QUẢNG NGÃI, Việt Nam (NV) – Hôm 18 Tháng Năm, Tòa Án Tỉnh Quảng Ngãi đã xử sơ thẩm bị cáo Nguyễn Thị Quyên, 41 tuổi, ở phường Cẩm Thành, và tuyên án 20 năm tù về tội “giết người.” Đồng thời, buộc bồi thường cho gia đình bị hại số tiền hơn 379 triệu đồng ($14,378).
Theo báo VTC News, sự việc gây chấn động dư luận, song song với sự xót thương cho cháu LAK, 14 tháng tuổi, là sự phẫn nộ của cộng đồng trước hành động vô nhân tính của bị cáo Quyên, người chọn nghề bảo mẫu nhưng quá nhẫn tâm.
Bị cáo Nguyễn Thị Quyên tại tòa. (Hình: Thống Nhất/VTC News)
Tại phiên tòa xét xử, trước chứng cứ rõ ràng, bị cáo Nguyễn Thị Quyên đã thừa nhận phạm tội.
Theo cáo trạng, sáng 16 Tháng Bảy, 2025, bé K. được mẹ là bà BTMP đưa đến cơ sở Như Ý do bị cáo Quyên làm chủ để trông coi, chăm sóc.
Sau khi nhận trẻ, bị cáo Quyên trực tiếp cho bé K. ăn. Tuy nhiên, sau bữa ăn sáng, cháu bé quấy khóc, không chịu ngủ. Tức giận, bà ta đã bế và ném bé K. xuống nệm trải dưới nền nhà và đi ra ngoài.
Khi thấy đứa trẻ vẫn còn khóc và bò ra đến cửa phòng ngủ, bị cáo Quyên tiếp tục xốc nách, ném bé K. lần thứ hai khiến đầu cháu va mạnh xuống gạch cứng nền nhà. Cú ném quá mạnh khiến bé K. Bị nôn ói, co giật, tím tái…
Thấy tình trạng bất ổn, bị cáo Quyên vội đưa bé K. đến bệnh viện Sản Nhi Tỉnh Quảng Ngãi. Song, do chấn thương quá nặng, cháu bé được chuyển tiếp ra bệnh viện Đà Nẵng cứu chữa.
Bé LAK khi điều trị tại bệnh viện Đà Nẵng. (Hình: L.D/Thanh Niên)
Để né trách nhiệm, bị cáo Quyên sau đó nói dối với gia đình bà P. rằng bé K. bị ngã từ ghế ăn. Nhưng khi người nhà yêu cầu cho xem camera để kiểm chứng, thì bà ta từ chối.
Nghi ngờ con trai bị bạo hành, gia đình bé K. đã trình báo công an.
Công An Tỉnh Quảng Ngãi đã xuống khám nghiệm hiện trường, xem lại camera điểm giữ trẻ, lấy lời khai nhân chứng… và xác định bị cáo Quyên đã bạo hành, ném cháu bé 14 tháng tuổi xuống nền gạch.
Kết quả giám định của Phân Viện Khoa Học Hình Sự Bộ Công An tại Đà Nẵng xác định, bé LAK bị “chấn thương sọ não.” Đến ngày 5 Tháng Tám, 2025, cháu bé thiệt mạng. (Tr.N) [kn]
SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Hôm 18 Tháng Năm, Tòa Án TP.HCM (cơ sở 1) đã xử sơ thẩm và tuyên tử hình bị cáo Vũ Văn Hà, 35 tuổi, ở phường Long Hương, về hai tội “giết người” và “sử dụng trái phép chất ma túy.”
Báo Tuổi Trẻ dẫn cáo trạng cho biết, bị cáo Hà sống cùng mẹ ruột là bà NTN, 63 tuổi, và chị ruột là cô VTN, 38 tuổi, quê Thanh Hóa, cùng hai cháu gái tại tổ 17, khu phố Hương Sơn, thành phố Bà Rịa trước đây, nay là phường Long Hương, Sài Gòn.
Bị cáo Vũ Văn Hà tại phiên tòa sơ thẩm. (Hình: A.B/Tuổi Trẻ)
Do không có việc làm ổn định, thường xuyên bị mẹ và chị la mắng, bị cáo Hà đem lòng tức giận.
Khoảng 3 giờ sáng 22 Tháng Chín, 2025, bị cáo Hà lấy dao trong bếp lên phòng khách, uy hiếp mẹ và hai cháu đang ngủ phải ra ngoài sân, nếu không sẽ giết. Sau đó, anh ta tiếp tục dùng dao khống chế chị ruột ra đứng cùng mọi người.
Khi hai mẹ con bà NTN mỏi chân đi vào trong nhà, bị cáo Hà liền ôm chị từ phía sau, dùng dao cắt một nhát vào cổ gây thương tích.
Ngay sau đó, anh ta quay sang chém một nhát vào trán mẹ, rồi ôm bà N. từ phía sau, dùng dao cắt mạnh vào cổ khiến nạn nhân chết ngay tại chỗ.
Hoảng sợ, cô VTN cùng hai con bỏ chạy thoát thân và được người dân đưa đi bệnh viện Đa Khoa Bà Rịa cấp cứu.
Sau khi gây án, bị cáo Hà dùng dao cắt cổ một con chó trong nhà rồi rạch thêm vào vùng mắt của mẹ mình thêm một nhát. Sau khi gây án, bị cáo Hà vứt bỏ hung khí trong vườn cây gần nhà.
Nhận tin báo, Công An Phường Long Hương đã đến căn nhà nói trên bắt giữ hung thủ.
Đường dẫn vào hiện trường vụ án mạng. (Hình: Tuổi Trẻ)
Kết quả giám định của Trung Tâm Pháp Y TP.HCM xác định, bị cáo Hà dương tính với ma túy tổng hợp (Methamphetamine).
Tại phiên tòa, bị cáo Hà biện minh cho rằng mình nghiện ma túy gần 10 năm, từng cai nghiện bắt buộc nhưng sau đó tái sử dụng. Trước ngày gây án, anh ta dùng ma túy đá dẫn đến ảo giác, từ đó sát hại mẹ và làm chị gái bị thương.
Tuy nhiên, Hội Đồng Xét Xử nhận định, hành vi của bị cáo Hà “có tính chất hung hãn, mất nhân tính, cố ý xâm hại tính mạng của nhiều người, ngay cả nạn nhân lại là mẹ và chị ruột,” vì vậy cần có mức hình phạt cao nhất để răn đe phòng ngừa chung. (Tr.N) [kn]
LẠNG SƠN, Việt Nam (NV) – Hôm 18 Tháng Năm, Công An Tỉnh Lạng Sơn đã khởi tố, bắt giữ bị can Trần Văn Quận, giám đốc công ty Cổ Phần Đường Lâm, ở phường Tân Hưng, Sài Gòn, để điều tra về tội “vận chuyển trái phép chất phóng xạ.”
Theo báo Pháp Luật TP.HCM, ngoài việc bắt giữ bị can Quận, 69 tuổi, lực lượng công an đã khám xét văn phòng làm việc của công ty Đường Lâm và nhà máy tinh tuyển Ilmenit-Zircon của công ty này tại xã Hòa Thắng, tỉnh Lâm Đồng.
Công An Tỉnh Lạng Sơn bắt giữ Trần Văn Quận, giám đốc công ty Cổ Phần Đường Lâm, ở phường Tân Hưng, Sài Gòn. (Hình: Pháp Luật TP.HCM)
Qua khám xét, cơ quan điều tra thu giữ 84 tấn quặng Monazite và nhiều đồ vật, tài liệu có liên quan của công ty Đường Lâm. Lô hàng được xác định là chất phóng xạ, đang làm thủ tục “xuất cảng sang ngoại quốc” thực ra là Trung Quốc.
Công an đánh giá, số quặng Monazite bị thu giữ có tỷ lệ cao thành phần oxit đất hiếm, có chất phóng xạ urani và thori có thể ứng dụng trong công nghệ hạt nhân, sử dụng trong sản xuất thiết bị điện tử, sản phẩm công nghệ cao.
Monazite là một loại khoáng vật màu nâu đỏ hoặc vàng nâu, được thu hồi trong quá trình chế biến quặng titan-zircon. Tại Việt Nam, Monazite thường được tìm thấy dưới dạng sa khoáng ven biển miền Trung. Do chiếm tỷ lệ rất nhỏ nên để có 84 tấn Monazite thì phải gom góp nhiều năm.
Công an khám xét văn phòng làm việc của công ty Đường Lâm thu giữ nhiều tài liệu, tang vật. (Hình: Pháp Luật TP.HCM)
Đây được xem là vụ vận chuyển trái phép chất phóng xạ có quy mô lớn hiếm gặp bị phát hiện tại Việt Nam.
Qua vụ phát giác này cho thấy, dù đã “tăng cường công tác quản lý nhà nước” với lĩnh vực khai thác, mua bán, vận chuyển tài nguyên, khoáng sản, nhất là khoáng sản quý hiếm, song Việt Nam vẫn còn bộc lộ sơ hở, thiếu sót trong quản lý, khai thác.
Hiện Công An Tỉnh Lạng Sơn đang tiếp tục phối hợp với các cơ quan liên quan để mở rộng điều tra, làm rõ các cá nhân và tổ chức có liên quan đến hoạt động khai thác quặng của nhà máy tinh tuyển Ilmenit-Zircon nằm tại Lâm Đồng. (Tr.N) [kn]
ORANGE COUNTY, California (NV) – Sau nửa thập niên lao dốc, giá trị condo tại San Francisco đang có dấu hiệu tăng trở lại, theo San Francisco Chronicle.
Sau khi điều chỉnh theo lạm phát và loại khỏi danh sách những mã ZIP có dưới 5,000 dân, giá trị condo điển hình chỉ tăng tại tám ZIPcode ở Bay Area trong giai đoạn từ Tháng Ba năm 2024 đến Tháng Ba năm 2025. Tất cả đều nằm trong San Francisco. Trong đó, hai ZIPcode 94114 và 94123, lần lượt bao gồm các khu Noe Valley và Marina, tăng mạnh nhất, với mức 4%.
Sau nhiều năm suy giảm, giá trị condo tại San Francisco đang tăng trở lại. (Hình: Storyblocks.com)
Điều đó không có nghĩa thị trường condo tại San Francisco đã thật sự phục hồi. Trên thực tế, thị trường này vẫn còn cách rất xa mức trước đây. Giá trị condo điển hình tại ZIPcode 94114 hiện là $1.39 triệu, vẫn thấp hơn gần $400,000 so với năm 2019 nếu tính theo giá trị đồng tiền năm 2026.
Giá trị condo cũng giảm tương tự tại các ZIPcode khác trong Bay Area, ngoại trừ ZIPcode 94550 của Livermore và ZIPcode 94526 của Danville, hai nơi từng chứng kiến giá condo tăng vọt trong giai đoạn đầu đại dịch.
Tuy nhiên, ngay cả tại những thành phố đó, giá condo hiện cũng không còn tăng. Những rắc rối liên quan đến bảo hiểm, khó khăn khi vay mua nhà và phí hiệp hội condo có thể lên tới bốn chữ số mỗi tháng đã khiến giá trị condo lao dốc tại phần lớn Bay Area. Condo, vốn từng được xem là con đường dễ tiếp cận hơn để sở hữu nhà, nay không còn là lựa chọn vừa túi tiền đối với nhiều người mua.
Ngoại lệ là những người có tiền thưởng ký hợp đồng lên tới sáu chữ số. Làn sóng bùng nổ AI đã đưa nhiều người mua giàu có đến San Francisco, đẩy giá tăng trong bối cảnh nguồn cung nhà ở tại thành phố này vốn nổi tiếng khan hiếm.
