Hà Tường Cát/Người Việt

Ðại hội toàn quốc đảng Cộng Hòa, Republican National Convention (RNC), họp trong tuần này tại thành phố Tampa, Florida. Do trận bão Isaac đang đi qua vịnh Mexico trên đường tiến không được về phía phía Bắc tới Louisiana, ảnh hưởng đến thời tiết suốt dọc bờ biển phía Tây Florida, hôm Chủ Nhật ban tổ chức RNC đã quyết định dời các sinh hoạt lại một ngày và có thay đổi một số chương trình cho phù hợp với thời lượng đã ấn định trước là kết thúc vào ngày 30 tháng 8.

Hôm Thứ Hai 27 tháng 8, chủ tịch RNC Reince Priebus ngay sau khi gõ búa khai mạc, đã tuyên bố hoãn họp cho các đại biểu rời khỏi hội trường Tampa Bay Times Forum để trở lại vào trưa ngày Thứ Ba 28 tháng 8.

Các đại biểu rời khỏi hội trường The Tampa Bay Times Forum sáng Thứ Hai sau khi ban tổ chức loan báo dời sinh hoạt lại một ngày vì ảnh hưởng của trận bão Isaac. (Hình: Stan Honda/AFP/Getty Images)

Ðại hội toàn quốc của mỗi đảng – Cộng Hòa và Dân Chủ – là đánh dấu sự chấm dứt giai đoạn bầu cử sơ bộ, chính thức tấn phong ứng cử viên tổng thống của đảng và khởi đầu việc vận động cho cuộc tổng tuyển cử tháng 11. Kể từ cuối thế kỷ trước, khi thể thức bầu cử sơ bộ được áp dụng toàn diện thì ý nghĩa của đại hội có phần suy giảm vì không phải tới đó người ta mới bầu chọn. Bình thường từ nhiều tháng trước, kết quả bầu cử sơ bộ ở các tiểu bang đã cho thấy ai sẽ thành ứng cử viên tổng thống, và đại hội chỉ còn ý nghĩa nghi thức tượng trưng trong quyết định này.

Tuy vậy đại hội có một nhiệm vụ rất quan trọng là thảo luận và thông qua bản cương lĩnh của đảng trong cuộc tranh cử. Tại RNC năm nay, Thống Ðốc Robert McDonnell tiểu bang Virginia là chủ tịch tiểu ban soạn thảo cương lĩnh. Những điểm quan trọng trong bản dự thảo như tin tức mà giới truyền thông đã dọ hỏi được bao gồm: Tiến tới một tu chính án hiến pháp tuyệt đối cấm việc phá thai trong mọi tình huống; Cải tổ Medicare, chương trình bảo hiểm y tế cho người cao niên; Quy định mới cho công nhân người nước ngoài và biện pháp đối phó với những di dân bất hợp pháp. Hai đề tài mà đảng Cộng Hòa coi là then chốt cho cuộc tranh cử chắc chắn cũng sẽ được đưa vào cương lĩnh, đó là chiến lược phục hồi kinh tế, tạo lập công việc làm và giải quyết tình trạng thâm hụt ngân quỹ.

Bên cạnh đó những sinh hoạt đại hội, từ khung cảnh tưng bừng phấn khởi cho đến những bài phát biểu của rất nhiều giới chức cao cấp trong đảng, đều là những hình ảnh và nội dung sẽ được tận dụng khai thác cho cuộc vận động tranh cử trong hai tháng cuối cùng.

Chủ đề chung của RNC năm nay là “A Better Future” (một tương lai tốt đẹp hơn) và mỗi ngày có một chủ đề riêng. Ngày Thứ Hai: “We Can Do Better” (chúng ta có thể làm tốt hơn), Thứ Ba: “We Built It” (chúng ta xây dựng nó), Thứ Tư: “We Can Change It” (chúng ta có thể thay đổi nó), Thứ Năm “We Believe in America” (chúng ta tin tưởng nơi nước Mỹ).

Chủ đề ngày Thứ Ba (We Built It) bất ngờ đưa đến một số ý kiến chỉ trích từ trong đảng. Hôm 16 tháng 7 trong một bài nói chuyện với các giới kinh doanh ở Maryland, Tổng Thống Obama có phát biểu: “If You’ve Got A Business, You Didn’t Build That” (nếu quý vị có một cơ sở kinh doanh, không phải quý vị tạo ra nó). Ban vận động Cộng Hòa lập tức khai thác lời nói không đủ rõ ràng và dễ gây ngộ nhận này trong một thời gian dài, mặc dầu sau đó ban vận động Dân Chủ đã giải thích ý của tổng thống muốn diễn tả là không việc gì có thể chỉ do tự một cá nhân mà phải có sự góp sức của nhiều thành phần xã hội, từ xây dựng đường lộ, cơ sở hạ tầng đến cung cấp các dịch vụ khác. Nhưng Cộng Hòa vẫn tiếp tục tấn công, cho rằng tổng thống thiếu tinh thần kinh doanh của dân Mỹ, không coi trọng lãnh vực kinh tế tư nhân, và thêm nữa họ tố cáo xu hướng “chính quyền lớn” tập trung mọi việc vào nhà nước. Bây giờ chuyện trớ trêu là hội trường ở Tampa mà đảng Cộng Hòa họp đại hội được xây dựng bằng công quỹ chứ không phải tiền tư nhân, cho nên chủ đề “We Built It” là sự cổ vũ cái mà Cộng Hòa đã phê phán.

