng tin, của những nguyên tắc ổn định lâu dài, của sự thấu hiểu quyền lực mềm và cân bằng lợi ích đa phương. Trong sân chơi đó, Trump không chỉ tỏ ra lạc lõng. Ông thực sự đang phá hoại.
Những thất bại trong đàm phán đối ngoại của Trump không chỉ đơn thuần là thất bại chiến thuật. Đó là biểu hiện của một tư duy thương lượng lệch lạc, coi trọng màn trình diễn hơn nội dung, lấy đe dọa làm chiến lược duy nhất, và luôn đặt bản ngã cá nhân trên lợi ích quốc gia. Thời Trump 1.0, khi ông tuyên bố đã “đạt được một thỏa thuận vĩ đại” với Kim Jong Un, không có bất kỳ điều khoản ràng buộc nào được ký kết. Khi ông “ép Trung Quốc ký thỏa thuận thương mại” thì Bắc Kinh không thực hiện cam kết mua hàng hóa Mỹ như đã hứa. Khi ông xé bỏ thỏa thuận hạt nhân Iran, nước này quay lại làm giàu uranium mạnh hơn. Đó là những “kinh nghiệm thất bại” không chỉ làm suy yếu vị thế của Mỹ mà còn làm tổn hại niềm tin toàn cầu vào khả năng đàm phán của Washington.
Trong nội bộ nước Mỹ, “nghệ thuật đàm phán” của Trump cũng nhiều lần bị bóc trần là nghệ thuật gây rối và chia rẽ. Ông từng đóng cửa chính phủ lâu nhất lịch sử vì đòi tiền xây tường, nhưng cuối cùng không đạt được gì. Ông từng tuyên bố thay thế Obamacare bằng một hệ thống tốt hơn “trong tuần tới,” nhưng trong bốn năm không có lấy một bản dự thảo cụ thể. Trong nhiều trường hợp, Trump không đàm phán – ông ra tối hậu thư, và khi không được đáp ứng, ông phá vỡ cuộc chơi.
Tại sao một người từng nếm mùi thất bại trong kinh doanh (sáu lần phá sản) lại tiếp tục thất bại trong đàm phán chính trị? Câu trả lời nằm ở sự khác biệt về bản chất giữa hai lĩnh vực này.
Trong kinh doanh, đặc biệt là bất động sản, các thương vụ thường là một lần, người thắng kẻ thua, ai lãi ai lỗ, là chuyện chấp nhận được. Nhưng trong chính trị, nhất là chính sách công và ngoại giao, đàm phán là quá trình lặp lại, cần sự tin tưởng, duy trì uy tín và kiến tạo quan hệ dài hạn. Trump không hiểu, hay có thể cố tình không hiểu, điều đó. Với ông, đàm phán là trò chơi quyền lực, là diễn đàn để khẳng định bản ngã, là nơi “tạo thương hiệu” chứ không phải để tìm giải pháp bền vững.
Trump thích gọi các thỏa thuận bằng các mỹ từ như “lịch sử,” “vĩ đại,” “tốt nhất từ trước đến nay.” Nhưng trên thực tế, nhiều thỏa thuận ấy là những vỏ rỗng, không có giá trị thực chất, hoặc bị phá vỡ nhanh chóng. Có thể Trump là một bậc thầy về truyền thông và định vị bản thân. Có thể ông là một “người bán hàng” giỏi, biết nói những điều đám đông muốn nghe. Nhưng nếu xét theo tiêu chuẩn của đàm phán chiến lược – là tạo ra những kết quả lâu dài, có lợi cho quốc gia, có giá trị ổn định – thì thành tích của ông gần như là zero. Hồi nhiệm kỳ một, không có một “deal” lớn nào dưới thời Trump được duy trì sau khi ông rời ghế tổng thống. Ngược lại, nhiều “deal” của ông đã khiến chính quyền kế tiếp phải mất thời gian để hàn gắn, sửa chữa hoặc xây dựng lại từ đầu.
Có lẽ điều đáng nói nhất không phải là việc Trump đàm phán dở ra sao mà là việc ông thuyết phục được hàng triệu người Mỹ tin rằng mình là bậc thầy đàm phán. Đó mới là “deal” thành công nhất của Donald Trump: Một thỏa thuận giữa ảo tưởng và thực tại, giữa huyền thoại và sự thật, mà ông đã “ký” với cử tri, bằng tài năng tiếp thị không ai sánh bằng. [kn]
QUẬN CAM, California (NV) – Xe pickup (bán tải) là mẫu xe bán chạy nhất tại thị trường Mỹ, với Ford F-Series dẫn đầu danh sách xe bán chạy nhất trong nhiều năm liền. Nhưng đó là xe xăng. Trong thị trường xe pickup điện còn mới mẻ, tính đến cuối năm 2024, Tesla Cyber Truck đứng đầu danh sách. Nhưng sang năm 2025, nó đã bị “tước vương miện”.