Giới đầu tư cũng theo sau, mua condo rồi chuyển thành nhà cho thuê để hưởng lợi từ giá thuê đang tăng nhanh, theo Mia Takami, chuyên viên địa ốc của eXp Realty tại San Francisco. Thậm chí, một số phụ huynh cũng tham gia thị trường bằng cách mua condo hai phòng ngủ cho con, rồi để con cho thuê phòng còn lại.
“Giờ đã gần năm, sáu năm kể từ đại dịch, người bán hào hứng khi thấy giá đi lên,” bà Takami nói. “Về mặt tâm lý, điều đó tốt hơn nhiều và cũng đỡ căng thẳng hơn cho tất cả chúng ta.”
Theo Takami, vì giá condo vẫn thấp hơn rất xa so với trước đại dịch, nhiều chủ nhà đang trì hoãn bán vì sợ lỗ. Điều này khiến số condo đang được rao bán trở nên cạnh tranh hơn và giá cũng cao hơn, đặc biệt ở phân khúc hạng sang.
Bà cho biết condo tại các khu Noe Valley và Pacific Heights, vốn thường có dáng dấp giống nhà riêng và có lối vào trực tiếp từ đường cái, đặc biệt thu hút người mua.
Tuy vậy, không phải condo nào cũng dễ bán. Khi xét hồ sơ vay, các công ty cho vay không chỉ xem khả năng tài chính của người mua mà còn kiểm tra tình trạng của hiệp hội condo, nhất là quỹ dự phòng và việc bảo trì tòa nhà. Nếu hiệp hội thiếu quỹ hoặc bảo trì không đầy đủ, khoản vay có thể bị xem là rủi ro hơn. Khi đó, người mua sẽ khó vay tiền để mua căn condo đó.
Ngoài ra, dù condo thường rẻ hơn nhà biệt lập truyền thống, điều đó cũng đồng nghĩa người mua khó bán lại với giá cao tương đương nhà riêng.
Tại San Francisco, một số người mua condo đang trả hoàn toàn bằng tiền mặt, qua đó tránh được toàn bộ rắc rối liên quan đến khoản vay, theo bà Diana Klein, chuyên viên địa ốc của Compass tại San Francisco.
Người mua bằng tiền mặt không phổ biến tại các thành phố khác trong Bay Area khi giá trị condo vẫn tiếp tục giảm. Tại Oakland, nơi thị trường nhà ở đã nguội lạnh hơn bất kỳ nơi nào khác trong vùng, giá trị condo trong năm qua đã giảm tới 18% ở một số ZIPcode.
Vì vậy, nhiều chuyên viên địa ốc cho biết người bán condo tại các thị trường nguội hơn thường sẵn sàng thương lượng. Chẳng hạn, họ có thể hoàn lại một phần giá bán cho người mua để người mua tạm thời giảm lãi suất vay mua nhà, một chiến lược gọi là mua giảm lãi suất.
Khi giá trị condo tại San Francisco tăng trở lại, những ưu đãi như vậy có thể khiến một số người mua nhìn sang bên kia Bay Bridge, nơi nhiều condo đang được rao bán dưới $500,000, theo bà Lauren Steinberg, chuyên viên địa ốc viên của Compass.
“Chúng tôi lạc quan tin rằng khi giá nhà biệt lập gần đó tăng mạnh, cùng với việc người mua condo tại San Francisco ngày càng nản lòng và dòng vốn AI đổ vào, condo Oakland sẽ là tuyến đầu tiếp theo,” bà Steinberg viết trong email. (Ng.Tr) [kn]
WASHINGTON, DC (NV) – Mỹ bắt đầu hạn chế cho nhập cảnh để đề phòng virus Ebola giữa lúc cả thế giới đang cố gắng ngăn chặn virus này lây lan từ Cộng Hòa Dân Chủ Congo (DR Congo), nơi đang có dịch bệnh này, theo CNN hôm Thứ Hai, 18 Tháng Năm.
Hôm Thứ Hai, Trung Tâm Phòng Ngừa Dịch Bệnh (CDC) Mỹ loan báo sử dụng đạo luật y tế công cộng “Title 42” để hạn chế nhập cảnh Mỹ ít nhất 30 ngày, kể từ Thứ Hai, đối với hành khách từ vùng dịch. Cơ quan này cũng xác nhận một người Mỹ làm việc ở DR Congo nhiễm virus Ebola.
Nhân viên y tế tại cửa khẩu Busunga giữa Uganda với DR Congo kiểm tra thân nhiệt hành khách ở Bundibugyo, Uganda, hôm Thứ Hai, 18 Tháng Năm. (Hình: Badru Katumba/AFP via Getty Images)
Cùng ngày, những nguồn tin từ tổ chức viện trợ quốc tế thông báo với CBS News ít nhất sáu người Mỹ tiếp xúc với virus Ebola ở DR Congo, nhưng không rõ có ai nhiễm bệnh hay không.
Trong sáu người Mỹ đó, một người có triệu chứng, những nguồn tin này cho hay. Hiện chưa biết những người đó còn ở Congo hay không.
CDC Mỹ loan báo họ đang giúp “đưa một số người Mỹ bị ảnh hưởng trực tiếp trong đợt dịch này ra khỏi nơi đó an toàn.” Cơ quan này không nói cụ thể bao nhiêu người.
“Vào lúc này, rủi ro cho công chúng Mỹ vẫn thấp,” CDC Mỹ khẳng định hôm Chủ Nhật. “CDC sẽ tiếp tục theo dõi chặt chẽ tình hình và chuẩn bị sẵn hệ thống phát giác và ứng phó nhanh với mối đe dọa sức khỏe công cộng có thể xảy ra.”
CDC cũng khuyến cáo người Mỹ ở Congo và Uganda “gia tăng đề phòng” và tránh tiếp xúc với người có triệu chứng Ebola. Triệu chứng ban đầu của Ebola là sốt, đau cơ, mệt mỏi, nhức đầu, đau họng, và sau đó là ói, tiêu chảy, phát ban, chảy máu mũi.
Hôm Thứ Hai, phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Mỹ cho hay chính phủ Mỹ đang làm việc với chính phủ DR Congo và Uganda để kiềm chế Ebola lây lan, và cũng đang “cố gắng nhanh chóng hỗ trợ” tổ chức quốc tế có chuyên môn ứng phó với Ebola, như Quỹ Nhi Đồng Liên Hiệp Quốc (UNICEF), Tổ Chức Di Trú Quốc Tế (IOM) và tổ chức bất vụ lợi International Medical Corps.
Virus Ebola lây lan do dính chất dịch từ cơ thể bệnh nhân, nhưng không lây lan thông qua tiếp xúc bình thường hay không khí.
Ebola được phát giác lần đầu tiên năm 1976 ở nơi mà nay là DR Congo, và bị nghi lây từ dơi qua người. Dịch Ebola mới nhất ở DR Congo xuất hiện ở tỉnh Ituri, miền Đông nước này. Đây là đợt bùng phát Ebola thứ 17 ở nước này từ đó tới nay.
Dịch Ebola ở Ituri do virus Bundibugyo gây ra, trong khi hiện tại, không có thuốc hay vaccine nào được chuẩn thuận cho virus này, WHO cho hay.
Ebola đã lây lan ra khỏi DR Congo. Hai ca nhiễm và một người thiệt mạng được xác nhận ở quốc gia láng giềng Uganda, theo WHO.
Đợt bùng phát Ebola nặng nhất ở DR Congo diễn ra từ năm 2018 tới 2020, làm thiệt mạng gần 2,300 người. Năm ngoái, 45 người chết trong đợt bùng phát Ebola ở vùng hẻo lánh của nước này.
Trong 50 năm qua, khoảng 15,000 người ở Châu Phi thiệt mạng vì Ebola. (Th.Long)
QUẬN CAM, Califoria (NV) – Với tình hình vật giá tăng, đắt đỏ như hiện nay, nhiều người lái xe chuyển sang tìm mua những mẫu xe cỡ nhỏ giá phải chăng. Trong bối cảnh giá xe mới trung bình hiện ở mức khoảng gần $50,000, câu hỏi đặt ra là liệu có tồn tại một chiếc xe hoàn hảo với mức giá chỉ vào khoảng $30,000? Theo trang mạng xe hơi www.caranddriver.com , các chuyên gia của Car And Driver đã lái thử nghiệm sáu mẫu xe Honda Civic, Kia K4, Nissan Sentra, Subaru Impreza, Toyota Corolla và Volkswagen Jetta để chọn ra mẫu xe xuất sắc nhất.
2026 Honda Civic Hybrid. (Hình: HD/Người Việt)
Phiên bản hatchback của Kia K4 và Nissan Sentra là hai “tân binh” mới nhất. Các chuyên gia chọn lái thử phiên bản Kia K4 GT-Line với động cơ 4 máy tăng áp, dung tích 1.6 lít, công suất 190 mã lực và đi kèm hộp số tự động 8 cấp. Giá khởi điểm của mẫu xe này là $30,135.
Mẫu Nissan Sentra lái thử nghiệm là phiên bản cao cấp nhất SL, với mức giá $30,375. Mọi chiếc 2026 Sentra đều được trang bị động cơ 2.0 lít công suất 149 mã lực, hộp số tự động vô cấp (CVT).
Mẫu Civic đã được nâng cấp cho năm 2025. Phiên bản được thử nghiệm là Civic Hybrid với công suất 200 mã lực. Là mẫu xe mạnh mẽ nhất trong nhóm thử nghiệm, chiếc Civic hatchback phiên bản Sport có mức giá $31,790.
Toyota Corolla là một cái tên gần như đồng nghĩa với khái niệm “xe cỡ nhỏ”. Chuyên gia chọn phiên bản hatchback FX để kiểm chứng xem liệu nó có tương xứng với vẻ ngoài đậm chất thể thao hay không. Mức giá của xe thử nghiệm là $29,332, động cơ 2.0 lít công suất 169 mã lực hộp số CVT.
Mẫu xe duy nhất trong nhóm thử nghiệm được trang bị hệ dẫn động bốn bánh toàn thời gian (AWD) là Subaru Impreza. Phiên bản RS là mẫu xe đắt nhất trong nhóm thử nghiệm, với mức giá $33,092; động cơ 4 máy 2.5 lít với công suất 180 mã lực.
Volkswagen Jetta hiện đang bước vào đợt nâng cấp lần thứ hai của thế hệ hiện tại. Phiên bản cao cấp nhất SEL được thử nghiệm có giá $31,725, với động cơ 1.5 lít tăng áp 158 mã lực của Jetta. Với thiết kế ba khoang truyền thống, Jetta trở thành mẫu xe mang vẻ ngoài cổ điển nhất trong nhóm.
Sau đây là xếp hạng của Car And Driver:
Hạng 6: Nissan Sentra SL
ƯU ĐIỂM: Nội thất cao cấp với ghế ngồi được thiết kế tối ưu cho những hành trình dài; cảm giác vận hành êm ái; được trang bị các tính năng an toàn thường chỉ xuất hiện trên những mẫu xe đắt tiền hơn.
NHƯỢC ĐIỂM: Tăng tốc chậm, mất tới 9.1 giây để tăng tốc 0-60 dặm/giờ; cảm giác lái kém thú vị nhất trong nhóm.
KẾT LUẬN: Thích hợp lái xe đường trường và trong tình trạng kẹt xe, nhưng lại kém hơn trong các trường hợp vận hành khác.
Hạng 5: Subaru Impreza RS
ƯU ĐIỂM: Hàng ghế trước rộng rãi nhất trong nhóm; hệ dẫn động bốn bánh toàn thời gian (AWD) được trang bị tiêu chuẩn.
NHƯỢC ĐIỂM: Hệ dẫn động AWD tiêu chuẩn khiến mức tiết kiệm xăng kém hơn; giao diện hệ thống thông tin giải trí gây khó chịu khi sử dụng.
KẾT LUẬN: Sự thực dụng và tính hợp lý chỉ có thể thích hợp trong một số ít tình huống.
