ROCHESTER, Minnesota (NV) – Mô hình AI do bệnh viện Mayo Clinic tại Rochester phát triển chứng minh khả năng phát hiện những bất thường trên bản chụp CT của bệnh nhân lên đến ba năm, trước khi họ chính thức được chẩn đoán mắc bệnh, theo nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Gut, NBC News loan tin hôm Thứ Bảy, 2 Tháng Năm.
Đây là tin rất vui, bởi thực tế hiện nay có khoảng 80% bệnh nhân chỉ được phát hiện khi ung thư ở giai đoạn muộn.
Bệnh viện Mayo Clinic ở Rochester, Minnesota. (Hình minh hoạ: Google Map)
Khác với ung thư vú hay các cơ quan khác vốn có thể được tầm soát định kỳ hoặc phát hiện sớm qua việc sờ nắn, ung thư tuyến tụy từ lâu được xem là một “sát thủ thầm lặng.” Do tuyến tụy nằm sâu trong ổ bụng, cả bác sĩ và bệnh nhân gần như không thể cảm giác hay thấy được khối u khi bệnh chưa tiến triển đến giai đoạn nguy hiểm. Tuy nhiên, một bước tiến đột phá từ trí tuệ nhân tạo (AI) đang hứa hẹn thay đổi hoàn toàn cục diện cuộc chiến này.
Với tỷ lệ sống sót sau năm năm chỉ vỏn vẹn 13%. Việc chẩn đoán sớm thường bị cản trở vì các triệu chứng như đau dạ dày hay sụt cân chỉ xuất hiện khi tế bào ung thư đã di căn.
Bác Sĩ Ajit Goenka, chuyên gia phân tích ảnh chụp CT tại Mayo Clinic và là tác giả nghiên cứu, cho biết tín hiệu của căn bệnh đã tồn tại từ lâu trước khi mắt người có thể nhận diện. “Dựa trên đặc điểm sinh học của căn bệnh, chúng tôi biết rằng đây không phải là sự xuất hiện đột ngột trong ba tháng. Chúng tôi biết tín hiệu có ở đó. Chúng tôi chỉ cần tìm ra cách để có thể phát hiện,” Bác Sĩ Ajit Goenka nhận định.
Trong các thử nghiệm, mô hình AI chứng minh khả năng nhận diện dấu hiệu ung thư sớm tốt hơn gấp ba lần so với các bác sĩ chẩn đoán hình ảnh giàu kinh nghiệm. AI có thể nhìn thấu những thay đổi mờ nhạt trong mô tuyến tụy, nơi các tế bào bất thường bắt đầu che giấu và bảo vệ ung thư khỏi hệ thống miễn dịch của cơ thể.
Bác Sĩ Daniel Jeong, bác sĩ chẩn đoán hình ảnh tại trung tâm ung thư Moffitt Cancer Center, người không tham gia nghiên cứu, giải thích rằng thông thường các bác sĩ cần một khối u có kích thước đủ lớn để đo lường được trên bản quét. Tuy nhiên, AI không bị giới hạn bởi kích thước vật lý mà tập trung vào các biến đổi cấu trúc siêu vi.
Sự phát triển này nhận được sự kỳ vọng lớn từ giới y khoa. Bác Sĩ Pam Hodul, bác sĩ ung thư ngoại khoa tại Moffitt Cancer Center, khẳng định: “Đây thực sự có thể là một yếu tố thay đổi ‘cuộc chơi’ cho chúng ta trong việc phát hiện sớm.” Việc chẩn đoán sớm sẽ giúp tăng đáng kể số lượng bệnh nhân đủ điều kiện để thực hiện phẫu thuật, hóa trị hoặc xạ trị trước khi ung thư xâm lấn các mạch máu quan trọng.
Mô hình này được kỳ vọng sẽ sớm hỗ trợ nhóm đối tượng có nguy cơ cao, chẳng hạn như người có tiền sử gia đình mắc bệnh hoặc bệnh nhân tiểu đường. Bên cạnh AI, các tiến bộ khác như vaccine mRNA và các loại thuốc thực nghiệm cũng đang mang lại thêm nhiều lựa chọn điều trị. (MPL) [dt]
Ngày 27 Tháng Ba, Tổng Thống Trump nói, Cuba “sắp tới lượt.” Ngày 13 Tháng Tư, ông dọa “chúng tôi có thể ghé qua Cuba sau khi xử xong vụ này (ám chỉ cuộc chiến với Iran).” Ngày 1 Tháng Năm, ông Trump nhắc lại, Mỹ sẽ “tiếp quản” Cuba “gần như ngay lập tức.” Cùng ngày, tổng thống ký sắc lệnh hành pháp mở rộng các lệnh trừng phạt nhằm vào Havana.
Đại Tá Raul Guillermo Rodriguez Castro có vai trò đáng kể trong hậu trường chính trị Cuba, và là nhân vật đáng tin cậy nhất của ông Raul Castro – người kế nhiệm anh trai Fidel Castro. (Hình minh họa: Yamil Lage/AFP via Getty Images)
“Tình hình Cuba thế nào?”
Được Tổng Thống Trump ký ngày 1 Tháng Năm, sắc lệnh mới nhất nhắm vào các cá nhân và thực thể có liên hệ với bộ máy an ninh, lĩnh vực năng lượng, dịch vụ tài chính, công nghiệp khai khoáng và nhiều bộ phận khác trong nền kinh tế Cuba. Theo đó, tài sản và các lợi ích tài chính liên quan những cá nhân bị trừng phạt có thể bị phong tỏa, và công dân Mỹ bị cấm thực hiện giao dịch với các cá nhân hay thực thể đó.
Sắc lệnh cũng áp dụng các biện pháp thứ cấp nhằm trừng phạt công ty và tổ chức tài chính ngoại quốc có hoạt động kinh doanh với các thực thể Cuba đang chịu lệnh trừng phạt. Ngoài ra, còn là việc hạn chế đi lại, tạm ngưng quyền nhập cảnh vào Mỹ đối với một số cá nhân cụ thể có liên hệ với chính phủ Cuba…
Nhìn chung, chính quyền Trump tiếp tục đẩy mạnh áp lực nhằm hạ gục Havana. Tháng Giêng, ngay sau vụ bắt cóc Tổng Thống Nicolas Maduro (Venezuela), Mỹ siết lượng dầu nhập cảng vào Cuba trong bối cảnh người dân nước này khốn đốn bởi tình trạng cúp điện. Song song các biện pháp cứng rắn, chính quyền Trump cũng thực hiện đàm phán.
Ngày 17 Tháng Tư, một phái bộ ngoại giao Mỹ đến Havana để gặp giới chức cấp cao, trong đó có cháu trai của nhà lãnh đạo Raul Castro, thúc ép họ mở rộng các quyền tự do về dân chủ và kinh tế, đồng thời cảnh báo nếu họ ngoan cố khước từ thì “những rủi ro không thể lường trước” là không thể tránh khỏi. Cuộc gặp trên là một đột phá ngoại giao kể từ chuyến công du của cựu Tổng Thống Barack Obama đến Havana năm 2016.
Kể từ khi ông Fidel Castro lên nắm quyền năm 1959, không tổng thống Mỹ nào không quan tâm chính sách dành cho Cuba. Vấn đề là người dân Cuba có thật sự muốn thay đổi và muốn Mỹ can thiệp? Với thành phần đối lập, tất nhiên họ mong Mỹ gây áp lực mạnh để đất nước rũ bỏ chiếc áo cộng sản độc tài. Ông Boris Gonzalez Arenas – nhà báo kiêm nhà hoạt động nhân quyền nổi tiếng tại Havana – chia sẻ với tờ Vox rằng, sự ủng hộ dành cho ông Trump xuất phát từ thực tế:
“Người dân tin rằng áp lực từ tổng thống Mỹ có thể tạo ra sự thay đổi trong chính quyền Cuba; họ hiểu rằng chính quyền hiện tại là nguyên nhân gây ra tình cảnh khốn khó mà họ gánh chịu, từ nạn thiếu lương thực cho đến tình trạng khan hiếm thuốc men. Họ không có cơ hội tham gia các cuộc bầu cử”…; và do vậy, theo ông Boris Gonzalez Arenas, các cuộc đàm phán chỉ mang lại thay đổi trong chính quyền Cuba nếu đi kèm đe dọa quân sự, vì nếu giới lãnh đạo Cuba vẫn ăn ngon ngủ yên, không mảy may lo lắng cho sinh mạng và tài sản thì chẳng việc gì họ nhượng bộ Mỹ.
“Con Cua” Rodriguez Castro
Trong thực tế, chính quyền Trump lại bắt cầu nối với những kẻ “vẫn ăn ngon ngủ yên không mảy may lo lắng cho sinh mạng và tài sản” ở Cuba. Trước khi đến Havana trung tuần Tháng Tư, ngày 26 Tháng Hai, đại diện Bộ Ngoại Giao Mỹ đã gặp ông Rodriguez Castro bên lề hội nghị thượng đỉnh các nhà lãnh đạo vùng Caribe. Ông Rodriguez, 41 tuổi, là cháu ngoại của ông Raul Castro (em ông Fidel Castro). Mang lon đại tá, có biệt danh “El Cangrejo” (Con Cua) bởi bàn tay mọc một ngón thừa, ông Rodriguez có vai trò đáng kể trong hậu trường chính trị và là nhân vật đáng tin cậy nhất của ông Raul Castro dù không hề giữ bất kỳ chức vụ nào trong chính phủ hay trong đảng Cộng Sản.
Theo sát ông ngoại Raul Castro (94 tuổi) như hình với bóng, ông Rodriguez thường xuyên xuất hiện trong các bức ảnh thời sự với cảnh ghé tai thì thầm gì đó với ông ngoại. Các nguồn nội bộ cho biết ông Raul dường như chẳng tin ai, trừ đứa cháu ngoại Rodriguez. Quan hệ khắng khít giữa hai người hình thành từ khi Rodriguez còn nhỏ. Lúc bé, Rodriguez luôn nói rằng, “sau này lớn lên,” chẳng muốn làm gì, trừ việc làm vệ sĩ cho ông.
Năm 11 hoặc 12 tuổi, Rodriguez rời bố mẹ để đến sống với ông ngoại. Có lúc theo học tại trường quân sự danh tiếng Los Camilitos và sau đó tốt nghiệp đại học University of Havana ngành kế toán-tài chính, Rodriguez không xuất sắc trên con đường học vấn nhưng là “con ông cháu cha” nên mọi thứ đều đến một cách dễ dàng. Ai cũng biết ông Raul cưng đứa cháu nên muốn nhờ vả gì họ đều thông qua Rodriguez.
Còn trẻ, Rodriguez đi đó đi đây nhiều, ít đặt nặng tư tưởng chính trị, và không bao giờ muốn mất những thứ đang có, hiện tại cũng như tương lai. Những yếu tố trên là lý do khiến chính quyền Trump chọn ông Rodriguez để bàn về “hậu sự” cho chế độ cộng sản Cuba. Mỹ muốn thay đổi chế độ cộng sản Cuba theo cách tương tự Venezuela, nơi quyền lực được chuyển qua tay Phó Tổng Thống Delcy Rodriguez. Về nguyên tắc, chế độ cũ còn nguyên nhưng lãnh đạo mới là kẻ biết nghe lời Mỹ.
Với không ít người lưu vong lẫn dân Cuba trong nước, việc chọn Rodriguez Castro – nếu đây là một chọn lựa thật sự – đang khiến họ bất bình. Đơn giản, Rodriguez Castro cũng “khốn nạn” chẳng khác gì những kẻ vốn dĩ biến Cuba như ngày nay. Nếu tìm bằng chứng về sự đồi bại của chế độ tham nhũng ở Cuba thì Rodriguez là điển hình.
