GOLETA, California (NV) – Một viên cảnh sát thuộc lực lượng tuần tiễu xa lộ California CHP ở Quận Santa Barbara được vinh danh là anh hùng sau khi lao vào đám cháy do rớt máy bay để kéo người phi công ra ngoài chỉ ít giây trước khi máy bay nổ tung.
Chuyện xảy ra hôm Thứ Tư, 29 Tháng Giêng, lúc 2 giờ 15 chiều ở Goleta, cách Santa Barbara khoảng chín dặm, đài KTLA loan tin.
CHP công bố đoạn băng ghi hình hôm Thứ Năm cho thấy cảnh sát viên Ayala kéo người phi công khỏi chiếc máy bay vừa gặp nạn, đang bốc cháy ngùn ngụt gần giao lộ Los Carneros và Storke.
Sĩ Quan Ayala thuộc Lực Lượng Tuần Tiễu Xa Lộ California CHP (trái) và quang cảnh tai nạn máy bay ở Goleta, California, ngày 29 Tháng Giêng, 2025. (Hình: Santa Barbara Sheriff’s Office)
Ayala khi ấy đang làm nhiệm vụ kiểm soát giao thông thường trực trong khu vực, vừa chặn bắt một chiếc xe trên xa lộ, khi ông thấy cánh dù từ một chiếc máy bay bật ra giữa một cánh đồng trống cách xa con lộ.
Ông liền rời khỏi vị trí, chạy bộ tới nơi xảy ra tai nạn, nhảy qua hàng rào chắn xa lộ và phóng tới chiếc máy bay đang bốc cháy.
Ayala kể lại rằng ông ngửi thấy mùi nhiên liệu và lập tức chạy đến chỗ người phi công bị thương nặng, đang tìm cách bò ra khỏi chiếc máy bay vừa rớt.
Ayala nắm tay viên phi công rồi dùng hết sức bình sinh kéo người đàn ông này ra khỏi đám cháy, CHP viết trên mạng xã hội, và cả hai chỉ vừa lùi ra khoảng vài yard thì máy bay nổ tung.
Lửa bao trùm chiếc máy bay, bén qua một bụi rậm làm cháy hết nửa mẫu Anh.
Ayala nhờ vài người qua đường giúp đỡ cho nữ hành khách đi cùng chuyến bay, người này đã thoát kịp khỏi máy bay trước khi nó bốc hỏa.
Cả viên phi công 29 tuổi và nữ hành khách 33 tuổi được đưa đi bệnh viện địa phương để chữa các vết thương khá nặng.
“Nhờ Sĩ Quan Ayala nhanh trí và dũng cảm, một bi kịch đã không xảy ra,” các viên chức CHP viết. “Hành động quả cảm của ông là minh chứng cho lòng tận tụy phục vụ cho sự an toàn của công chúng và cho những ai sẵn lòng quên thân mình cứu người gặp nạn.”
Viên tài xế bị Ayala chặn lại mà chưa kịp hỏi han đã bỏ đi can thiệp tai nạn máy bay rơi, vẫn đứng chờ bên lề xa lộ. Ayala ghi giấy cảnh cáo rồi cho người này đi.
Tai nạn máy bay đang trong vòng điều tra bởi Ủy Ban An Toàn Giao Thông Quốc Gia NTSB và Cơ Quan Quản Trị Hàng Không Liên Bang FAA. (TTHN)
LAKE FOREST, California (NV) – Lính cứu hỏa tìm thấy một người chết trong một tòa chung cư khi đến đó chữa cháy khuya Thứ Năm, 30 Tháng Giêng.
Nhiều cuộc gọi 911 trình báo một đám cháy ở dãy số 21000 đường Camelia ở Lake Forest vừa sau 11 giờ đêm, Sở Cứu Hỏa Quận Cam OCFA đăng tin trên X.
Khi đến nơi, lính cứu hỏa thấy ngọn lửa táp vào cửa sổ và lên mái tòa nhà, đe dọa các căn chung cư xung quanh.
Lính cứu hỏa chữa cháy cho một căn chung cư ở Lake Forest, California, đêm 30 Tháng Giêng, 2025. (Hình: @OCFireAuthority/X)
Báo động cấp hai được lan truyền để gọi thêm lực lượng chữa cháy, và rồi lính cứu hỏa cũng ngăn được không cho ngọn lửa ảnh hưởng đến các phần khác của chung cư.
“Thật đau lòng, một người chết bên trong được tìm thấy,” OCFA cho biết. Chưa có chi tiết về danh tánh nạn nhân.
STOCKHOLM, Thụy Điển (NV) – Một người đàn ông từng gây ra các cuộc biểu tình phản đối dữ dội sau khi đốt một quyển Kinh Koran của Hồi Giáo đã bị bắn chết ở Thụy Điển, Đài BBC loan tin hôm Thứ Năm, 30 Tháng Giêng.
Các công tố viên nói với Đài BBC rằng Salwan Momika đã bị hạ sát trong một căn nhà ở Södertälje tại thủ đô Stockholm vào tối hôm Thứ Tư. Tình trạng bất an nổ ra sau khi ông Momika đốt một bản kinh thánh của Hồi Giáo bên ngoài Nhà Thờ Hồi Giáo Trung Tâm Stockholm hồi năm 2023.
Qua một bản tuyên bố, cảnh sát Stockholm cho biết rằng 5 người đã bị bắt sau khi một người đàn ông ở độ tuổi 40 bị bắn chết trong đêm. Cảnh sát đã được gọi tới nơi xảy ra vụ nổ súng tại một căn nhà ở Hovsjö vào khoảng 11 giờ 11 phút, giờ địa phương (11 giờ 11 phút, Giờ Quốc Tế) hôm Thứ Tư.
Salwan Momika trong bức hình chụp ngày 3 Tháng Chín, 2023 ở Malmö, Thụy Điển. (Hình: JOHAN NILSSON/TT/TT News Agency/AFP/Getty Images)
Cảnh sát tìm thấy người đàn ông, chưa được nêu tên, với vết thương do đạn bắn, và nạn nhân được chở đến bệnh viện. Cảnh sát thông báo nạn nhân đã chết vào sáng hôm Thứ Năm.
Truyền thông địa phương đưa tin, vào khoảng thời gian bị bắn, ông Momika đang bận sử dụng trang mạng xã hội.
Ông Momika, một công dân Iraq sống ở Thụy Điển, đã bị buộc tội vào hồi Tháng Tám cùng với một người khác về hành vi bốn lần “kích động chống phá một nhóm chủng tộc” vào mùa Hè năm 2023. Tòa án Quận Stockholm cho biết bản án, dự trù được đưa ra vào hôm Thứ Năm, đã bị đình chỉ sau khi có “lời xác nhận rằng một trong các bị cáo đã chết.”
Nguồn tin đài truyền hình quốc gia Sveriges Television AB (SVT) cho biết Thủ Tướng Ulf Kristersson nói rằng cơ quan an ninh Thụy Điển đã tham gia cuộc điều tra vì “có nguy cơ hiển nhiên là vụ án dính líu tới các thế lực ngoại quốc.”
Ông Momika đã tổ chức một loạt cuộc biểu tình chống Hồi Giáo, gây phẫn nộ tại nhiều quốc gia có đa số dân theo Hồi Giáo. Tình trạng bất ổn đã diễn ra hai lần tại tòa đại sứ Thụy Điển ở thủ đô Baghdad của Iraq, theo đó vị đại sứ Thụy Điển bị trục xuất khỏi thành phố giữa lúc mối liên hệ ngoại giao giữa hai nước đang căng thẳng.
Cảnh sát Thụy Điển đã để cho ông Momika thực hiện cuộc biểu tình trong đó có hành động đốt cuốn thánh kinh, chiếu theo luật tự do ngôn luận của đất nước. Chính phủ Thụy Điển, sau đó, cam kết sẽ tìm kiếm các phương tiện pháp lý để ngăn chặn các cuộc biểu tình có khả năng đưa tới hành động đốt các văn bản có thể được xem như một hành động xúc phạm. (TTHN)
ORANGE COUNTY, California (NV) – Giới trẻ Mỹ đang chán ngán với chi phí nhà ở cao tại các thành phố lớn nhưng không muốn chuyển về sinh sống ở vùng quê, đang tìm kiếm một giải pháp khác, đó là chuyển đến sống ở vùng ngoại ô.
Theo báo Business Insider, đây là sự thay đổi đáng chú ý so với xu hướng “trở lại thành phố” do thế hệ millennials (sinh trong khoảng 1982 đến 2000) tiên phong. Tuy nhiên, xét về bối cảnh lịch sử, việc rời bỏ các khu vực đô thị đông đúc không phải là điều mới lạ.
Los Angeles nằm trong danh sách các khu đô thị hàng đầu mà thế hệ millennials rời bỏ vào năm 2023. (Hình minh họa: Patrick T. Fallon/AFP via Getty Images)
Ngoại ô vốn đã gắn liền với văn hóa Mỹ. Với sự trợ giúp của các chương trình hỗ trợ nhà ở GI Bill sau Đệ Nhị Thế Chiến và nền kinh tế phát triển mạnh mẽ, người Mỹ trong thập niên 1950 và 1960 đã rời thành phố để chuyển đến sinh sống ở tại các khu ngoại ô kiểu Levittown được xây dựng hàng loạt. Từ đó, giấc mơ Mỹ về một căn nhà có hàng rào trắng đã ra đời.
Theo ông Orphe Divounguy, kinh tế gia cao cấp của Zillow, giới trẻ Mỹ hiện đang tiến xa hơn, chuyển đến vùng ven ngoại ô (exurbs), những cộng đồng nằm xa hơn các khu ngoại ô đông đúc nhưng vẫn trong phạm vi có thể di chuyển hàng ngày đến trung tâm thành phố.
“Những cộng đồng này cân bằng giữa các tiện ích của ngoại ô trong khi vẫn chỉ cách các trung tâm đô thị lớn như New York City hay Boston chưa tới 90 dặm,” ông Divounguy trả lời qua email với Business Insider.
Sau đại dịch, thế hệ millennials và ngày càng nhiều người thuộc thế hệ Z (sinh từ cuối 1990 đến 2010) đã từ bỏ cuộc sống đô thị để chuyển đến ngoại ô và vùng ven ngoại ô, một phần do chi phí sinh hoạt cao, phần khác do họ thay đổi thói quen sống với các mô hình làm việc linh hoạt hơn.
“Mô hình làm việc kết hợp (hybrid) ngày càng phổ biến có thể là nguyên nhân, giúp nhiều người khám phá ra những thành phố tiềm năng mà trước đây họ có thể đã bỏ qua khi phải đi làm hàng ngày,” ông Treh Manhertz, kinh tế gia cao cấp của Zillow, viết trong một báo cáo gần đây.
Theo công ty dịch vụ chuyển nhà “Hire a Helper,” những thành phố như New York, San Jose và Los Angeles nằm trong danh sách các khu đô thị hàng đầu mà thế hệ millennials rời bỏ vào năm 2023. Giữa năm 2021 và 2022, thế hệ millennials và thế hệ Z chiếm gần hai phần ba tổng số người rời khỏi New York, theo phân tích của Business Insider.
Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là không ai muốn sống tại thành phố. Theo ông Divounguy, dù vẫn có nhiều giới trẻ chuyển đến các thị trường đắt đỏ, nhưng đáng lưu ý hơn là một tỷ lệ không nhỏ lại đang rời khỏi các thành phố lớn.
Xu hướng này được phản ánh qua sở thích của người dùng Zillow năm 2024. Công ty địa ốc này đã phân tích các chỉ số như lưu lượng truy cập trang, tăng trưởng giá trị nhà ở, và số ngày nhà được rao bán để đánh giá thị trường nhà ở nào có nhu cầu cao nhất. Trong 10 thị trường nhà ở phổ biến nhất trên trang web, có đến bảy địa điểm thuộc vùng ngoại ô hoặc ven ngoại ô, cụ thể như sau.
7 cộng đồng vùng ven ngoại ô thu hút người mua nhà
1. Manchester, New Hampshire, cách Boston 50 dặm.
2. Stamford, Connecticut, cách New York City 35 dặm.
3. Columbia, Maryland, cách Baltimore 20 dặm.
4. Bridgeport, Connecticut, cách New York City 60 dặm.
5. Allentown, Pennsylvania, cách Philadelphia 60 dặm
6. New Haven, Connecticut, cách New York City 80 dặm
7. Waterbury, Connecticut, cách New York City 80 dặm. (Ng.Tr) [kn]
GARDEN GROVE, California (NV) – Lần đầu tiên được giới thiệu trên Pixel 7, Guided Frame sử dụng sự kết hợp giữa tín hiệu âm thanh, hình ảnh động có độ tương phản cao và phản hồi xúc giác để giúp những người thị lực kém chụp ảnh selfie và ảnh nhóm.
Nói đơn giản hơn, Guided Frame sử dụng camera trước của Pixel 7 cùng với tính năng TalkBack của Google, giúp bạn có thể chụp ảnh selfie ngay cả khi bạn không thể nhìn rõ quá trình này.
Với TalkBack, trước hết, điện thoại của bạn sẽ rung vào những thời điểm khác nhau để giúp bạn xác định khi nào máy ảnh thực sự đóng khung khuôn mặt của bạn đúng cách. Cùng với đó, điện thoại của bạn sẽ hướng dẫn bạn bằng âm thanh, cho bạn biết phải di chuyển đầu ở đâu để có bức ảnh đẹp nhất.