Hạng 4: Kia K4 Hatchback GT-Line Turbo
ƯU ĐIỂM: Kiểu dáng thiết kế đẹp; được trang bị nhiều tính năng và tiện nghi hiện đại; hàng ghế sau rộng rãi mang lại cảm giác thoải mái.
NHƯỢC ĐIỂM: Chất lượng lớp sơn ngoại thất trông thiếu mượt mà; không gian trần hơi chật chội; hệ thống lái và phản hồi chân ga kém nhạy bén.
KẾT LUẬN: Một mẫu hatchback mang vẻ ngoài đậm chất thể thao, nhưng chưa thể hiện trọn vẹn những kỳ vọng của vẻ ngoài gợi lên.
Hạng 3: Toyota Corolla Hatchback FX
ƯU ĐIỂM: Kiểu dáng gây ấn tượng tốt; trọng lượng nhẹ nhất trong nhóm thử nghiệm; khả năng lái và vận hành xuất sắc xứng tầm với vẻ ngoài thể thao.
ĐIỂM TRỪ: Mất đến 8.2 giây để gia tốc 0- 60 dặm/giờ, hàng ghế sau chật chội và khoang hành lý nhỏ.
NHẬN ĐỊNH: Khả năng lái linh hoạt, nhanh nhẹn lại bị kìm hãm bởi khả năng tăng tốc chậm chạp.
Hạng 2: Volkswagen Jetta SEL
ĐIỂM CỘNG: Tiếng đóng cửa chắc nịch đặc trưng của xe sang, cảm giác thoải mái suốt cả ngày dài, trọng lượng xe nhẹ.
ĐIỂM TRỪ: Hộp số phản hồi chậm, khả năng tăng tốc thiếu sự bứt phá, cho cảm giác như một chiếc sedan dành cho người lớn tuổi.
NHẬN ĐỊNH: Chiếc xe mang phong cách sang trọng nhất trong nhóm thử nghiệm, ưu tiên sự tinh tế lên trên hiệu suất vận hành.
Hạng 1: Honda Civic Sport Hybrid Hatchback
ĐIỂM CỘNG: Là chiếc xe nhanh nhất, khả năng tiết kiệm nhiên liệu vượt trội, cảm giác vận hành trên đường gây ấn tượng mạnh.
ĐIỂM TRỪ: Không có quá nhiều tính năng hiện đại, nội thất tối giản.
NHẬN ĐỊNH: Honda đã thành công trong việc khiến chuyên gia nhận ra rằng một chiếc xe đầy thú vị lại là một mẫu xe hybrid. Honda Civic chính là chiếc xe cỡ nhỏ tốt nhất hiện nay. (HD)
ORANGE COUNTY, California (NV) – Ngay cả với khoản vay lãi suất cố định, chi phí sở hữu nhà vẫn không đứng yên. Thuế địa ốc và bảo hiểm tăng giá đang khiến nhiều chủ nhà phải đối mặt với những khoản thanh toán cao hơn dự tính, theo USA Today.
Khi đôi vợ chồng mới cưới Dallin và Emma Wood tìm mua căn nhà đầu tiên gần Salt Lake City vào mùa Xuân năm nay, chuyên viên địa ốc của họ đã dặn trước rằng sau khi trở thành chủ nhà, họ nên chuẩn bị cho những khoản chi phí phát sinh.
Thuế địa ốc và bảo hiểm tăng giá khiến nhiều chủ nhà phải đối mặt với những khoản thanh toán ngoài dự tính. (Hình minh họa; Storyblocks.com)
“Ông ấy giải thích rất rõ rằng thuế sẽ thay đổi,” Dallin, một kỹ sư 26 tuổi, nói. Sống tại một nơi thường xuyên có mưa đá, vợ chồng Wood cũng hiểu rất rõ tầm quan trọng của bảo hiểm nhà.
Nhờ những cuộc trao đổi đó, “chúng tôi cảm thấy đã được chuẩn bị,” anh nói với USA Today. “Vợ chồng tôi sẽ không bao giờ cảm thấy thoải mái khi mua nhà nếu không biết kịch bản xấu nhất có thể xảy ra.”
Khi thuế địa ốc và phí bảo hiểm nhà tăng mạnh, nguy cơ xảy ra “kịch bản xấu nhất” cũng lớn hơn. Dù phần lớn người Mỹ vẫn chọn khoản vay mua nhà với lãi suất cố định, các chi phí đi kèm khi sở hữu nhà vẫn có thể biến động, và phần lớn là tăng.
Áp lực đó thể hiện rõ trong các tài khoản ký quỹ, gọi là escrow, mà công ty quản lý khoản vay mua nhà duy trì để thay mặt chủ nhà trả thuế địa ốc và bảo hiểm. Một phân tích về tài khoản ký quỹ do công ty dữ liệu địa ốc Cotality cung cấp cho USA Today cho thấy có tới 65% chủ nhà bị thâm hụt tài khoản ký quỹ, với mức thiếu hụt trung bình $2,157.
Bản thân khoản thâm hụt không hẳn là vấn đề nghiêm trọng. Các đơn vị quản lý khoản vay mua nhà lập tài khoản ký quỹ dựa trên ước tính số tiền họ sẽ trả thay người vay. Tài khoản này được rà soát hằng năm, sau đó bản phân tích được gửi cho người vay. Nếu tài khoản bị thiếu, khoản thiếu hụt thường có thể được trả dần trong năm tiếp theo.
Tuy vậy, một số chuyên gia xem tình trạng này lại là một dấu hiệu khác của cuộc khủng hoảng khả năng chi trả nhà ở. Trong một nền kinh tế mà nhiều người Mỹ sống dựa vào từng kỳ lương, khi khoản thanh toán nhà ở hằng tháng tăng thêm, dù chỉ một ít, chưa nói đến tăng hàng trăm đô la, cũng có thể trở thành điểm đứt gãy tài chính.
Những đợt tăng chi phí gần đây
Đợt tăng chi phí hằng tháng mới nhất diễn ra sau một giai đoạn đầy biến động của thị trường nhà ở. Cơn sốt mua nhà trong những năm đại dịch, khi lãi suất vay mua nhà ở mức thấp kỷ lục và nhiều người Mỹ làm việc tại nhà, đã đẩy giá nhà tăng mạnh. Hệ quả là thuế địa ốc tăng 15% từ năm 2019 đến năm 2024, theo dữ liệu của Cotality.
Trong khi đó, thiên tai xảy ra nhiều hơn và những biến cố liên quan đến biến đổi khí hậu đã đẩy chi phí bảo hiểm nhà tăng tới 70% từ năm 2019 đến năm 2025, theo báo cáo của Ngân Hàng Dự Trữ Liên Bang Dallas (Federal Reserve Bank of Dallas – Dallas Fed) công bố trong Tháng Ba.
Tính chung, các khoản chi phí này, bao gồm cả bảo hiểm vay mua nhà tư nhân (Private Mortgage Insurance – PMI), có thể chiếm hơn 40% tổng chi phí nhà ở hằng tháng tại một số nơi ở Mỹ, theo nghiên cứu của Cotality.
Chi phí bảo hiểm cao hơn có thể gây khó khăn tài chính
Dallin và Emma Wood tin rằng họ có thể xoay xở với những khoản chi phí tăng thêm. Tuy nhiên, nhiều người Mỹ khác không may mắn như vậy.
Khi phí bảo hiểm tăng, nhiều hộ gia đình cuối cùng phải chuyển chỗ ở, theo báo cáo của Dallas Fed. Các nhà nghiên cứu viết rằng mỗi khi phí bảo hiểm tăng thêm $1,000, xác suất chuyển chỗ ở tăng thêm 0.54%.
Nhưng khi chủ nhà không thể chuyển đi hoặc không thể giảm chi phí bảo hiểm, tình hình có thể nghiêm trọng hơn. Báo cáo cho biết “phí bảo hiểm cao hơn dẫn đến khó khăn tài chính đáng kể,” làm tăng khả năng người vay chậm trả hoặc nợ quá hạn khoản vay mua nhà. Theo ước tính của báo cáo, phí bảo hiểm tăng đã khiến khoảng 31,000 khoản vay mua nhà rơi vào tình trạng nợ quá hạn trong năm 2022.
Katelyn Gravell, cố vấn nhà ở của tổ chức phi lợi nhuận Neighbors Helping Neighbors tại New York City, cho biết ngày nào bà cũng nhận được cuộc gọi từ những chủ nhà vừa được thông báo tài khoản ký quỹ của họ bị thiếu tiền.
Phần lớn những người liên lạc với bà đều nói không thể trả thêm mỗi tháng. Tình trạng này đặc biệt khó khăn vì khoảng 75% khách hàng của Gravell là người cao tuổi sống bằng thu nhập cố định. Chỉ trong một tuần gần đây, bà đã phải giới thiệu ba người đến các kho thực phẩm từ thiện.
Cách ứng phó với chi phí nhà ở tăng
Trước hết, chủ nhà nên nói chuyện với đơn vị quản lý khoản vay mua nhà, theo Sharon Cornelissen, giám đốc nhà ở của Liên Đoàn Người Tiêu Dùng Mỹ (Consumer Federation of America – CFA), một tổ chức phi lợi nhuận bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Bà Cornelissen khuyên chủ nhà cần chắc chắn rằng họ hiểu rõ nội dung thông báo nhận được. Nếu không đủ khả năng chi trả, họ nên nói rõ điều đó với đơn vị quản lý khoản vay.
Chủ nhà cũng nên tìm hiểu xem mình có đủ điều kiện được miễn giảm thuế địa ốc hay không. Mỗi địa phương có quy định khác nhau, nhưng nhiều nơi có các chương trình giúp giảm chi phí cho chủ nhà đang sống trong chính căn nhà họ sở hữu, người cao tuổi, người có nhu cầu đặc biệt hoặc người khuyết tật.
Ngoài ra, chủ nhà cũng có thể tìm mua bảo hiểm mới. Điều quan trọng là phải hiểu rõ hợp đồng hiện tại bao gồm những gì, sau đó cân nhắc thay đổi nếu thấy phù hợp.
Nếu cần hướng dẫn, chủ nhà nên tìm đến cố vấn nhà ở được Bộ Gia Cư và Phát Triển Đô Thị Hoa Kỳ (U.S. Department of Housing and Urban Development – HUD) chứng nhận. Tuy nhiên, Gravell cảnh báo cần cẩn thận với những lời mời hỗ trợ tự tìm đến, vì nhiều kẻ lừa đảo đang lợi dụng các chủ nhà cần giúp đỡ và đang gặp khó khăn.
Một số chuyên gia, trong đó có bà Selma Hepp, kinh tế gia trưởng của Cotality, cho rằng giai đoạn chi phí nhà ở tăng vọt gần đây có thể đang từng bước hạ nhiệt. Sau vài năm thị trường nhà ở trì trệ, giá nhà thật ra đang giảm nhẹ. Tuy nhiên, xu hướng này không diễn ra ở mọi nơi. Với nhiều chủ nhà, tình hình hiện nay đã đủ khiến họ thật sự chật vật để có thể cầm cự. (Ng.Tr) [kn]
Tổng thống Mỹ không được phép hủy bất kỳ giấy tờ nào liên quan nhiệm kỳ tổng thống. Đó là luật, trong khuôn khổ bảo vệ tài liệu lưu trữ quốc gia, gọi là Đạo Luật Hồ Sơ Tổng Thống (Presidential Records Act). Tuy nhiên, với Trump, trong nhiệm kỳ một lẫn nhiệm kỳ hiện tại, ông xé mọi thứ. Tất cả giấy tờ đều như giấy lộn.
Tổng Thống Donald Trump tại Phòng Bầu Dục, Tòa Bạch Ốc, Tháng Tư 2026. (Hình minh họa: Brendan Smialowski/AFP via Getty Images)
Trump hành xử như thế nào?