Thời Fidel Castro, ông giữ kín cuộc hôn nhân với bà Dalia Soto del Valle và không bao giờ để các con xuất hiện trước công chúng. Trong khi đó, những chi tiết về đời tư Rodriguez Castro tràn ngập trên mạng, từ những bức ảnh chụp lễ cưới với người vợ đầu Sheyla Puentes, lối sống xa hoa với những chuyến du hí trên du thuyền đến thói trăng hoa với các em người mẫu… Năm 2022, Rodriguez đâm xe trúng một bà mẹ trẻ cùng đứa con. Vụ tai nạn khiến hai mẹ con nạn nhân trải qua ca phẫu thuật và nằm viện dài ngày. Rodriguez hứa lo tất cả nhưng nạn nhân sau đó lên mạng xã hội tố cáo ông bỏ mặc họ.
Không chỉ là kẻ tâm phúc của ông Raul Castro, Rodriguez cũng là người chịu trách nhiệm bảo vệ lợi ích kinh tế của dòng họ Castro tại GAESA (Grupo de Administracion Empresarial – Tập Đoàn Quản Lý Doanh Nghiệp). Bao trùm gần như mọi thứ, GAESA là thực thể đầy quyền lực, được sở hữu và điều hành trực tiếp bởi quân đội.
Raul Castro thành lập GAESA trong giai đoạn “Thời Kỳ Đặc Biệt” (Special Period) nhằm tạo ra một tổ chức kinh tài cho quân đội. Qua nhiều năm, GAESA ngày càng mở rộng quy mô, bao phủ gần như toàn bộ nền kinh tế quốc gia, từ xây dựng bất động sản, khách sạn-du lịch, dịch vụ cảng biển, khai thác thủy sản, nhập cảng hàng hóa; đến thậm chí các cửa hàng bán lẻ, dịch vụ tài chính, và đặc biệt quản lý kiều hối – nguồn sống mà nhiều người Cuba đang phụ thuộc. GAESA còn sở hữu loạt công ty và bất động sản tại Panama, nơi “Con Cua” Rodriguez Castro thường xuyên lui tới. Cần nói thêm, cho đến khi chết vào năm 2022, Tướng Luis Rodriguez Lopez-Calleja – cha của Rodriguez Castro – là người điều hành GAESA.
GAESA hiện kiểm soát ít nhất 40% nền kinh tế Cuba, với doanh thu gấp ba lần ngân sách quốc gia. Năm 2025, tờ Miami Herald tung ra tài liệu rò rỉ cho biết tập đoàn này giấu hàng tỷ đô la trong các tài khoản nước ngoài. Tất cả cho thấy Chủ Tịch Nước Diaz-Canel chỉ lãnh đạo một bộ máy chính quyền mang tính hình thức, trong khi Raul Castro là “tổng thống trong bóng tối,” còn “Con Cua” Rodriguez là “thủ tướng.”
Thay Castro này bằng Castro khác
Năm 1996, chính quyền Bill Clinton ban hành Đạo Luật Helms-Burton, xác định rằng việc lật đổ chế độ Castro là chính sách chính thức của Mỹ. Khi bàn về chính sách đối với Cuba, đương kim Ngoại Trưởng Marco Rubio cũng nhiều lần viện dẫn Đạo Luật Helms-Burton, trong đó nhấn mạnh không thể có một chính phủ chuyển tiếp chừng nào Fidel hoặc người em Raul Castro còn nắm quyền. Dù nói vậy, chính quyền Trump lại móc nối với Rodriguez Castro. Giới quan sát không tin Rodriguez có thể là nhân vật đáng tin để Mỹ tìm kiếm một giải pháp ngoại giao với Cuba. Cho đến nay, chính quyền Havana vẫn thề chống Mỹ đến cùng và Rodriguez không hề cho thấy bất kỳ dấu hiệu nào chống lại chủ trương đó.
Không chỉ ông Rodriguez Castro, Mỹ thật ra đang làm việc với các thành viên gia đình Castro, trong đó có Alejandro Castro Espin – con trai của Raul Castro; và Oscar Perez-Oliva Fraga – cháu của Raul Castro (bà ngoại của Oscar là chị của Fidel và Raul). Hiện là phó thủ tướng kiêm bộ trưởng Thương Mại và Đầu Tư, Oscar được tin là người kế nhiệm ghế chủ tịch nước của Miguel Diaz-Canel.
Trách chính quyền Trump trong việc móc nối gia đình Castro để thay thế Castro này bằng Castro khác thì cũng hơi khó, bởi nếu không nói chuyện với họ thì Cuba cũng chẳng có ai khác thay thế để Mỹ đối mặt trên bàn đàm phán. Tuy nhiên, điều đó cùng lúc cho thấy “hậu sự” của Cuba giai đoạn hậu Raul Castro dường như chẳng có gì thật sự sáng sủa.
Alejandro Castro Espin – biệt danh “El Tuerto” (“Kẻ Một Mắt) do bị thương một mắt hồi đóng quân tại Angola – là người nổi tiếng theo đường lối cứng rắn không thua gì Raul. Đương sự là tác giả quyển sách về nước Mỹ có nhan đề “Empire of Terror.” Liệu Marco Rubio có thể đàm phán với một kẻ có niềm tin mãnh liệt vào lịch sử cách mạng Cuba và luôn tuân thủ chặt chẽ các nguyên tắc chính thống – như “độc nhãn long” Alejandro Castro Espin? [dt]
WASHINGTON, DC (NV) – Trong một loạt diễn biến đầy kịch tính trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, đảng Dân Chủ liên tiếp giành được các thắng lợi pháp lý quan trọng, ngăn chặn nỗ lực của chính quyền Tổng Thống Donald Trump trong việc thu thập danh sách cử tri từ các tiểu bang, Reuters nhận định hôm Thứ Bảy, 2 Tháng Năm.
Giới quan sát nhận định đây là một đòn giáng mạnh vào tham vọng chưa từng có của vị tổng thống nhằm mở rộng vai trò của chính phủ liên bang vào quy trình bầu cử vốn thuộc thẩm quyền của địa phương.
Tổng Thống Donald Trump tại Tòa Bạch Ốc hôm Thứ Sáu, 1 Tháng Năm. (Hình: Saul Loeb/AFP via Getty Images)
Mới đây nhất, vào Thứ Ba tuần trước, một thẩm phán liên bang tại Arizona bác bỏ đơn kiện của Bộ Tư Pháp yêu cầu tiểu bang này phải cung cấp danh sách cử tri đầy đủ, bao gồm cả các thông tin nhạy cảm như một phần số An Sinh Xã Hội. Đây là thất bại thứ sáu của chính quyền Trump trong các sự việc tương tự chỉ riêng trong năm nay. Trước đó, các thẩm phán liên bang tại California, Massachusetts, Michigan, Oregon và Rhode Island cũng đưa ra các phán quyết tương tự.
Trong những sự việc này, các thẩm phán, gồm cả những người do chính ông Trump bổ nhiệm, đều thống nhất rằng chính phủ liên bang không đưa ra được lý do chính đáng hoặc cơ sở pháp lý thuyết phục để yêu cầu các dữ liệu chưa được bảo mật nhằm giám sát quy trình bầu cử tiểu bang. Hiến Pháp Mỹ quy định rõ ràng rằng quyền quản lý bầu cử liên bang thuộc về từng tiểu bang riêng biệt.
Vai trò gây tranh cãi của Bộ Tư Pháp
Một diễn biến đáng lo ngại trong chu kỳ bầu cử này là sự thay đổi vai trò của Bộ Tư Pháp. Thay vì bảo vệ quyền bầu cử, cơ quan này đang trở thành nhân vật chính trong các nỗ lực hạn chế quyền này. Giới chức quan sát mô tả đây là một chiến dịch “vũ khí hóa Bộ Tư Pháp” nhằm phục vụ mục đích chính trị của Tổng Thống Trump.
Luật Sư Lis Frost thuộc Elias Law Group nhận định: “Bộ Tư Pháp hiện nay đảm nhận vai trò vốn thuộc về các tổ chức cánh hữu, cố gắng tìm cách loại bỏ cử tri khỏi danh sách một cách có hệ thống. Đây không còn là nỗ lực bảo đảm tính chính xác của dữ liệu, mà là một hành vi can thiệp thô bạo vào thẩm quyền tổ chức bầu cử của các tiểu bang được quy định trong Hiến Pháp.”
Sự lo ngại càng gia tăng khi xuất hiện thông tin Bộ Tư Pháp đang xem xét khả năng truy tố hình sự đối với các nhân viên bầu cử tiểu bang, nếu họ không tuân thủ các quy chuẩn “an ninh hệ thống” mà chính quyền liên bang đặt ra. Các nhóm bảo vệ quyền bầu cử như Common Cause và ACLU cho rằng đây là đòn “hăm dọa” trực tiếp nhằm làm tê liệt quy trình tổ chức bầu cử tại các tiểu bang thuộc về đảng Dân Chủ.
Mặc dù vấp phải nhiều rào cản pháp lý khi có 30 tiểu bang khởi kiện hoặc từ chối cung cấp dữ liệu, ông Harmeet Dhillon, phụ tá bộ trưởng Tư Pháp, khẳng định chính quyền sẵn sàng đưa các sự việc này lên Tối Cao Pháp Viện, nơi các thẩm phán bảo thủ đang chiếm đa số với tỷ lệ 6–3. Trong khi đó, bà Abigail Jackson, phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc, tuyên bố rằng Tổng Thống Donald Trump “cam kết bảo đảm người dân Mỹ có niềm tin đầy đủ vào việc quản lý bầu cử,” bao gồm việc duy trì danh sách cử tri chính xác.
Tuy nhiên, các phán quyết từ những người như Chánh Án David Carter tại California cảnh báo rằng nỗ lực này của chính quyền đang đi ngược lại tinh thần của Đạo Luật Dân Quyền, được ban hành để mở rộng chứ không phải để thu hẹp quyền tiếp cận lá phiếu của công dân.
Chiến lược Liên Bang Hóa và tạo nghi ngờ hệ thống bầu cử
Kể từ năm ngoái, Bộ Tư Pháp gửi thư tới hầu hết các tiểu bang để yêu cầu dữ liệu, dẫn đến hàng chục vụ kiện tụng khi các tiểu bang từ chối hợp tác. Ông Trump thậm chí công khai kêu gọi một cuộc “tiếp quản” hệ thống bầu cử cấp liên bang, một hành động mà các chuyên gia pháp lý cho là vượt quá quyền hiến định.
Các nhà quan sát chính trị cảnh báo rằng, ngay cả khi thất bại tại tòa, chiến lược của phe ông Trump có thể nhắm tới một mục tiêu xa hơn là gieo rắc sự hoài nghi về tính chính danh của cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3 Tháng Mười Một tới đây, nếu đảng Cộng Hòa thất bại.
Ông David Becker, giám đốc trung tâm Sáng Kiến và Nghiên Cứu Bầu Cử (Center for Election Innovation and Research), nhận định: “Đây là việc sử dụng cơ quan công lực như một công cụ tuyên truyền, dẫn đến sự bất ổn cho các cuộc bầu cử trong tương lai.”
Một khảo sát của Reuters/Ipsos cho thấy chiến lược này đang có hiệu quả nhất định khi 46% người được hỏi, bao gồm 82% cử tri đảng Cộng Hòa, tin rằng có sự gian lận cử tri trên diện rộng, dù không có bằng chứng cụ thể.