Theo trang mạng xe điện insideevs.com, dữ liệu đăng bạ cho thấy Tesla Cybertruck không còn là xe pickup điện bán chạy nhất Hoa Kỳ nữa. Ford F-150 Lightning vượt qua nó trong quý đầu tiên của năm 2025 về số xe bán ra. Mẫu xe bán tải duy nhất của Tesla đã tụt xuống vị trí thứ hai. Những mẫu xe khác của Tesla cũng cùng chung số phận mất thị phần.
Ford F-150 Lightning vượt qua Cybertruck trong quý 1 năm 2025 về số xe bán ra. (Hình của nhà sản xuất Ford)
Sau ba tháng đầu tiên, Cybertruck có được 7,126 xe đăng bạ. Ford F-150 Lightning vượt lên trước với 7,913 xe, theo dữ liệu mới nhất từ S&P Global Mobility. Chevrolet Silverado EV kết thúc quý đầu tiên ở vị trí thứ ba, tiếp theo là GMC Sierra EV, Rivian R1T và GMC Hummer EV.
Tesla không công bố doanh số bán xe theo từng mẫu xe; vì vậy cách duy nhất để so sánh số liệu bán hàng với đối thủ cạnh tranh là xem dữ liệu đăng bạ. Cybertruck chính thức bắt đầu bán ra vào quý 1 năm 2024. Cybertruck đã có ba quý tăng doanh số, nhưng xu hướng này đã dừng lại vào quý cuối cùng của năm 2024. Theo Cox Automotive, trong quý 3 năm 2024, Cybertruck đã bán được 16,692 chiếc. Trong quý 4, con số này giảm xuống còn 12,991 chiếc.
F-150 Lightning, mẫu xe pickup điện của Ford, ra mắt vào năm 2022. Nó mất danh hiệu mất vào tay Cybertruck vào năm ngoái, rồi lấy lại trong quí 1 năm nay. Tuy nhiên, con số 7,913 chiếc không hẳn là điều đáng mừng. Khi mà những mẫu xe pickup EV bán chạy nhất tại Hoa Kỳ phải vật lộn để bán được hơn 7,000 chiếc trong ba tháng đầu năm, mẫu xe xăng F-Series đạt con số trên 183,000 chiếc. CEO của Ford, Jim Farley, thừa nhận rằng đối với xe tải điện, vấn đề kinh tế là chưa thể giải quyết được.
Vì sao mà xe pickup điện chưa thể cạnh tranh với xe xăng? Đó là do chúng cần bình điện lớn để có phạm vi di chuyển xa, nhưng bình lớn cũng khiến xe nặng hơn. Xe pickup phải có khả năng làm mọi thứ. Chủ nhân sử dụng chúng để kéo tải, đi trên những mặt đường xấu, đi những chuyến đường dài. Những chiếc xe này có tính khí động học kém và rất nặng. Bình điện rất lớn có nghĩa là đắt tiền!
Mới đây, Ram đã trì hoãn lần thứ hai mẫu xe chạy hoàn toàn bằng điện 1500 REV và mẫu xe Ramcharger 1500 có phạm vi di chuyển mở rộng. Lượng xe giao của Rivian trong quý 1 giảm so với cùng kỳ năm trước. Nói cách khác, tình hình không mấy khả quan đối với xe pickup điện.
Như vậy, xe pickup chờ đợi điều gì để có thể phát triển mạnh hơn? Đó là thế hệ bình điện mới có trọng lượng nhẹ hơn nhưng vẫn cho phạm vi di chuyển xa hơn. Tin tức gần đây cho thấy bình điện thể rắn của Toyota, Stellantis sắp sửa được tung ra thị trường trong một hai năm tới. Như vậy, tương lai sáng lạn hơn cho xe pickup điện không còn xa. (HD)
FOUNTAIN VALLEY, California (NV) – Tổ chức thiện nguyện Our Lady of La Vang Foundation (OLLV) thuộc Giáo Phận Orange vừa tổ chức buổi chiếu phim tài liệu “Đức Mẹ Ở Giữa Chúng Ta” (Our Lady at the Center) tại Saigon Grand Center, Fountain Valley, hôm Thứ Bảy, 17 Tháng Năm, nhằm giới thiệu Đức Mẹ La Vang với những người bên ngoài cộng đồng Việt Nam và khắp thế giới, đồng thời nói về sự hình thành của Linh Đài Đức Mẹ La Vang ở Nhà Thờ Chính Tòa Chúa Kitô, Garden Grove, được coi là lớn nhất Hoa Kỳ.
Hơn 400 người xem phim tài liệu “Đức Mẹ Ở Giữa Chúng Ta” (Our Lady at the Center) do tổ chức thiện nguyện Our Lady of La Vang Foundation (OLLV) chiếu tại Saigon Grand Center, Fountain Valley. (Hình: Đỗ Dzũng/Người Việt)
Buổi chiếu phim có hơn 400 người tham dự, ngồi kín hội trường. Sau khi xem phim tài liệu, người tham dự được nghe những người làm phim nói chuyện và trả lời nhiều câu hỏi liên quan.