Trong cuốn “Confidence Man” xuất bản năm 2022, tác giả Maggie Haberman thuật, trong nhiệm kỳ đầu, Trump “thỉnh thoảng ném đủ loại giấy má vào bồn cầu, khiến đường ống bị tắc nghẽn và phải nhờ người đến thông tắc; đôi khi nhân viên Tòa Bạch Ốc phát hiện những búi giấy vón cục lưu chữ viết tay của ông. Sự việc tương tự cũng xảy ra trong các chuyến công du nước ngoài”…
Trump xé mọi thứ, từ bản tóm tắt được các phòng ban đệ trình, thư từ, lịch trình làm việc đến các bản ghi nhớ thuộc đủ cấp độ…
The Washington Post thuật: ông “xé thành bốn mảnh chỉ với hai nhát dứt khoát;” đôi khi ông xé thành từng mảnh li ti rồi vất bừa bãi trên bàn làm việc. Trên Air Force One, người ta cũng thấy mớ rác của Trump rải rác trên sàn máy bay. Hồi nhiệm kỳ một, chánh văn phòng và cố vấn pháp lý Tòa Bạch Ốc từng nhắc Trump rằng điều đó là phạm luật. Tòa Bạch Ốc luôn có đống sổ tay hướng dẫn cụ thể quy trình bảo quản hồ sơ liên quan tổng thống.
Thế nhưng Trump có tật thích thì xé và không thích thì vất. Các trợ lý thuộc Văn Phòng Thư Ký (Office of the Staff Secretary) hoặc Nhóm Vận Hành Phòng Bầu Dục (Oval Office Operations Team) phải đi theo sau lưng Trump nhặt từng mảnh giấy vụn rồi giao lại cho Văn Phòng Quản Lý Hồ Sơ Tòa Bạch Ốc (White House Office of Records Management). Tại đó, người ta tẩn mẩn chắp nối các mảnh giấy và dán lại bằng băng keo trong.
Solomon Lartey và Reginald Young Jr, hai cựu chuyên viên phân tích hồ sơ cấp cao trong Tòa Bạch Ốc, kể rằng họ không bao giờ tưởng tượng công việc quan trọng của họ, với mức lương hơn $65,000 và thâm niên hơn ba thập niên, bây giờ là ngồi dán giấy vụn. Tình trạng bê bối này hoàn toàn tương phản cách thức quản lý hồ sơ thời Obama.
Lisa Brown, cựu thư ký văn phòng của Obama, kể, tất cả giấy tờ được chuyển đến Obama “đều được đặt trong tập hồ sơ dán nhãn, ví dụ, một màu dành cho các bản ghi nhớ xin ý kiến quyết định, và một màu khác dành cho thư từ. Tài liệu được chuyển đến tay tổng thống, sau đó được gửi trả về văn phòng thư ký trong chính tập hồ sơ đó để được phân loại và xử lý tiếp. Đó thực sự là một quy trình vô cùng bài bản và có tổ chức.”
Đạo luật Hồ Sơ Tổng Thống (Presidential Records Act – PRA) quy định Tòa Bạch Ốc phải lưu giữ mọi văn bản liên quan chương trình làm việc chính thức của tổng thống, từ các bản ghi nhớ, thư từ, ghi chú, email, fax đến nhiều loại tài liệu khác, để sau này nộp lại cho Cơ Quan Lưu Trữ Quốc Gia (National Archives and Records Administration – NARA) khi nhiệm kỳ kết thúc. Được ban hành sau vụ Watergate, PRA nhấn mạnh, các hồ sơ chính thức của tổng thống là tài sản chính phủ. Nói cách khác, nó là tài sản của người dân.
Những gì thuộc về Tòa Bạch Ốc nói chung không phải là sở hữu và thuộc quyền hạn cá nhân tổng thống. Tuy nhiên, Trump từng nhiều lần nói, hồ sơ tổng thống là “của tôi.”
Để “hiện thực hóa” khái niệm “của tôi,” trong nhiệm kỳ hai, Trump quyết liệt hơn. Như tờ New Yorker ngày 14 Tháng Năm cho biết, cố vấn pháp lý Tòa Bạch Ốc David Warrington đã yêu cầu Văn Phòng Cố Vấn Pháp Lý (Office of Legal Counsel – OLC) thuộc Bộ Tư Pháp xem xét tính hợp hiến của PRA. Trong thực tế, PRA thường gây khó chịu cho nhiều nội các nhưng chưa từng có chính quyền nào đặt câu hỏi về tính hợp hiến của đạo luật này.
Điều đó có nghĩa, người chịu trách nhiệm pháp lý và cố vấn luật của Tòa Bạch Ốc đang muốn “bẻ luật,” tức tìm cách vô hiệu hóa PRA.
Tháng Tư, OLC nói rằng PRA là vi hiến, rằng “Quốc Hội không thể lưu giữ hồ sơ tổng thống chỉ vì lợi ích hậu thế.” Hơn nữa, PRA xâm phạm “sự độc lập và tự chủ của nhánh hành pháp mà Hiến Pháp quy định.” Cuối cùng, OLC kết luận, “Tổng thống không cần phải tuân thủ các chỉ thị của luật này.”
Vụ việc đang dẫn đến hai đơn kiện – một từ Hiệp Hội Lịch Sử Hoa Kỳ và American Oversight (một tổ chức minh bạch hóa chính phủ); và một từ Quỹ Tự Do Báo Chí cùng với tổ chức Công Dân vì Trách Nhiệm và Đạo Đức (Citizens for Responsibility and Ethics). Ngày 13 Tháng Năm, một tòa liên bang đã tổ chức phiên điều trần liên quan vụ việc.
Các nguyên đơn cho rằng chính Tòa Bạch Ốc đang phạm luật và vi hiến và thậm chí đi ngược lại tiền lệ mà Tối Cao Pháp Viện từng nêu khi bác bỏ chủ trương giấu nhẹm hồ sơ thời Richard Nixon. Thập niên 1970, Nixon từng chống lại việc giao nộp hồ sơ tổng thống, cho rằng điều đó vi phạm nguyên tắc phân chia quyền lực và xâm phạm đặc quyền hành pháp.
Năm 1977, với tỷ lệ 7-2, Tối Cao Pháp Viện khẳng định: “Chúng tôi tin rằng những lý lẽ về đặc quyền tổng thống nhất thiết phải nhường chỗ cho các mục đích quan trọng của Quốc Hội là bảo tồn tài liệu và duy trì quyền tiếp cận cho các mục đích liên quan việc tìm hiểu chính quyền cũng như cho nghiên cứu lịch sử.”
Nhóm nguyên đơn nói thêm, phải là một chính phủ “không phải vì dân, do dân và của dân” khi chính phủ đó khăng khăng rằng “hồ sơ về các hoạt động chính thức của tổng thống và gần 1,000 nhân viên Tòa Bạch Ốc – được tạo ra bằng tiền thuế người dân, trên tài sản của chính phủ, liên quan đến công việc chính thức của chính phủ – là thuộc về cá nhân tổng thống chứ không phải của người dân Mỹ,” như cách mà ban cố vấn pháp lý Tòa Bạch Ốc lập luận mới đây.
Cần nhắc lại, khi rời Tòa Bạch Ốc nhiệm kỳ một, Trump đã mang nhiều tài liệu về “nhà riêng.” Sau đó, NARA đến tận Mar-a-Lago để gom 15 thùng hồ sơ chứa hàng ngàn tài liệu, trong đó nhiều tài liệu được đánh dấu mật. Lúc đó, Trump bị truy tố hàng chục tội danh liên quan việc xử lý sai các tài liệu nhạy cảm. Vụ việc bị khép lại sau khi Trump đắc cử nhiệm kỳ hai.
Nếu ném “lịch sử” vào bồn cầu…
Với người dân bình thường, việc tổng thống có xé tài liệu hay thư từ nào đó hoặc vo viên ném vào bồn cầu có thể chẳng liên quan gì họ và không có gì đáng để làm lớn chuyện. Tuy nhiên, như nhận định của Sarah Weicksel, giám đốc điều hành Hiệp Hội Lịch Sử Hoa Kỳ, với thể chế được thiết kế trên nguyên tắc minh bạch thì những gì được viết trên giấy trắng mực đen luôn quan trọng.
Theo Sarah Weicksel, hồ sơ tổng thống đóng vai trò thiết yếu trong quá trình chuyển giao quyền lực giữa các nhiệm kỳ, cũng như giúp các nhà lập pháp hiểu bối cảnh mà những quyết định liên quan vận mạng quốc gia trong quá khứ hình thành như thế nào. Gần như tất cả hồ sơ tổng thống đều là nguồn tư liệu không thể thiếu đối với giới sử học. Năm năm, 10 hoặc thậm chí 100 năm sau, lịch sử vẫn luôn cần soi lại những gì đã xảy ra.
Sarah Weicksel nhấn mạnh, Tòa Bạch Ốc “không có quyền quyết định cái gì được lưu giữ, cái gì bị che giấu, hay cái gì bị hủy bỏ; bởi lẽ luật pháp quy định rất rõ rằng những hồ sơ này thuộc về người dân Mỹ, chứ không thuộc về bất kỳ cá nhân tổng thống nào.”
Nếu tiếp tục ném “lịch sử” vào bồn cầu, sẽ chẳng ai biết Trump quyết định phát động cuộc chiến với Iran như thế nào, không ai biết những gì ẩn khuất liên quan việc sa thải hay bổ nhiệm nội các, chẳng ai biết tại sao Trump ân xá người này mà không phải người kia, không ai biết Trump “thư đi, tin lại” với Putin như thế nào…
Tòa Bạch Ốc của Trump đang xoay sở làm dịu áp lực dư luận. Một mặt yêu cầu Văn Phòng Cố Vấn Pháp Lý (Office of Legal Counsel – OLC) thuộc Bộ Tư Pháp xem xét tính hợp hiến của PRA, cố vấn pháp lý Tòa Bạch Ốc David Warrington cùng lúc ban hành văn bản hướng dẫn mới, chỉ đạo nhân viên rằng “ngay cả khi không chịu sự ràng buộc của luật pháp,” họ “vẫn nên lưu giữ bất kỳ tài liệu nào liên quan việc thực thi nhiệm vụ.” Tuy nhiên, văn bản hướng dẫn chỉ nói “nên” lưu giữ hồ sơ chứ không bắt buộc phải thực hiện.
Từ khi trở lại Tòa Bạch Ốc, Trump đã khiến nhiều người Mỹ phải sửng sốt trước chiến dịch “xét lại” của ông, với bài bản thực hiện chẳng khác gì những vụ án “xét lại” ở các nước cộng sản, từ “xét lại” con người đến “xét lại” những giá trị văn hóa Mỹ. Lịch sử và chứng cứ lịch sử là thứ mà chính quyền Trump luôn muốn tránh xa, hoặc muốn thay đổi bằng cách viết lại theo nhãn quan riêng của họ.
Sự thật lịch sử trên giấy trắng mực đen, do vậy, càng phải được hủy càng nhiều càng tốt. Vụ kiện liên quan PRA đề cập ở trên có thể chẳng đi đến đâu, khi Bộ Tư Pháp đang nằm trong tay Trump. Tuy nhiên, ít nhất, vụ việc cũng là một cột mốc mà lịch sử sau này sẽ được nhắc đến. [kn]
WASHINGTON, DC (NV) – Tổng Thống Donald Trump cảnh cáo “đồng hồ đang điểm” cho Iran và nếu chính quyền nước này không đưa ra bản đề nghị hòa bình nào tốt hơn, họ sẽ bị tấn công “mạnh hơn trước nhiều,” theo Axios hôm Chủ Nhật, 17 Tháng Năm.
Giới chức Mỹ cho hay Tổng Thống Trump đang rất muốn đạt thỏa thuận kết thúc cuộc chiến, nhưng vì Iran bác bỏ nhiều yêu sách của ông và từ chối nhượng bộ đáng kể về chương trình nguyên tử của nước này, nên ông đang cân nhắc tiếp tục dùng vũ lực.