Lưu ý, Talkback là cách để bạn nhận được mô tả bằng giọng nói về những gì đang diễn ra trên màn hình của bạn. Tính năng này sẽ đọc to các từ đã viết cũng như hình ảnh để cung cấp cho bạn ý tưởng về nội dung màn hình của mình.
Như đã đề cập, Guided Frame là một phần của TalkBack trên điện thoại Pixel, nghĩa là bạn cần bật tính năng đó để điện thoại hướng dẫn bằng lời nói cho ảnh tự chụp của bạn.
-Đầu tiên, bạn chạy app Settings rồi cuộn xuống và chạm lên mục Accessibility. (Hình 1)
-Chạm lên mục TalkBack. Kế đó chạm lên nút Use TalkBack. (Hình 2, 3)
Để bật phím tắt nhanh, hãy chạm vào phím tắt TalkBack.
Từ đó, chỉ cần giữ nút âm lượng trong ba giây (giữ lại các phím âm lượng trong ba giây TalkBack sẽ tắt). TalkBack sẽ bật và giới hạn khả năng cảm ứng của điện thoại. (Hình 4)
Nếu bạn nhấn đúp vào nút nguồn, bạn sẽ mở app camera (nếu bạn chưa thay đổi mặc định). (Hình 5)
Khi camera mở, bạn có thể chọn nút chuyển đổi camera và nhận ảnh hướng dẫn. Pixel của bạn sẽ hướng dẫn bạn cách đóng khung khuôn mặt bằng giọng nói. Ngoài ra, điện thoại của bạn sẽ rung để cho bạn biết bức ảnh trông ổn. Khi bạn đã sẵn sàng, bộ đếm ngược 3 giây sẽ bắt đầu. (Hình 6)
Xin cảnh báo trước, TalkBack cần một thời gian để làm quen. Khi tính năng này được bật, bạn không thể sử dụng các cử chỉ thông thường đi kèm với Android mặc định nữa. Thay vào đó, bạn cần phải làm quen với các cử chỉ mới. (Lê Hoàn) [qd]
Mục này chỉ nhằm giải đáp các thắc mắc về sức khỏe có tính cách tổng quát. Với các vấn đề cụ thể, chi tiết của từng bệnh nhân, xin liên lạc với bác sĩ để được thăm khám trực tiếp. Nhiều thông tin thiết thực và bổ ích khác về sức khỏe cũng được phát trên đài Radio Chuyện Sáng Chủ Nhật ở vùng Orange County, California, vào mỗi sáng Chủ Nhật từ 6 đến 9 giờ, trong chương trình “Câu Chuyện Sức Khỏe Sáng Chủ Nhật.” Nhiều thông tin sức khỏe bổ ích khác cũng có thể tìm thấy trên các website nguyentranhoang.com và radiochuyensangchunhat.com. Quý vị có thể liên lạc bác sĩ qua email: [email protected] hoặc điện thoại (714) 531-7930.
Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng
Trong giao tiếp, chúng ta thường chỉ tập trung vào những mặt tiêu cực và bỏ qua những điều tích cực. (Hình minh họa: Fauxels/Pexels.com)
Các biến dạng nhận thức, suy nghĩ bị méo mó, hay rối loạn nhận thức (cognitive distortions) là những cách suy nghĩ thiên lệch có thể bóp méo nhận thức về thực tại, thường dẫn đến phản ứng cảm xúc tiêu cực, hành vi không hiệu quả và khó khăn trong việc xử lý các thách thức của cuộc sống. Chúng liên quan chặt chẽ đến các vấn đề sức khỏe tâm thần như trầm cảm, lo âu và căng thẳng, mặc dù bất cứ ai cũng có thể trải qua chúng vào những thời điểm khác nhau.
Việc nhận diện và điều chỉnh các biến dạng nhận thức không phải là dễ dàng nhưng rất cần thiết. Ta có thể sử dụng các kỹ thuật trong CBT như viết nhật ký suy nghĩ, phân tích bằng chứng và thực hành tự nhận thức để thay đổi. Từ đó, chúng ta có thể phát triển những cách suy nghĩ và hành xử lành mạnh hơn, giúp nâng cao sức khỏe tinh thần và hạnh phúc.
“Luôn Luôn Đúng”
Dạng nhận thức méo mó “Luôn Luôn Đúng” (Always Being Right) là khuynh hướng cố chấp với quan điểm của mình, tin rằng mình luôn đúng bất kể thực tế thế nào. Những người rơi vào lối suy nghĩ này thường không chịu thừa nhận sai lầm, xem việc thắng trong cuộc tranh luận là quan trọng hơn cả sự thật hay mối quan hệ với người khác.
Họ có thể bảo vệ quan điểm của mình một cách dai dẳng, bác bỏ ý kiến đối lập mà không cân nhắc kỹ lưỡng, và đôi khi bóp méo sự thật để bảo vệ niềm tin của mình. Điều này không chỉ làm ảnh hưởng đến tương tác cá nhân mà còn gây ra nhiều tổn thương trong các mối quan hệ.
Vài đặc điểm của rối loạn nhận thức “luôn luôn đúng”
1. Bảo vệ niềm tin cá nhân bằng mọi giá
Dù thực tế chứng minh điều ngược lại, họ vẫn khăng khăng cho rằng quan điểm của mình là đúng.
Ví dụ: Một người tin rằng uống nước đá sẽ gây viêm họng, bất kể bác sĩ giải thích rằng đó chỉ là hiểu lầm phổ biến.
2. Bỏ qua hoặc bóp méo thông tin đối lập
Họ chọn lọc thông tin có lợi cho quan điểm của mình và phớt lờ những bằng chứng ngược lại.
Ví dụ: Một người tin rằng chỉ cần học giỏi là sẽ thành công, bất chấp hàng loạt ví dụ về những người thành công nhờ kỹ năng mềm hoặc sự sáng tạo.
3. Tranh luận để chiến thắng, không phải để hiểu
Khi tranh luận, họ không quan tâm đến sự thật mà chỉ muốn thắng cuộc.
Ví dụ: Một người tranh cãi với bạn mình rằng ăn cơm tối sau 7 giờ sẽ gây tăng cân, dù đối phương đưa ra dẫn chứng khoa học ngược lại, họ vẫn không chấp nhận.
4. Không chịu nhận sai, ngay cả khi điều đó cần thiết
Khi bị chứng minh sai, họ cảm thấy như bị tổn thương sâu sắc và sẽ tìm cách biện hộ thay vì thừa nhận.
Ví dụ: Một người lái xe sai luật nhưng vẫn biện minh rằng cảnh sát bắt oan thay vì chấp nhận lỗi sai của mình.
Cá rô hay cá lóc?
Cái quán cà phê ven sông hôm nay không có khách, chỉ có mình ông Ba ngồi đó, mắt dõi ra dòng nước. Trời Tháng Mười, gió sông lành lạnh, những chiếc ghe lác đác trôi. Ông Ba vừa khuấy ly cà phê sữa đá vừa cằn nhằn với thằng Tí, đứa cháu ngoại mới sáu tuổi:
“Tao nói rồi, con cá đó là cá rô, chớ không phải cá lóc!”
Thằng nhỏ tròn mắt nhìn ông ngoại, rồi lí nhí:
“Nhưng thầy giáo nói con đó là cá lóc mà ngoại…”
Ông Ba phất tay một cái, như thể cắt ngang một chuyện nhảm nhí:
“Thầy giáo gì mà dốt! Tao đi giăng lưới ba chục năm, tao không biết cá lóc với cá rô hay sao? Con cá đó bơi kiểu đó, vây kiểu đó, là cá rô chớ gì!”
Thằng Tí bặm môi, nó không dám cãi, nhưng nó biết thầy giáo đâu có nói sai. Nó đã thấy hình con cá lóc trong sách, giống hệt con mà nó bắt được hôm qua. Nhưng ngoại nó mà đã nói gì thì không ai cãi được.
Mấy hôm sau, ông Sáu, hàng xóm của ông Ba, ghé qua, cười cười:
“Ủa, hôm bữa thằng Tí bắt con cá lóc hả? Tao thấy đăng hình trên Facebook rồi, rõ ràng cá lóc, con cá rô đâu mà rô.”
Ông Ba cười gượng, rồi cất giọng cộc lốc:
“Ờ… thì… cũng gần giống nhau mà!”
Rồi ông lảng chuyện, nói sang chuyện nước lũ năm nay về trễ. Nhưng thằng Tí ngồi bên cạnh, nó hiểu rõ: ngoại nó thà cãi đến cùng, thà lảng tránh, chứ ngoại nó không bao giờ chịu nhận mình sai.
***
Câu chuyện đơn giản nhưng phản ánh rõ ràng sự cố chấp của một người mắc nhận thức méo mó kiểu “Luôn Luôn Đúng.” Dù có bằng chứng, ông Ba vẫn không chịu thừa nhận sai lầm. Khi bị người khác chỉ ra, ông chọn cách lảng tránh hơn là thừa nhận.
Có những lúc, không quan trọng ai đúng, ai sai – quan trọng là biết lắng nghe và thay đổi khi cần thiết. Điều đó giúp cho mình luôn tiến bộ mỗi ngày, tạo được sự kính, mến thật sự từ những người tiếp xúc với mình.
HOLLYWOOD, California (NV) – Minh tinh Meg Ryan và tài tử Billy Crystal tái ngộ để dựng lại cảnh ăn bánh mì đầy khoái cảm trong phim “When Harry Met Sally” trong một quảng cáo cho Super Bowl.
Theo Yahoo! Entertainment, hai diễn viên gạo cội này quay lại trong vai Harry Burns và Sally Albright, cùng nhau trở lại tiệm ăn nổi tiếng Katz’ Delicatessen ở New York để dựng lại cảnh ăn bánh mì trong phim của năm 1989 cho quảng cáo về nước xốt mayonnaise của công ty Hellmann’s.
Minh tinh Meg Ryan và tài tử Billy Crystal trong quảng cáo cho Hellmann’s. (Hình: Hellmann’s)
Tài tử Crystal cho biết trong một cuộc phỏng vấn gần đây, khi “When Harry Met Sally” sắp kỷ niệm 35 năm và mới được nhận vào Kho Tàng Phim Quốc Gia, nên đó là lý do hoàn hảo để hai người quay lại bàn ăn trong phim.
Trong quảng cáo, hai diễn viên quay lại Katz’ Delicatessen, ngồi ngay bàn mà mình từng ngồi trong phim. Bà Ryan nói mình lâu rồi chưa quay lại tiệm ăn này, sau đó cắn một miếng bánh mì và không hài lòng. Sau khi cho một chút mayonnaise của Hellmann’s vào, bà thoát ra những tiếng rên và đập bàn như trong “When Harry Met Sally” ngày nào. Trong khi đó, một thực khách ở bàn khác thấy vậy và nói với nhân viên “Tôi sẽ ăn những gì bà ấy đang ăn.”
Để dựng lại những đoạn phim kinh điển thành quảng cáo không dễ chút nào, và từng có một số quảng cáo cho Super Bowl mời lại nhiều diễn viên trong phim hay phim truyền hình nổi tiếng mà không dựng lại những cảnh làm họ tìm được tên tuổi.
Vào năm 2022, General Motors từng mời dàn diễn viên của “Austin Powers” chiếu năm 1997 quay lại để quảng cáo xe hơi, và Chevrolet từng dùng một số nhân vật của phim truyền hình “The Sopranos” cũng để quảng cáo xe hơi.
Có thể nói chỉ có quảng cáo của món ăn vặt PopCorners trong Super Bowl 2023 là dựng lại một số cảnh trong phim truyền hình “Breaking Bad” chính xác nhất. Quảng cáo này mời tài tử Bryan Cranston và Aaron Paul quay lại trong vai Walter White và Jesse Pinkman, thay thế ma túy mà họ sản xuất thành những miếng chip.
Minh tinh Meg Ryan nói quay quảng cáo khó hơn quay phim, và bà từng có kinh nghiệm quay quảng cáo cho Burger King và thuốc khử mùi.
“Tôi luôn nghĩ quay phim dễ hơn vì ít phải chú ý đến các chi tiết hơn. Trong khi đó, quảng cáo chỉ cho tôi từ 30 giây đến 60 giây để truyền đạt suy nghĩ. Đó là một thứ hoàn toàn khác,” bà nói.
Tuy có thể gặp khó khăn trong quảng cáo, khán giả rất vui khi được thấy bà và tài tử Billy Crystal quay lại trong hai nhân vật chính của phim kinh điển “When Harry Met Sally” và dựng chính xác lại cảnh mà ai cũng biết trong phim này. (TL) [qd]
ORANGE COUNTY, California (NV) – Nhu cầu vay thế chấp để mua nhà của người Mỹ hiện đang ở mức thấp nhất trong vòng 30 năm, tạp chí Newsweek trích dẫn dữ liệu từ công cụ phân tích địa ốc Reventure App.
Tại sao điều này quan trọng?
Vấn đề chính hiện nay đối với người mua nhà là khả năng chi trả. (Hình minh họa: Kindel Media/Pexels.com)
Lãi suất thế chấp có thể sẽ là yếu tố quan trọng trong năm nay, quyết định liệu thị trường nhà ở có trở nên dễ tiếp cận hơn với người Mỹ hay không. Đây là một mục tiêu mà Tổng Thống Donald Trump dự kiến sẽ theo đuổi. Tuy nhiên, dữ liệu của Reventure cho thấy nhiều người vẫn thận trọng, kiên nhẫn chờ đợi lãi suất giảm thêm.
Điều cần biết
Lãi suất thế chấp tăng mạnh sau đại dịch COVID-19, vốn là hậu quả từ nỗ lực của Cục Dự Trữ Liên Bang (Fed) nhằm kiềm chế lạm phát, đã làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng về khả năng chi trả trong thị trường nhà ở Mỹ những năm gần đây.