Tiến Sĩ Elysabeth Nguyễn, tổng giám đốc OLLV, cho nhật báo Người Việt biết: “Chúng tôi thực hiện phim tài liệu này để mọi người trong và ngoài cộng đồng biết về Đức Mẹ La Vang của chúng ta, cũng như giấc mơ của cố Giám Mục Mai Thanh Lương, giám mục phụ tá Giáo Phận Orange, thực hiện một linh đài Đức Mẹ La Vang, lớn nhất Hoa Kỳ hiện nay, và cho mọi người biết niềm hãnh diện của người Việt Nam khi có linh đài này.”
“Phim có cả tiếng Anh và tiếng Việt để người Mỹ, những người chưa biết về Mẹ, biết thêm thông tin. Ngoài ra, có nhiều người Việt Nam, nhất là các em trẻ tuổi, chưa biết nhiều về Mẹ, nên phim tài liệu này cũng nhằm mục đích giúp các em hiểu. Ngay cả một số người không phải Công Giáo, nhưng tin vào phép lạ của Mẹ, cũng cần biết thêm thông tin. Và đây cũng là một mục đích nữa của phim tài liệu,” Tiến Sĩ Elysabeth Nguyễn nói thêm.
Bốn người tham gia làm phim “Đức Mẹ Ở Giữa Chúng Ta,” từ trái, ông Bradley Zint, ông Christopher Trần, Tiến Sĩ Elysabeth Nguyễn, và Bác Sĩ Scott Nguyễn. (Hình: Giáo Phận Orange)
Ông Bradley Zint, phó giám đốc truyền thông của Giáo Phận Orange và là đạo diễn kiêm viết kịch bản phim “Đức Mẹ Ở Giữa Chúng Ta,” cho biết ông cảm thấy “có phước và vinh dự” làm một phim về Đức Mẹ La Vang, một nhân vật được nhiều người Việt Nam tôn kính.
“Đây là lần thứ nhì tôi làm phim tài liệu, nhưng là lần thứ nhất làm phim liên quan đến cộng đồng Việt Nam,” ông Bradley Zint chia sẻ. “Tôi rất có phước và vinh dự làm phim tài liệu này, mặc dù, tôi nghĩ, tôi không phải là người Việt Nam ‘tốt nhất’ để kể về Đức Mẹ La Vang.”
Nhiều người đến xem phim để bày tỏ lòng tôn kính Đức Mẹ La Vang đồng thời biết thêm về cộng đồng Công Giáo Việt Nam ở Orange County.
Soeur Yến Trần, thuộc Dòng Nữ Tu Đa Minh ở Houston, Texas, đang làm công tác mục vụ ở giáo xứ Saint Barbara, Santa Ana, cho biết: “Đây là cơ hội để chúng tôi bày tỏ lòng tôn kính Mẹ và học hỏi thêm về tình thương và lịch sử của Đức Mẹ La Vang. Cũng nhờ đến đây hôm nay mà tôi gặp được nhiều giáo dân trong cộng đồng.”
Vật lưu niệm bán gây quỹ cho OLLV. (Hình: Đỗ Dzũng/Người Việt)
Ông Bảo Trần, cư dân Santa Ana, người vừa mới theo đạo hồi năm 2023, nói: “Bản thân tôi rất kính mến Đức Mẹ, người ban rất nhiều phép lạ và giúp đỡ nhiều người. Tôi đến xem phim để chứng kiến thêm những phép lạ ấy.”
Chị Clara Nguyễn, giáo dân giáo xứ Westminster, cho biết chị là người ủng hộ mạnh mẽ việc xây Linh Đài Đức Mẹ La Vang cũng như việc thực hiện phim tài liệu “Đức Mẹ Ở Giữa Chúng Ta.”
Chị nói: “Tôi ủng hộ làm bộ phim này vì còn nhiều người, trong đó có cả những người Công Giáo, chưa biết nhiều về Mẹ và các phép lạ của Mẹ. Chúng ta cần phải quảng bá hình ảnh Mẹ, như là một Đức Mẹ của người Việt Nam, đó là Đức Mẹ La Vang, giống như Đức Mẹ Lộ Đức, Đức Mẹ Fatima…”
“Tôi rất hãnh diện khi thấy giáo phận có một linh đài thể hiện sự hiện ra của Đức Mẹ năm xưa, lớn nhất Hoa Kỳ, để cho cả thế giới biết đến,” chị Clara Nguyễn nói thêm.
Thùng thư ủng hộ tài chính cho phim “Đức Mẹ Ở Giữa Chúng Ta.” (Hình: Đỗ Dzũng/Người Việt)
Phim bắt đầu với phần giới thiệu về Đức Mẹ La Vang, là tên gọi mà giáo dân Công Giáo Việt Nam đề cập đến sự kiện Đức Mẹ Maria hiện ra ở La Vang, thuộc xã Hải Phú, quận Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị, năm 1798, trong thời kỳ mà đạo Công Giáo bị cấm và giáo dân bị bắt bớ tại Việt Nam.