Nhóm phụ nữ đau buồn khi tới thăm trường Al-Shajara Al-Tayyiba ở Tehran, Iran, hôm 13 Tháng Năm, sau khi trường này bị không kích trong cuộc chiến của Mỹ và Israel ở Iran. (Hình: Majid Saeedi/Getty Images)
Trả lời phỏng vấn của Axios hôm Chủ Nhật, Tổng Thống Trump nói ông vẫn nghĩ Iran muốn đạt thỏa thuận hòa bình và ông đang chờ bản đề nghị khác của nước này. Ông cho hay ông hy vọng bản đề nghị mới sẽ tốt hơn bản đề nghị mà Iran đưa ra cách đây mấy ngày.
Tổng Thống Trump từ chối đặt ra thời hạn chót cụ thể để tiếp tục đàm phán với Iran.
“Chúng tôi muốn đạt thỏa thuận. Họ không đáp ứng điều chúng ta muốn. Họ sẽ phải đáp ứng, nếu không, họ sẽ bị tấn công nặng nề, mà họ không muốn như vậy,” ông Trump nói với Axios.
Tổng Thống Trump tuyên bố Mỹ sẽ tấn công “mạnh hơn trước nhiều” nếu Iran không đưa ra bản đề nghị hợp lý hơn.
“Đồng hồ đang điểm. Tốt hơn, họ phải làm nhanh, nếu không, họ sẽ chẳng còn gì,” ông nhấn mạnh.
Theo dự trù, vào Thứ Ba, Tổng Thống Trump sẽ họp với đội ngũ an ninh quốc gia tại Tòa Bạch Ốc về biện pháp quân sự, hai giới chức Mỹ cho hay.
Hôm Chủ Nhật, Tổng Thống Trump nói chuyện với ông Benjamin Netanyahu, thủ tướng Israel, về tình hình Iran.
Hôm Thứ Bảy, tại câu lạc bộ golf của ông ở Virginia, Tổng Thống Trump thảo luận vấn đề Iran với các cố vấn an ninh quốc gia, theo nguồn tin biết cuộc họp đó.
Tham dự cuộc họp đó có Phó Tổng Thống JD Vance; Ngoại Trưởng Marco Rubio; ông Steve Witkoff, đặc phái viên Tòa Bạch Ốc; và ông John Ratcliffe, giám đốc Cơ Quan Tình Báo Trung Ương (CIA).
Trong khi đó, bộ trưởng Nội Vụ Pakistan, quốc gia đang làm trung gian đàm phán giữa Mỹ với Iran, thăm Tehran hôm Thứ Bảy và Chủ Nhật để hội đàm với giới lãnh đạo Iran cấp cao về thỏa thuận hòa bình.
Ông Mohammed bin Abdulrahman Al Thani, thủ tướng Qatar, cũng đang làm trung gian giữa Mỹ với Iran, nói chuyện với thủ tướng Pakistan và ngoại trưởng Iran hôm Chủ Nhật. (Th.Long) [kn]
RIYADH, Saudi Arabia (NV) – Cristiano Ronaldo lại hụt danh hiệu ở Châu Á cùng Al Nassr trong trận chung kết. Thua trận, Ronaldo tức giận, bỏ luôn lễ nhận huy chương bạc và trao cúp vô địch cho câu lạc bộ Gamba Osaka, theo Nikkan Sports ngày 17 Tháng Năm.
Thêm một lần nữa siêu sao bóng đá người Bồ Đào Nha, Ronaldo trở thành tâm điểm tranh cãi của bóng đá thế giới. Sau thất bại 0-1 của Al Nassr trước Gamba Osaka ở chung kết AFC Champions League Two (Cúp C2 Châu Á,) Ronaldo tỏ thái độ, tức giận đi thẳng vào đường hầm bỏ mặc các đồng đội trong lễ nhận huy chương và cũng không chứng kiến lễ nhận cúp của câu lạc bộ Nhật, Gamba Osaka.
Ronaldo một mình rời sân không nhận huy chương bạc, không chứng kiến lễ trao cúp vô địch, sau trận chung kết Al Nassr thua Gamba Osaka 0-1. (Hình: Yasser Bakhsh/Getty Images)
Hình ảnh Ronaldo cúi đầu bước nhanh như muốn trốn khỏi sân Al-Awwal Park, Riyadh, Saudi Arabia lập tức lan nhanh với tốc độ chóng mặt trên mạng xã hội.
Nhiều cổ động viên cho rằng đó là phản ứng dễ hiểu của một cầu thủ quá khát khao chiếc cúp vô địch Châu Á. Tuy nhiên nhiều ý kiến lại chỉ trích siêu sao người Bồ Đào Nha xấu tính, bỏ rơi các đồng đội khi thất bại đồng thời cũng thiếu tinh thần fair-play trong lễ trao cúp vô địch của đối thủ. Điều mà hầu hết tất cả các thành viên đội thua đều nán lại trên sân để chứng kiến và chúc mừng đối thủ giành chiến thắng.
Chung kết AFC Champions League Two 2026 được xem là cơ hội lớn để Ronaldo giành danh hiệu châu lục đầu tiên kể từ ngày sang Saudi Arabia khoác áo Al Nassr từ đầu năm 2023.
Ronaldo đã có nhiều danh hiệu cao nhất ở Châu Âu cả trong đội tuyển lẫn các câu lạc bộ như Manchester United, Real Madrid. Anh đến với giải Saudi Pro League, “làm mưa làm gió” nhưng để có một danh hiệu chính thức ở cấp độ câu lạc bộ Châu Á thì vẫn lỡ hẹn. Thậm chí Ronaldo còn bị cho rằng là cầu thủ “nặng vía” khi khoác áo Al Nassr.
Trước câu lạc bộ Gamba Osaka của Nhật ở chung kết AFC Champions League Two, Ronaldo và các đồng đội được đánh giá cao hơn hẳn đối thủ và được xem là cơ hội lớn để bước lên ngôi vô địch. Thế nhưng suốt 90 phút, Al Nassr tạo ra nhiều cơ hội, sút cầu môn liên tục trong đó một mình Ronaldo có không dưới ba cơ hội ghi bàn nhưng đều bỏ lỡ. Hơn đối thủ tất cả trừ bàn thắng và để thua 0-1, Ronaldo và Al Nassr chỉ còn tự trách mình.
Hình ảnh Ronaldo xấu tính bỏ rơi các đồng đội, không nhận huy chương, không chúc mừng đối thủ nhận cúp đã bị các “anti-fan” so sánh với siêu sao Messi của Argentina đang khoác áo câu lạc bộ Inter Miami.
Nhiều cổ động viên đã trích đăng bài phỏng vấn của Messi để phản ứng những cổ động viên biện hộ cho Ronaldo rằng đó là phản ứng dễ hiểu của một cầu thủ quá khát khao chiến thắng.
Bài trả lời phỏng vấn của Messi có đoạn: “Tôi là một người rất hiếu thắng, thậm chí ngay cả khi chơi video game với con trai mình, tôi còn không dễ để con mình thắng.”
Hiếu thắng như thế nhưng khi Inter Miami thua Seattle Sounders 0-3 trong trận chung kết, Messi vẫn nán lại nhận huy chương bạc và chứng kiến Seattle Sounders nâng cúp vô địch.
“Messi còn chúc mừng các cầu thủ và ban huấn luyện Seattle trước khi đứng lại dự lễ trao giải. Điều đó cho thấy Messi mới là cầu thủ lớn, biết chấp nhận thất bại và không bỏ rơi đồng đội,” người hâm mộ Messi đã ca ngợi thần tượng mình như thế. (Yến Nhi) [kn]
MOUNTAIN HOME, Idaho (NV) – Hai chiếc chiến đấu cơ đụng nhau trên trời khi đang bay trình diễn trong cuộc triển lãm hàng không tại Căn Cứ Không Quân Mountain Home (MHAFB) ở Idaho hôm Chủ Nhật, 17 Tháng Năm, theo CBS News.
Trên Facebook, MHAFB loan báo phong tỏa hiện trường sau khi xảy ra sự việc mà họ không nói rõ là gì trong Cuộc Triển Lãm Hàng Không Gunfighter Skies. Cảnh sát và nhân viên tình trạng khẩn cấp tới hiện trường và giới chức đang điều tra.
Chiến đấu cơ E/A-18G Growler. (Hình minh họa: U.S. Navy via Getty Images)
Video trên mạng xã hội cho thấy hai chiếc phi cơ đụng nhau trên trời trước khi bốn chiếc dù bung ra trong lúc cả hai chiếc phi cơ lao xuống đất.
Cả bốn người trên hai chiếc EA18-G Growler của Hải Quân Mỹ đều nhảy dù an toàn, bà Amelia Umayam, phát ngôn viên Lực Lượng Không Quân Hải Quân, Hạm Đội Thái Bình Dương Mỹ, thông báo với CBS News.
Hai chiếc chiến đấu cơ này được giao cho Phi Đội Tấn Công Điện Tử Số 129 ở Whidbey Island, tiểu bang Washington, bà Umayam cho hay. Mỗi chiếc trị giá khoảng $67 triệu, theo Hải Quân Mỹ.
Vụ tai nạn xảy ra khoảng 12 giờ 10 phút trưa, giờ địa phương, trong lúc hai chiếc phi cơ này đang bay trình diễn, bà Umayam cho biết, theo ABC News.
Tới chiều Chủ Nhật, vẫn chưa có thêm thông tin nào.
Cuộc triển lãm hàng không này diễn ra hai ngày 16 và 17 Tháng Năm, nhằm tôn vinh lịch sử hàng không, tìm hiểu năng lực quân sự hiện đại, bay trình diễn và nhảy dù, theo ban tổ chức. Theo lịch, Thunderbirds, phi đội bay trình diễn của Không Quân Mỹ, là phi đội chính trong cả hai ngày.
Sau khi sự việc xảy ra, MHAFB loan báo phong hiện trường và hủy bỏ cuộc triển lãm này tới hết ngày Chủ Nhật. (Th.Long) [kn]
Sau khi sửng sốt, thậm chí phẫn nộ khi cùng nhau xem video clip, ghi lại cảnh một cụ ông ốm yếu tới mức đi, đứng không vững, bị con gái đưa đến chùa Đồng, tọa lạc tại thôn Hàm Hy, xã Lạc Phượng, thành phố Hải Phòng rồi bỏ đi, dân chúng Việt Nam đang tranh luận, cô con gái ấy đáng thương hay đáng trách (?).
Lá thư của ông cụ bị con bỏ rơi trước cổng chùa nhờ nhà chùa chăm sóc. (Hình: Facebook)
Do vị trụ trì chùa Đồng trình báo, công an nhập cuộc. Kết quả điều tra cho thấy, cô con gái bỏ cha trước cổng chùa đang trong tuyệt lộ: Hai vợ chồng cô không có nhà, phải thuê chỗ trọ ở Hà Nội. Họ vừa phải nuôi đứa con chưa tròn một tuổi, vừa phải xoay sở để duy trì sự sống cho cô con gái (chạy thận nhân tạo).
Sở dĩ cụ ông được đưa đến chùa Đồng vì nơi đó đang cho một số người già tá túc. Đó là lựa chọn của cả cha lẫn con khi gia cảnh không cho phép gồng gánh thêm người cha đã già lại nhiều bệnh tật… Tuy nhiên, do áp lực dư luận, cô con gái đã quay lại chùa đón cha về nhà. Với gia đình ấy, bi kịch vẫn còn nguyên!
***
Giống như Trung Quốc, Nhật, Hàn, dưới ảnh hưởng của Nho Giáo, Phật Giáo, người Việt xem hiếu kính cha mẹ là nền tảng của “đạo làm người.” Hiếu kính cha mẹ không chấm dứt khi họ qua đời mà còn phải duy trì thông qua thờ cúng. Đặc điểm của những xã hội thuần nông khiến gia đình trở thành điểm tựa duy nhất về an sinh của người già khi họ “sức cùng, lực kiệt.”