Mặc dù lượng nhà tồn kho đang tăng dần trong năm 2024 và Fed đã cắt giảm lãi suất chuẩn, một hành động đáng lẽ sẽ giúp giảm lãi suất thế chấp, nhưng tình trạng thiếu nguồn cung ứng kéo dài khiến giá nhà quốc gia vẫn giữ ở mức cao, dù nhu cầu mua và lượng giao dịch có giảm.
Theo dữ liệu của Reventure, tổng hợp từ dữ liệu của MBA và “Investing.com,” số đơn xin vay thế chấp đã giảm 63% so với đỉnh điểm trong thời kỳ đại dịch.
“Vấn đề chính hiện nay đối với người mua nhà là khả năng chi trả. Với người mua nhà thông thường ở Mỹ, khoản thanh toán thế chấp sẽ chiếm gần 40% thu nhập trước thuế nếu họ mua nhà vào thời điểm này,” ông Nick Gerli, phân tích gia địa ốc kiêm CEO của Reventure App, đăng tải trên X (tiền thân là Twitter) khi bình luận về dữ liệu này.
“Lần cuối cùng mà chúng ta chứng kiến nhu cầu thấp đến vậy là vào năm 1995,” ông Gerli nói. “Thật sự sốc khi nhu cầu giảm mạnh đến như vậy.”
Ông Gerli còn bổ sung rằng trong tuần đầu tiên của Tháng Giêng, số đơn đăng ký vay thế chấp đã giảm 14% so với cùng kỳ năm ngoái, giảm 19% so với năm 2023, 54% so với năm 2022, 59% so với năm 2021 và 52% so với năm 2020.
“Lưu ý là điều này xảy ra bốn tháng sau khi Fed lần đầu tiên cắt giảm lãi suất, với hai lần cắt giảm nữa sau đó, cộng với việc cuộc bầu cử tổng thống đã hoàn tất,” ông Gerli liệt kê các yếu tố được cho là đã thúc đẩy nhu cầu mua nhà.
“Dù có tất cả những thứ dường như được cho là thuận lợi đó, nhu cầu vẫn ở mức thấp nhất,” ông Gerli tiếp tục.
Mọi người nói gì
Kara Ng, kinh tế gia cao cấp của Zillow, từng nói với Newsweek: “Người mua nên chuẩn bị tinh thần cho một năm với lãi suất thế chấp đầy biến động … Có thể chúng ta sẽ thấy lãi suất biến động lên xuống nhiều trong năm nay, khi Fed và thị trường sẽ phản ứng với các dữ liệu kinh tế mới.”
Matthew Walsh, kinh tế gia của Moody’s Analytics, chia sẻ với Newsweek: “Để hình dung rõ hơn về độ khả năng chi trả thấp đến mức nào và tác động của nó đến nhu cầu nhà ở, thu nhập sẽ cần tăng khoảng 70% hoặc giá nhà phải giảm khoảng 40%, hoặc lãi suất thế chấp phải giảm 4.6 điểm phần trăm để khôi phục mức khả năng chi trả của năm 2019.”
Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo
Ông Gerli cho rằng sự sụt giảm số lượng đơn đăng ký thế chấp so với các năm đại dịch sẽ tạo tiền đề cho một “khởi đầu thú vị trong năm 2025” của thị trường nhà ở Mỹ.
“Nhu cầu mua nhà vẫn rất thấp, trong khi người bán đã được nghe rằng thị trường sẽ cải thiện nhờ việc cắt giảm lãi suất và kết quả bầu cử đã xong,” ông Gerli dự đoán rằng năm 2025 có thể sẽ chứng kiến “một làn sóng giảm giá.”
Giá nhà đã bắt đầu giảm tại một số khu vực, nơi lượng nhà ở tồn kho tăng và nhu cầu suy giảm, như ở các thành phố thuộc tiểu bang Florida và Texas. “Sự nới lỏng hơn đang dần xuất hiện ở tại một số thị trường nhà ở Mỹ, nơi giá nhà bắt đầu giảm,” ông Gerli viết.
“Những khu vực đó gồm có Texas và Florida, và có thể sắp tới sẽ có thêm Tennessee, Colorado, Arizona, Utah, Alabama và Georgia,” ông bổ sung. “Đây là những nơi có mức tăng giá thấp nhất vào cuối năm 2024.”
Ông Gerli nhận định có khả năng “tăng trưởng giá nhà quốc gia sẽ giảm đáng kể trong năm 2025” đồng thời dự đoán “Có thể dừng lại ở mức 0-1% theo năm trên toàn quốc, trong khi giá trị nhà giảm ở khoảng 10-12 bang thuộc vùng Sun Belt và Mountain West.” (Ng.Tr) [kn]
LONG AN, Việt Nam (NV) – Những cơn gió chướng ùa về, mấy nhánh vông nem ngoài bờ rào rung rinh làm chị tôi thấy nôn nao. Nghe giọng chị qua điện thoại tôi cảm thấy như thể Tết đã gần kề.
Món nem bì Tân Trụ. Ngày trước gói nem bằng dây chẻ từ cọng lác phơi khô, nay xa quê thì dùng dây ni lông để cột. (Hình: Lê Đại Trí)
Chị kể, bà con trong xóm đang rục rịch làm mứt gừng, phơi củ kiệu khi bông so đũa rụng trắng ngoài vườn và khí trời hơi se lạnh chút đỉnh vào buổi sáng. Chị là con dì tôi, lớn hơn tôi chục tuổi. Cái tuổi của chị chất chứa bao nhiêu là kỷ niệm của một đời gắn với dòng họ, xóm làng, với mùa tiết… Tôi biết thế nào chị cũng nhắc tới món bì làm cho ba ngày Tết, món bì độc đáo của xứ Tân Trụ mà có tiếng nhứt là ở xóm Cầu Bà Tổng ở Tân Trụ.
Tuy là tỉnh cửa ngõ về miền Tây nhưng Long An không chịu ảnh hưởng nhiều của sông Cửu Long. Quận Tân Trụ nằm giữa hai con sông Vàm Cỏ Đông và Vàm Cỏ Tây thuộc xứ nước mặn gần cửa Cần Giờ, ngày trước thuộc tổng Cửu Cư Hạ. Gần quê chồng chị tôi có xóm Cầu Bà Tổng, thuộc làng Triêm Đức, nằm trên con đường nối từ xã Nhựt Ninh đi Miễu Ông Bần Quỳ là nơi có di tích thời chiến tranh giữa Tây Sơn và nhà Nguyễn. Có lẽ bà vợ của một ông cai tổng nào đó đã có công xây cầu giúp cho việc đi lại được thuận tiện nên mới có tên như vậy.
Xóm Cầu Bà Tổng nằm sâu trong đồng, xa hai con sông lớn, liền với xóm Ông Đồ Nghị. Ngôi nhà rêu phong của ông đồ có mái hiên rộng và bộ ván dài dùng làm chỗ dạy học vẫn còn. Đây là vùng mà những người miền Trung đi khẩn hoang đã từ cửa sông Soài Rạp lần theo sông Vàm Cỏ tới định cư sớm nhất.
Nhờ đời trước ông bà chịu khó khẩn hoang, số con cháu đời sau khá giả nhờ ruộng đất cũng nhiều nên vùng Cầu Bà Tổng từ trước tới nay nổi tiếng về cả chuyện học hành lẫn nữ công gia chánh. Được làm dâu xứ này không phải dễ, bác Cả gái giả bộ đi chợ, dọ tới, hỏi lui kén chọn đủ thứ kể cả chuyện thêu thùa, bếp núc mới chịu chọn dì tôi làm cô dâu tương lai. Trong số những món ngon mà chị tôi có tiếng khéo tay có món bì. Ngày trước từ xóm Cầu Bà Tổng kéo dài tới miệt Bình Lãng, Lạc Tấn hễ tới Tết là nhà nào cũng có người trổ tài làm món bì để cúng.
Bì được làm từ thịt sống và thịt chín. Tên là món bì nhưng lại không bắt buộc phải có da heo! (Hình: Lê Đại Trí)
Thực ra món bì này là một loại nem chua, để ăn chơi hay dọn trước các món ăn chính. Nói về món nem thì từ Bắc chí Nam có đủ thứ tên gọi, huê dạng, cách làm, mỗi nơi mỗi khác. Nào là món nem thính ở Thái Bình, Nam Định, làm từ sợi da heo trộn với thịt ba rọi xắt và rất nhiều thính, vắt thành vắt, ăn với lá sung, nước mắm. Miền Trung có nem chua Huế, nem chua chợ Huyện của Bình Định gồm thịt heo quết, trộn với bì và để lên men chua mà không có thính. Cũng từ Huế vô Bình Định có món tré chua làm từ thịt đầu, thịt ba rọi, thính và phải có riềng. Miền Nam thì nem chua Thủ Đức, nem chua Cái Răng từ xưa đã nổi tiếng làm từ thịt sống và bì. Đến sau năm 1975 thì có thêm nem chua Lai Vung ít bì nhiều thịt. Đó là chưa kể nhiều nơi có lò nem tên tuổi chưa thành thương hiệu ở Cao Lãnh, Vũng Liêm… Ngoài ra còn có những món nem không chua như nem nướng, nem lụi…
Nhớ những lần bà nội tôi phải ra tại lò lựa miếng thịt đùi heo mới mổ còn ấm hiểm, đem về xắt lát mỏng rồi quết bằng chày trên cối đá cho tới khi nhuyễn như bột. Thịt quết này được trộn chung với da heo xắt sợi, muối, đường, tiêu và thính gạo xay mịn. Thịt ướp được vò thành viên lớn bằng ngón chưn cái rồi đem gói. Trước khi quấn lá chuối, viên thịt được bao lại bằng lá vông non, nếu không có thì thay bằng lá ổi, lá chùm ruột. Thịt được gói kín sẽ từ từ lên men chua, ngày thứ ba trở đi là ăn được. Cái vị ngọt pha chua của thịt và cái giòn của bì sẽ tạo nên một vị quyến rũ, chưa kể mùi thơm nhẹ của các thứ lá và mùi thịt đã lên men. Nhưng nếu để trễ quá nem sẽ chua ái, vị ngon sẽ giảm nhiều.
Tại sao món nem, bì thường chỉ được làm vào dịp giỗ hay Tết? Vì món này kén chọn thịt thật tươi, mà thời đó ở thôn quê xa chợ búa, không dễ gì có thịt còn nóng để làm, mà cũng ít khi người ta đi chợ. Cho tới những năm 1960 nhà khá giả hay làm heo khi có đám giỗ nên mới có thịt tươi để làm nem. Dịp Tết thì trong xóm có vài nhà đứng ra làm con heo lớn, cả xóm xúm lại chia thịt, trả bằng tiền hay bằng lúa, ai muốn làm nem thì canh để lấy thịt tươi ngon.
Quết thịt bằng chày. (Hình: Lê Đại Trí)
Nhớ lại khi bà nội tôi đem thịt về tới nhà lúc trời vừa hừng sáng thì các cô bác tới phụ cũng đã tề tựu sẵn sàng. Chiếc đệm lớn được trải ra trên đất, cô Tư Dần với bác Chín Da hì hục quết thịt, cô Hai Huê và má tôi lo lạng da heo xắt thành sợi bì, người khác thì sắp lá vông, lá chuối được rọc từ bữa trước. Bà nội tôi bốc sợi bì lên coi đã đủ nhỏ chưa, bốc một chút thịt đã ướp để nếm trước khi gói. Trước đó cả tuần má tôi đã sai tôi ra đám lác ngoài biền lựa cắt một bó đem về chẻ thành sợi rồi phơi cho héo làm dây buộc. Lại phải rang gạo rồi xay trên cối đá làm thính.
Lũ trẻ con chúng tôi được dịp thức sớm, nhìn cảnh gói nem nhộn nhịp mà không đòi hỏi gì vì biết món này ba bữa nữa mới ăn được và không… ưu tiên cho trẻ con. Nhắc lại chuyện này chị tôi nói bây giờ không nhớ rõ hương vị chiếc nem thời đó như thế nào.
Rồi nội tôi già hơn, rồi loạn lạc, cuộc sống tất bật hơn nên chuyện cúng kiếng cũng đơn giản hơn. Nhiều nhà ở quê không còn làm nem vào dịp giỗ, Tết nữa.
Trở lại món bì Cầu Bà Tổng, nó có gì khác lạ, độc đáo hơn món nem chua truyền thống không mà chị tôi cứ vấn vương vì chuyện bị thất truyền?
Có chớ! Trước hết tuy tên là “bì” nhưng bì không phải là thứ bắt buộc phải có. Nghe nói trước đây cũng có người trộn bì vào thịt nhưng từ khi biết làm cho tới bây giờ thì chị tôi không còn thấy nữa. Cái khác thứ hai là món bì này sử dụng tới hai loại thịt: thịt sống làm từ nạc đùi đem quết nhuyễn, thịt chín xắt nhỏ từ miếng ba rọi đã ướp thơm, ram chin. Trộn đều hai thứ thịt này với thính, thêm muối, đường, tỏi tươi và tỏi đã phi rồi vắt thành từng vắt to bằng trái quýt. Có người còn thêm chút nước mắm để tạo thêm hương vị riêng. Công đoạn cuối cùng là đem gói như các thứ nem khác.