Năm 1961, nhà thờ La Vang trở thành Trung Tâm Thánh Mẫu Toàn Quốc và được Đức Giáo Hoàng John XXIII nâng lên hàng Tiểu Vương Cung Thánh Đường. Ngày nay, tín hữu khắp nơi trên thế giới hành hương đến Thánh Địa La Vang để cầu xin Mẹ La Vang phù hộ cho họ như Mẹ vẫn làm bao năm qua.
Kế đến là ước mơ của cố Giám Mục Mai Thanh Lương, xây dựng một linh đài Đức Mẹ La Vang trong khuôn viên Nhà Thờ Chính Tòa, sau khi giáo phận mua được nhà thờ hiện nay. Giấc mơ này nay đã thành hiện thực, qua sự làm việc hăng say của các tu sĩ, tình nguyện viên, và đặc biệt là sự đóng góp rất lớn lao của giáo dân và các mạnh thường quân.
Ông Bradley Zint, đạo diễn và viết kịch bản cho phim tài liệu “Đức Mẹ Ở Giữa Chúng Ta.” (Hình: Đỗ Dzũng/Người Việt)
Ngày nay, linh đài tôn vinh Đức Mẹ La Vang được giáo dân Việt Nam hải ngoại xây dựng khắp nơi.
Phim cũng trình bày cho người xem những phát biểu và lời khai của các nhân chứng là tu sĩ Công Giáo, giáo dân, cả trong lẫn ngoài Việt Nam, về lòng tôn kính đối với Mẹ, cũng như những phép lạ mà Mẹ ban cho họ.
Người tham dự cũng được ban tổ chức tặng tập sách có nhan đề “Lịch Sử Linh Đài Đức Mẹ La Vang” (History of Our Lady of La Vang Shrine) trong đó có đầy đủ thông tin về sự hình thành cũng như các dự án mà Giáo Phận Orange đã và đang làm đối với công trình này.
Hiện nay, Linh Đài Đức Mẹ La Vang trong khuôn viên Nhà Thờ Chính Tòa Giáo Phận Orange là nơi tổ chức Đại Hội Thánh Mẫu hàng năm và là nơi Giám Mục Nguyễn Thái Thành, giám mục phụ tá giáo phận, cử hành Thánh Lễ tôn kính Đức Mẹ Đồng Trinh vào mỗi Thứ Bảy đầu tháng.
Người xem phim “Đức Mẹ Ở Giữa Chúng Ta” chụp hình lưu niệm bên mô hình tượng Đức Mẹ La Vang. (Hình: Đỗ Dzũng/Người Việt)
Được biết, các dự án sắp tới của OLLV là thiết lập cơ sở truyền thông La Vang Media và sử dụng các công nghệ mới nhất để hỗ trợ các nỗ lực truyền giáo, quảng bá văn hóa và di sản của người Công Giáo Việt Nam cho giới trẻ và thanh thiếu niên.
Ngoài ra, OLLV cũng thành lập quỹ Mục Vụ để hỗ trợ Nhà Thờ Chính Tòa, Trung Tâm Công Giáo Việt Nam, và Mục Vụ Việt Nam với trọng tâm là thanh thiếu niên, và xây dựng Thư Viện La Vang, Trung Tâm Hướng Dẫn Du Khách, cửa hàng quà tặng, quầy thực phẩm gần linh đài.
“Đức Mẹ Ở Giữa Chúng Ta”
Điều hành sản xuất: Tiến Sĩ Elysabeth Nguyễn
Sản xuất: Bác Sĩ Scott Nguyễn
Đạo diễn hình ảnh: Christopher Trần
Đạo diễn và kịch bản: Bradley Zint
WASHINGTON, DC (NV) – Các nhà hoạt động ủng hộ dân chủ gốc Trung Quốc tại Mỹ đang ngày càng đề cao cảnh giác về việc kẻ nào đó có thể đang theo dõi họ, nguồn tin Đài CBS News cho hay hôm Chủ Nhật, 18 Tháng Năm.
Kể từ khi Chủ Tịch Trung Quốc Tập Cận Bình lên nắm quyền vào năm 2012, các gián điệp của Trung Quốc dường như không còn sợ sệt gì Mỹ nữa, theo ông Jim Lewis, từng là một nhà ngoại giao với hơn 30 năm kinh nghiệm trực tiếp với các cơ quan tình báo Trung Quốc. Bộ An Ninh Quốc Gia Trung Quốc (MSS) chính là cơ quan gián điệp lớn nhất và hoạt động mạnh mẽ nhất trên thế giới, ông Lewis nói.
Vẫn theo lời ông Lewis, “về quy mô, phạm vi và thói trơ trẽn, đây là là mạng lưới gián điệp lớn nhất lịch sử nhắm vào Mỹ.” Các đánh giá mới nhất từ những cơ quan tình báo của Hoa Kỳ cho rằng Trung Quốc là mối đe dọa tích cực và đeo bám mục tiêu nhất đối với Mỹ, và những cuộc xâm nhập để đánh phá trên mạng xã hội cũng không hề làm suy yếu được các nỗ lực thông tin tình báo truyền thống của Bắc Kinh.