Đến giờ, rất nhiều người Việt vẫn nghĩ “trẻ cậy cha, già cậy con,” đa số không trông mong cũng chẳng yêu cầu xã hội phải có trách nhiệm đối với người già. Tuy vẫn tán thành con cái phải tận tâm, tận lực chăm sóc cha mẹ nhưng thiên hạ đã khác.
Chăm sóc người già không còn là trách nhiệm gia đình mà là trách nhiệm xã hội và hệ thống công quyền phải suy tính, điều chỉnh chính sách sao cho tốt nhất, hiệu quả nhất. Lý do, trước khi “sức cùng, lực kiệt,” người già đã lao động cả đời, họ góp sức, góp tiền (nộp thuế) để duy trì sự tồn tại và phát triển quốc gia. Chăm sóc người già không phải là nhân đạo, đó là hoàn trả khoản mà quốc gia đã vay khi họ còn trẻ. Chưa kể người già dễ tổn thương nên chính quyền phải có nghĩa vụ bảo vệ thành phần yếu thế.
Tại Đông Á, Nhật là quốc gia dẫn đầu trong việc chăm sóc, phụng dưỡng người già chứ không để việc chăm sóc cha mẹ trở thành một loại áp lực đè nặng trên con cái. Chính quyền Nhật thiết lập hệ thống bảo hiểm được gọi là chăm sóc dài hạn (Long-Term Care Insurance) dành cho người từ 40 tuổi trở lên: Sau khi đánh giá mức độ cần hỗ trợ của người lớn tuổi, chính phủ sẽ trả từ 70% đến 90% chi phí cho các dịch vụ như tắm rửa, dọn dẹp tư gia của người già, hoặc đưa người già đến các trung tâm chăm sóc ban ngày (daycare). Người Nhật xem việc sử dụng các dịch vụ hỗ trợ người già, kể cả viện dưỡng lão là quyền lợi có tính tất nhiên mà chính phủ phải thỏa mãn thông qua hệ thống bảo hiểm.
Ở Nam Hàn, chính phủ trợ cấp hàng tháng cho 70% người già có thu nhập thấp để bảo đảm họ đủ sống, không phải phụ thuộc vào tiền do con cái chu cấp. Nam Hàn thành lập rất nhiều trung tâm phúc lợi cho người già để người già có thể sinh hoạt, ăn uống, khám bệnh, chữa bệnh ngay tại các khu dân cư mà họ đã gắn bó cả đời.
Giống như Nam Hàn, Trung Quốc đẩy mạnh việc thực thi chính sách “dưỡng lão tại gia” theo công thức “90-7-3.” Theo đó, khoảng 90% người già tiếp tục sống tại tư gia, 7% nhận hỗ trợ từ cộng đồng và 3% sống trong viện dưỡng lão. Trung Quốc đang đầu tư “giường bệnh thông minh” tại gia kết nối trực tiếp với trung tâm y tế phường/xã, cứu trợ tận cửa.
***
Trong vài năm gần đây, chính quyền Việt Nam bắt đầu gióng chuông, báo động về “già hóa dân số.” Việt Nam đang khiến thế giới kinh ngạc về tốc độ “già hóa dân số.” Trong khi quá trình chuyển từ “già hóa dân số” sang “dân số già” ở một số quốc gia như Pháp diễn ra trong hơn một thế kỷ thì Việt Nam được dự đoán chỉ chừng 25 năm (từ 2011 đến 2036).
Dựa trên các dữ liệu thực tế, người ta dự báo đến năm 2038, cứ năm người Việt Nam thì sẽ có một người trên 60 tuổi, đến năm 2050, tỷ lệ này sẽ là 1/4 (trong bốn người Việt Nam sẽ có một người trên 60 tuổi). Trong khi một số quốc gia Đông Á như Nhật hay Hàn đã trở thành giàu có trước khi đối diện với vận nạn dân số già thì Việt Nam ở phía ngược lại – chưa giàu đã già!
Hậu quả khi lực lượng lao động suy giảm nhưng quá nhiều người già sẽ thế nào? Nếu chỉ có con cái chăm sóc cha mẹ và với bối cảnh kinh tế-xã hội – chính sách như hiện tại, làm sao hai vợ chồng có thể vừa nuôi con, vừa báo hiếu cho bốn người già (cha mẹ chồng, cha mẹ vợ)? Tương lai của thế hệ hiện nay là trung niên sẽ ra sao?
Việt Nam có thể thiết lập chính sách và hệ thống chăm sóc người già như thiên hạ không? Câu trả lời là có. Nếu chưa có là vì tâm và tầm chứ không phải thiếu nội lực. Cứ thử dùng Google tra cứu ắt sẽ thấy, chi phí thực hiện một viện dưỡng lão có quy mô trung bình tại Việt Nam dao động trong khoảng 25 tỷ đến 50 tỷ nhưng chính quyền không đầu tư mà vét công khố, rót tiền cho Bộ Công An xây dựng những công trình như Nhà Hát Hồ Gươm (dù không công bố tổng vốn đầu tư nhưng với quy mô như đã biết, chi phí chắc chắn lên tới hàng ngàn tỷ. Hàng ngàn tỷ đó sẽ xây được bao nhiêu viện dưỡng lão, chăm sóc được bao nhiêu người già để tránh những thảm cảnh như đem cha bỏ trước cổng chùa?
Những ngàn tỷ rót vào các dự án, công trình như nhà hát Hồ Gươm sẽ giúp bao nhiêu gia đình trẻ an cư, yên tâm trong chuyện sinh con, đẻ cái, kềm lại tiến trình già hóa dân số? Đem cha bỏ trước cổng chùa không phải là bi kịch của một gia đình. Đó là viễn cảnh của một xã hội mà khi thiết lập, thực thi chính sách, chính quyền không đặt con người vào vị trí trung tâm. [kn]
WASHINGTON, DC (NV) – Tổng Thống Donald Trump một lần nữa bị trễ thời hạn công khai hàng chục triệu đô la giao dịch cổ phiếu theo luật định, vốn đã qua hạn nộp vài tháng.
Một giới chức Tòa Bạch Ốc, với điều kiện ẩn danh, cho tờ The Washington Post biết hôm 17 Tháng Năm biết, Tổng Thống Trump và Phó Tổng Thống Vance đều đã gửi yêu cầu và được chấp thuận gia hạn thêm 45 ngày “để tổng hợp các thông tin tài chính cần thiết và hoàn thiện bản báo cáo.”
Eric Trump (trái), con trai của Tổng Thống Trump, phó chủ tịch điều hành của Trump Organization tham dự lễ ký kết với Qatar Diar và Dar Global tại Doha vào ngày 30 Tháng Tư, năm 2025. (Hình: Karim Jaafar/AFP via Getty Images)
Các hồ sơ công bố được nộp lên Văn Phòng Đạo Đức Chính Phủ Hoa Kỳ vào tuần trước mà Washington Post thu thập được cho thấy ông Trump đã bán số cổ phiếu trị giá từ $5 triệu đến $25 triệu của công ty Microsoft và Amazon trong Tháng Hai, và sau đó mua vào số cổ phiếu trị giá hàng triệu đô la của chính các công ty này trong Tháng Ba. Đó là thời điểm trước khi Ngũ Giác Đài công bố hợp đồng dùng công nghệ của hai hãng này trong các mạng máy tính quân sự mật.
Trung bình, tổng thống thực hiện khoảng 60 giao dịch mỗi ngày, với tổng khối lượng giao dịch ước tính từ $220 triệu đến gần $750 triệu. Các giao dịch mua bao gồm chứng khoán của các công ty như Microsoft, Meta Platforms, Oracle, Broadcom, Bank of America và Goldman Sachs, cũng như trái phiếu đô thị.
Tuy nhiên, không có hồ sơ nào trong số này cho biết cụ thể ông Trump đã mua loại chứng khoán nào.
Tờ Washington Post gọi đây là một “hành vi tái diễn” mà các tổ chức giám sát cho rằng đó là “sự coi thường đáng lo ngại đối với các chuẩn mực minh bạch tài chính mà các tổng thống tiền nhiệm phần lớn đã tuân thủ.”
Luật liên bang buộc tổng thống và giới chức cấp cao nhánh hành pháp phải công khai các giao dịch cổ phiếu có giá trị vượt quá $1,000 trong vòng 45 ngày. Theo các hồ sơ ghi nhận, ông Trump đã ít nhất ba lần bị phạt vì nộp hồ sơ chậm trễ.
Sau vụ bê bối Watergate vào thập niên 1970, các đời tổng thống và phó tổng thống, bắt đầu từ thời Tổng Thống Jimmy Carter trở đi, đều đã thực hiện các biện pháp xoa dịu lo ngại về vấn đề đạo đức trong thời gian đương nhiệm. Trong đó bao gồm việc bán toàn bộ danh mục cổ phiếu và đầu tư tài sản vào trái phiếu kho bạc cùng các quỹ tương hỗ ngay trước lễ nhậm chức.
Theo Washington Post, ông Trump từng cho biết mình đã bán hết cổ phiếu trước khi bắt đầu nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên vào năm 2017. Tuy nhiên, ông lại quyết định không thực hiện việc này khi bước vào nhiệm kỳ thứ hai vào năm ngoái. Bên cạnh đó, ông Trump vẫn tiếp tục nắm giữ cổ phần trong đế chế kinh doanh của gia đình, vốn đã mở rộng đáng kể trong những năm ông không còn giữ chức vụ công, bao gồm cả các khoản đầu tư vào lĩnh vực mạng xã hội và tiền điện tử.
Điều khiến các chuyên gia đạo đức đặc biệt lo ngại là thời điểm thực hiện các giao dịch này. Trump mua cổ phiếu Nvidia vào ngày 10 Tháng Hai, chỉ vài ngày trước khi công ty thông báo quan hệ đối tác quan trọng với Meta để cung cấp chip xử lý cho các trung tâm dữ liệu mới. Thỏa thuận đẩy cổ phiếu Nvidia tăng khoảng 2.5%, theo The Washington Post.
Tương tự, các hồ sơ cho thấy tổng thống đã mua hàng triệu đô la cổ phiếu Oracle đầu năm 2026, đúng thời điểm chính quyền của ông đang giúp công ty này đảm bảo thỏa thuận tiếp tục vận hành TikTok tại Mỹ.
Chưa có cáo buộc chính thức nào về giao dịch nội gián, và các hồ sơ không xác định rõ liệu ông Trump có trực tiếp chỉ đạo các giao dịch hay không. Tòa Bạch Ốc đã chuyển toàn bộ yêu cầu bình luận sang Trump Organization.
Phát ngôn viên Kimberly Benza của Trump Organization chia sẻ với Reuters rằng các khoản đầu tư của tổng thống “được duy trì hoàn toàn thông qua các tài khoản ủy thác toàn quyền, do các tổ chức tài chính bên thứ ba quản lý một cách độc lập, nắm giữ thẩm quyền duy nhất và tuyệt đối đối với mọi quyết định đầu tư.”
“Cả Tổng Thống Trump, gia đình ông, lẫn Trump Organization đều không đóng bất kỳ vai trò nào trong việc lựa chọn, chỉ đạo hay phê duyệt các khoản đầu tư cụ thể. Họ không nhận được thông báo trước về các hoạt động giao dịch, cũng như không đưa ra bất kỳ ý kiến đóng góp nào liên quan đến các quyết định đầu tư hay việc quản lý danh mục đầu tư dưới bất kỳ hình thức nào.”