Điều cần phải lưu ý là Hiến Pháp Mỹ không đặt chính quyền liên bang vào vai trò tổ chức bầu cử mà giao cho các tiểu bang. Bởi vì, các tổng thống Mỹ thuộc hai đảng đều thay phiên nhau cai quản Tòa Bạch Ốc và thành lập nội các, hệ quả dễ dẫn đến là chính phủ liên bang sẽ đi theo khuynh hướng chính trị của phía nắm giữ quyền lực và đưa đến thiên vị trong bầu cử. Do đó, việc các tiểu bang, tượng trưng một “quốc gia” trong liên bang, nắm vai trò tổ chức bầu cử chức vụ liên bang mới thật sự là tiếng nói của cử tri tiểu bang tín nhiệm một ứng cử viên vào vị trí ở Washington để đại diện cho họ.
Lạm dụng Đạo Luật Dân Quyền
Để gây áp lực lên các tiểu bang, Bộ Tư Pháp viện dẫn Đạo Luật Dân Quyền năm 1960. Tuy nhiên, một thẩm phán liên bang tại California ra phán quyết phản bác, cho rằng yêu cầu của Bộ Tư Pháp vượt quá mục đích ban đầu của luật, được ban hành để chống phân biệt chủng tộc, và cho rằng chính phủ đang cố gắng xây dựng một cơ sở dữ liệu cử tri toàn quốc trái phép.
“Bộ Tư Pháp đang sử dụng luật dân quyền, được ban hành cho một mục đích hoàn toàn khác, để thu thập một lượng lớn dữ liệu cử tri mật chưa từng có,” Chánh Án David Carter viết.
Ngoài các vụ kiện về danh sách cử tri, ba chánh án liên bang trong các vụ việc riêng biệt chặn sắc lệnh hành pháp năm 2025 của ông Trump yêu cầu chứng minh quốc tịch khi ghi danh bầu cử và hạn chế kiểm phiếu qua thư. Bộ Tư Pháp đang kháng án.
Một sắc lệnh khác vào Tháng Ba 2026 hạn chế bỏ phiếu qua thư cũng đang đối mặt với các thách thức pháp lý.
Các nhà hoạt động lo ngại việc sử dụng dữ liệu không cập nhật để thanh lọc danh sách cử tri sẽ dẫn đến tình trạng tước quyền bầu cử của những người hợp lệ, đặc biệt là người mới nhập tịch trong những thập niên gần đây. Như Chánh Án Carter nhấn mạnh trong phán quyết của mình, những thay đổi ảnh hưởng đến quyền bầu cử phải do Quốc Hội quyết định, chứ không thể được thực hiện thông qua các “sắc lệnh hành pháp” của tổng thống. (MPL) [dt]
ST. LOUIS, Missouri (NV) – Siêu đại kiện tướng cờ vua thế giới Lê Quang Liêm vừa xác nhận kết thúc sứ mệnh huấn luyện viên cờ vua của đại học Webster University mà anh đã gắn bó suốt 14 năm, theo VnExpress ngày 2 Tháng Năm.
Siêu đại kiện tướng cờ vua thế giới có “duyên” với đại học Webster University và để lại nhiều kỷ niệm. Khi sang Mỹ học tại đại học Webster University, tiểu bang Missouri, Lê Quang Liêm tham gia đội cờ vua của trường, với vai trò là vận động viên trụ cột và mang về nhiều thành tích cho trường.
14 năm gắn bó với đại học Webster University, Lê Quang Liêm thu hoạch được nhiều danh hiệu thế giới trong vai trò vận động viên lẫn huấn luyện viên. (Hình: FIDE, Thanh Niên)
Ngày 1 Tháng Sáu, 2021, Lê Quang Liêm chính thức tiếp nhận vai trò huấn luyện viên trưởng đội cờ vua của đại học Webster University và tiếp tục cùng đội cờ danh tiếng của trường tạo tiếng vang lớn với thành tích trường đại học có nhiều nhân tài cờ vua nhất trong làng đại học Mỹ và phát triển lên cấp đại kiện tướng.
Thành tích của đại học Webster University trong giai đoạn 2012-2026 có Quang Liêm trong cả vai trò vận động viên lẫn huấn luyện viên, các đội cờ trường giành được hai chức vô địch thế giới, ba huy chương vàng Olympiad (các cuộc thi kiến thức, năng lượng cao dành cho học sinh, sinh viên) và hơn 90 danh hiệu quốc gia.
Trên trang Facebook cá nhân trong ngày đầu Tháng Năm, Quang Liêm viết: “Sau nhiều năm đầy ý nghĩa, thời gian của tôi tại đại học Webster University sắp khép lại. Tôi vô cùng tự hào về những gì chúng tôi đã cùng nhau xây dựng.” Siêu đại kiện tướng cờ vua này cũng không quên gửi lời tri ân đến những người đặt nền móng cho chương trình cờ vua của đại học Webster University.
Nguyên nhân của cuộc chia tay dù đã gắn bó với nhau rất nhiều kỷ niệm và những thành tích ấn tượng cũng nêu rõ do đại học Webster University đi đến quyết định chấm dứt chương trình cờ vua liên kết với học viện SPICE (Susan Polgar Institute for Chess Excellence). Học viện này do huyền thoại cờ vua nữ Susan Polgar người Mỹ gốc Hungary sáng lập hình thành hệ thống đào tạo cờ vua thành tích cao.
Kết thúc sứ mệnh huấn luyện viên cờ vua đại học Webster University, Quang Liêm cho biết điều anh tự hào nhất là hơn 60 cựu sinh viên của đại học này đã tốt nghiệp, trong đó có nhiều đại kiện tướng đến từ khắp thế giới cùng nhiều thành tích vang dội cho trường.
Nói về cuộc chia tay đầy bất ngờ giữa đại học Webster University với học viện SPICE và đây cũng là nguyên nhân khiến huấn luyện viên Lê Quang Liêm chấm dứt công việc đang rất thành công, huyền thoại cờ vua Susan Polgar chia sẻ: “Trước khi chia tay đội Webster còn hạnh phúc và vinh dự với chức vô địch Pan-American Intercollegiate Championship lần thứ 10 hồi Tháng Giêng, 2026. Tiếc là nhà trường đã giải quyết vụ việc quá đột ngột khi hệ thống đào tạo cờ vua thành tích cao đang rất thành công và là cái nôi của nhiều đại kiện tướng cờ vua.” (Yến Nhi) [dt]
WASHINGTON, DC (NV) – Sau đề nghị của Iran về việc mở lại eo biển Hormuz và chấm dứt phong tỏa lẫn nhau nhằm hạ nhiệt cuộc chiến kéo dài hơn hai tháng, Tổng Thống Donald Trump cho biết ông “không hài lòng” nhưng vẫn ưu tiên giải pháp ngoại giao thay vì quân sự, theo tường thuật của Reuters hôm Thứ Bảy, 2 Tháng Năm.
Tehran đưa ra ý tưởng rằng Iran sẽ mở lại tuyến hàng hải huyết mạch Hormuz, nơi vận chuyển khoảng 20% nguồn năng lượng toàn cầu, và chấm dứt việc phong tỏa, trong khi các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân sẽ được trì hoãn sang giai đoạn sau. Đổi lại, Hoa Kỳ phải dỡ bỏ phong tỏa và cam kết không tiếp tục tấn công.
Biểu ngữ chống Tổng Thống Donald Trump ở Tehran, thủ đô Iran. (Hình: AFP via Getty Images)
Tuy nhiên, ông Trump bác bỏ cách tiếp cận này, nhấn mạnh rằng bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải bảo đảm Iran không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân. Ông đồng thời thừa nhận không muốn “đi theo con đường quân sự,” cho thấy một sự do dự rõ rệt giữa leo thang và đàm phán.
Vào hôm Thứ Sáu, ông Trump nói rằng “trên phương diện nhân đạo,” ông không muốn lựa chọn con đường quân sự đối với Iran và nhắn với các lãnh đạo tại Quốc Hội Mỹ rằng ông không cần sự cho phép của họ để kéo dài cuộc chiến vượt quá thời hạn, bởi vì lệnh ngừng bắn đã “chấm dứt” các hành động thù địch.
“Chúng ta muốn đi và đánh họ tan nát hoàn toàn và kết thúc họ mãi mãi? Hay chúng ta muốn cố gắng đạt được một thỏa thuận?” ông nói với các phóng viên tại Toà Bạch Ốc khi được hỏi về các lựa chọn.
Cũng vào Thứ Sáu, trong một tuyên bố tại Florida, ông Trump nói Hoa Kỳ sẽ không chấm dứt đối đầu với Iran quá sớm “rồi để vấn đề quay trở lại trong ba năm nữa.”
Cuộc chiến, bắt đầu từ Tháng Hai với các cuộc không kích của Hoa Kỳ và Israel, gây ra gián đoạn nghiêm trọng thị trường năng lượng toàn cầu và làm giá xăng tại Hoa Kỳ tăng cao, một áp lực chính trị lớn đối với chính quyền Trump trước kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ vào Tháng Mười Một.
Dù hai bên đã tạm ngừng không kích trong bốn tuần, các cuộc đàm phán vẫn bế tắc, khi Iran yêu cầu tách vấn đề hạt nhân khỏi giai đoạn đầu của thỏa thuận, trong khi Washington coi đây là điều kiện tiên quyết.
Ông Trump dành ngày Thứ Bảy ở Florida, tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago và câu lạc bộ golf Trump National ở Jupiter gần đó. Buổi tối ông dự kiến đến một khu nghỉ dưỡng golf khác, Trump National Doral gần Miami, nơi đang diễn ra giải PGA Cadillac Championship.
Đề nghị của Iran về việc mở lại eo biển Hormuz trước, rồi mới bước vào đàm phán hạt nhân, cho thấy một tính toán chiến lược rõ ràng, đó là Tehran tách vấn đề cấp bách khỏi vấn đề cốt lõi để giảm áp lực quân sự trong ngắn hạn, đồng thời giữ lại đòn bẩy quan trọng cho giai đoạn thương lượng sau. Đây không phải là nhượng bộ mang tính kết thúc, mà là một cách tái cấu trúc tiến trình đàm phán theo hướng có lợi cho Tehran.
Về phía Hoa Kỳ, phản ứng của Tổng Thống Donald Trump phản ánh một thế lưỡng nan vừa chính trị nội địa lẫn quân sự quốc tế. Một mặt, ông không thể dễ dàng chấp nhận đề nghị này vì trì hoãn mục tiêu trung tâm của kế hoạch quân sự là kiểm soát chương trình hạt nhân Iran. Mặt khác, việc tiếp tục leo thang quân sự lại kéo theo thiệt hại kinh tế và chính trị ngày càng rõ rệt trong nước, đặc biệt khi giá năng lượng tăng và áp lực bầu cử giữa nhiệm kỳ đang đến gần.
Tình thế này thực tế không mới với lịch sử chiến tranh cận đại của Mỹ. Các cuộc chiến tại Iraq và Afghanistan đều cho thấy một mô thức lặp lại đó là với ưu thế quân sự, Washington có thể tạo ra kết quả nhanh chóng trên chiến trường, nhưng không đủ để đạt được mục tiêu chính trị lâu dài. Khi đối phương duy trì được năng lực cốt lõi, dù ở dạng bất đối xứng chiến thắng quân sự không thể chuyển hóa thành một trật tự ổn định.
Với Iran, những yếu tố cốt lõi đó vẫn tồn tại, đó là Tehran còn đủ khả năng gây tắc nghẽn tại eo biển Hormuz, năng lực hỏa tiễn cũng tồn tại, và đặc biệt là chương trình hạt nhân chưa được giải quyết. Điều này khiến cho mọi tuyên bố về “đạt được mục tiêu” trở nên khó kiểm chứng nếu đặt trong bối cảnh chiến lược dài hạn.