RNC sẽ tập trung 1,286 đại biểu chính thức và 2,125 đại biểu dự khuyết. Thể thức chỉ định đại biểu của mỗi đảng rất phức tạp và khác nhau, nhưng tổng quát các đại biểu được chỉ định do kết quả bầu cử sơ bộ ở từng tiểu bang, hoặc do đại hội đảng tiểu bang bầu ra nếu tiểu bang ấy không tổ chức bầu sơ bộ mà bầu kiểu ‘caucus’. Ðảng Cộng Hòa áp dụng thể thức phạt, cắt giảm bớt một số đại biểu của những tiểu bang không tổ chức bầu cử sơ bộ hợp với thời điểm đã quy định. Tuy vậy tất cả những việc này không tác động gì đến chuyện chọn ứng cử viên tổng thống của đảng. Từ nhiều tháng trước cựu thống đốc tiểu bang Massachusetts, ông Mitt Romney đã là người duy nhất có khả năng thắng giai đoạn bầu cử sơ bộ trong số tổng cộng 8 ứng cử viên lúc đầu. Tuy nhiên ứng cử viên Rick Santorum là người đã thắng được trên 5 tiểu bang và theo quy định có thể được đại biểu các tiểu bang này chính thức giới thiệu trước RNC, nhưng ông đã từ chối việc ấy và chuyển các đại biểu cho ông Mitt Romney. Ứng cử viên Ron Paul được đề nghị có thể phát biểu trước RNC nhưng cũng từ chối vì không đồng ý với việc bài nói chuyện phải được ban vận động của ông Mitt Romney chấp thuận trước.

Thống Ðốc Chris Christie tiểu bang New Jersey là người đọc bài diễn văn chính ở RNC. Mỗi ngày có từ 10 đến 20 bài phát biểu khác do các giới chức lãnh đạo đảng, trong Quốc Hội hay chính quyền địa phương. Ngoài ra có 15,000 phóng viên và thành viên các cơ quan truyền thông đã được cấp thẻ để làm việc ở đại hội. Hai cựu Tổng Thống Cộng Hòa Bush cũng như Phó Tổng Thống Dick Cheney đều không đến dự đại hội.

Các đại hội đảng, Cộng Hòa cũng như Dân Chủ, từ trước đến nay đều có những cuộc biểu tình ủng hộ cũng như chống đối xảy ra. Thị trưởng thành phố Tampa, ông Bob Buckhorn không chấp thuận cho những người biểu tình cắm trại qua đêm ở các công viên. Theo dự đoán có thể có tới 10,000 người thuộc phong trào “Occupy” và nhiều nhóm biểu tình khác kéo đến trong thời gian này.

Ðảng Cộng Hòa nói rằng RNC sẽ là cơ hội đem đến cho thành phố Tampa nhiều lợi ích về kinh tế. Ðiều này đúng với thực tế có một số lớn người tới đại hội và những số tiền chi tiêu không nhỏ trong suốt thời gian. Tuy nhiên cũng có những lo ngại, tuy không nhiều, về biến động hay bạo loạn xảy ra. Người ta không nghĩ rằng bạo loạn như kỳ đại hội đảng Dân Chủ ở Chicago năm 1968 có thể tái diễn vì hiện nay đảng Cộng Hòa không có những khó khăn lớn nào phải đương đầu. Mặc dầu vậy, lực lượng cảnh sát có vệ binh tiểu bang hỗ trợ đã được triển khai hùng hậu qua Tampa Bay Times Forum cũng như khắp nơi trong thành phố và các cuộc biểu tình cho đến ngày Thứ Hai đều diễn ra ôn hòa.

Thị Trưởng Bob Buckhorn đã xin ban hành lệnh cấm mang vũ khí ở trung tâm thành phố, nhưng Thống Ðốc Rick Scott bác bỏ đề nghị ấy. Florida là một trong những tiểu bang khoan dung nhất trên toàn quốc về vấn đề mang vũ khí với 6.5% dân chúng được cấp giấy phép mang vũ khí trong người. Nhưng nhà chức trách các địa phương ở Florida áp dụng một quy định chặt chẽ hơn.

Do bão Isaac, hai sinh hoạt quan trọng trong ngày Thứ Hai phải bãi bỏ và chưa rõ có sẽ được tổ chức lại sau này hay không. Ðó là một thuyết trình về tác dụng chính sách kinh tế của Tổng Thống Obama đối với phụ nữ và buổi thuyết trình hàng ngày cho báo chí Hispanic về chủ đề “Chúng ta có thể làm tốt hơn”. Cả hai sinh hoạt đó rõ ràng đều nhắm vào những điểm mà đảng Cộng Hòa lo ngại là kém thế nhất đối với cử tri.

Ðại hội đảng Dân Chủ sẽ họp tại Charlotte, North Carolina, trong tuần lễ từ ngày 3 tháng 9 sắp tới.