Nhờ có thịt sống nên nem vẫn có vị chua của thịt lên men, lại có vị ngọt của thịt chín, thơm mùi thính gạo rang, mùi tỏi. Theo cách nói miền Nam, có vị chua thì phải kêu là nem bì mới phải. Món bì này dùng ăn sống hoặc đem cả chiếc nướng trên lửa than. Khi ăn thì lấy dao xắt làm hai, làm ba tùy ý nhưng tránh dùng đũa xé làm nem bị nát. Chỉ cần đưa miếng bì vào miệng từ từ nhai để cảm nhận cái chua ngọt của thịt, cái bùi của thính, cái thơm của men chua cộng với mùi lá vông, lá ổi mà tưởng như mình đang ăn món cao lương mỹ vị nào đó.
Lá vông gói nem. (Hình: Lê Đại Trí)
Sau này tôi có ăn thử món nem bì ở Cao Lãnh, Sa Đéc. Không biết của món “nem bì” này với món “bì” ở Long An quê tôi có dính líu chút nào không. Nem bì ở vùng này làm hoàn toàn bằng thịt đã chín, thậm chí có nhà khìa thịt cho chín, xắt thành sợi nhỏ đem trộn với bì, thính rồi xào trên chảo một lần nữa cho ra nhựa. Khi ăn món nem bì ở miệt Cao Lãnh, Sa Đéc sẽ thấy tuy có vị ngọt thịt nhưng vừa dẻo vừa dai, giống với món chả đầu làm bằng thịt đầu heo mà người miền Bắc kêu là món “giò thủ.”
Điểm khác biệt chủ yếu là món “nem bì” ở Sa Đéc tuy có mang tên nem nhưng không có vị chua hấp dẫn như món bì ở Tân Trụ, Long An. Hỏi thăm những gia đình cố cựu người Tàu hay Miên ở miền Tây thì họ đều lắc đầu nói là nhà họ không làm món nem hay bì trong dịp giỗ Tết. Phải chăng, trên đường từ miền Trung vô Nam lập nghiệp, tổ tiên người Việt đã mang theo món nem chua truyền thống. Rồi trên vùng đất mới, món ăn lần hồi được thay đổi cho hạp với sản vật, thời tiết của miền Nam và tới lúc nào đó món ăn tuy vẫn còn giữ cái hồn nhưng khác với hương vị ban đầu nơi quê cũ.
Mấy đứa cháu hay nhắc chuyện hai chị em tôi “tóc bạc như nhau” ngồi gói bì nói chuyện đời xưa. Nhắc cái thời cứ vào lúc cận Tết, mấy bà hàng xóm mang thịt, lá chuối hẹn nhau tới nhà chị tôi, mượn cớ quết nhờ cái cối đá để cùng gói nem. Họ tự làm mọi thứ chỉ nhờ chị tôi ra tay ướp thịt. Họ nói chuyện rôm rả tạo cái không khí chuẩn bị ăn Tết rộn ràng, ấm tình chòm xóm. Rồi cuộc sống thay đổi, cách ăn uống và sở thích của những người trẻ đã làm số người tự làm món bì tại nhà đón Tết lần lần thưa thớt.
Sống bên Mỹ khó mua được da heo, thịt ba rọi nói chi thịt mới mổ còn nóng hổi. Thính thì tự chế nhưng lá ổi, lá vông nem không phải là thứ dễ kiếm, nhứt là ở những khu có ít người Việt. Tôi đã thử mua thịt đông lạnh về gói bì, dùng màng bao thực phẩm thay cho lá chuối. Bì vẫn lên men chua, vẫn cảm được vị ngọt của thịt nhưng thiếu mùi thơm quen thuộc của thịt lên men cộng với mùi thơm của lá, miếng bì nhai trong miệng đã mất đi cái hồn của nó, nói chi thiếu cái mùi gió chướng đưa nước mặn vô sông.
Ngồi gói bì ôn lại chuyện đón Tết hồi trẻ. Phải gói viên thịt bằng lá vông hay lá ổi để có mùi thơm. (Hình: Lê Đại Trí)
Bây giờ ít ai còn nghĩ tới chuyện chẻ lác, rọc lá chuối để gói nem. Trong nước, những lò nem chuyên nghiệp xay và quết thịt bằng máy, da heo ra sợi đều tăm tắp, giấy gói bằng nhựa nhuộm màu lá chuối, lá vông, lá ổi được thay bằng túi ni lông. Muốn ăn bì chỉ cần ra tiệm, quán mua về. Tiện thì có tiện nhưng không có cái hương vị đậm đà của nem làm bằng tay, không có cái tình gởi trong hơi gió chướng. Trên bàn thờ ông bà ngày Tết cũng không còn giữ nguyên những món ăn truyền thống của ba ngày Tết, huống chi là dọn lên món hiếm như nem bì.
Tôi không chắc là hễ muốn cuộc sống phát triển thì phải chấp nhận truyền thống cũng phải bị thay đổi theo. Cái mà tôi biết chắc là thời trẻ của chị em tôi thì món bì, nem này từng có trên bàn thờ và việc quết nem, gói bì làm cho những ngày trước Tết thêm háo hức, rôm rả. Hình ảnh bà nội tôi mang thịt về tới nhà khi trời còn sương và các cô bác xúm xít quết thịt, xắt bì tưởng chừng như mới xảy ra hôm qua.
Ngồi nhìn gió chướng nhớ kỷ niệm xưa tôi lại muốn về với chị tôi để làm món Tết đã từng có tiếng, ít ra là ở xứ Long An của tôi: món bì Cầu Bà Tổng. (Lê Đại Trí) [qd]
HOLLYWOOD, California (NV) – Netflix hôm Thứ Tư, 29 Tháng Giêng, công bố kế hoạch chiếu những phim mới đầy hứa hẹn trong năm 2025 tại sự kiện truyền thông mỗi năm.
Theo Hollywood Reporter, sự kiện này được tổ chức tại tổng hành dinh của Netflix ở Los Angeles, California, có sự dẫn chương trình của bà Bela Bajaria, giám đốc nội dung của Netflix, để nói về những dự án phim, phim truyền hình và một số trò chơi chưa được công bố.
Tài tử Oscar Isaac trong “Frankenstein.” (Hình: Twitter Netflix)
Những dự án đáng chú ý gồm có “Knives Out 3,” “Frankenstein” của đạo diễn Guillermo del Toro, và một phim mới có George Clooney đóng chung với Adam Sandler.
Về “Frankenstein,” đạo diễn del Toro cho biết đó là một nhân vật đã gắn liền với tâm hồn của ông trong nhiều thập niên như một phim tự sự và muốn làm một phiên bản của trong mình trong 50 năm.
“Tác phẩm này không thể nào riêng tư với tôi hơn được nữa,” ông nói.
Netflix còn đưa ra một hình ảnh cho thấy tài tử Oscar Isaac sẽ đóng vai Tiến Sĩ Victor Frankenstein và nam diễn viên Jacob Elordi sẽ đóng vai quái vật của tiến sĩ trong phim dựa theo tiểu thuyết kinh dị bất hủ của nhà văn Mary Shelley, sẽ công chiếu vào Tháng Mười Một.
Một phim đáng chú ý khác là “RIP” có Ben Affleck đóng chung với Matt Damon, nói về một nhóm cảnh sát viên ở Miami phát hiện hàng triệu đô la trong một căn nhà. Tài tử Affleck cho biết phim này sẽ làm khán giả luôn phải đoán những gì xảy ra tiếp theo.
Netflix còn đưa ra một hình ảnh mới cho “Knives Out 3,” có tựa chính thức là “Wake Up Dead Man: A Knives Out Mystery” công chiếu vào mùa Thu năm nay. Dàn diễn viên gồm có Daniel Craig, Josh O’Connor, Glenn Close, Josh Brolin, Mila Kunis, Jeremy Renner, Kerry Washington, Andrew Scott, Cailee Spaeny, Daryl McCormack và Thomas Haden Church.
Một số dự án mới được công bố trong danh sách phim năm 2025 của Netflix là “Havoc” có Tom Hardy đóng, chiếu vào mùa Xuân; phim hài Nonnas có Vince Vaughn đóng, chiếu vào ngày 9 Tháng Năm; “The Old Guard 2” có Charlize Theron đóng, chiếu ngày 2 Tháng Bảy; và còn có một phim chưa có tựa do Idris Elba đóng sẽ chiếu vào mùa Thu.
Không chỉ vậy, Netflix còn công bố phim tài liệu về sự nghiệp của danh hài Eddie Murphy, có tựa “Eddie,” công chiếu trong năm 2025 nhưng chưa biết lúc nào. (TL) [qd]
SANTA ANA, California (NV) – Lễ hội Xuân đậm bản sắc dân tộc được thành phố Santa Ana tổ chức hôm Thứ Bảy, 25 Tháng Giêng, tại công viên Centennial với hàng ngàn người tham dự, và đây là lần thứ hai Santa Ana tổ chức lễ hội Tết này.
Gia đình cô Grace Nguyễn Huffman dự Hội Tết Santa Ana “để biết nhớ về nguồn cội.” (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Tại đây, một rừng áo dài đủ các sắc màu của hàng ngàn người đi du Xuân đã tô điểm mùa Xuân rực rỡ khiến cả không gian vui tươi rộn ràng hẳn lên, dù tiết trời se lạnh.
Mở màn ngày hội Tết là múa trống do Đoàn Trống Thiên Ân biểu diễn, âm thanh đầy uy lực vang vọng khắp nơi, báo hiệu mùa Xuân đến, để cây cỏ lá hoa đâm chồi nảy lộc.
Trên sân khấu, các em thiếu nhi Câu Lạc Bộ Tình Nghệ Sĩ mở màn với nhạc phẩm “Những Lời Chúc Xuân” và “Vui Xuân Trên Phố Bolsa” như một lời khẳng định đầu năm của các em là luôn giữ gìn văn hóa và ngôn ngữ Việt, nghe lời dạy của ông bà, cha mẹ và thầy cô.
Bà Valerie Amezcua (thứ năm từ phải), thị trưởng Santa Ana, cùng toàn thể giới chức Hội Đồng Thành Phố và các dân cử cùng chúc Tết đến mọi người. (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Tiếp theo, toàn thể giới chức thành phố Santa Ana đều tiến lên sân khấu. Bà Valerie Amezcua, thị trưởng Santa Ana, nói lời chúc mừng năm mới toàn thể mọi người. Bà cũng cám ơn những người tổ chức, những đối tác, nghệ sĩ biểu diễn, những đơn vị triển lãm, những doanh nghiệp đã giúp sự kiện này thành công.
Bà nói: “Tết là dịp để tôn vinh các giới chức, là ngày lễ của sự đổi mới, lòng biết ơn và hy vọng cho tương lai. Tết không chỉ là lễ kỷ niệm năm mới, mà còn là sự phản ảnh sống động về di sản văn hóa của Santa Ana, các giá trị của chúng ta, và mối liên kết sâu sắc kết nối tất cả mọi người, bất kể từ đâu đến.”
Học sinh thuộc Học Viện Ngôn Ngữ DeMille (trước đây là trường tiểu học DeMille) ở Midway City, trong một tiết mục trình diễn. (Hình: Văn Lan/Người Việt)
“Đây là thời gian để gia đình sum họp, để các cộng đồng đoàn kết và cùng nhìn lại quá khứ khi chào đón năm mới đến. Hôm nay, chúng ta không chỉ kỷ niệm các truyền thống của cộng đồng người Việt, mà còn kỷ niệm các truyền thống Tết Nguyên Đán của các nền văn hóa Á Châu khác, cũng như sự đa dạng phong phú khiến Santa Ana trở thành nơi sinh sống tuyệt vời…” bà thị trưởng tiếp.
Tuần tự, các thành viên Hội Đồng Thành Phố Santa Ana đều chúc Tết người dân, trong đó Nghị Viên Thái Việt Phan (Địa Hạt 1), người gốc Việt đầu tiên và duy nhất của Santa Ana, nói bằng tiếng Việt: “Hôm nay có nhiều sắc dân của nhiều cộng đồng tham dự, cùng nhau tìm hiểu phong tục của ngày Tết Nguyên Đán, rất hay. Tết ở Việt Nam rất lớn, nhưng cộng đồng Việt mình ở đây cũng không hề thua kém. Ở đâu trên đất Mỹ có người Việt sinh sống thì ở đó có Tết. Hy vọng thế hệ trẻ sẽ tiếp nối học hỏi về văn hóa và lịch sử của Việt Nam, nhất là hãy đoàn kết cùng nhau phát triển hơn. Trong tương lai, tôi hy vọng giới trẻ Việt có thể ứng cử vào dòng chính càng nhiều hơn nữa để phục vụ cộng đồng nhiều hơn nữa.”
Đoàn Trống Thiên Ân trong hội Tết Santa Ana 2025. (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Phần văn nghệ mừng Xuân bắt đầu do Vũ Đoàn Việt Cầm biểu diễn, cho thấy thông qua các điệu múa truyền thống Việt Nam có thể tìm hiểu về văn hóa, lịch sử Việt Nam. Sứ mệnh của Vũ Đoàn Việt Cầm là bảo tồn và phát triển văn hóa Việt Nam thông qua khiêu vũ, mang lại nhiều sắc màu trong văn hóa Mỹ.
Điệu múa của ba miền đất nước, từ Ải Nam Quan đến Mũi Cà Mau, từ những cánh đồng rực rỡ của miền Bắc, qua sông biển hào hùng của miền Trung, đến những cánh đồng lúa xanh mướt của miền Nam. Và điệu múa “Âm Sắc Hương Bình” với giọng ca Ý Linh đậm nét văn hóa Huế được giới thiệu đến mọi sắc dân trong dịp lễ hội Tết Nguyên Đán.