Vì vậy, vấn đề không còn nằm ở việc có đạt được một thỏa thuận hay không, trọng tâm là bản chất của thỏa thuận đó. Nếu một thỏa thuận chỉ giúp giảm căng thẳng tạm thời nhưng không giải quyết được các vấn đề nền tảng, thì điều đó chỉ là một khoảng dừng chiến thuật, không phải một kết thúc chiến lược. Trong bối cảnh đó, câu hỏi thực sự đặt ra là liệu Hoa Kỳ đang tiến gần hơn đến mục tiêu ban đầu, hay đang điều chỉnh mục tiêu để phù hợp với những giới hạn thực tế của cuộc chiến? (MPL) [dt]
HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Bà Đỗ Thị Huyền Tâm, vợ ông Nông Đức Mạnh, cựu tổng bí thư đảng CSVN, được nhìn thấy xuất hiện một cách hiếm hoi trên sân khấu khi chồng bà được trao huân chương “Mặt Trời Mọc” hạng nhất “đại Thập Tự” của Nhật Bản.
Lễ trao huân chương diễn ra tại Hà Nội, trong khuôn khổ chuyến thăm của bà Sanae Takaichi, thủ tướng Nhật Bản.
Từ trái: Ông Lê Minh Hưng (thủ tướng Việt Nam), bà Đỗ Thị Huyền Tâm, ông Nông Đức Mạnh (cựu tổng bí thư đảng CSVN) và bà Sanae Takaichi, thủ tướng Nhật Bản. (Hình: Tuổi Trẻ).
Theo loạt hình đăng trên tờ Tuổi Trẻ hôm 2 Tháng Năm, bà Tâm, 60 tuổi, mặc áo dài đỏ, thêu hoa văn màu trắng trước ngực và ở thân áo.
Cùng được trao huân chương với ông Mạnh là ông Nguyễn Tấn Dũng, cựu thủ tướng, nhưng ông này không đi cùng vợ.
Bản tin cho biết, huân chương “Mặt Trời Mọc” là “sự ghi nhận đối với những nỗ lực chung của nhiều thế hệ lãnh đạo và nhân dân hai nước trong việc cùng vun đắp và thúc đẩy quan hệ Việt-Nhật.”
Vợ chính thức của ông Nông Đức Mạnh là bà Lý Thị Bang, người qua đời hồi năm 2010.
Sau đó, thông tin lan truyền trên mạng xã hội cho rằng ông Mạnh kết hôn với bà Đỗ Thị Huyền Tâm, tổng giám đốc tập đoàn Minh Tâm và là đại biểu Quốc Hội.
Hồi năm 2017, bà Đỗ Thị Huyền Tâm, bị Luật Sư Trần Đình Triển (người đang thụ án ba năm tù) làm đơn tố cáo về việc thầu chợ Bưởi ở quận Tây Hồ cũ, Hà Nội.
Theo Luật Sư Triển, chợ Bưởi “kêu gọi tiểu thương đóng góp với hình thức nhà nước và nhân dân cùng làm” nhưng khi xây xong, “đột nhiên từ trên trời rơi xuống công ty Chợ Bưởi toàn quyền sở hữu và quản lý.”
Ông Triển cho biết, công ty này có bốn cổ đông gồm hai công ty và hai cá nhân (là bà Tâm và một người khác).
Bà Đỗ Thị Huyền Tâm khi còn làm đại biểu Quốc Hội Việt Nam. (Hình: Quốc Hội).
Thời điểm đó, ông Huy Đức, nhà báo tự do, tác giả cuốn “Bên Thắng Cuộc,” đưa cáo buộc nhắm vào bà Tâm trên trang cá nhân: “Trước năm 2013, bà Đỗ Thị Huyền Tâm ở trong tình trạng thua lỗ, nợ nần tới mức bị ngân hàng liệt vào danh sách kiểm soát đặc biệt. Thế nhưng, không hiểu sao ‘tập đoàn’ của bà vẫn được giao hai dự án BOT: Nâng cấp sửa chữa đường cao tốc Pháp Vân-Cầu Giẽ và dự án làm đường cao tốc Hạ Long-Vân Đồn và cải tạo, nâng cấp Quốc Lộ 18 đoạn Hạ Long-Mông Dương.”
Ông Huy Đức cũng cho biết thêm: “Từ chỗ nợ như chúa chổm, tay đã chạm tới hơi lạnh của còng, chỉ cần nhận được hai dự án BOT, các khoản nợ ‘nghìn tỷ’ trở thành tiền lẻ. Hãy nhìn phòng khách trọc phú của vợ chồng bà Tâm hiện nay, để thấy bản chất của BOT. Tiền đấy là tiền dân, tiền của chúng ta…” (N.H.K) [dt]
Hết hạn 60 ngày, Trump tuyên bố hết chiến tranh, nhưng phong tỏa vẫn siết, đàm phán vẫn tắc
Hôm 1/5, Tổng thống Trump tuyên bố lệnh ngừng bắn mà ông đã gia hạn vô thời hạn vào ngày 21/4 đã chính thức “chấm dứt” cuộc chiến với Iran.
Tổng thống 47 cũng nhấn mạnh, ông không cần sự cho phép của Quốc Hội để tiếp tục cuộc chiến nếu cần thiết. Ngày 1 Tháng Năm chính là hạn chót theo Đạo luật Quyền hạn Chiến tranh 1973, quy định tổng thống Mỹ chỉ có thể tự ý đưa quân vào chiến sự trong 60 ngày mà không cần sự cho phép của Quốc Hội.
HÀ TĨNH, Việt Nam (NV) – Nghi can Nguyễn Thị Mỹ Linh, 46 tuổi, ở Cần Thơ, bị bắt cùng bạn trai, Trần Văn Dũng, 39 tuổi, quê Sài Gòn, với cáo buộc cướp tiệm vàng ở tỉnh Hà Tĩnh.
Theo báo VnExpress hôm 2 Tháng Năm, trong vụ cướp xảy ra vào trưa hôm trước, nghi can Dũng chở bạn gái trên chiếc xe Yamaha Exciter đến tiệm vàng Huế Thương ở xã Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh.
Nghi can Nguyễn Thị Mỹ Linh (trái) và Trần Văn Dũng. (Hình: Công An Hà Tĩnh).
Nam nghi can chờ ở ngoài trong lúc bạn gái đeo balô bước vào tiệm, giả bộ hỏi mua hai nhẫn vàng 9999 loại 5 chỉ.
Khi cầm được hai nhẫn vàng trên tay, nghi can Linh bất ngờ đẩy cửa tháo chạy ra ngoài.
Bà Huế, chủ tiệm vàng, vội nhảy qua tủ kính, đuổi theo, giằng co và la to cầu cứu.
Nghi can Dũng đang ngồi chờ trên xe gắn máy cách đó vài mét, nhảy xuống, dùng dao nhọn dài 40 cm tấn công bà Huế và những người xung quanh để giải vây cho đồng phạm.
Mọi người kịp né tránh dao nên không ai bị thương.
Do bị nhiều người dí đuổi, nghi can Linh và bạn trai bỏ lại chiếc xe gắn máy tại hiện trường, chạy bộ vào các khu dân cư rồi tẩu thoát.
Đến đêm hôm đó, nghi can Linh bị bắt khi bà ta đang lẩn trốn tại một căn nhà hoang tại xã Đức Thọ, cách hiện trường hơn một cây số.
Cùng lúc, nghi can Dũng bị bắt tại khu vực gần quốc lộ 1, cách hiện trường 50 cây số, trong lúc đón xe đò.
Tang vật trong vụ cướp là hai cái nhẫn vàng bị tịch thu.
Bà chủ tiệm vàng nhảy qua tủ kính đuổi theo nghi can Nguyễn Thị Mỹ Linh. (Hình: Chụp qua màn hình).
Trong một vụ khác xảy ra gần đây, tờ Tuổi Trẻ hôm 29 Tháng Tư cho biết, nghi can mặc áo xe ôm công nghệ bị bắt sau khi cướp 2 chỉ vàng tại một tiệm vàng ở xã Phú Hòa Đông, Sài Gòn.
Do bị nhân viên tiệm vàng đuổi theo sát nút, nam nghi can phải bỏ xe gắn máy để chạy bộ, nhưng không thoát.
Bên dưới bản tin, một độc giả bình luận: “Thời buổi này trộm cướp là chỉ có đi tù. Nhà nhà, cơ sở từ 3-5 mét là có gắn camera an ninh hết, chưa nói đến camera dọc đường của công an, nên trong vòng chưa đầy 12 giờ là bắt được các nghi can.” (N.H.K) [dt]
SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Nhà chức trách xác nhận vụ ông Kim Heon Su, 65 tuổi, quốc tịch Nam Hàn, thiệt mạng do chèo SUP trên hồ Đá Đen, ở xã Kim Long, tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu cũ, nay thuộc Sài Gòn.
Hồ Đá Đen rộng khoảng 250 hécta, dung tích hơn 33 triệu mét khối, cung cấp nước sinh hoạt cho người dân địa phương.
Ván SUP của nạn nhân dạt vào bờ. (Hình: VnExpress).
Những năm gần đây, nơi này thu hút người dân, du khách đến tham quan, cắm trại cũng như chèo SUP.
Ông Kim được biết đến là chủ công ty chuyên sản xuất giàn giáo và vật tư sắt thép tại khu công nghiệp Châu Đức, Sài Gòn.
Theo báo VnExpress hôm 2 Tháng Năm, thi thể ông Kim được lực lượng cứu hộ tìm thấy vào lúc 12 giờ trưa cùng ngày, gần khu vực giữa hồ.
Vào sáng hôm trước, ông Kim cùng một người đàn ông từ Hà Nội lái xe hơi từ nhà máy đến hồ Đá Đen nằm cách đó khoảng 3 cây số, mang theo hai ván SUP để chèo sang bờ đối diện.
Sau khi nghỉ ngơi, uống nước và chụp ảnh, cả hai quay lại điểm xuất phát. Ông Kim chèo phía sau.
Khi chèo được nửa đường, người bạn đồng hành không còn nhìn thấy ông Kim nên báo nhà chức trách.
Sau đó, thi thể được vớt lên bờ mặc áo trùng với chiếc áo ông Kim mặc.
Trên trang cá nhân, ông Kim Heon Su đăng một số ảnh, cho thấy ông có thú vui chèo SUP nhưng không mặc áo phao.
Nhà chức trách rà lưới tìm thi thể vào sáng 2 Tháng Năm tại hồ Đá Đen, ở xã Kim Long, tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu cũ, nay thuộc Sài Gòn. (Hình: VnExpress).
Trong một vụ khác xảy ra gần như cùng thời điểm tại tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu cũ, báo VietNamNet hôm 2 Tháng Năm cho hay, thi thể ông NVK, 70 tuổi, ở phường Long Hương, Sài Gòn, được tìm thấy tại hồ Đá Xanh.
Theo bản tin, ông K. ra khỏi nhà đi tập thể dục vào lúc 4 giờ sáng cùng ngày.
Hơn hai giờ sau, không thấy ông về nhà, gia đình lo lắng nên đi tìm.
Khi đến khu vực hồ Đá Xanh, đứa con trai của ông K. phát giác điện thoại của cha mình. để trên bờ, vẫn đổ chuông.
Sau đó, người này nhìn thấy ông K. dưới hồ, đưa lên bờ nhưng nạn nhân đã thiệt mạng trong tình trạng buộc một cục đá to ở chân.