Trung Quốc nhắm tới Hoa Kỳ là mục tiêu do thám hàng đầu. (Hình minh họa: Gettty Images)
Đảng Cộng Sản Trung Quốc luôn luôn tận dụng một mạng lưới các điệp viên bí mật trên toàn thế giới để giám sát và tạo ảnh hưởng lên các sự kiện bên ngoài biên giới của mình.
Họ cũng đang theo dõi và khủng bố tinh thần các nhà bất đồng chính kiến Trung Quốc tại Mỹ. Các nhà hoạt động ủng hộ dân chủ Trung Quốc trên đất nước này ngày càng phải đề cao cảnh giác về những ai có thể đang rình rập họ.
Hồi năm ngoái, một băng video tuyên truyền của Bộ An Ninh Quốc Gia trên WeChat, trang mạng xã hội lớn nhất của Trung Quốc, khoe rằng cơ quan gián điệp Trung Quốc “đánh hơi được mọi thứ trước khi chúng xảy ra” và “chiến đấu để đánh bại cái ác.”
Video này đóng vai trò của một thông điệp công khai nhắm vào cả các đối thủ ngoại quốc lẫn công dân Trung Quốc về sức mạnh ngày càng tăng của Bộ này. Theo một ước tính, cơ quan MSS có thể có tới 600,000 nhân viên dưới quyền. “Và họ đã cam kết ráo riết đeo bám theo Mỹ,” ông Lewis cho biết thêm.
Theo lời nhà ngoại giao Lewis, mục tiêu hàng đầu của Tập Cận Bình là chính người dân Trung Quốc, và dĩ nhiên là trong đó ưu tiên phải có những thành phần sống ở Mỹ. Vì vậy, để duy trì quyền lực tuyệt đối trong nước, họ Tập luôn luôn phóng tầm mắt nhìn ra ngoại quốc.
“Có lẽ Tập Cận Bình vẫn nhớ rằng nhiều cuộc cách mạng đã bắt đầu từ bên ngoài quê hương, và họ Tập không hề muốn điều đó xảy ra đối với Trung Quốc. Vì thế, Bắc Kinh cần phải dành nỗ lực lớn vào hoạt động dò xét các cộng đồng người Trung Quốc ở ngoại quốc,” vẫn theo lời ông Lewis. Do đó mà một đồn cảnh sát ở nước ngoài đã được thiết lập – và bị phat giác hồi năm 2022 – ngay tại Thành Phố New York của Mỹ để làm khuôn mẫu. (TTHN) [kn]
GARDEN GROVE, California (NV) – Nhiều đồng hương đến dự buổi ra mắt sách “Thuyền Nhân Việt Nam Thời Hiện Đại – Vươn Tới Tự Do” của tác giả Shira Sebban tại Viện Bảo Tàng Di Sản Người Việt (VHM), Garden Grove, trưa Thứ Bảy, 17 Tháng Năm.
Tác giả Shira Sebban (trái) ký tặng sách “Thuyền Nhân Việt Nam Thời Hiện Đại – Vươn Tới Tự Do” cho người tham dự. (Hình: Lâm Hoài Thạch/Người Việt)
Tác giả Shira Sebban, một chuyên gia về di trú và người tị nạn, cũng là nhà văn đang sống tại Sydney, Úc. Vào Tháng Sáu, 2022, bà được trao tặng Huân Chương Úc (OAM), do những đóng góp đáng kể cho cộng đồng người Do Thái. Bà cũng là thành viên tích cực của nhóm cộng đồng Hỗ Trợ Người Tị Nạn Sydney (SASS), đồng thời bà là hướng dẫn viên tại Bảo Tàng Viện Do Thái, Sydney.
MC Nam Lộc nói về nội dung sách: “Cuốn sách này ghi lại hành trình của những tấm lòng nhân ái. Họ đã cùng nhau hỗ trợ nhóm người tị nạn Việt Nam trên con đường tìm kiếm tự do. Vào năm 2016, một tờ báo đã đăng tải câu chuyện thương đau về bốn đứa trẻ sắp phải vào trại trẻ mồ côi, sau khi cha mẹ chúng bị kết án vì tìm cách rời khỏi Việt Nam.”
“Gia đình này trong số 46 người tị nạn, vượt biên bằng thuyền và được vào hải phận Úc. Nhưng không may, đoàn vượt biển này bị Hải Quân Úc chặn lại và đưa những thuyền nhân này về Việt Nam. Dù có lời hứa từ chính phủ Việt Nam rằng, họ sẽ không bị trừng phạt, nhưng cuối cùng họ vẫn bị nhà nước Việt Nam giam cầm. Câu chuyện này đã chạm đến trái tim nhân ái của nhiều người trên thế giới,” ông Nam Lộc cho biết thêm.
Tác giả Shira Sebban phát biểu. (Hình: Lâm Hoài Thạch/Người Việt)
Trong sách, nổi bật nhất là lòng dũng cảm phi thường của những người bình dị, những câu chuyện về quyền con người, tình đoàn kết cộng đồng, và sự đoàn tụ gia đình. Cuối cùng là sự tái định cư tại Canada. Cốt truyện thương tâm này đã vẽ lên bức tranh sống động về cuộc đấu tranh, vì sự tự do của các gia đình người Việt trong Thế Kỷ 21.