“Âm Sắc Hương Bình” do Vũ Đoàn Việt Cầm trình diễn, giới thiệu âm hưởng Huế đặc sắc trong ngày Tết. (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Cô Grace Nguyễn Huffman cùng chồng Scott Huffman và hai con nhỏ từ Rossmoor, California, về ăn Tết, cả gia đình đều mặc áo dài truyền thống Việt Nam.
Cô cho hay Tết Việt Nam rất vui, nhất là nghe lại những bài nhạc Xuân ngày trước khiến cô nhớ quê hương rất nhiều. Ở Mỹ đã lâu nhưng không ngờ chồng cô người Mỹ lại thích phong tục tập quán của người Việt, với những món ẩm thực nhẹ nhàng ngày Tết như món thịt kho cuốn bánh tráng với rau sống, rồi đêm Giao Thừa đi chùa cầu nguyện, trẻ nhỏ được lì xì…
Chương trình kéo dài với nhóm VSMS cùng các điệu múa “Xuân Đã Về,” “Mùa Xuân Ơi” và nhóm múa của các học sinh Học Viện Ngôn Ngữ DeMille (trước đây là trường tiểu học DeMille) ở Midway City, đã mang đến một sắc thái Xuân tràn ngập trên sân khấu Santa Ana, cùng với tiết mục múa lân do Đội Lân Qing Wei trình diễn đã khép lại chương trình. [qd]
“Lịch sử thường được bên thắng cuộc viết ra” – nhận định đó, nghe đâu là do ông Elon Musk, người giàu nhất thế giới, tổng giám đốc Tesla và SpaceX, thốt ra trong một cuộc họp với ông Benjamin Netanyahu, thủ tướng Israel.
Tỷ phú Elon Musk (phải) hiện là cánh tay đắc lực của ông Donald Trump, tổng thống. (Hình minh họa: Brandon Bell/Getty Images)
Có thể ông Musk không tự nghĩ ra mà lặp lại lời một triết gia hay sử gia nào đó. Nhưng nó đúng trong một số trường hợp và càng ngày càng chứng tỏ sự chính xác trong một thế giới mà mọi thứ giá trị dường như bị đảo lộn để phục vụ cho một tham vọng duy nhất: quyền lực.
Trump và ngày 6 Tháng Giêng, 2021
Trong hàng trăm sắc lệnh hành pháp mà ông Donald Trump, tổng thống, ký ban hành ngay trong ngày đầu tiên nhậm chức vào Thứ Hai, 20 Tháng Giêng, sắc lệnh gây “sốc” nhất là ông ân xá 1,600 phạm nhân và nghi can đã gây ra cuộc bạo loạn tấn công Quốc Hội Hoa Kỳ ngày 6 Tháng Giêng, 2021. Sắc lệnh đình chỉ và hủy bỏ tất cả các vụ án liên quan đang chờ được xét xử, và trả tự do ngay lập tức cho những người đã bị kết án và đang thụ án trong các nhà tù liên bang.
Những sự kiện ngày 6 Tháng Giêng, 2021, được tường trình rộng rãi trên tất cả các kênh truyền hình, trên khắp các mạng xã hội, người dân Mỹ ai cũng thấy tận mắt: cảnh đám đông xô ngã hàng rào bảo vệ, tấn công cảnh sát, tràn vào đập phá các văn phòng, cảnh các thượng nghị sĩ và dân biểu không phân biệt Cộng Hòa hay Dân Chủ, kể cả ông Mike Pence, phó tổng thống, chạy trốn như bầy vịt vào các hầm trú ẩn…
Sau cuộc bạo loạn, các cơ quan công lực Hoa Kỳ đã mất nhiều tháng, tốn hàng chục triệu đô la, để điều tra và truy tố những kẻ bạo loạn: những người chỉ theo bầy đàn xâm nhập vào tòa dinh thự mà không có hành vi phá phách thì được xử nhẹ, những kẻ đầu sỏ chủ mưu và tổ chức thì bị xử nặng, nặng nhất là ông Enrique Tarrio, thủ lãnh nhóm dân quân cực hữu Proud Boys, bị xử 22 năm tù về tội nổi loạn.
Nặng hay nhẹ, tất cả những người này đều được các tòa án xét xử theo đúng pháp luật, có điều tra, có chứng cứ, có luật sư biện hộ và có đối chất tranh tụng. Không thể nói những vụ án này là “oan sai,” càng không thể nói ngành tòa án, ngành tư pháp Hoa Kỳ đã bị chính quyền Joe Biden “vũ khí hóa” để hại ông Trump.
Hạ Viện Hoa Kỳ đã thành lập cả một ủy ban đặc biệt lưỡng đảng điều tra về vụ bạo loạn “vô tiền khoáng hậu” và đã tổ chức chín phiên điều trần công khai, trong đó người dân Mỹ trực tiếp chứng kiến và nghe lời khai của hàng chục nhân chứng, trong đó có nhiều quan chức cao cấp của Tòa Bạch Ốc và của đảng Cộng Hòa.
Hành động phạm pháp của những kẻ bạo loạn đã rành rành giữa thanh thiên bạch nhật. Ấy thế mà chỉ bằng một sắc lệnh, ông Trump đã “đổi trắng thay đen,” biến một cuộc bạo loạn chính trị thành một “ngày yêu thương” (love fest day), biến tội phạm thành “người yêu nước,” chỉ vì họ mù quáng thực hiện ý đồ của chính ông.
Ông Trump chiến thắng trong cuộc bầu cử ngày 5 Tháng Mười Một, 2024, tuy thắng lợi của ông, với 32% số cử tri ủng hộ, không phải “hết sức vĩ đại” như ông nói. Bây giờ thì với quyền lực của người chiến thắng, ông manh tâm “viết lại lịch sử” ngày 6 Tháng Giêng, 2021; ông ân xá những kẻ tội phạm, ông trả thù những người điều tra và truy tố. Hành động đó không chỉ làm sai lệch một sự thật lịch sử, biện hộ cho tội ác mà còn kích thích xu hướng sử dụng bạo lực chính trị trong đời sống xã hội Hoa Kỳ. Khi những người có quan điểm đối lập nhau không ngồi vào bàn thương lượng để đi tới một sự thỏa hiệp như văn hóa của chế độ dân chủ mà dùng súng đạn, hăm dọa để nói chuyện với nhau thì xã hội tất loạn.
Putin và cuộc chiến Ukraine
“Lịch sử thường được bên thắng cuộc viết ra” – điều đó gần như đúng tuyệt đối trong các chế độ độc tài.
Trong một động thái bất ngờ, hôm 27 Tháng Giêng, chính quyền Nga của ông Vladimir Putin, tổng thống, vừa cho phát hành một bộ sách giáo khoa mới dành cho học sinh độ tuổi 15-16, trong đó cuộc xâm lược Ukraine được cho là “cần thiết,” là “một phần của cuộc đấu tranh sinh tồn của nước Nga chống lại một Tây phương suy đồi đang cố gắng làm suy yếu và chia cắt nước Nga.
Cuộc chiến tranh, hay là một “chiến dịch quân sự đặc biệt” theo cách nói của ông Putin, đã được ông Putin phát động vào ngày 24 Tháng Hai, 2022, nhưng thực tế đã bắt đầu từ năm 2014 khi Nga đơn phương chiếm bán đảo Crimea và kích động ly khai ở hai tỉnh vùng Donbass của Ukraine. Ukraine là một quốc gia độc lập, có chủ quyền và hành động xâm lược trắng trợn của Nga không thể biện minh bằng bất cứ lý lẽ nào.
Ấy vậy mà trong bộ sách giáo khoa lịch sử mới, cuộc xâm lược Ukraine được sánh với cuộc “chiến tranh vệ quốc” của người Nga chống lại cuộc xâm lược của phát xít Đức năm 1941-1945 – một sự xuyên tạc lịch sử, biến thủ phạm thành nạn nhân, không thể chấp nhận được với bất kỳ ai có đầu óc bình thường.
Ukraine, cũng như NATO chưa từng gây ra mối đe dọa Nga, còn chuyện hành động đe dọa của Ukraine và Tây phương đối với an ninh quốc gia của Nga đã khiến ông Putin phải động binh, chỉ là nỗi hoang tưởng của kẻ mưu toan sắm vai một sa hoàng thời mới.
Tập và nước cộng hòa quên lãng
Chợt nhớ, Tháng Hai, 1979, lãnh tụ Trung Quốc Đặng Tiểu Bình bất ngờ xua quân xâm lược sáu tỉnh biên giới Việt Nam, gây vô số tội ác. Ông ta biện luận đây là “cuộc phản kích tự vệ” dù thực tế Việt Nam khi ấy cả nước bị đói rã họng, bị quốc tế cấm vận, bị sa lầy ở Cambodia, chưa từng có hành động khiêu khích Trung Quốc ở biên giới phía Bắc.
Trung Quốc mới là bậc thầy về chỉnh sửa lịch sử để phục vụ mục tiêu chính trị của nhà cầm quyền. Trong hơn 100 năm tồn tại, đảng Cộng Sản Trung Quốc đã gây ra vô số tội ác cho người dân Hoa Lục, riêng số người chết do nạn đói, do các vụ thanh trừng chính trị đã lên đến nhiều chục triệu người. Thế nhưng sách vở Trung Quốc hầu như không có dòng nào về các thảm họa “Công xã nông thôn,” “Đại Nhảy Vọt,” “Cách mạng văn hóa” hoặc gần đây hơn là “Thảm sát Thiên An Môn.”
Viết lại lịch sử của đảng và đất nước Trung Quốc nhằm đề cao những thắng lợi – nhiều phần tưởng tượng hoặc phóng đại – và che giấu những tội ác ghê tởm mà đảng đã gây ra cho nhân dân Trung Quốc suốt 100 năm qua là nhiệm vụ quan trọng mà ông Tập Cận Bình, chủ tịch Trung Quốc, nhấn mạnh trong Chỉ Thị số 9 (Communique on the Current State of the Ideological Sphere) mà ông ban hành ngay sau khi lên cầm quyền tối cao vào Tháng Tư, 2013.
Công cuộc “viết lại lịch sử” của đảng Cộng Sản Trung Quốc có ảnh hưởng sâu rộng đến mức một nhà khoa học Úc, bà Louisa Lim, đã xuất bản một công trình nghiên cứu quan trọng lấy tên “Nước Cộng Hòa Nhân Dân Quên Lãng” (The People’s Republic of Amnesia) được tuần báo The Economist bình chọn là xuất sắc nhất năm 2014.
Cũng như đàn anh Nga và Trung Quốc, Việt Nam cũng nhào nặn lịch sử theo ý đồ chính trị của đảng cầm quyền, tạo ra một thứ lịch sử giả mạo mà muốn tìm hiểu sự thật về Việt Nam trong thế kỷ 20, các nhà nghiên cứu phải dựa vào những tài liệu lưu trữ ở Pháp, Hòa Lan, Mỹ và nhiều quốc gia khác, sách lịch sử trong nước hoàn toàn không đáng tin mà chỉ là công cụ tuyên truyền. Đáng lo ngại là bị nhồi sọ trong thứ lịch sử giả mạo đó, thế hệ trẻ trong nước đang mất phương hướng, trở thành những con thiêu thân cho ý đồ của đảng. Sự phổ biến của mạng Internet toàn cầu có một tác động tích cực là giúp lớp trẻ tiếp cận thông tin đa chiều, có hiểu biết đúng đắn hơn, vấn đề là có chịu tìm hiểu hay không.
Từ TikTok đến DeepSeek
Việc “viết lại lịch sử,” bóp méo sự thật đang có thêm nhiều công cụ mới, nguy hiểm hơn. Vài ngày qua, sản phẩm trí tuệ nhân tạo (AI) DeepSeek của Trung Quốc gây sóng gió trên các thị trường tài chánh và công nghệ. So với các sản phẩm của Mỹ như ChatGPT của OpenAI, Gemini của Google… DeepSeek có lợi thế là chi phí đầu tư thấp, chi phí sử dụng rẻ, phù hợp với túi tiền eo hẹp của nhiều giới trong xã hội.
Có điều, mọi sản phẩm AI đều hoạt động dựa trên khối dữ kiện khổng lồ mà nó thu thập được. Nếu dữ kiện nguồn bị sai hoặc không đầy đủ thì câu trả lời mà AI đưa ra sẽ không chính xác. DeepSeek có giá thành rẻ có thể do sự đầu tư của chính phủ Bắc Kinh, sử dụng dữ liệu Trung Quốc và chịu sự kiểm soát của đảng Cộng Sản Trung Quốc.
Vì vậy, khi thử “chat” với DeepSeek, rất dễ nhận ra “trợ lý ảo” AI này mù tịt hoặc né tránh rất nhiều chuyện, từ những đề tài lịch sử như Thiên An Môn, đến những vấn đề đương đại như tranh chấp lãnh thổ ở Biển Đông, thân phận người Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương… Nó chỉ nói những gì mà chính phủ Trung Quốc cho phép.
Đằng sau sự ồn ào của DeepSeek, ít người nhận ra rằng đây có thể là một công cụ mới của Cộng Sản Trung Quốc để tuyên truyền và thao túng dư luận thế giới, không khác nhiều so với ứng dụng chia sẻ video TikTok hiện nay. Rồi sẽ có ngày DeepSeek đi vào vết xe của TikTok, bị nghi ngờ và cấm đoán ở nhiều nơi trên thế giới, chỉ trừ ở những nơi mà các nhà độc tài có thể lợi dụng chúng để kiếm lợi. [qd]
Trump bị chê ‘hèn hạ’ vì đổ thừa Obama và Biden làm máy bay và trực thăng đụng nhau
Ông Pete Buttigieg, cựu bộ trưởng giao thông dưới thời Joe Biden, chỉ trích Tổng Thống Donald Trump là “hèn hạ” khi đổ lỗi tai nạn máy bay làm chết 67 người là do lỗi của hai cựu tổng thống Barack Obama và Joe Biden.