Công An Phường Long Hương chưa công bố kết luận giảo nghiệm tử thi. (N.H.K) [dt]
SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Sau 12 năm chiếm đoạt nhà để cấn trừ một khoản nợ khiến gia chủ phẫn uất phải tự sát, ca sĩ Quang Lập bị cơ quan thi hành án dân sự tại Sài Gòn thông báo cưỡng chế căn nhà này.
Ca sĩ Quang Lập, tên thật là Diệp Văn Lập, 52 tuổi, quê An Giang, được nhiều người biết đến trên YouTube khi hát dòng nhạc bolero.
Ca sĩ Quang Lập được nhiều người biết đến trên YouTube. (Hình: VnExpress).
Theo báo VnExpress hôm 2 Tháng Năm, ông Lập và bà Thảo, người đang cư trú tại căn nhà tranh chấp, buộc phải bàn giao căn nhà tại phường Bình Trị Đông, Sài Gòn, cùng giấy tờ cho bà Nguyễn Thị Nguyệt vào ngày 15 Tháng Năm.
Vụ cưỡng chế nhà được lên lịch do ông Lập bị ghi nhận “không tự nguyện chấp hành bản án.”
Trước đó, bản án phúc thẩm có hiệu lực hồi Tháng Chín năm ngoái tuyên, hợp đồng mua bán nhà viết tay giữa bà Nguyệt và ông Trọng (người đứng tên giùm ông Lập trên giấy mua bán) nhằm cấn trừ “khoản nợ không rõ ràng” liên quan đến chồng bà là “không hợp pháp.”
Tòa Án TP.HCM vì thế buộc ông Lập và những người liên quan phải trả lại nhà cho bà Nguyệt.
Cáo trạng vụ án cho hay, căn nhà tại phường Bình Trị Đông, quận Bình Tân, cũ, là tài sản của vợ chồng bà Nguyệt.
Người phụ nữ này cho rằng chồng mình bị ông Lập rủ rê cờ bạc, cá độ, dẫn đến nợ nần và mang giấy tờ nhà đi cầm để vay 1.7 tỷ đồng ($64,501).
Vào ngày 15 Tháng Tư, 2014, ông Lập cùng một số người đến yêu cầu bà Nguyệt ký “giấy bán nhà” viết tay để cấn trừ nợ, người đứng tên mua là ông Trọng do nam ca sĩ sắp đặt.
Sau đó, chồng bà Nguyệt tự sát.
Bà Nguyễn Thị Nguyệt (trái) tại một phiên tòa. (Hình: VnExpress).
Từ Tháng Sáu, 2020, bà Nguyệt khởi kiện ông Lập, đề nghị tòa hủy giấy bán nhà và đòi lại tài sản.
Trong các phiên xử trước đây, ông Lập vắng mặt, cử đại diện cho rằng giao dịch mua bán nhà là có thật, do ông ta giới thiệu ông Trọng mua nhà.
Tại phiên phúc thẩm, tòa xác định căn nhà thuộc sở hữu của vợ chồng bà Nguyệt, giấy mua bán nhà không có chữ ký của người chồng, không được công chứng, vi phạm quy định của Luật Đất Đai 2013 nên “không có giá trị pháp lý.” (N.H.K) [dt]
HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Mạng xã hội hôm 2 Tháng Năm lan truyền hình chụp tấm thiệp ông Tô Lâm, tổng bí thư kiêm chủ tịch nước Việt Nam mời “cơm thân” bà Sanae Takaichi, thủ tướng Nhật Bản, nhưng viết sai tên nữ chính khách.
Trong chuyến thăm Việt Nam, bà Takaichi gặp đủ ba người trong “tam trụ,” gồm ông Tô Lâm (tổng bí thư kiêm chủ tịch nước Việt Nam), ông Lê Minh Hưng (thủ tướng) và ông Trần Thanh Mẫn (chủ tịch Quốc Hội).
Tấm thiệp ông Tô Lâm, tổng bí thư kiêm chủ tịch nước Việt Nam mời “cơm thân” bà Sanae Takaichi, thủ tướng Nhật, viết sai tên bà. (Hình: Chụp qua màn hình).
Sau khi tấm hình nêu trên được đăng tải, nhiều ý kiến trên mạng xã hội chỉ trích sự cẩu thả của Văn Phòng Chủ Tịch Nước cũng như Văn Phòng Trung Ương Đảng.
Một số Facebooker đoán khái niệm “cơm thân” nghĩa là “cơm thân mật,” và
“Takaishi Sanae” là viết sai chính tả tên bà Sanae Takaichi.
Facebooker An Nhiên bình luận bên dưới bài đăng về sự việc: “Bôi bác thật sự. Tên bà thủ tướng Nhật nó viết sai đã đành, mà đọc cái văn phong như đứa học sinh lớp Ba vậy đó. Chắc lại xài Google dịch rồi!”
Bên cạnh đó, một hình khác chụp trang bên trong của tấm thiệp cho biết, ca sĩ Tùng Dương được mời đến hát tặng thủ tướng Nhật ca khúc “Tái Sinh” vốn được anh này dùng để “nịnh” ông Trịnh Văn Quyết, chủ tịch tập đoàn FLC hồi đầu tháng trước.
Đề cập về chuyến thăm của bà Takaichi, hãng tin Reuters hôm 2 Tháng Năm cho hay, theo sáng kiến ”Sức Mạnh Á Châu” trị giá $10 tỷ nhằm hỗ trợ các nước Á Châu tự chủ về năng lượng, Nhật sẽ trợ giúp thu xếp nguồn cung dầu thô cho tổ hợp lọc dầu và hóa dầu Nghi Sơn của Việt Nam.
Ông Tô Lâm (phải) tiếp bà Sanae Takaichi, thủ tướng Nhật, hôm 2 Tháng Năm. (Hình: TTXVN).
Chuyến thăm Việt Nam của bà Takaichi diễn ra trong bối cảnh Nhật tìm cách giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc về đất hiếm bằng cách tăng cường chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng.
Việt Nam, mặc dù có nguồn tài nguyên đất hiếm và gali chưa được khai thác đáng kể, nhưng lại gặp khó khăn trong việc phát triển năng lực chế biến do những hạn chế về công nghệ và sự thống trị của Trung Quốc trong lĩnh vực tinh luyện.
Bà Takaichi cho biết Việt-Nhật đồng ý tăng cường phối hợp về khai thác khoáng sản quan trọng để bảo đảm nguồn cung ổn định và củng cố chuỗi cung ứng. (N.H.K) [dt]
WASHINGTON, DC (NV) – Hãng hàng không giá rẻ Spirit Airlines chính thức ngừng hoạt động vào Thứ Bảy, 2 Tháng Năm, trở thành nạn nhân lớn đầu tiên của ngành hàng không toàn cầu trước sức ép tàn khốc từ cuộc chiến Iran, NBC News loan tin.
Sự sụp đổ này không chỉ là một thảm kịch kinh tế đánh dấu việc một hãng hàng không giá rẻ lớn biến mất khỏi bầu trời Hoa Kỳ mà còn bộc lộ những vết nứt sâu sắc trong chiến lược đối ngoại và kinh tế của chính quyền Tổng Thống Donald Trump.
Một khách hàng gọi cầu cứu khi quầy dịch vụ của Spirit Airlines vắng bóng nhân viên làm việc trong sáng Thứ Bảy, ở phi trường Fort Lauderdale-Hollywood International Airport ở Florida. (Hình: Joe Raedle/Getty Images)
Hãng hàng không giá rẻ đang gặp khó khăn tài chính này gửi ra thông báo về việc “thu hẹp hoạt động có trật tự” và bắt đầu bằng: “Thưa quý khách thân mến, tất cả các chuyến bay bị hủy, và dịch vụ hàng không của chúng tôi không còn hoạt động nữa.”
Cùng với thông báo trên là 17,000 nhân viên phải nghỉ việc và hàng ngàn chuyến bay bị hủy bỏ ngay lập tức.
Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến “cái chết” của Spirit Airlines chính là “cơn ác mộng” nhiên liệu.
Chỉ trong vòng hai tháng kể từ khi cuộc chiến Iran bùng nổ, giá nhiên liệu phản lực tăng gấp đôi. Việc eo biển Hormuz bị đóng cửa sau các cuộc không kích của Hoa Kỳ và Israel làm tê liệt dòng chảy dầu mỏ toàn cầu, đẩy ngành hàng không vào cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất kể từ đại dịch COVID-19.
Đối với một hãng hàng không giá rẻ vốn gặp khó khăn trong việc tìm kiếm lợi nhuận như Spirit Airlines, mức tăng giá xăng dầu bất ngờ này là “nhát dao” cuối cùng. Dù tung nỗ lực tái cấu trúc sau lần phá sản đầu năm 2025, hãng Spirit Airlines hoàn toàn bị “nghiền nát” khi chi phí vận hành vượt xa khả năng chi trả.
Trước nguy cơ sụp đổ của một hãng bay từng chiếm 5% thị phần nội địa, Tổng Thống Trump tìm cách can thiệp bằng đề xuất ngân khoản cứu trợ trị giá $500 triệu. Giới phân tích nhận định đây là hành động chỉ để “chữa cháy” cho những thiệt hại kinh tế do chính cuộc chiến do ông gây ra. Tuy nhiên, nỗ lực này thất bại khi gặp phải sự phản đối quyết liệt từ các dân biểu đảng Cộng Hòa tại Quốc Hội và sự thiếu đồng thuận từ phía các chủ nợ.
Ông Dave Davis, tổng giám đốc và chủ tịch hội đồng quản trị Spirit Airlines, cho biết: “Việc duy trì hoạt động đòi hỏi hàng trăm triệu đô la trả nợ mà Spirit hiện tại là không có và không thể kiếm ra được.”
Trong cuộc phỏng vấn với tờ The Wall Street Journal vào Thứ Bảy, Tổng Giám ĐốcDavis nói thêm rằng ông không hề có ý định để hãng hàng không ngừng hoạt động đột ngột khiến những hành khách mua vé từ trước gặp khó khăn. “Chúng tôi không cố ý bán bất kỳ chiếc vé nào trong khi biết sẽ đóng cửa,” ông nói với tờ báo. “Chúng tôi thật sự nghĩ sẽ nhận được thanh khoản nợ mà chúng tôi cần.”
Tại một cuộc họp báo vào sáng Thứ Bảy, ông Sean Duffy, bộ trưởng Giao Thông nói rằng mặc dù có tiềm năng cho một thỏa thuận giữa hãng hàng không và chính phủ, nhưng “đó phải là một thỏa thuận tốt,” và nói thêm rằng thoả thuận không đạt được do “chủ nợ.”
Tuy nhiên, ông Duffy cũng nói nước đôi khi có ý đổ trách nhiệm cho hãng hàng không, rằng “liệu họ có muốn thực hiện một thỏa thuận với chính phủ hay không,” rồi lại thừa nhận “Nhưng cũng từ góc độ của chính phủ, chúng ta thường không có sẵn nửa tỷ đô la nằm trong một tài khoản dự phòng để cứu trợ của một hãng hàng không.”
Trong nỗ lực xoa dịu dư luận, giới chức chính quyền Trump và Bộ Trưởng Duffy đổ lỗi cho chính quyền tiền nhiệm Biden khi ngăn cản sự sáp nhập giữa Spirit Airlines và JetBlue Airlines vào năm 2024. Họ lập luận rằng nếu sự sáp nhập được thông qua, Spirit Airlines đã có đủ tiềm lực tài chính để vượt qua khủng hoảng.
Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế và chiến lược hàng không nhận định lập luận này không thuyết phục. Thực tế cho thấy, ngay cả khi có sáp nhập đi chăng nữa, không một thực thể hàng không nào có thể chống đỡ được cú sốc khi giá nhiên liệu phản lực tăng gấp đôi chỉ trong vòng hai tháng. Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến thảm kịch này là sự đóng cửa của eo biển Hormuz, hệ quả từ cuộc chiến với Iran do ông Trump phát động.
Việc triển khai chiến tranh mà không có kế hoạch dự phòng cho thấy thiếu hẳn một chiến lược quan trọng. Thay vì đưa ra lộ trình thoát hiểm an toàn cho nền kinh tế, chính quyền hiện tại đẩy các doanh nghiệp nội địa như Spirit Airlines vào thế ngặt nghèo, trước các biến động giá dầu mà họ không thể kiểm soát.
Sự phá sản của Spirit Airlines để lại một khoảng trống khổng lồ. Việc mất đi một đối thủ cạnh tranh giá rẻ sẽ trực tiếp đẩy giá vé máy bay lên cao, tạo thêm gánh nặng tài chính cho người dân Mỹ vốn đang lao đao vì lạm phát chiến tranh.
Tổng Giám Đốc Dave Davis thừa nhận trong một cuộc phỏng vấn rằng công ty từng hy vọng vào một kế hoạch vay mượn để duy trì hoạt động, nhưng “cơn ác mộng” từ giá dầu hóa thạch đã vượt quá mọi dự tính.
Tình hình hiện nay cho thấy, nếu chiến cuộc Iran không sớm chấm dứt, ngành hàng không sẽ còn chứng kiến thêm nhiều sự sụp đổ tương tự. Nền kinh tế đang phải trả một cái giá quá đắt cho những quyết định quân sự thiếu tầm nhìn, và sự biến mất của Spirit Airlines chính là lời cảnh báo đầu tiên về một cuộc khủng hoảng kinh tế toàn diện trong tương lai gần. (MPL) [dt]
Luật di trú Hoa Kỳ là loại luật rất phức tạp, do đó, theo yêu cầu của đa số bạn đọc cần am tường và thấu hiểu về luật này, tòa soạn nhật báo Người Việt mời luật sư Darren Nguyen Ngoc Chuong của Tổ Hợp Luật Sư Nguyễn & Lưu, www.NguyenLuu.com, phụ trách mục “Tìm Hiểu Luật Di Trú,” đăng hàng tuần trên Người Việt. Luật sư Darren Nguyen Ngoc Chuong là người Việt Nam đầu tiên và duy nhất tại Orange County, California được Luật Sư Đoàn Tiểu Bang California công nhận chuyên môn về ngành Luật Di Trú Hoa Kỳ. Hiện nay California có trên 195,000 luật sư nhưng chỉ có 236 luật sư có bằng chuyên môn về Luật Di Trú, trong số đó có luật sư Darren Nguyen Ngoc Chuong. Luật sư Darren Nguyen Ngoc Chuong đã từng làm việc cho Sở Di Trú Hoa Kỳ (INS). Luật sư Darren Nguyen Ngoc Chuong có nhiều kinh nghiệm trong việc thiết lập hồ sơ và bổ túc các tài liệu cần thiết để được Sở Di Trú chấp thuận.
Một người đàn ông ở Minneapolis, tiểu bang Minnesota bị bắt giữ hôm 11 Tháng Giêng vì không xuất trình được giấy tờ chứng minh mình là công dân Hoa Kỳ. (Hình minh họa: Octavio Jones/AFP via Getty Images)
Người đang trong tình trạng Order of Supervision (Lệnh Giám Sát) cần hiểu rằng đây không phải là một tình trạng di trú hợp pháp lâu dài, mà chỉ là một biện pháp tạm thời cho phép đương sự được ở lại Hoa Kỳ dưới sự giám sát của cơ quan di trú.
Mục đích của tình trạng này là cho phép Cảnh Sát Di Trú (ICE) quản lý đương sự trong khi chưa thể thi hành lệnh trục xuất vì nhiều lý do thực tế. Do đó, điều quan trọng nhất đối với người trong tình trạng này là phải tuân thủ nghiêm ngặt các yêu cầu giám sát và đồng thời chuẩn bị đầy đủ hồ sơ cá nhân để bảo vệ quyền lợi của mình trong tương lai.
Trước hết, người đang trong tình trạng Order of Supervision phải tuyệt đối tuân thủ các yêu cầu của ICE. Điều này bao gồm việc tham dự đúng các buổi trình diện theo lịch hẹn, thông báo kịp thời khi thay đổi địa chỉ hoặc số điện thoại, và không vi phạm pháp luật. Việc không tuân thủ có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, bao gồm việc bị bắt giữ và thi hành lệnh trục xuất ngay lập tức. Vì vậy, việc duy trì liên lạc chính xác và đầy đủ với ICE là điều bắt buộc.
Bên cạnh việc tuân thủ, người trong tình trạng này cần chuẩn bị và lưu giữ đầy đủ các giấy tờ cá nhân quan trọng. Những tài liệu cơ bản bao gồm hộ chiếu, giấy tờ tùy thân, giấy khai sinh, giấy kết hôn hoặc ly hôn (nếu có), và các giấy tờ liên quan đến con cái. Ngoài ra, hồ sơ thuế trong nhiều năm gần đây cũng rất quan trọng vì có thể phản ánh quá trình sinh sống và làm việc tại Hoa Kỳ. Người trong tình trạng Order of Supervision cũng nên lưu giữ bằng chứng cư trú như hóa đơn điện nước, hợp đồng thuê nhà, sao kê ngân hàng hoặc hồ sơ y tế.
Một yếu tố quan trọng khác là giấy phép làm việc (Employment Authorization Document – EAD), nếu được cấp. Đương sự cần bảo đảm giấy phép này luôn còn hiệu lực và nộp đơn gia hạn đúng thời hạn. Việc để giấy phép hết hạn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến công việc và đời sống hàng ngày.
Ngoài việc chuẩn bị giấy tờ, người đang trong tình trạng Order of Supervision cũng nên chủ động xem xét các hướng đi pháp lý khác tùy theo từng trường hợp cụ thể, chẳng hạn như hồ sơ bảo lãnh gia đình, đơn xin miễn trừ, hoặc các hình thức hỗ trợ nhân đạo. Mỗi hồ sơ đều khác nhau, do đó việc đánh giá cần dựa trên hoàn cảnh cụ thể và nên có sự tư vấn từ luật sư di trú có kinh nghiệm.
Trong thực tế, việc tuân thủ đầy đủ các yêu cầu của ICE cũng có thể mang lại lợi ích nhất định. Nếu người đang trong tình trạng Order of Supervision chấp hành nghiêm túc các điều kiện báo cáo và giám sát, điều này có thể được xem xét tích cực trong trường hợp ICE quyết định thu hồi tình trạng Order of Supervision và chuyển sang giai đoạn giam giữ. Việc tuân thủ tốt có thể giúp cải thiện cơ hội được xem xét thả trong quá trình xem xét giam giữ, tùy thuộc vào từng hoàn cảnh cụ thể.
Ngoài ra, người trong tình trạng này cũng nên chuẩn bị kế hoạch cho các tình huống khẩn cấp. Vì đây không phải là một tình trạng ổn định, việc có kế hoạch tài chính cơ bản, thông tin liên lạc của người thân, và sự hỗ trợ pháp lý là rất cần thiết. Điều này giúp giảm thiểu rủi ro và áp lực nếu có thay đổi bất ngờ trong tình trạng di trú.
Tóm lại, Order of Supervision chỉ là một tình trạng tạm thời dưới sự giám sát của ICE. Người đang trong tình trạng này cần tập trung vào việc tuân thủ đầy đủ quy định, chuẩn bị hồ sơ cá nhân một cách hệ thống, và chủ động tìm hiểu các lựa chọn pháp lý phù hợp. Việc chuẩn bị tốt không chỉ giúp giảm rủi ro mà còn có thể mở ra cơ hội trong tương lai nếu có sự thay đổi tích cực trong hồ sơ di trú. [dt]
Bảng thông tin chiếu khán cho Tháng Năm, 2026
Ưu tiên 1 – priority date là ngày 1 Tháng Chín, 2017, tức là Ưu Tiên được dành cho những người con trên 21 tuổi chưa có gia đình của công dân Hoa Kỳ. Ưu tiên 2A – priority date là ngày 1 Tháng Tám, 2024, tức là Ưu Tiên được dành cho Vợ, Chồng, hoặc Con độc thân dưới 21 tuổi của thường trú nhân. Ưu tiên 2B – priority date là ngày 22 Tháng Năm, 2017, tức là Ưu Tiên được dành cho Con độc thân trên 21 tuổi của thường trú nhân. Ưu tiên 3 -priority date là ngày 15 Tháng Hai, 2012, tức là Ưu Tiên được dành cho Con đã có gia đình của công dân Hoa Kỳ. Ưu tiên 4 – priority date là ngày 15 Tháng Chín, 2008, tức là Ưu Tiên được dành cho Anh, Chị hoặc Em của công dân Hoa Kỳ.
Quí vị có thể tự theo dõi bản thông tin chiếu khán cho hàng tháng tại website của Tổ Hợp Luật Sư NGUYEN & LUU, LLP tại: https://www.nguyenluu.com
MỌI THẮC MẮC XIN LIÊN LẠC: Luật Sư DARREN NGUYỄN NGỌC CHƯƠNG hoặc Luật Sư LƯU TRỌNG CẨM THƯƠNG của Tổ Hợp Luật Sư NGUYỄN & LƯU, LLP địa chỉ số 1120 Roosevelt, Irvine, CA 92620. Website www.NguyenLuu.com. Điện thoại (949) 878-9888.
Ngạo nghễ quá Mỹ ơi: Nợ công vượt GDP lần đầu sau Thế chiến II
Nợ công quốc gia của Mỹ lần đầu tiên vượt qua quy mô nền kinh tế, đạt mức $31.27 ngàn tỷ tính đến ngày 31 tháng 3, với tỷ lệ nợ so với GDP hiện ở mức 100.2%.
QUẬN CAM, California (NV) – Đảo vỏ định kỳ (tire rotation) là một cách hữu hiệu để giữ cho bộ vỏ xe mòn đồng đều, kéo dài thời gian sử dụng. Do cách chế tạo cấu trúc của lớp bố thay đổi theo thời đại, cách đảo vỏ có thay đổi. Trên trang mạng xe hơi www.cartalk.com có đăng thắc mắc từ một độc giả về cách đảo vỏ phù hợp nhất, cùng câu trả lời của chuyên viên.
Độc giả thắc mắc: một độc giả tên David cho rằng vào thời của những chiếc lốp bố chéo (bias ply), quy trình đảo vỏ tiêu chuẩn là hình chữ X mở rộng (X-plus), trong đó có cả việc sử dụng lốp dự phòng. Khi lốp bố tỏa tròn (radial) xuất hiện, loại lốp này có tính định hướng, cho nên chỉ đảo vị trí giữa trục trước và trục sau, giữ nguyên lốp ở cùng một bên của xe. Tuy nhiên, ngày nay khi David đem xe đến tiệm để đảo vỏ, họ lại quay trở về áp dụng phương pháp hình chữ X mở rộng truyền thống. Ông hỏi vậy cách nào là đúng?