Tuy nhiên, giới phê bình vẫn không bị thuyết phục. Ông Donald K. Sherman, chủ tịch tổ chức Citizens for Responsibility and Ethics in Washington (CREW) – một tổ chức giám sát chính phủ phi đảng phái – trả lời Scripps News: “Các giao dịch tài chính của Donald Trump, dù đáng kinh ngạc, nhưng không hề bất ngờ. Thay vì tránh xa các giao dịch liên quan đến các ngành có công việc trước chính quyền của ông và xoa dịu những lo ngại về xung đột lợi ích, như các tổng thống tiền nhiệm vẫn làm, Trump đã ưu tiên phục vụ bản thân trước lợi ích công cộng.”
Năm 2024 khi tái đắc cử, Tổng Thống Trump báo cáo thu nhập hơn $600 triệu và tổng tài sản $1.6 tỷ. Điều tra của Bloomberg cho thấy kể từ khi trở lại nắm quyền, khối tài sản ròng của ông tiếp tục tăng thông qua các dự án xây dựng ở nước ngoài và mảng kinh doanh tiền điện tử đang bùng nổ của Trump Organization, phần lớn dựa vào các chính phủ nước ngoài và công ty tư nhân muốn lấy lòng chính quyền của ông. (K.L) [kn]
NEW YORK, New York (NV) – Cảnh hỗn loạn diễn ra tại tiệm đồng hồ Swatch từ New York tới London trong lúc rất đông người xếp hàng chờ mua kiểu đồng hồ mới, khiến nhiều tiệm phải đóng cửa, theo NBC News hôm Thứ Bảy, 16 Tháng Năm.
Bộ Sưu Tập Royal Pop, sản phẩm hợp tác giữa Audemars Piguet với Swatch, ra mắt hôm Thứ Bảy, giá từ $400 tới $420 một cái. Nhưng vì khách hàng quá đông và hỗn loạn, một loạt tiệm phải đóng cửa vào phút chót để bảo đảm an toàn.
Khách hàng tụ tập bên ngoài tiệm đồng hồ Swatch ở Times Square, thành phố New York, hôm 16 Tháng Năm. (Hình: Raphaelle Peltier/AFP via Getty Images)
“Để bảo đảm an toàn cho cả khách hàng lẫn nhân viên tiệm Swatch, chúng tôi mong quý vị đừng ùa vào tiệm cùng lúc quá đông để mua sản phẩm này,” hãng đồng hồ Thụy Sĩ nổi tiếng loan báo trên mạng xã hội hôm Thứ Bảy.
“Bộ Sưu Tập Royal Pop sẽ còn bán nhiều tháng. Ở một số quốc gia, hơn 50 người xếp hàng chờ là không thể chấp nhận, nên có thể tiệm sẽ tạm ngưng bán.”
Công ty Swatch ở Mỹ cho hay kiểu đồng hồ này đáp ứng “nhu cầu cao bất thường,” đồng thời cho biết ít nhất 19 tiệm ở Mỹ phải đóng cửa hôm Thứ Bảy “theo lời nhân viên an ninh và chính quyền địa phương để bảo đảm an toàn cho mọi người.”
Tiệm Swatch ở Mỹ phải đóng cửa bao gồm trong khu SoHo ở thành phố New York, Houston Galleria ở Texas, thương xá Lenox Square ở Atlanta, Georgia, và thương xá King of Prussia ở Pennsylvania.
Swatch nhấn mạnh bộ sưu tập này không phải sản phẩm được sản xuất có số lượng hạn chế.
Video lan truyền trên mạng xã hội cho thấy quy mô những vụ hỗn loạn này. Trong video quay tại Westfield London, Anh, hơn 50 người tụ tập phía trước tiệm Swatch khi loa phóng thanh loan báo: “Rất tiếc, tiệm Swatch này sẽ tiếp tục đóng cửa cả ngày.”
Ở Atlanta, video khác cho thấy cảnh sát chặn cổng vào thương xá Lenox Square trong khi rất đông người xếp hàng chờ bên ngoài.
“Không còn đồng hồ nào,” một cảnh sát viên nói. “Họ sẽ sản xuất thêm. Đây không phải sản phẩm có số lượng hạn chế.”
Tại thương xá Oakbrook Center gần Chicago, Illinois, video cho thấy cảnh sát vừa chặn cổng vào vừa tách đám đông đang xếp hàng chờ để hộ tống nhân viên tiệm Swatch đi ra.
Theo người đăng video này, tiệm đó chưa nhận được Bộ Sưu Tập Royal Pop nào. Bảng thông báo viết tay dán phía trước xác nhận tiệm đó đóng cửa tới hết ngày. (Th.Long) [kn]
KINSHASA, DR Congo (NV) – Tổ Chức Y Tế Thế Giới (WHO) hôm Chủ Nhật, 17 Tháng Năm, công bố dịch Ebola ở Cộng Hòa Dân Chủ Congo (DR Congo) là tình trạng khẩn cấp y tế công cộng quốc tế đáng lo ngại, theo BBC.
Dịch Ebola này xuất hiện ở tỉnh Ituri, miền Đông DR Congo. Tính tới Chủ Nhật, có khoảng 246 người bị nghi nhiễm bệnh và 80 người chết có lẽ do bệnh này.
Tài xế “xe ôm” tụ tập đón khách tại chợ Birere ở Goma, DR Congo, hôm Chủ Nhật, 17 Tháng Năm. (Hình: Jospin Mwisha/AFP via Getty Images)
WHO lưu ý đợt bùng phát này chưa tới mức bị coi là tình trạng khẩn cấp đại dịch, nhưng cảnh báo có thể đây là “đợt bùng phát lớn hơn nhiều” so với những gì đang được phát giác và báo cáo” và có thể lây lan khắp địa phương cũng như cả khu vực xung quanh.
Cũng hôm Chủ Nhật, Trung Tâm Phòng Ngừa Dịch Bệnh Mỹ (CDC) khẳng định rủi ro Ebola gây ra cho người dân Mỹ hiện vẫn thấp, theo Politico.
“Ai tới vùng đó nên tránh tiếp xúc với người bệnh, thông báo triệu chứng ngay lập tức và làm theo hướng dẫn về y tế khi đi lại của chúng tôi,” ông Satish Pillai, người phụ trách ứng phó với Ebola của CDC, cho biết trong buổi họp báo hôm Chủ Nhật.
Dịch Ebola ở Ituri do virus Bundibugyo gây ra, trong khi hiện tại, không có thuốc hay vaccine nào được chuẩn thuận cho virus này, WHO cho hay.
Triệu chứng ban đầu của Ebola là sốt, đau cơ, mệt mỏi, nhức đầu, đau họng, và sau đó là ói, tiêu chảy, phát ban, chảy máu.
Tính tới Chủ Nhật, có tám ca được phòng thí nghiệm xác nhận nhiễm Ebola, và nhiều ca bị nghi nhiễm và nhiều ca thiệt mạng bị nghi do bệnh này ở ba vùng, gồm thủ phủ Bunia của Ituri, và hai thị trấn khai thác vàng Mongwalu và Rwampara, WHO cho biết.
Một ca Ebola được xác nhận thủ đô Kinshasa. Giới chức tin rằng bệnh nhân này đi Ituri về.
Ebola đã lây lan ra khỏi DR Congo. Hai ca nhiễm được xác nhận ở quốc gia láng giềng Uganda, theo WHO. Giới chức Uganda loan báo một ông 59 tuổi qua đời hôm Thứ Năm sau khi thử Ebola dương tính. Chính phủ Uganda xác nhận ông này là công dân DR Congo và thi thể đã được đưa về nước.
Phòng thí nghiệm cũng xác nhận một ca Ebola ở Goma, thành phố lớn phía Đông DR Congo hiện do phiến quân M23 kiểm soát, thông tấn xã AFP đưa tin hôm Chủ Nhật.
Trung Tâm Phòng Ngừa Dịch Bệnh (CDC) Châu Phi cho hay họ lo ngại dịch này có thể lây lan mạnh do môi trường thành thị của Rwampara và Bunia, cũng như do hoạt động khai thác vàng ở Mongwalu.
Ebola được phát giác lần đầu tiên năm 1976 ở nơi mà nay là DR Congo, và bị nghi lây từ dơi qua người. Đây là đợt bùng phát Ebola thứ 17 ở nước này từ đó tới nay.
Hiện chưa có thuốc chữa Ebola và tỉ lệ thiệt mạng trung bình vì bệnh này khoảng 50%, theo WHO.
Đợt bùng phát Ebola nặng nhất ở DR Congo diễn ra từ năm 2018 tới 2020, làm thiệt mạng gần 2,300 người. Năm ngoái, 45 người chết trong đợt bùng phát Ebola ở vùng hẻo lánh của nước này.
Trong 50 năm qua, khoảng 15,000 người ở Châu Phi thiệt mạng vì Ebola. (Th.Long) [kn]
OAKLAND, California (NV) – Một tài xế vị thành niên đang lái rất nhanh thì tông chết ba người đi bộ ở Oakland, California, đêm Thứ Bảy, 16 Tháng Năm, và làm bị thương một số người khác, giới chức cứu hỏa loan báo, theo ABC News.
Tài xế này tông cả xe hơi lẫn người đi bộ gần ngã tư đường International Boulevard với 85th Avenue, Sở Cứu Hỏa Oakland (OFD) cho hay trên mạng xã hội X sáng sớm Chủ Nhật.
Xe cảnh sát ở hiện trường. (Hình minh họa: Storyblocks)
Trong số người bị thương, ba người được chở đi bệnh viện địa phương, trong đó có hai người nguy kịch, OFD cho biết. Tài xế này và một người bị thương khác đang chờ chở đi bệnh viện gần hiện trường, OFD thêm.
Sau đó trong ngày Chủ Nhật, OFD cập nhật thông tin, cho hay ba người đi bộ chết tại hiện trường và ba người khác được chở đi bệnh viện địa phương, có người ổn định, có người nguy kịch. Giới chức chưa công bố danh tánh nạn nhân.
“Tài xế này cũng được chở đi bệnh viện địa phương để kiểm tra thêm,” Sở Cảnh Sát Oakland (OPD) cho hay.
Theo điều tra ban đầu, “dường như tài xế này đang lái rất nhanh trên 85th Avenue hướng Bắc thì quẹo hướng Tây qua International Boulevard, tông một chiếc xe đang đậu và một số người đi bộ ở đó,” OPC cho biết.
“Tài xế này, vị thành niên, bị bắt giữ liên quan tới sự việc,” OPD xác nhận.
Cảnh sát chưa biết tài xế này có say rượu hay ma túy không, theo OPD. (Th.Long) [kn]
ĐÀI BẮC, Đài Loan (NV) – Ông Lại Thanh Đức, tổng thống Đài Loan, tuyên bố đảo quốc này sẽ không để mình bị coi là vật hy sinh hoặc đổi chác và sẽ không từ bỏ đời sống tự do bất chấp áp lực, theo Reuters.
Trên Facebook hôm Chủ Nhật, 17 Tháng Năm, ông Lại nhấn mạnh việc Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan là lời cam kết an ninh dựa trên luật pháp.
Tổng Thống Lại Thanh Đức đọc diễn văn nhân dịp Lễ Quốc Khánh Đài Loan tại dinh tổng thống ở Đài Bắc hôm 10 Tháng Mười, 2025. (Hình minh họa: I Hwa Cheng/AFP via Getty Images)
Đây là lần đầu tiên ông Lại phản ứng trực tiếp với cuộc họp thượng đỉnh hôm Thứ Năm ở Bắc Kinh giữa ông Donald Trump, tổng thống Mỹ, với ông Tập Cận Bình, chủ tịch Trung Quốc, cuộc họp vốn khiến Đài Loan lo ngại về sự ủng hộ của Mỹ dành cho đảo quốc này.
Ông Lại cho biết người dân Đài Loan “rất lo ngại” về vấn đề đảo quốc này trong cuộc họp thượng đỉnh Mỹ-Trung, nhưng ông cũng cảm ơn chính phủ Mỹ vì tiếp tục chú ý tới nền hòa bình và ổn định ở eo biển Đài Loan cũng như vì ủng hộ đảo quốc này.