WASHINGTON, DC (NV) – Tổng Thống Donald Trump nhắc lại Mỹ sẽ áp thuế quan 25% lên hàng hóa từ Canada và Mexico trong lúc ký sắc lệnh ở Tòa Bạch Ốc hôm Thứ Năm, 30 Tháng Giêng, theo CNN.
Ông Trump khẳng định mức thuế quan này sẽ có hiệu lực từ Thứ Bảy, 1 Tháng Hai. Ông nêu lý do chính là thâm thủng mậu dịch và fentanyl tràn vào Mỹ. Ông nhấn mạnh ông phải dùng chính sách thuế quan để giải quyết hai vấn đề đó.
Tổng Thống Donald Trump phát biểu trước báo giới sau khi ký sắc lệnh trong Oval Office tại Tòa Bạch Ốc ở Washington, DC, hôm Thứ Năm, 30 Tháng Giêng. (Hình: Roberto Schmidt/AFP via Getty Images)
“Chúng tôi sẽ công bố mức thuế quan này đối với Canada và Mexico vì nhiều lý do. Số một, người ta đổ vào đất nước chúng tôi, thật khủng khiếp, ma túy, fentanyl và mọi thứ khác sẽ vào đất nước này,” ông Trump cho hay.
Lần đầu tiên ông Trump công bố thuế quan 25% đối với Mexico và Canada trên cương vị tổng thống là lúc ông ký hàng loạt sắc lệnh trong Oval Office vào ngày ông nhậm chức, 20 Tháng Giêng. Việc áp thuế này là sự thay đổi bất thường cho chính sách mậu dịch Bắc Mỹ.
Cũng hôm Thứ Năm, Tổng Thống Trump không loại trừ áp thuế quan lên dầu mỏ từ Canada và Mexico.
“Có thể có hoặc có thể không. Có lẽ chúng tôi sẽ quyết định chuyện đó tối nay, về dầu mỏ,” ông Trump cho hay.
Tổng Thống Trump cũng đang cân nhắc áp thuế quan lên Trung Quốc, vì theo ông, Trung Quốc đang đưa fentanyl vào Mỹ và khiến nhiều người thiệt mạng.
“Trung Quốc rốt cuộc cũng phải trả thuế quan cho điều đó, và chúng tôi đang tiến hành việc đó. Chúng tôi sẽ quyết định áp thuế quan như thế nào, nhưng Trung Quốc phải ngưng đưa fentanyl vào đất nước của chúng tôi và sát hại người dân của chúng tôi,” ông Trump nói. (Th.Long) [qd]
COLORADO SPRINGS, Colorado (NV) – Một khán giả thiệt mạng vì quả tạ bay lạc hướng trong cuộc thi ném tạ tại giải điền kinh trẻ ở Colorado cuối tuần qua, giới chức xác nhận, theo AP hôm Thứ Ba, 28 Tháng Giêng.
Ông Wade Langston, 57 tuổi, cư dân Colorado Springs, thiệt mạng do tai nạn trong cuộc thi Colorado United Track Club diễn ra tại đại học University of Colorado ở Colorado Springs hôm Chủ Nhật, Văn Phòng Giảo Nghiệm Tử Thi El Paso County loan báo hôm Thứ Ba.
Lực sĩ cầm quả tạ. (Hình minh họa: Storyblocks)
Quả tạ bay qua “rào chắn đã được chứng nhận” rồi trúng ông Langston đang ngồi trong nhà thi đấu thể thao của University of Colorado ở Colorado Springs, theo thông báo của đại học này.
Lính cứu hỏa công bố ông Langston thiệt mạng ở hiện trường. Nhân chứng kể ông Langston cố gắng che chắn vợ và con trai khỏi quả tạ đang bay về phía họ.
Đối với cuộc thi ném tạ của người lớn, quả tạ dành cho lực sĩ nam nặng 16 pound (7 kilogram), còn quả tạ dành cho lực sĩ nữ nặng 9 pound (4 kilogram), theo World Athletics, cơ quan quản trị thi điền kinh quốc tế.
Tai nạn chết người ở những cuộc thi điền kinh hiếm khi xảy ra nhưng không phải chưa từng có.
Năm 2005, một trọng tài thiệt mạng do trúng quả tạ khi lực sĩ đang tập luyện tại giải vô địch điền kinh Mỹ ở Los Angeles.
Năm 2017, một sinh viên thiệt mạng cũng do trúng quả tạ trong cuộc thi điền kinh tại đại học Wheaton College ở Illinois. (Th.Long) [qd]
LOS ANGELES, California (NV) – Nam California sẽ có mưa trở lại vào tuần tới khi một đợt lạnh di chuyển khắp vùng này, đem theo trận bão thứ nhì của mùa Đông năm nay, chuyên gia khí tượng dự báo, theo OC Patch hôm Thứ Năm, 30 Tháng Giêng.
Hệ thống áp thấp đó dự trù di chuyển vào nội địa khắp California và tới phía Nam tiểu bang khoảng giữa tuần sau. Tới trưa Thứ Năm, vẫn chưa có thông tin chính xác về đợt lạnh đó, nên vẫn chưa rõ trời sẽ mưa nhiều bao nhiêu và bão sẽ ập vào chính xác nơi nào ở Nam California, chuyên gia Cơ Quan Khí Tượng Quốc Gia (NWS) cho hay.
Khói từ đám cháy rừng Palisades được nhìn thấy từ Point Dume ở Malibu, California, hôm 8 Tháng Giêng. (Hình minh họa: Apu Gomes/Getty Images)
“Có vẻ bão sẽ gây mưa rất nhiều ở Bắc California cuối tuần này. Chúng ta phải chờ xem bão di chuyển xa bao nhiêu xuống phía Nam khoảng giữa tuần sau,” ông Adam Roser, chuyên gia NWS ở San Diego, nói với OC Patch.
Trận bão đó dự trù gây mưa lớn ở Bắc California nhưng suy yếu khi di chuyển xuống phía Nam.
Theo dự báo ban đầu, Los Angeles County và Ventura County sẽ có mưa nhẹ tới mưa vừa từ Thứ Ba tới Thứ Năm, nhiều nhất là Thứ Tư. Khả năng mưa lớn chưa tới 10%, theo NWS.
Trận bão đó có thể không gây đủ mưa để chấm dứt mùa cháy rừng khủng khiếp này của Nam California, nhưng như vậy không hẳn là tin xấu.
Chuyên gia khí tượng cho hay rủi ro trận mưa sắp tới gây sạt lở là “rất thấp.” Sạt lở đang là nỗi lo lớn cho những vùng đồi bị hai đám cháy rừng Palisades và Eaton thiêu rụi mới đây.
Tuần trước, trời mưa gây ra vào vụ sạt lở nhỏ, làm đường sá trong khu vực đám cháy Palisades bị tắc nghẽn.
Chuyên gia khí tượng lưu ý họ chưa chắc mưa nhiều có di chuyển xa hơn về phía Nam tới bốn quận hạt Orange, Riverside, San Bernardino và San Diego không, mặc dù khu vực đó vẫn có thể có mưa rào từ Thứ Tư tới Thứ Năm.
Trong khi đó, trời lạnh dự trù kéo dài tới Thứ Sáu tuần này trước khi một hệ thống áp suất cao đem thời tiết ấm áp hơn tới khắp Nam California vào Thứ Bảy và Chủ Nhật. (Th.Long) [qd]
WASHINGTON, DC (NV) – Một chiếc phản lực cơ bay cho hãng hàng không American Airlines chở 64 người đụng một chiếc trực thăng Black Hawk của quân đội Hoa Kỳ do ba binh sĩ điều khiển gần phi trường quốc gia Ronald Reagan Washington National Airport ở Washington, DC, đêm Thứ Tư, 29 Tháng Giêng, làm tổng cộng 67 người thiệt mạng.
Trước 9 giờ tối, trong lúc chuẩn bị hạ cánh, máy bay Bombardier CRJ700 thuộc hãng hàng không PSA Airlines do American Airlines điều hành tông vào chiếc trực thăng Sikorsky H-60, Cơ Quan Quản Trị Hàng Không Liên Bang FAA cho biết. Hai chiếc máy bay rơi xuống dòng sông Potomac gần phi trường.
Chuyến bay dân sự số 5342 khởi hành từ Wichita, Kansas. Còn chiếc trực thăng thuộc Phi Đoàn 12 Lục Quân Hoa Kỳ đến từ căn cứ Fort Belvoir ở Virginia.
Mảnh vỡ từ chiếc máy bay trên dòng sông Potomac đang được trục vớt ở Washington, DC, sáng 30 Tháng Giêng, 2025, sau tai nạn máy bay đụng trực thăng đêm hôm trước. (Hình: ANDREW CABALLERO-REYNOLDS/AFP/Getty Images)
Hành khách gồm 60 người trên phi cơ dân sự cùng bốn thành viên phi hành đoàn. Trên trực thăng có ba binh sĩ Hoa Kỳ đang bay tập sự, phát ngôn viên Đội Đặc Nhiệm Hỗn Hợp Vùng Thủ Đô Quốc Gia cho biết.
Đến cuối ngày Thứ Năm, các toán cấp cứu trục vớt được 40 thi thể nạn nhân từ dưới sông Potomac, không có hy vọng còn người nào sống sót.
Trong số nạn nhân máy bay dân sự có nhiều lực sĩ trượt băng nghệ thuật, bao gồm vợ chồng vô địch quốc tế người Nga. Nghiệp đoàn ngành xây lắp sửa chữa ống nước của Hoa Kỳ và Canada loan báo có bốn thành viên nghiệp đoàn trên chuyến bay bất hạnh. Hệ thống trường công lập Quận Fairfax thông báo có ba học sinh và sáu phụ huynh ở Virginia thiệt mạng. Thống Đốc Brian Kemp gửi lời chia buồn đến gia đình hai quân nhân từ Georgia là Ryan O’Hara, phi công chiếc trực thăng, và Samuel Lilley trên chuyến bay American Airlines.
Tòa Đại Sứ Trung Quốc tại Hoa Kỳ loan báo, theo “tin tức sơ khởi” thì có hai công dân Trung Quốc trong số nạn nhân trên chuyến bay dân sự.
Xác chiếc máy bay dân sự đứt làm ba phần, nằm ngửa bụng ở vùng nước sông sâu tới cỡ thắt lưng. Chiếc trực thăng cũng đã được tìm thấy.
Hai chiếc hộp đen từ phi cơ American Airlines đã được thu hồi trong ngày Thứ Năm.
Do lực va chạm mạnh, các mảnh vỡ từ tai nạn trên không trung văng ra tứ tung, rải rác ở các tiểu bang Virginia, Maryland và Washington, DC. Các bến tàu và công viên dọc theo dòng sông và ven biển, bao gồm đảo Daingerfield, Gravelly Point, Hains Point, và National Harbor, tạm đóng cửa để hỗ trợ công cuộc tìm kiếm.
Hai chiếc tàu cứu nạn kéo mảnh vỡ từ tai nạn hai phi cơ trên sông Potomac gần phi trường quốc gia Reagan National Airport ở Washington, DC, đêm 29 Tháng Giêng, 2025. (Hình: ANDREW CABALLERO-REYNOLDS/AFP/Getty Images)
Tai nạn xảy ra ở không phận được bảo vệ nghiêm mật nhất thế giới, chỉ cách Tòa Bạch Ốc và Quốc Hội ba dặm về hướng Nam.
Khi bay ngang sông Potomac, chuẩn bị đáp ở đường băng số 33 tại phi trường Reagan, phi cơ American Airlines đang ở cao độ 400 foot và tốc độ 140 dặm/giờ thì bỗng dưng lao xuống, theo dữ liệu từ máy truyền tín hiệu. Máy bay Bombardier của Canada sản xuất năm 2004 có hai động cơ, chở được tối đa 70 hành khách.
Chiếc trực thăng khi ấy dường như đang bay quá cao ở khoảng 350 foot, thay vì ở cao độ 200 foot tối đa, theo quy định của FAA.
Dưới 30 giây trước khi hai chiếc máy bay đụng nhau, một người điều khiển không lưu hỏi trực thăng liệu có thấy chiếc máy bay dân sự trong tầm nhìn hay không, nhưng không thấy trực thăng hồi âm. Một chốc sau thì đài không lưu thông báo cho trực thăng “lướt qua phía sau” máy bay dân sự. Vài giây sau thì hai chiếc máy bay đâm sầm vào nhau lúc 8 giờ 47 phút.
Máy thu hình từ tòa nhà Kennedy Center bắt được đốm sáng lúc máy bay có thể đã nổ trên không trung trước khi rơi xuống dòng sông Potomac đêm 29 Tháng Giêng, 2025, tại Washington, DC (Hình: Kennedy Center Webcam/@aletweetsnews/X)
Đài không lưu lập tức ra tín hiệu cho tất cả máy bay tránh khỏi khu vực phi trường Reagan, và FAA cho biết phi trường tạm thời đóng cửa.
Jack Potter, tổng giám đốc phi trường Washington, cho hay vào sáng Thứ Năm rằng phi trường Reagan sẽ hoạt động lại vào lúc 11 giờ.
Tổng Thống Donald Trump đã được cập nhật tình hình. Trong một thông cáo, ông Trump gửi lời cảm tạ các nhân viên cấp cứu đã lập tức ứng phó với tai nạn.