Họa sĩ Châu Thụy, giám đốc VHM, cho biết: “Tác phẩm của bà Shira Sebban nhắc chúng ta rằng, câu chuyện của thuyền nhân Việt Nam không kết thúc vào những năm 1980 hay 1990. Nó vẫn còn tiếp diễn trong những trại giam giữ, trên những bến bờ xa lạ, và trong tâm hồn của những con người vẫn còn mang nặng những vết thương bắt buộc phải tha hương. Cuốn sách này buộc chúng ta phải nhìn lại, và nhìn thật rõ.”
Cô Grace Bùi, người giúp tác giả Shira Sebban hoàn tất tác phẩm về thuyền nhân Việt Nam, phát biểu. (Hình: Lâm Hoài Thạch/Người Việt)
Ông nói thêm: “Là một người sáng lập viện bảo tàng này và cũng là một nhân chứng sống, tôi tin rằng, ký ức không chỉ lưu giữ mà còn để đánh thức. ‘Thuyền Nhân Việt Nam Thời Hiện Đại – Vươn Tới Tự Do’ không chỉ là một cuốn sách, nó là lời kêu gọi khẩn thiết. Kêu gọi chúng ta nhận ra nhân phẩm trong mỗi con người. Kêu gọi chúng ta mở lòng. Và biết đâu ngày mai, những thuyền nhân vẫn tiếp tục ra đi từ khắp nơi trên trái đất này, những người tị nạn cộng sản vẫn đang còn sống trong tình trạng bất hợp pháp ngay tại quốc gia tự do, và họ luôn mong chờ hành động mở lòng nhân ái của quý vị.”
Trong lời tri ân những người đã hỗ trợ tác giả thực hiện quyển sách này, tác giả kể lại: “Tôi sẽ không bao giờ bắt tay vào viết cuốn sách này, nếu không có sự khuyến khích của của cô Nguyễn Ngọc Nhi (Ann), một nhà hoạt động nhân quyền (nay đã qua đời). Cô là người thuyết phục và muốn tôi chia sẻ câu chuyện của mình về người tị nạn. Cô nói rằng: ‘Rất ít câu chuyện về thuyền nhân Việt Nam cận đại có cơ hội được nghe và đọc bằng Anh Ngữ. Sau tất cả những chuyện đã xảy ra, tôi nghĩ chị có thể viết được một cuốn sách, và có thể được dựng thành phim.’”
Nhạc sĩ Nam Lộc (trái) và Luật Sư Trịnh Hội tại buổi ra mắt sách. (Hình: Lâm Hoài Thạch/Người Việt)
Bà kể thêm: “Chúng tôi gặp nhau trực tuyến vào Tháng Bảy, 2016. Lúc đó, Nhi tình nguyện giúp tôi phiên dịch từ đầu, mỗi khi tôi tiếp xúc với Luật Sư Võ An Đôn qua Facebook. Rồi từ đó, tình bạn của chúng tôi càng ngày càng thắm thiết. Qua sự tận tụy làm việc của chúng tôi đối với các gia đình người tị nạn, tôi lại có thêm một người bạn nữa, đó là cô Grace Bùi. Ba người chúng tôi hợp tính nhau, và như có thêm sức mạnh, nên chúng tôi cùng làm việc không bao giờ mệt mỏi. Nhi luôn nói rằng: ‘Thế giới sẽ không quên họ, đó là những gia đình tị nạn khi chúng ta vẫn còn đây.’ Grace và tôi nhớ Nhi rất nhiều, và tôi tin rằng, ở trên ấy, Nhi sẽ rất vui khi biết Grace và tôi đã hoàn thành công việc mà ba chúng tôi đã cùng nhau khởi xướng.”
Tác giả cũng không quên cám ơn những ân nhân khác, như bà Phạm Mai Hoa, người giúp tác giả sản xuất sách này; Ông Trí Phan và ông Hồ Trọng Hiệp, những người đảm nhận phần chuyển ngữ từ tiếng Anh sang tiếng Việt; Ông Đoàn Việt Trung, cựu chủ tịch Cộng Đồng Người Việt Tự Do Úc Châu, cũng là cựu chủ tịch Hội Đồng Quản Trị VOICE, và nhiều người khác.
Họa sĩ Châu Thụy, giám đốc VHM, phát biểu trước cử tọa. (Hình: Lâm Hoài Thạch/Người Việt)
Bà Nguyễn Phương Lê, thành viên ban tổ chức, nói: “Cuốn sách này nhắc nhở chúng ta là những người bỏ nước ra đi, và đã được đến những bến bờ tự do trên thế giới, nên chúng ta phải cảm ơn những quốc gia đã cưu mang người Việt tị nạn. Và sách này cho thế giới biết rằng, chúng ta ly hương không phải vì kinh tế, mà là vì hai chữ tự do.”