Đài Loan sẽ không khiêu khích hay làm căng thẳng xung đột, ông thêm.
“Nhưng chúng tôi sẽ không từ bỏ phẩm giá và chủ quyền quốc gia, hay đời sống dân chủ và tự do,” ông Lại nhấn mạnh, lưu ý Trung Quốc là nguồn gây mất ổn định trong vùng.
Từ trước tới nay, Đài Loan, Mỹ và quốc gia dân chủ khác khắp thế giới luôn luôn đồng thuận mạnh mẽ về việc bảo đảm hòa bình và ổn định ở eo biển Đài Loan, ông Lại cho hay.
“Đài Loan tuyệt đối sẽ không bị hy sinh hay mua bán,” ông viết.
Mối quan hệ hợp tác an ninh và mua bán vũ khí lâu nay giữa Đài Loan với Mỹ là dựa trên Đạo Luật Quan Hệ Đài Loan, ông Lại cho biết, ý nói đạo luật năm 1979 bắt buộc Mỹ bán vũ khí cho đảo quốc này.
Mặc dù Tháng Mười Hai năm ngoái, chính quyền Tổng Thống Trump chuẩn thuận bán $11 tỷ vũ khí cho Đài Loan, nhưng hợp đồng thứ nhì trị giá khoảng $14 tỷ vẫn đang chờ ông quyết định.
Trung Quốc chưa lên tiếng về lời tuyên bố của ông Lại. Bắc Kinh coi Đài Loan là tỉnh ly khai và từng tuyên bố sẽ chiếm đảo quốc này bằng vũ lực nếu cần. (Th.Long) [kn]
BATON ROUGE, Louisiana (NV) – Thượng Nghị Sĩ Bill Cassidy (Cộng Hòa-Louisiana) thất bại trong cuộc bầu cử sơ bộ của đảng Cộng Hòa hôm Thứ Bảy, 16 Tháng Năm, mất cơ hội làm thượng nghị sĩ nhiệm kỳ thứ ba, theo New York Times.
Ông Cassidy thất bại sau khi bị Tổng Thống Donald Trump nhắm tới để trả thù vụ ông bỏ phiếu kết tội ông Trump trong phiên luận tội ở Quốc Hội cách đây năm năm.
TNS Bill Cassidy (Cộng Hòa-Louisiana) và vợ, bà Laura Cassidy, đọc diễn văn chấp nhận thất cử tại Boudreaux’s Caterers ở Baton Rouge, Louisiana, hôm 16 Tháng Năm. (Hình: Michael DeMocker/Getty Images)
Kết quả bầu cử sơ bộ hôm Thứ Bảy chứng tỏ Tổng Thống Trump vẫn kiểm soát chặt chẽ đảng Cộng Hòa. Dân Biểu Julia Letlow (Cộng Hòa-Louisiana), ứng cử viên được ông Trump chọn, dẫn đầu rất xa, được 45% số phiếu bầu. Ông John Fleming, thủ quỹ tiểu bang và từng là giới chức chính quyền Tổng Thống Trump, về nhì với khoảng 28% số phiếu bầu, loại ông Cassidy ra khỏi cuộc đua.
Cả bà Letlow lẫn ông Fleming sẽ bước vào vòng hai vào ngày 27 Tháng Sáu, theo AP. Không ai giành được trên 50% số phiếu bầu, nhưng ông Cassidy, người từng bỏ phiếu truất phế Tổng Thống Trump năm 2021 vì tội kích động nổi loạn, thậm chí còn không kiếm đủ phiếu để có thể tiếp tục tranh cử, chỉ được khoảng 25%.
Sau khi kết quả bầu cử được công bố, Tổng Thống Trump lên mạng xã hội Truth Social ăn mừng. Ông viết rằng việc ông Cassidy “phản bội người đã giúp ông đắc cử giờ đây là một phần của truyền thuyết, và rất vui thấy sự nghiệp chính trị của ông ta chấm dứt!”
Lúc vận động tranh cử, ông Cassidy tránh công kích Tổng Thống Trump trực tiếp. Nhưng khi đọc diễn ra chấp nhận thất cử hôm Thứ Bảy, ông Cassidy rõ ràng chỉ trích ông Trump cũng như việc ông Trump liên tục cáo buộc vô căn cứ rằng cuộc bầu cử năm 2020 bị gian lận.
“Khi người ta tham gia vào nền dân chủ, đôi lúc kết quả không như họ muốn,” ông Cassidy phát biểu trước hàng chục người ủng hộ ông ở thủ phủ Baton Rouge. “Nhưng người ta không mếu máo. Người ta không rên rỉ. Người ta không nói họ bị cướp thắng lợi bầu cử.”
Không nêu tên ông Trump cụ thể, ông Cassidy kêu gọi giới lãnh đạo Mỹ đừng tập trung vào “một cá nhân” lúc nào cũng đòi trung thành tuyệt đối mà nên tập trung vào lợi ích của công chúng.
“Mà nếu người nào không hiểu điều đó và cố kiểm soát người khác bằng cách sử dụng thế mạnh quyền lực, người đó chỉ lo cho bản thân họ,” ông Cassidy nói. “Họ không lo cho chúng ta. Và người đó không đủ tư cách làm lãnh đạo.”
Khi đọc diễn văn tuyên bố thắng cử, bà Letlow cảm ơn Tổng Thống Trump, cho hay kết quả này phản ảnh sức mạnh của việc ông ủng hộ bà.
“Đêm nay, Louisiana gửi thông điệp rõ ràng,” bà nhấn mạnh, cho biết thêm: “Họ muốn có ứng cử viên nào đại diện họ ở Thượng Viện luôn luôn đặt Mỹ lên trên hết và không bao giờ quay lưng với cử tri Louisiana.” (Th.Long) [kn]
WASHINGTON, DC (NV) – Các thư ký nghị sự của thượng viện (parliamentarian) bác bỏ hạng mục cuối cùng trong dự luật điều chỉnh ngân sách của phe Cộng Hòa, gồm khoản kinh phí an ninh trị giá $1 tỉ dành cho Tòa Bạch Ốc và Cơ Quan Mật Vụ. Ngân sách này từng được “kèm” vào như một phần của kế hoạch xây dựng phòng khiêu vũ của Tổng Thống Donald Trump.
Fox News loan tin sáng Chủ Nhật, 17 Tháng Năm, dẫn quyết định của bà Elizabeth MacDonough, thư ký thượng viện, người được xem là trung lập kể từ khi đảm nhiệm vai trò này vào năm 2012, dưới thời chính quyền cựu Tổng Thống Barack Obama.
Tổng Thống Donald Trump giới thiệu mô hình xây dựng phòng khiêu vũ ở Tòa Bạch Ốc trị giá khoảng $1 tỉ từ tiền thuế của dân. (Hình: JIM WATSON/AFP via Getty Images)
Bà MacDonough từng giữ vai trò cố vấn cho cựu Phó Tổng Thống Al Gore trong vụ tranh chấp kết quả bầu cử năm 2000 giữa ông Bush và ông Gore. Vụ việc sau đó đã được giải quyết tại Tối Cao Pháp Viện.
Fox News cho biết, bà MacDonough đã phán quyết rằng điều khoản cấp ngân sách không thể được đưa vào nguyên văn của dự luật hiện tại, chiếu theo các quy định về điều chỉnh ngân sách. Cũng theo Fox News, đây là kết quả đã được cả hai phe trong Quốc Hội dự đoán từ lâu.
Ông Ryan Wrasse, phát ngôn viên của Lãnh Dạo Đa Số tại Thượng Viện John Thune (Cộng Hòa, North Dakota), cho biết trong một bài đăng trên nền tảng X rằng các thành viên Cộng Hòa sẽ tiếp tục nỗ lực sửa đổi dự luật nhằm đạt được sự chấp thuận của thư ký Thượng Viện.
“Soạn thảo lại. Tinh chỉnh. Trình lại,” ông Wrasse viết trên X. “Không có điều gì trong số này là bất thường trong quá trình thực hiện Quy Tắc Byrd.”
Vai trò của một “parliamentarian” được hiểu nôm na như “trọng tài” trong Quốc Hội. Họ là những người phi đảng phái, có nhiệm vụ diễn giải các quy định của Thượng Viện, bao gồm cả việc xác định liệu các điều khoản lập pháp có được phép hay không. Trách nhiệm của người đảm nhận vai trò này bao gồm việc cung cấp tư vấn về thủ tục sàn trong cuộc tranh luận, đưa ra quyết định về các điểm chưa thỏa đáng khi các câu hỏi thủ tục phát sinh, và cung cấp các ý kiến chính thức về các vấn đề Quốc Hội ảnh hưởng đến mọi thứ, từ cách dự luật được xem xét đến cách các sửa đổi có thể được đề nghị.
Quan trọng là thư ký thượng viện có vai trò trong quá trình hòa giải ngân sách, nơi họ xác định xem các điều khoản có tuân thủ Quy Tắc Byrd hay không – một chức năng kiểm soát quan trọng có thể quyết định hoặc phá hủy các chiến lược lập pháp.
Nhận định từ Fox News cho biết quyết định này giáng một đòn mạnh vào những nỗ lực thông qua khoản ngân sách $1 tỷ như một phần của gói ngân sách lớn hơn trị giá khoảng $72 tỉ, chủ yếu tập trung vào việc thực thi luật nhập cư. Đảng Dân Chủ đã bị buộc phải thông qua các khoản mục ngân sách đó trong thời gian đóng cửa chính phủ dài nhất trong lịch sử nước Mỹ.
Theo văn phòng của Thượng Nghị Sĩ Jeff Merkley, thành viên cấp cao của Ủy Ban Ngân Sách Thượng Viện, bà MacDonough đã phán quyết điều khoản tài trợ an ninh thuộc quy định của Thượng Viện, yêu cầu 60 phiếu để thông qua hầu hết các dự luật.
“Mặc dù chúng tôi dự đoán đảng Cộng Hòa sẽ thay đổi dự luật này để làm hài lòng ông Trump, nhưng đảng Dân Chủ sẵn sàng phản đối bất kỳ thay đổi nào đối với dự luật này,” ông Merkley nói, theo Fox News.
Phán quyết của bà MacDonough được đưa ra chỉ vài ngày sau khi một số thượng nghị sĩ thuộc Đảng Cộng Hòa bày tỏ nghi vấn về khoản yêu cầu ngân sách trị giá $1 tỉ của chính quyền Trump. Một số người cho rằng họ cần được cung cấp thêm nhiều chi tiết cụ thể hơn trước khi quyết định ủng hộ việc sử dụng tiền thuế của người dân để tài trợ cho một dự án mà ông Trump từng tuyên bố sẽ do tư nhân chi trả.
“Sẽ là một chuyện hoàn toàn khác nếu dự án này được xây dựng bằng nguồn vốn tư nhân,” Thượng Nghị Sĩ John Curtis (Cộng Hòa, Utah) chia sẻ với Fox News Digital trước một cuộc họp kín với Giám Đốc Sở Mật Vụ Sean Curran. “Nhưng nếu các vị yêu cầu tôi cấp $1 tỉ, thì tôi sẽ có những câu hỏi vô cùng hóc búa dành cho các vị.”
Điều cần biết, tuy “parliamentarian” được hiểu nôm na như “trọng tài” trong Quốc Hội và trong lịch sử, Quốc Hội liên bang Hoa Kỳ chưa bao giờ phủ quyết những quyết định của thư ký thượng viện. Tuy nhiên, dưới chính quyền của Tổng Thống Trump, “không có điều gì là không thể.” Như ông Trump từng trả lời bà Janet Mills, thống đốc tiểu bang Maine, rằng “chính chúng tôi là luật pháp liên bang” vào ngày 21 Tháng Hai, năm 2025. (K.L) [kn]