Bầu trời trong vào đêm hai máy bay đụng nhau. Nước sông Potomac lạnh khoảng 36 độ Fahrenheit, gió giật tới 25 dặm/giờ suốt buổi chiều tối, dù Thứ Tư là một ngày tương đối ấm áp hơn ở Washington với nhiệt độ lên cao nhất trong ngày ở mức 60 độ F.
Sơ đồ nơi máy bay dân sự và trực thăng quân đội tông nhau ở Washington, DC, đêm 29 Tháng Giêng, 2025. (Nguồn: AP, FlightAware, adsbexchange.com, OpenStreetMap)
Tai nạn không lưu này là thử thách đầu tiên cho tân Bộ Trưởng Giao Thông Sean Duffy, người vừa mới được phê chuẩn hôm Thứ Ba.
Tân Bộ Trưởng Quốc Phòng Pete Hegseth tuyên bố quân đội và Bộ Quốc Phòng vào cuộc điều tra ngay lập tức.
Chiếc trực thăng chở ba binh sĩ Lục Quân đang “huấn luyện thuần thục thao tác bay hàng năm” vào thời điểm xảy ra tai nạn, Hegseth cho biết trong một tuyên bố qua băng thu hình. Toán phi công này “khá là kinh nghiệm” và “có đeo kính hỗ trợ tầm nhìn ban đêm,” Hegseth nói.
Các phi công bay cho Phi Đoàn 12 ở Fort Belvoir thường bay dọc theo sông Potomac, thường là để đưa đón các tướng lãnh hoặc các nhà lãnh đạo quân đội từ Ngũ Giác Đài, hoặc một số yếu nhân khác trong vùng Đông Bắc Mỹ. Đường bay đêm Thứ Hai khá thông dụng cho phi đoàn. Có khoảng 100 máy bay trực thăng của Lục Quân, Thủy Quân Lục Chiến, Hải Quân, và Bộ Nội An qua lại khu vực vừa xảy ra tai nạn mỗi ngày.
Cơ Quan Điều Tra Liên Bang FBI gửi đội ứng phó từ thủ đô đến nơi xảy ra tai nạn để hỗ trợ.
Phi trường quốc gia Wichita National Airport thành lập đội ngũ tại chỗ để giúp đỡ, thông tin cho gia đình các nạn nhân.
American Airlines thiết lập đường dây điện thoại để thông tin cho gia đình và bạn bè nạn nhân: 1-800-679-8215.
Thống Đốc Virginia Glenn Youngkin cho biết đã huy động lực lượng tìm kiếm và cứu nạn từ miền Bắc tiểu bang phối hợp với vùng District of Columbia và tiểu bang Maryland.
Trong cuộc họp báo sáng Thứ Năm, Thị Trưởng Lily Wu của thành phố Wichita, nơi chuyến bay xuất phát, bày tỏ nỗi đau buồn tột độ trước tai nạn thảm khốc. Bà nói, chuyện thương tâm này sẽ “vĩnh viễn” gắn liền Wichita với Washington.
Ủy Ban An Toàn Giao Thông Quốc Gia NTSB lãnh đạo cuộc điều tra tai nạn, phối hợp với FAA.
Tổng Giám Đốc Robert Isom của American Airlines xác nhận chi tiết về chuyến bay gặp nạn, đồng thời bày tỏ “niềm đau buồn tột độ” trước sự việc này trong một đoạn ghi hình đăng trên trang mạng của hãng hàng không. Tại cuộc họp báo sáng Thứ Năm, Isom cho biết viên phi công chính lái máy bay gặp nạn có gần sáu năm kinh nghiệm làm việc cho PSA Airlines và phi công phụ thì gần hai năm.
Lần chót có tai nạn máy bay dân sự Hoa Kỳ làm chết người xảy ra vào năm 2009 ở Buffalo, tiểu bang New York, theo NTSB. Tất cả 45 hành khách và bốn người trong phi hành đoàn trên chiếc máy bay Bombardier DHC-8 đều thiệt mạng cùng với một người dưới mặt đất.
Tin đăng lúc 23:10 ET ngày 29/1, cập nhật lúc 21:01 ET ngày 30/1 – (TTHN)
Kể từ Rằm Tháng Chạp trở đi, ở quê tôi mọi việc xem như đã chuẩn bị sẵn sàng cho năm mới, Tết đến.
Mọi người lo chợ búa, mua sắm nhiều hay ít tùy theo hoàn cảnh, nhưng tựu trung là thực phẩm thì gần như giống nhau, chỉ khác số lượng có đầy đủ hay đơn sơ tùy gia đình. 23 Tháng Chạp là lễ cúng đưa ông Táo, theo lệ là vào buổi tối đầu hôm, ngoài nhang đèn, hoa quả luôn có một phong bánh in, một gói “thèo lèo” là kẹo mè đen cắt thành từng cục hình chữ nhật dài cỡ hai lóng tay, trộn chung với “kít chuột” là hạt đậu phộng bọc đường trắng tinh, thêm một xấp giấy vàng bạc và đặc biệt là một bộ giấy màu xanh dương lợt vẽ hình “ngựa chạy, cò bay.” Chỉ có vậy thôi, chứ không có bày biện mâm cỗ chay, mặn gì cả.
Sở dĩ phải có thèo lèo, kít chuột là để nhắc nhở về “kít” của hai con vật thường hay quấy phá trong nhà bếp là mèo và chuột luôn ăn vụng hay đục khoét thực phẩm ở trong bếp, nhờ ông Táo trình lên Ngọc Hoàng xem xét cho hai con vật nầy bớt quấy phá và đồng thời, nhắc nhở gia chủ luôn cẩn thận trong việc bảo vệ đồ ăn, thức uống “chó treo mèo đậy” hay tránh đừng để “chuột sa hủ nếp” là được.
Cúng vái xong, trẻ con thích nhất là thèo lèo, kít chuột, còn người lớn thì ngắt ra từng miếng bánh in nhưn đậu xanh, ngớp một ngụm trà. Thật là ngọt ngào, đầm ấm trong một buổi tối đầu tiên nôn nao chờ đón Tết.
Trong khoảng thời gian từ 20 âm lịch cho đến 30 Tháng Chạp, tùy theo lệ của gia đình mà có ngày lễ “tảo mộ.” Từ sáng tinh mơ tất cả mọi người trong giòng họ tề tựu ở nghĩa trang gia tộc, hay nơi có phần mộ của người thân, mang theo cuốc xẻng để dẫy cỏ hay sơn phết lại mồ mả ông bà, cha mẹ, nếu tất cả đều ở chung trong một nghĩa trang thì mọi người sẽ chia nhau dẫy cỏ, quét dọn chung và đốt nhang cắm cho hết tất cả mả mồ trong nghĩa trang. Làm sao cho mọi việc hoàn tất trễ nhất cũng phải trước 12 giờ trưa.
Sau đó tất cả tụ về nhà từ đường hay nhà của người con trưởng có hưởng ruộng đất hương hỏa, trông coi nghĩa trang gia tộc. Trong nhà bày cỗ có cúng vái và cùng nhau ăn uống tới xế chiều mới giải tán, gia chủ thường đãi món cháo gà là chính, còn từng gia đình đóng góp riêng, có khi về tảo mộ đi ngang chợ Cũ (Mỹ Tho) mua vài ký thịt quay bánh hỏi hoặc khá giả hơn có thể đặt nguyên một con heo quay chở về đãi bà con nhân dịp lễ tảo mộ.
Trong khi ăn uống, nhậu nhẹt mọi người cùng bàn về chuyện mồ mả của những ai trong nghĩa trang bị hư hại hay xuống cấp để báo cho thân nhân trực hệ (ông bà, cha mẹ) chuẩn bị sửa chữa trong Tháng Ba năm tới vào dịp lễ Thanh Minh, ở xa có thể gởi tiền về cho người trông coi nghĩa trang đại diện sửa chữa.
Những ngày cuối năm tùy theo năm nhuần hay không, mà Tháng Chạp kết thúc vào ngày 29 hoặc 30 là đến Tết. Cả nhà bận rộn chưng sửa bàn thờ, lau chùi bộ lư đồng cho sáng bóng, thường thì dùng thuốc tẩy đồng hay khế chua hoặc nước tro bếp. Quan trọng hơn hết là được phép đem bát cắm nhang ra đổ tro và rửa, lau chùi sạch sẽ, chỉ có những ngày sau lễ cúng đưa ông Táo mới được phép làm như vậy, còn ngày thường khi bát nhang đầy tro, không được bưng bát nhang đi mà chỉ được bới tro đem đi đổ mà thôi. Kỵ động tới hay di chuyển bát nhang để tránh trong nhà có biến.
Thức ăn trong ba ngày Tết
Cũng kể từ sau lễ cúng đưa ông Táo, mọi người bắt đầu xắc củ cải trắng và cà rốt theo hình bông hoa đem phơi ít nhất là hai nắng cho khô dọp lại rồi bỏ vô keo thủy tinh đựng nước mắm có pha chút đường để đến tết là thành ra món “dưa món” ăn với bánh tét, bên cạnh đó cùng lúc mọi người cũng ngâm củ kiệu với nước tro bếp trong một hai ngày rồi đem xả nước sạch và phơi cho khô ráo, sau đó ngâm vô lọ nước dấm có pha chút đường chờ đến tết là vừa, thành món “củ kiệu chua ngọt,” có thể bỏ thêm vào lọ một vài trái ớt sừng trâu đỏ tươi, trông cho đẹp mắt.
Đặc biệt, trong những ngày giáp Tết, nhà nào cũng có nồi bánh tét, bánh lớn hay nhỏ, ít hay nhiều tùy theo mỗi gia đình, bánh có nhưn đậu xanh trộn lẫn thịt “ba rọi” và một số bánh tét, chỉ có nếp trộn với đậu đen không có nhưn, có thể ăn chay mặn đều được, nhưng tất cả đều phải tròn đầy chứ không thể nhỏ xếp cạnh như bánh “ít”, còn ngày giờ nấu thì khác nhau, có gia đình thích nấu trễ, vớt bánh ra là đúng Giao Thừa, nhưng đa số là nấu và vớt ra sớm hơn để có bánh cúng rước ông bà chiều 30 Tết.
Thông thường có ba, bốn món ăn chính để cúng kiến và ăn uống trong ba ngày Tết. Đó là món thịt heo kho “tàu” từng cục thịt to, hai phần nạc, một phần mỡ được cột vòng hai sợi dây “lát” thật nhỏ để khi nấu lâu “mỡ thao” béo ngậy mà không rớt ra, vẫn dính vào cục thịt nạc cho tới khi múc ra tô hay dĩa. Món thứ hai là khổ qua hầm, bên trong là nhưn thịt heo xay trộn nấm mèo xắc nhỏ và bún tàu, cũng có khi nhưn là cá “thác lác” quết nhuyển. Món thứ ba là măng kho với thịt ba rọi và món thứ tư là gà nấu ra-gu, gồm khoai tây, cà rốt và nước sốt cà chua.
Các món phụ luôn có trong bàn ăn gồm có “dưa giá” là giá (đậu xanh) ngâm trong “dịm” nước muối lạt có pha chút xíu dấm, trộn một ít lá hẹ cắt làm ba, trên mặt đậy một tấm lá chuối. Dưa giá chấm thịt kho chỉ ăn trong vài ngày nên không cần làm sớm và bánh mì ăn với Ra-gu.
Cùng với các món ăn chính cũng được dọn lên bàn thờ cúng là bánh tét xắc lát đựng trên dĩa cùng với dưa món, và dĩa củ kiệu có nước dấm chua ngọt, khi ăn bỏ thêm tôm khô vào là món khai vị rất “bắt” rượu, ngoài ra còn có lạp xưởng tươi nướng trên dĩa bằng cách đốt rượu trắng cũng là một món đưa cay tuyệt vời trong ba ngày Tết.
Cuối năm, một số gia đình có đìa nuôi cá thì tát cạn đìa, bắt hết tôm cá nấu một món canh chua cá và một nồi cá kho cúng cùng với bốn món ăn chính trong chiều cuối năm rước ông bà và Táo quân.
Trà, kẹo, bánh mứt
Trong ba ngày Tết, nhà nào cũng có bày trên bàn tròn giữa nhà một cái tráp đựng mứt đủ loại, ngoài bánh mứt mua ở chợ từ mứt gừng, mứt bí, mứt dừa, mứt khoai lang, hạt dưa… kẹo đậu phộng, kẹo mè đen… nói chung là mứt trái cây mà nhà nào cũng có để đãi nhau, đặc biệt ở quê tôi, nhà nhà ai cũng “ngào” chuối khô với gừng xắc thành sợi, rắc mè hay đậu phộng rang lên trên sau khi đường “tới” đã ngã màu đỏ thẫm. Mùi thơm của chuối hòa lẫn với vị cay dịu nồng của gừng, ăn chơi đã thích, thêm một ngụm trà “con dơi” ướp bông lài thì ngon phải biết. Thường thì chuối ngào được đựng trên một dĩa nhỏ có chưn, trên đặt vài cái nĩa nhỏ để vít chuối.
Mỹ Tho có đặc sản chuối “xiêm” trái to, vỏ mỏng lại có mùi thơm, đặc biệt khi bổ đôi để ép phơi khô thì tươm mật vàng ngọt dịu chứ không gắt đường, ngày tết thêm vào đó người ta lựa những trái chuối vừa vừa không to lắm, vừa chín tới để nguyên trái đem phơi khô vài nắng cho trái chuối săn lại ngã màu đỏ thẩm là được. Ăn dẽo như mứt mà không ngọt lắm.