Đảo vỏ định kỳ là cách hữu hiệu để giữ cho vỏ xe mòn đồng đều, kéo dài thời gian sử dụng. (Hình minh họa: HD/Người Việt)
Chuyên gia trả lời: Công nghệ chế tạo lốp xe ngày càng hoàn thiện. Khi lốp bố tỏa tròn bắt đầu được sử dụng rộng rãi vào những năm 1960 và 1970, các nhà sản xuất tin rằng loại lốp này sẽ hình thành một dạng “ký ức” về hướng quay mà chúng đã quen thuộc. Thực ra, họ lo ngại rằng các lớp keo dính dùng để liên kết những lớp bố thép bên trong lốp có thể bị bong tróc hoặc hư hỏng nếu các lực tác động lên lốp đột ngột chuyển sang hướng ngược lại. Việc chuyển một chiếc lốp từ bên phải sang bên trái của xe sẽ thay đổi cả hướng lăn lẫn hướng tác động của những lực này.
Khi các loại keo dính chất lượng cao hơn được phát triển, cùng với việc tích lũy được nhiều kinh nghiệm thực tế hơn với lốp bố tỏa tròn, các nhà sản xuất cuối cùng đã đi đến kết luận rằng mối lo ngại trước đây không còn là vấn đề. Việc đảo ngược hướng quay của lốp là hoàn toàn an toàn.
Việc áp dụng quy trình đảo lốp theo hình chữ X là an toàn, rất được khuyến khích. Quy trình hình chữ X là việc chuyển lốp từ bánh sau bên phải lên bánh trước bên trái, và chuyển lốp từ bánh sau bên trái lên bánh trước bên phải. Làm như vậy đồng thời thay đổi cả hướng lăn lẫn vị trí trước/sau của tất cả các lốp xe. Nếu xe có lốp dự phòng kích thước chuẩn (đây chính là phần “mở rộng” hay “plus” trong tên gọi), chiếc lốp này thường sẽ được đưa vào lắp ở bánh sau bên phải, và chiếc lốp đang ở bánh trước bên trái sẽ được lấy ra để làm lốp dự phòng.
Cách đảo lốp này giúp cân bằng mức độ mài mòn của tất cả các lốp xe. Lốp trước thường mòn nhanh hơn lốp sau, do chúng phải chịu tải trọng lớn hơn từ các việc đánh lái và thắng xe. Hơn nữa, các khối gai lốp riêng lẻ thường có xu hướng mòn nhiều hơn ở phần đuôi (phần phía sau theo hướng lăn) so với phần đầu (phần phía trước theo hướng lăn). Việc đảo ngược hướng lăn sẽ giúp cân bằng sự mài mòn này, nhờ đó giúp lốp xe vận hành êm ái hơn và có tuổi thọ bền lâu hơn.
Tóm lại, mô hình chữ X (hay X-plus nếu có vỏ dự phòng cùng kích thước) là phương án tối ưu hiện nay khi thực hiện việc đảo lốp, trừ khi lốp xe được thiết kế chuyên biệt theo kiểu định hướng. (HD)
Những năm gần đây, đảng Dân Chủ Mỹ có đường lối “thiên tả” thường bị miệt thị là là “thổ tả” – một từ tiếng Việt có nghĩa rất xấu. Tổng Thống Donald Trump thì thường xuyên dùng từ “Radical Left” (cánh tả cấp tiến) để gọi những người đối lập chính trị và lên án đảng Dân Chủ đối lập là “kẻ thù bên trong,” là thứ cần phải loại bỏ để cho “nước Mỹ vĩ đại trở lại” (Make America Great Again – MAGA). Thực hư thế nào? “Cánh tả thổ tả là ai?” do đâu mà có sự phân biệt tả-hữu, nội dung tư tưởng của họ ra sao và họ có đáng bị miệt thị như vậy?
Cựu Tổng Thống Joe Biden (thứ nhất, từ phải), cựu Tổng Thống Barack Obama (thứ ba, từ phải), cựu Tổng Thống Bill Clinton (thứ tư, từ phải) là những người theo cánh tả. Hình chụp tại lễ tưởng niệm, tôn vinh cuộc đời của nhà hoạt động dân quyền, Mục Sư Jesse Jackson, tại Chicago hôm 6 Tháng Ba. (Hình minh họa: Kamil Krzaczynski/AFP via Getty Images)
Từ đâu có “cánh tả, cánh hữu”?
Khái niệm “Cánh Tả” (bên trái) và “Cánh Hữu” (bên phải) xuất hiện từ cuộc Cách Mạng Pháp 1789. Khi Nghị Viện Pháp họp phiên đầu tiên sau cách mạng để soạn thảo hiến pháp mới, các đại biểu trong phòng họp ngồi theo hai phe rõ rệt. Ngồi bên tay phải của chủ tịch kỳ họp là những người thuộc phái Girondin, có tư tưởng bảo hoàng, ủng hộ triều đình và Giáo Hội Công Giáo; bên tay trái là những người cách mạng thuộc phái Jacobin, muốn xóa bỏ chế độ quân chủ và thiết lập nền cộng hòa thế tục theo nguyên tắc “Mọi người sinh ra đều bình đẳng” của bản Tuyên Ngôn Độc Lập Hoa Kỳ 1776. Sự phân biệt tả-hữu không chỉ do vị trí ngồi mà phản ánh hai quan niệm khác nhau, thậm chí đối lập nhau, về chính trị-xã hội.
Những người cánh hữu chủ trương duy trì trật tự truyền thống nên được coi là “bảo thủ” (conservative), ngược lại những người cánh tả đòi thay đổi thể chế nên được gọi là cấp tiến hay tự do (liberal/progressive). Mỗi phái tả và hữu đều chia thành những nhóm ôn hoà (moderate) hay cực đoan (radical). Tuỳ theo quan điểm bảo thủ hay cấp tiến mà trong phổ chính trị (political spectrum), người ta chia thành các quan điểm cực tả, cánh tả ôn hoà, trung dung, cánh hữu ôn hoà và cực hữu. Đại diện cho quan điểm cực tả là chủ nghĩa cộng sản/chủ nghĩa xã hội hiện còn tồn tại ở một số quốc gia, còn đại diện cho quan điểm cực hữu là chủ nghĩa phát xít ở Đức và Ý đã bị xoá sổ trong Thế Chiến Thứ Hai.
Thế nào là tả, thế nào là hữu?
Trên chính trường Mỹ, đảng Cộng Hoà có khuynh hướng bảo thủ, cánh hữu, còn ngược lại, đảng Dân Chủ chủ trương cấp tiến, thuộc cánh tả. Hai đảng tả-hữu này luân phiên nhau điều hành quốc gia.
Đường lối cánh tả của đảng Dân Chủ nhấn mạnh vào công bằng xã hội, phân phối lại thu nhập và đề cao vai trò của nhà nước.
Về kinh tế, cánh tả ủng hộ thị trường tự do nhưng có sự điều hành của nhà nước thông qua luật lệ. Các chính phủ cánh tả thường đánh thuế cao lên giới giàu có để có tiền tài trợ các chương trình phúc lợi xã hội như giáo dục, y tế giá phải chăng (Obamacare), tăng lương tối thiểu và ủng hộ hoạt động của nghiệp đoàn.
Về xã hội, cánh tả đề cao quyền công dân, bảo vệ môi trường, tự do tín ngưỡng (tách tôn giáo khỏi chính quyền), quyền sinh sản (ủng hộ phá thai có điều kiện), tôn trọng quyền của người thiểu số, và kiểm soát súng đạn.
Cánh tả cực đoan đề cao vai trò “toàn trị” của nhà nước, thủ tiêu tự do. Các chính quyền cộng sản quốc hữu hoá phương tiện sản xuất, xoá bỏ quyền tư hữu, quản lý nền kinh tế theo kế hoạch định sẵn. Các chiến dịch “cải cách ruộng đất,” “cải tạo tư sản,” “tập thể hóa nông nghiệp” ở Việt Nam trước đây là ví dụ cho quan điểm cực tả của chủ nghĩa cộng sản.
Ở phía bên kia, đảng Cộng Hòa cánh hữu theo đường lối bảo thủ, ưu tiên quyền tự do cá nhân, các giá trị truyền thống và hạn chế vai trò của nhà nước. “Chính phủ không phải là giải pháp, chính phủ mới là vấn đề,” câu nói nổi tiếng của cố Tổng Thống Ronald Reagan kết tinh quan điểm cai trị của cánh hữu.
Về kinh tế, cánh hữu đề cao chủ nghĩa tư bản thị trường tự do, thuế thấp, giảm quy định (deregulation), giảm chi tiêu của chính phủ, khuyến khích đầu tư tư nhân.
Về xã hội, cánh hữu đề cao giá trị truyền thống, chống phá thai, bảo đảm quyền sử dụng súng theo Tu Chính Án Thứ Hai, mạnh tay trấn áp tội phạm và siết chặt an ninh biên giới.
Cánh hữu cực đoan thúc đẩy các quan điểm đó lên thành chống nhập cư, ưu tiên quốc phòng, giảm thiểu hoặc xóa bỏ các chương trình trợ cấp xã hội. Ở phương diện cực đoan nhất, cực hữu cổ xuý cho thuyết chủng tộc thượng đẳng, bài ngoại và thanh lọc sắc tộc như chế độ Quốc Xã ở Đức.
Tả-hữu trong thực tế lịch sử
Hai đường lối tả-hữu, cấp tiến và bảo thủ thực chất không loại trừ nhau mà bổ sung cho nhau như động cơ và cái phanh (thắng) trong chiếc xe, không thể thiếu cái nào, một bên cầm quyền thì bên kia trở thành đối lập, giám sát để ngăn chặn sự lạm quyền. Người Mỹ chuộng sự đổi mới, sau một thời gian sống dưới quyền của đảng này người ta thường bỏ phiếu cho đảng kia và ngược lại. Từ 1980 đến nay có bảy tổng thống thì ba người theo cánh tả (Bill Clinton, Barack Obama, Joe Biden) và bốn người theo cánh hữu (Ronald Reagan, George H.W. Bush, George W. Bush và Donald Trump), tỷ lệ tương đối đồng đều.
Ngoại trừ vụ bạo loạn tấn công Quốc Hội ngày 6 Tháng Giêng, 2021, các cuộc chuyển giao quyền điều hành giữa các tổng thống luôn diễn ra suôn sẻ trong tinh thần “tương kính.”
Nhìn lại các đời tổng thống, người ta thấy nền kinh tế Mỹ hầu như luôn phát triển tốt hơn dưới thời các chính quyền Dân Chủ. Dữ kiện lịch sử gần đây cho thấy vị tổng thống Cộng Hoà có thành tích kinh tế tốt nhất là cố Tổng Thống Ronald Reagan; dưới sự chỉ huy của ông GDP bình quân của Mỹ tăng 3.1% trong nhiệm kỳ 1 và 3.9% trong nhiệm kỳ 2. Hai tổng thống Dân Chủ điều hành kinh tế tốt là Bill Clinton và Joe Biden; cựu Tổng Thống Clinton lần đầu tiên giúp ngân sách chính phủ được thặng dư, GDP tăng trưởng mức 4%; cựu Tổng Thống Biden kéo kinh tế khỏi cuộc suy thoái do đại dịch COVID-19 và GDP tăng ở mức 4.2%. Tuy vậy, lạm phát cao do chuỗi cung ứng hàng hoá bị gián đoạn trong thời kỳ đại dịch và chiến tranh ở Châu Âu đã phủ mờ thành tích kinh tế của chính quyền Biden trong cảm nhận của người dân Mỹ.
Về xã hội, hai anh em nhà Roosevelt (Theodore Roosevelt, tổng thống thứ 26, Cộng Hoà và Franklin Roosevelt, tổng thống thứ 32, Dân Chủ) đã có công giải cứu chủ nghĩa tư bản Mỹ khỏi sự bóc lột thái quá của nó. Cố Tổng Thống Theodore Roosevelt ban hành chính sách thuế luỹ tiến, các đạo luật an toàn thực phẩm và dược phẩm, ngăn chặn sự thao túng chính trị của giới doanh nghiệp.