Chương trình còn bao gồm văn nghệ đơn giản với tiếng hát của nhạc sĩ Nam Lộc và những ca khúc ông soạn cho người tị nạn, và tiếng đàn guitar của Luật Sư Trịnh Hội vừa đàn vừa hát nhạc Phan Văn Hưng. [đ.d.]
WASHINGTON, DC (NV) – Việt Nam vẫn tiếp tục bồi đắp gấp rút các rạn san hô và cơi nới các đảo mà họ trấn giữ tại Trường Sa nên nhiều phần diện tích sẽ tương đương với Trung Quốc vào năm nay.
Cho đến những tháng gần đây, chỉ thấy các tin tức về chuyện tàu Trung Quốc cản trở các hoạt động của Philippines ở các vùng biển tranh chấp thuộc quần đảo Trường Sa. Tuy nhiên, ngày 3 Tháng Năm, 2025 vừa qua, phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao CSVN Phạm Thu Hằng thấy chen vào các tranh cãi chủ quyền ở khu vực.
Từ một rạn san hô ngầm, nay đã trở thành đảo nhân tạo Thuyền Chài dài đến 4,000 m mà Việt Nam đang hoàn thiện một phi đạo dài 3,000 m. (Hình: AMTI/Maxar)
Những ngày cuối Tháng Tư trước đó, Trung Quốc cho một lính của một tàu hải cảnh lên trương cờ rồi tuyên truyền ầm ỹ tại một bãi san hô nhỏ mà họ gọi là Thiết Tuyến tiêu, tên quốc tế là Sandy Cay thuộc cụm đảo Thị Tứ mà Việt Nam tuyên bố có chủ quyền. Vài ngày sau cũng thấy lính Philippines lên trương cờ rồi cũng tuyên bố thuộc chủ quyền nước họ.
Bà Phạm Thu Hằng thấy phát biểu trong cuộc họp báo ngày nói trên ở Hà Nội rằng các bên phải tôn trọng chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo Trường Sa và không nên “làm phức tạp thêm tình hình” vốn lâu nay đầy những tin tức về các chuyến tàu tiếp tế của Philippines bị hải cảnh và dân quân biển Trung Quốc cản trở tại bãi Cỏ Mây (Second Thomas shoal) và một số vị trí khác.
Mấy năm nay, không ai thấy các quan chức CSVN đả động gì đến các hoạt động bồi đắp đảo nhân tạo và cơi nới đảo nhỏ tại Trường Sa mà người ta hiểu vẫn còn đang được tiến hành gấp rút.
Chẳng vậy, ngày 20 Tháng Ba, 2025, ông Greg Poling, một chuyên viên nhiều hiểu biết về các vấn đề tranh chấp Biển Đông đã điều trần tại Ủy Ban USCC, một ủy ban của Quốc Hội Hoa Kỳ là chỉ trong năm nay thôi, điện tích cơi nới, bồi đắp của Việt Nam nhiều phần cũng tương đương với diện tích mà Trung Quốc đã bồi đắp xong xuôi vào các năm 2013-2016.
Ông Poling là giám đốc Chương Trình Đông Nam Á và cũng là giám đốc Chương Trình Sáng Kiến Minh Bạch Hàng Hải Á Châu (AMTI) thuộc tổ chức Trung Tâm Nghiên Cứu Chiến Lược và Quốc Tế (Center for Strategic and International Studies – CSIS) tại Washington, DC.
Ngày 7 Tháng Năm, tại Hà Nội, Thủ Tướng Phạm Minh Chính, tiếp bà Reva Price, chủ tịch Ủy Ban Đánh Giá Kinh Tế và An Ninh Hoa Kỳ-Trung Quốc (US-China Economic and Security Review Commission – gọi tắt là USCC) của Quốc Hội Hoa Kỳ.
Thông Tấn Xã Việt Nam (TTXVN) tường thuật tổng quát nên người ta không được biết điểm chính yếu mà bà Price muốn hỏi gì ở ông Chính về chuyện tranh chấp Biển Đông, mà cụ thể là chuyện bồi đắp, cơi nới của Việt Nam.
Nhưng nếu nhớ lại, trong bài điều trần tại Ủy Ban USCC, ông Poling cho hay từ ba năm trở lại đây, Việt Nam đã nỗ lực mở rộng các tiền đồn của họ tại quần đảo Trường Sa. Các nỗ lực của họ tăng tốc trong năm 2024 mà cho đến giữa năm này, Việt Nam đã cơi nới và bồi đắp được một diện tích cộng lại bằng khoảng hai phần ba diện tích mà Trung Quốc đã bồi đắp được mấy năm trước.
Vì họ vẫn tăng tốc bồi đắp nên trong năm nay, tức 2025, theo lời ông Poling, diện tích Việt Nam bồi đắp được tại Trường Sa cũng phải tương đương với diện tích các đảo nhân tạo của Trung Quốc đã bồi đắp trong khoảng thời gian những năm 2013-2016 rồi sau đó xây dựng các cơ sở quân sự quy mô để không chế khu vực Biển Đông.