Ngoài ra, trong ba ngày tết còn có trái “chà là” ươm mật ngọt lịm, mà trẻ con vô cùng thích thú. Các tiệm tạp hóa ở chợ thường hay để nguyên chà là đựng trong bao bố, khi bán xới ra cân theo lượng khách mua. Đi chợ mà thấy một dãy tiệm tạp hóa trưng bày các bao bố nầy ra là biết tết sắp đến nơi rồi.
Nếu đã nói tới mứt thì cũng phải nói tới bánh, nào là bánh in đậu xanh, bánh kẹp và bánh Tây (bánh hộp) chưng đầy trong tráp. Để ăn chơi còn có bánh phồng mì, nướng lửa rơm phồng to hết cỡ gắp. Ngoài các thứ bánh mua ở chợ còn có bánh tráng mè nướng lên bẻ từng miếng nhỏ ghép cặp lại với chuối ngào, ăn vừa ngọt vừa giòn lại vừa thơm như mùi mứt gừng.
Chưng hoa
Về bông hoa ngày Tết, trên bàn thờ ngoài độc bình cắm hoa tươi còn có mâm ngũ quả (Cầu Dừa, Đủ, Xài) đặt trên giá gỗ ba chưn. Nhà ai có trồng mai thì ngày Rằm lặt lá là vừa, cho bông trổ đúng vào ngày Tết, thường thì mọi người chỉ chưng cành mai cắm trong bình để trong nhà chứ không có chưng mai chậu. Ngoài cành mai nhà nào cũng có vài chậu nhỏ đan bằng “sống lá” dừa nước như vạn thọ, cúc, tắc và ớt kiểng, trái tròn nhỏ đặt trước hàng hiên. Nói chung, cũng chỉ có các loại hoa thông thường như hàng năm. Ngay cả chợ Hoa “Vườn hoa Lạc Hồng” ở Mỹ Tho bày bán Tết cũng chỉ có các loại hoa đơn giản như trên thôi, chứ không cầu kỳ tinh xảo. Chỉ vui trong ba ngày Tết, chứ không phải để trồng về lâu về dài.
(Hình minh họa: Sang Tran/Pexels)
Ba ngày Tết
Cúng Giao Thừa là tục lệ mà mọi người đều lưu giữ, buổi chiều sau khi cúng rước ông bà xong, cả nhà quây quần bên mâm cơm đoàn tụ gia đình, con cháu tụ họp về đây, có khi từ các tỉnh thành xa cố gắng về cho kịp Giao Thừa.
Đúng 12 giờ, giữa đêm trừ tịch, gia chủ kính cẩn đốt nhang khấn nguyện trước bàn thờ ông bà, tổ tiên và lạy 4 lạy (tứ ân), sau đó con cái trong nhà ai còn thức thì tụ họp lạy theo rồi châm lửa đốt “phong pháo” treo ở trước thềm nhà. Phong pháo chuẩn dài khoảng 5 tấc, gia đình nào muốn thì mua thêm vài phong nối theo, thường chừng 3, 4 phong là đã lơ lửng gần tới mặt đất.
Không gian tịch mịch, bỗng đâu nghe tiếng pháo nổ giòn, tinh thần tự nhiên phấn chấn, ngụm một hớp trà, trưởng tộc ngồi kể chuyện năm rồi và hy vọng công việc làm ăn trong năm tới sẽ khấm khá hơn, cầu cho gia đạo yên vui chẳng phải là hay lắm sao! Mọi người đều cảm nhận cùng chào đón một mùa xuân mới đang lan tỏa ngập đất trời.
Sáng Mùng 1 Tết, mọi người vây quanh ông bà, cha mẹ chúc Tết rồi nhận tiền lì xì, trẻ con mặc quần áo mới, người lớn ăn mặc bảnh bao, tất cả đi viếng cảnh chùa và hái lộc đầu năm. Không kể đông, tây, nam, bắc, ngày mùng 1 Tết “xuất hành” hướng lên chùa là tốt nhất. Không bước vào nhà người lạ ngày mùng 1 Tết vì sợ vía nặng có thể đem đến những điều không may trong năm mới cho gia chủ. Trừ phi được gia chủ dặn trước nhờ “xông đất” giùm vì tin tưởng người nhẹ vía đầu tiên bước vào nhà sẽ khiến cho gia chủ làm ăn phát đạt như năm qua.
Mùng 2 Tết có thể xông đất bất cứ nhà người quen nào mà mình muốn đến, không còn cấm kỵ và việc thăm viếng qua lại cũng rất vui vẻ, ít khi ăn uống chỉ nhấm chút trà kẹo, bánh mứt mà thôi, còn thân quen cố cựu lắm thì có thể lai rai vài chung rượu mừng năm mới, đưa cay củ kiệu tôm khô hay lạp xưởng nướng bằng rượu tại bàn, không có nhậu nhẹt say xỉn có thể gây nhiều phiền phức cho gia chủ trong ngày đầu năm.
Mùng 3 Tết cúng gà, ngoài phần thực phẩm cũng như hai ngày trước, hôm nay trên bàn cúng giữa nhà còn có thêm một con gà luộc bắt tréo cánh đặt trên dĩa, đặc biệt cúng mùng 3 mới có giấy vàng bạc và một bộ giấy màu đỏ sậm gồm một manh giấy bằng ½ trang giấy tập viết, trên vẽ bằng mực tàu hình ông Cọp và một xấp giấy nhỏ cắt hình thoi. Cúng vái xong, cắt hai chân gà cột lại sẽ nhờ thầy xem ra sao, trước khi treo lên chỗ nào trong nhà tùy thầy chỉ dẫn.
Sau khi đốt xong xấp giấy vàng bạc, còn lại xấp giấy đỏ thì đem dán các miếng giấy hình thoi lên một số nơi như lu nước mưa sau nhà, cột bếp, gạc măng giê, hủ muối, bồ lúa…. và tấm giấy đỏ có vẽ hình ông Cọp thì lấy đầu nhang còn cháy soi thủng hai mắt rồi đem dán trên ngạch cửa chính trước nhà. Không ai biết ý nghĩa của việc làm nầy, nhưng thầy bảo theo sự tích xưa thì ông Cọp và giấy đỏ dán quanh nhà sẽ gìn giữ gia đạo được bình an và tránh được trộm cắp.
Mùng 4 Tết cúng “tất”, có nghĩa là các món ăn nào còn dư bao nhiêu đem dồn lại nấu chung với nhau thành ra một món “xà bần” có vị ngon đặc biệt để ăn. Ngày mùng 4 chỉ cúng bánh tét chay (đậu đen) với đường cát trắng hoặc chè “trôi nước” hay chè đậu trắng mà thôi.
Tết ở quê tôi không có tục dựng nêu nên không có hạ nêu, chỉ cúng tất là mọi việc cúng kiến, kiêng cử trong ba ngày Tết xem như chấm dứt, mọi người có thể vui chơi, nhậu nhẹt, cờ bạc tự do thoải mái, thường thì sân đình là nơi tụ tập để mọi người đỏ đen chỉ cốt lấy hên đầu năm, chứ không có bài bạc ăn thua lớn. Ngoài ra, chiều nào trong ba ngày Tết, dân làng cũng cùng nhau thuê bao xe đò lên chợ Mỹ Tho coi hát cải lương cho đến tận khuya mới về.
Ngày Tết mọi người đi lại chúc trong gia đình, họ hàng bà con cũng như ngoài xã hội, tất cả đều giống nhau, chỉ trà bánh, rượu là chính, còn thân thiết và kính trọng nhau có thể thêm một cành mai hay một chậu bông là đủ, không có phẩm vật hay quà cáp quí giá, không có lệ “đi tết” riêng biệt như “tết thầy” hay “tết quan”…
Cuối cùng sẽ là một thiếu sót lớn nếu không kể đến thức uống trong ba ngày Tết, là rượu đế hay rượu trắng để rót cúng trên bàn thờ hoặc để cụng ly nhau trong bàn nhậu. Rượu phải đặt trước để các lò rượu gạo ở địa phương cung ứng đủ cho bà con. Rượu tết phải là rượu “gốc” hay ít nhất cũng là rượu hạng nhất có độ cồn cao hơn so với rượu bán trên thị trường. Cách dễ nhận biết rượu gốc là khi cầm “nhạo” đựng rượu giơ cao lên vừa tầm một gang tay, rượu rót xuống ly sẽ sủi tăm, nổi bọt quanh mặt ly, càng nhiều bọt, rượu càng nồng…
Tết là một tục lệ lâu đời của người Việt, tuy có khác nhau đôi chút từng vùng miền nhưng tựu trung lại vẫn mang một ý nghĩa hợp quần của cộng đồng dân cư sinh sống theo nền văn minh lúa nước. Đời sống xã hội ngày càng phát triển, tiện nghi vật chất ngày càng tương đối đầy đủ hơn, các điều mê tín cũng dần dần biến mất theo đà văn minh khoa học tiên tiến, cho nên không cần phải quay về với các tục lệ, lễ hội rườm rà dễ trở thành mê tín dị đoan quá mức khiến cho con người mất niềm tin vào giá trị đích thực của cuộc sống hài hòa, ấm no hạnh phúc.
Gần 50 năm đã trôi qua, tôi chưa bao giờ trở lại quê xưa để ăn Tết, có biết bao nhiêu đổi thay từ con đường làng đến con đường lên chợ Mỹ Tho nay đã trở thành tỉnh lộ hay quốc lộ, không còn cảnh quang hai bên đường đồng lúa chín vàng óng ả, mượt mà, nhìn xa xa những cụm khói đốt đồng lãng đãng tỏa ra quyện theo làn gió Tết. Tất cả chỉ còn trong ký ức của một thuở thanh bình ngày tháng cũ…
Người gốc Việt ở Hoa Kỳ đón Tết Nguyên Đán Ất Tỵ với nhiều điều mong ước trong đó có hy vọng nước Mỹ sẽ tươi sáng hơn trong năm 2025, năm đầu tiên dưới thời tổng thống thứ 47, Donald Trump. Liệu hy vọng đó có trở thành hiện thực cho người dân Mỹ và thế giới.
LONG AN, Việt Nam (NV) – Nghi can Bồ Hữu Phụng, 39 tuổi, quê Bến Tre, bị công an triệu tập với cáo buộc tạt mắm tôm pha nước sơn vào một đại lý bán nước ngọt ở huyện Thủ Thừa, tỉnh Long An, ngay ngày 29 Tháng Giêng, tức Mùng Một Tết Ất Tỵ 2025.
Theo báo Dân Việt hôm 30 Tháng Giêng, nghi can Phụng chạy xe gắn máy, mang một bịch nylon chứa nước sơn và mắm tôm, ném vào nhà ông Bùi Văn Đực Nhỏ, ở cùng địa phương.
Nghi can Bồ Hữu Phụng tại đồn công an. (Hình: Dân Việt)
Sau đó, nghi can chạy xe gắn máy thẳng theo hướng quốc lộ 1 về thành phố Tân An, tỉnh Long An. Toàn bộ hành vi này bị camera an ninh ghi lại.
Khi bị công an triệu tập, nghi can khai rằng nguyên nhân sự việc là do mâu thuẫn cá nhân giữa mình và ông Đực Nhỏ.
Trước đây, nghi can Phụng thuê nhà của ông Đực Nhỏ để bán nước đá, nước ngọt.
Hồi Tháng Hai năm ngoái, ông này đột ngột tuyên bố tăng giá thuê nhà lên gấp đôi nên nghi can Phụng trả lại mặt bằng, tìm điểm khác gần đó để mở đại lý nước đá.
Sau đó, giữa nghi can và ông Đực Nhỏ tiếp tục có một số mâu thuẫn do cả hai bên cùng giao nước đá cho các các quán ăn, quán cà phê tại khu vực. Do bực tức, nghi can Phụng nảy sinh ý định trả đũa bằng cách ném chất bẩn vào nhà ông Đực Nhỏ.
Công An Huyện Thủ Thừa cho biết đã lập hồ sơ để xử phạt vi phạm hành chính đối với nghi can Bồ Hữu Phụng.
Trong khi đó, ông Đực Nhỏ nói với các báo rằng gia đình mình làm ăn ở địa phương này hơn 20 năm, “chưa hề mâu thuẫn với bất kỳ ai” và cũng “chẳng hề nợ nần ngoài xã hội.”
Vết mắm tôm trước cửa căn nhà ở huyện Thủ Thừa, tỉnh Long An. (Hình: Dân Việt)
Các vụ tạt mắm tôm do mâu thuẫn, nợ nần, xảy ra thường xuyên tại Việt Nam.
Báo VNExpress hồi cuối Tháng Mười năm ngoái cho hay, nghi can Đào Anh Phi, 28 tuổi, ở quận Gò Vấp, Sài Gòn, bị công an bắt buộc lau dọn hiện trường tạt sơn pha mắm tôm vào nhà một thanh niên có mâu thuẫn từ hồi còn lao động ở Nhật.
Nạn nhân trong vụ này được viết tên tắt là ông Nam, ở trong một con hẻm đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa, quận 3, Sài Gòn.
Nghi can Phi đập vỡ cửa sổ, ném bịch sơn, mắm tôm vào nhà ông Nam gây hư hỏng nhiều tài sản. Rà soát các mối quan hệ của gia đình nạn nhân, công an xác định Phi là nghi can.
Tại đồn công an, nghi can thừa nhận có mâu thuẫn với con ông Nam từ lúc cả hai còn đi xuất khẩu lao động ở Nhật, nên trả thù bằng cách tạt mắm tôm vào nhà. (N.H.K) [qd]