Ấn tượng nhất, theo ông, là những gì họ đã làm được tại bãi Thuyền Chài (Barque Canada Reef) nay Việt Nam gọi là đảo Thuyền Chài, được coi như có diện tích lớn hàng thứ tư trong các đảo và đảo nhân tạo tại quần đảo Trường Sa. Các tin tức và hình ảnh vệ tinh từ năm ngoái đến nay cho thấy, ngoài một bến cảng rộng lớn, họ đang hoàn thiện một phi đạo dài đủ cho các loại phi cơ quân sự cỡ lớn lên xuống.
Ít nhất có một thực thể khác, đảo Phan Vinh (Pearson Reef) cũng nhiều phần có một phi đạo được xây dựng. Ông Poling nói tại cuộc điều trần. Dù vậy, Trung Quốc không thấy có hành động cụ thể nào để ngăn chặn chiến dịch bồi đắp đảo nhân tạo của Việt Nam. Chỉ thấy có một lần họ lên tiếng đả kích công khai hồi Tháng Hai, 2025, khi cho phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Trung Quốc Guo Jiakun (Quách Gia Khôn) tuyên bố trước báo chí.
Theo ông Poling, có bốn lý do thúc đẩy Bắc Kinh phản ứng yếu ớt trước hoạt động của Việt Nam tại quần đảo Trường Sa so với sự cứng rắn mà họ đối phó với Philippines mấy năm qua.
Thứ nhất, Trung Quốc đã sử dụng một lực lượng hùng hậu tàu hải cảnh và dân quân biển khi tranh chấp với Philippines. Philippines chỉ có một hai chiếc tàu nhỏ bé đi tiếp tế lương thực, nhiên liệu cho đơn vị lính TQLC đồn trú trên tàu hải vận hạm rỉ sét ủi bãi ở bãi Cỏ Mây (Second Thomas shoal), hồi các năm 2023-2024. Điều này dấy lên nhiều chỉ trích bất lợi cho Bắc Kinh trên dư luận quốc tế. Có thể vì thế mà Bắc Kinh không muốn làm lớn chuyện với một chuyện tranh chấp khác cùng một lúc với Việt Nam.
Thứ hai, tình hình diễn ra ở bãi Cỏ Mây đã được chức sắc Trung Quốc tuyên truyền như một sự kình chống ủy nhiệm giữa Bắc Kinh với Mỹ mà Philippines chỉ là kẻ được hậu thuẫn để chống lại. Điều này chỉ làm cho sự thách đố trở nên cao hơn, dẫn đến việc rút lui hoặc chấp nhận trở nên khó khăn hơn về mặt chính trị khi so sánh với Việt Nam, vốn không phải và không bao giờ là đồng minh của Washington.
Thứ ba, giữa Hà Nội và Bắc Kinh lại có kênh đảng để liên lạc. Nó cung cấp phương tiện để hai bên thảo luận xuống thang các vấn đề tranh chấp trong hậu trường mà các phe khác không có được.
Đảo Phan Vinh cũng đã được mở rộng gấp nhiều lần về hướng Tây Nam mà trên đó cũng có dấu hiệu được Việt Nam xây dựng một phi đạo. (Hình: AMTI/CSIS)
Thứ tư, Việt Nam có truyền thống chấp nhận rủi ro và ngay cả thương vong tại Biển Đông khi họ thấy cái gì cần thiết về mặt chiến lược. Bắc Kinh nhiều phần thấy chiến thuật chèn ép đe dọa vùng xám (grey zone coercion, với hải cảnh, dân quân biển) cũng sẽ không cản trở được chiến dịch bồi đắp cơi nới của Việt Nam. Điều đó sẽ không ích lợi gì trừ phi Trung Quốc sẵn sàng dùng biện pháp quân sự.
Theo ông Poling nhận định trong cuộc điều trần kể trên, những gì Bắc Kinh đã thực hiện để kiểm soát cả vùng biển, đáy biển và không phận tại Biển Đông đã hoàn tất và trong một số trường hợp, có vẻ họ giảm bớt trong ba năm trở lại đây. Tuy vậy, Biển Đông không phải vì thế mà trở nên an toàn hơn. Trái lại là khác.
Khi các nước Đông Nam Á kiên quyết giữ lập trường ở một số vị trí mang tính cách biểu tượng hoặc quan trọng về mặt kinh tế, Trung Quốc lại càng gia tăng số lượng tàu khi phản ứng lại cũng như chiến thuật họ áp dụng. Điều này thúc đẩy gia tăng các vụ đối đầu, tuy nguy cơ chiến tranh có thể thấp nhưng cơ hội gia tăng đụng độ quân sự không phải không có thể xảy đến khi có vụ việc chết người.
Kết luận buổi điều trần ông Greg Poling đề nghị Quốc Hội Hoa Kỳ hậu thuẫn cho các đối tác chống trả lại chiến lược vùng xám mà Trung Quốc áp dụng để ức hiếp các nước nhỏ ASEAN trong chuyện tranh chấp chủ quyền biển đảo tại Biển Đông. (NTB) [kn]