Với chương trình New Deal, cố Tổng Thống Franklin Roosevelt đưa kinh tế Mỹ thoát khỏi vực Đại Suy Thoái toàn cầu 1930, thiết lập hệ thống an sinh xã hội, chế độ làm việc mỗi tuần 40 giờ, làm thêm giờ được trả lương gấp rưỡi, quyền thành lập nghiệp đoàn và ban hành các đạo luật kiểm soát hoạt động của thị trường chứng khoán.
Các chính quyền cánh tả sau thời ông Roosevelt đã tiếp tục bổ sung các đạo luật mở rộng an sinh xã hội để bao gồm trợ cấp tuổi già, trợ cấp thất nghiệp và chăm sóc trẻ em (như trợ cấp SNAP năm 1964, Medicare và Medicaid năm 1965, trợ cấp thu nhập bổ sung SSI năm 1972, hỗ trợ tạm thời TANF năm 1996…). Hệ thống an sinh xã hội này đã giúp hàng chục triệu người Mỹ vượt qua hoạn nạn, bệnh tật, duy trì mức sống tối thiểu và hiện nay vẫn có hàng chục triệu người tiếp tục thụ hưởng thành quả từ chính sách xã hội của anh em nhà Roosevelt.
Vì sao gọi đảng Dân Chủ là “thổ tả?”
Những dẫn chứng trên cho thấy, Dân Chủ hay Cộng Hoà, tả hay hữu, bảo thủ hay cấp tiến chỉ là tương đối, một khi đã nắm quyền quản trị đất nước thì đảng nào cũng phải vì lợi ích quốc gia, đặt quyền lợi của người dân lên trên cám dỗ của quyền lực và lợi ích đảng phái.
Chế độ dân chủ tự do có đặc trưng là sự thoả thuận (compromise), khi bất đồng quan điểm thì hai bên ngồi lại tranh luận, mỗi bên nhượng một chút để chọn ra giải pháp “lưỡng đảng”. Chỉ có chế độ độc tài mới coi đối lập chính trị là “thế lực thù địch” phải bỏ tù, phải tiêu diệt bằng mọi cách.
Cái văn hoá chính trị đẹp đẽ đó còn được thấy trong cuộc tranh hùng giữa hai Thượng Nghị Sĩ John McCain (Cộng Hoà, Arizona) và Barack Obama (Dân Chủ, Illinois) trong cuộc bầu cử tổng thống 2008. Từ khi ông Donald Trump xuất hiện trên chính trường năm 2016 cái văn hoá đó dường như đã biến mất.
Một điểm tính cách của ông Trump là không nhân nhượng, quyết truy cùng đuổi tận những ai ông có mối hiềm khích và luôn sử dụng ngôn ngữ mang tính kích động. Ông công kích các đối thủ chính trị là “sâu bọ” (vermin), cần loại bỏ (root out) – thứ ngôn ngữ của Hitler những năm 1930. Ông nói đảng Dân Chủ là tổ chức cực đoan trong nước, nguy hiểm hơn các kẻ thù nước ngoài như Nga và Trung Quốc, ông gọi những ai nói khác ông là “mối đe dọa sinh tử.” Ông đòi hành quyết cựu Dân Biểu Liz Cheney, đưa Đại Tướng Mark Milley ra toà án binh xử “tội phản quốc”… Tính cách và lối hành xử như vậy của ông Trump đã xói mòn cái văn hoá “thoả thuận” trong cơ cấu chính trị dân chủ và cổ súy bạo lực mà chính ông là nạn nhân nổi tiếng nhất.
Những người ủng hộ ông Trump dần dần bị tiêm nhiễm thói nói năng hành xử của lãnh tụ. Cũng như ông, họ gọi những người Dân Chủ là “thổ tả,” là “phản quốc,” là “cộng sản/xã hội chủ nghĩa” dù nhiều người trong số họ chưa từng tìm hiểu hoặc trải nghiệm sống với cộng sản, thậm chí bản thân đang hưởng những phúc lợi xã hội có từ thời Franklin Roosevelt. Họ nói theo cảm xúc được lãnh tụ kích thích chứ không phải từ nhận thức hợp lý. Đáng chú ý là một số người như vậy không phải là thường dân mà cả những nhân vật có vai vế như ông Chủ tịch Hạ Viện Mike Johnson, Thẩm Phán Clarence Thomas của toà tối cao…
Một thủ đoạn tranh cử
Ông Trump đặc biệt thích “chụp mũ” đối thủ Dân Chủ, từ ông Joe Biden đến thị trưởng New York Zohran Mamdani, là “cộng sản.” Nhưng đây chỉ là trò xảo ngôn để giành phiếu.
Như đã nói trên, một chủ trương của cộng sản, tức cánh tả cực đoan, là thủ tiêu quyền tư hữu. Chưa có bằng chứng khả tín nào cho thấy đảng Dân Chủ và các chính trị gia cấp tiến nhất của đảng này như các ông bà Bernie Sanders, Elizabeth Warren, Alexandria Ocasio-Cortez (AOC) hay Mamdani có chủ trương tịch thu tài sản, thủ tiêu quyền tư hữu hoặc tước bỏ quyền tự do dân chủ của công dân để đi theo chủ nghĩa xã hội như cáo buộc.
Có điều, trong số cử tri bỏ phiếu cho ông Trump có không ít người chọn lựa như vậy vì lo sợ bóng ma chủ nghĩa xã hội, vì tin vào quyết tâm chống cộng sản của ông, nhất là trong các cộng đồng tị nạn cộng sản của người Cuba ở Florida và người Việt ở California và Texas.
Thủ đoạn chụp mũ, miệt thị đối lập chính trị là “kẻ thù bên trong” là “thổ tả” có thể giúp ông Trump thành công, nhưng nó làm cho xã hội Mỹ chia rẽ một cách sâu sắc mà không biết đến bao giờ mới hàn gắn được! [dt]
WESTMINSTER, California (NV) – Nghị Viên Amy Phan West của Westminster phát biểu bằng “loa phóng thanh” tại Lễ Tưởng Niệm Tháng Tư Đen do thành phố tổ chức ở Tượng Đài Chiến Sĩ Việt Mỹ, Westminster, hôm Thứ Năm, 30 Tháng Tư, thay vì qua “microphone” vì sợ bị “bịt miệng” như trước đây.
Khi được ban tổ chức giới thiệu, nữ nghị viên duy nhất của Westminster cúi xuống, lấy một loa phóng thanh trong một cái túi ra, cầm trên tay, và bước lên lễ đài.
Nghị Viên Amy Phan West phát biểu tại Lễ Tưởng Niệm Tháng Tư Đen ở Tượng Đài Chiến Sĩ Việt Mỹ, Westminster, hôm 30 Tháng Tư. (Hình: Facebook Amy Phan West)
Bà nói: “Mọi người nghe tôi rõ không? Hôm nay tôi mang theo ‘mike’ của riêng tôi bởi vì lần trước thị trưởng cắt ‘mike’ của tôi vào ngày vinh danh cựu chiến binh. Thành ra, hôm nay tôi sử dụng ‘mike’ của tôi để họ không thể cắt được.”
Sau đó bà tự giới thiệu và phát biểu về ý nghĩa của ngày 30 Tháng Tư, 1975.
Bà cũng nói về thời gian làm nghị viên và đấu tranh cho tiếng nói của cư dân Địa Hạt 1 mà bà đại diện.
Rồi bà một lần nữa nhắc đến chuyện bà bị “bịt miệng” lúc “microphone” của bà bị cắt khi “người ta chặn tôi nói lên sự thật.”
“Nhưng tôi sẽ không bao giờ ngừng đấu tranh cho tự do vì tự do xứng đáng được bảo vệ…” Nghị Viên Amy Phan West nói tiếp.
Nguyên ủy của vấn đề
Ttrong cuộc họp Hội Đồng Thành Phố (HĐTP) ngày 25 Tháng Hai, bà Amy Phan West bị các đồng viện bỏ phiếu quyết định không cho bà phát biểu tại các sự kiện mang tính lễ nghi do thành phố tổ chức cho đến hết nhiệm kỳ của bà vào cuối năm nay.
Lúc đó, bà Amy Phan West bị một số đồng viện tố cáo vi phạm luật khi phát biểu và phát tài liệu tranh cử tại diễn hành Tết Bính Ngọ trên đại lộ Bolsa, do thành phố tổ chức hôm 21 Tháng Hai.
Người đề nghị cấm bà phát biểu lúc đó là Phó Thị Trưởng Mark Nguyễn, được Nghị Viên Carlos Manzo ủng hộ, và kết quả bỏ phiếu là 3-1-1, trong đó bà Amy Phan West bỏ phiếu chống, Nghị Viên NamQuan Nguyễn bỏ phiếu trắng.
Sau đó, tại buổi lễ vinh danh cựu chiến binh do thành phố tổ chức ở Tượng Đài Chiến Sĩ Việt Mỹ hôm 29 Tháng Ba, bà Amy Phan West tự nhiên bước lên bục phát biểu, thế là “microphone” bị nhân viên thành phố cắt, nhưng bà vẫn tiếp tục nói “chay.”
Trong cuộc họp HĐTP vào ngày 8 Tháng Tư, nữ nghị viên này tố cáo Thị Trưởng Chí Charlie Nguyễn “bịt miệng” bà.
Bà còn nói thị trưởng cùng Phó Thị Trưởng Mark Nguyễn và Nghị Viên Carlos Manzo ra lệnh cho nhân viên thành phố làm theo ý họ, và dĩ nhiên nhân viên phải làm theo phía đa số của HĐTP.
“Những gì xảy ra hôm đó không phải là lỗi nhân viên, mà là lỗi của thị trưởng,” bà Amy trình bày.
Thị Trưởng Chí Charlie Nguyễn đáp lời: “Tôi chỉ muốn quý vị biết Westminster là một thành phố của luật lệ. Nếu chúng tôi, những người lập ra quy định và luật lệ, không tuân theo những điều đó, thì ai sẽ tuân theo? Chúng tôi đặt ra luật lệ để người dân tuân theo và chúng tôi cũng sẽ tuân thủ, không phải ai muốn làm gì thì làm.”
Amy Phan West được phát biểu tại Lễ Tưởng Niệm Tháng Tư Đen
Trong cuộc họp HĐTP hôm 22 Tháng Tư, có Mục 9.2 – Các thành viên HĐTP tham gia phát biểu tại Lễ Tưởng Niệm Tháng Tư Đen 2026 của thành phố – do Thị Trưởng Chỉ Charlie Nguyễn đưa vào nghị trình.
Ông thị trưởng cho biết: “Trong vai trò thị trưởng, nhiệm vụ của tôi là giữ sự chính trực và trật tự của sự kiện công cộng. Cuộc họp của HĐTP hôm 25 Tháng Hai xác định Nghị Viên Amy Phan West vi phạm Điều Khoản 8314, trong đó, bà sử dụng phương tiện công cộng để vận động tranh cử. Quyết định đó vẫn còn hiệu lực…Mục 9.2 này không phải để xem lại hoặc thay đổi quyết định đó, mà nó phản ánh sự kiện Tháng Tư Đen sẽ được tiến hành một cách xây dựng, và để mọi người có thể phát biểu nhân dịp này.”
Tuy nhiên, nữ nghị viên duy nhất của HĐTP phản đối.
Bà nói: “Thưa thị trưởng, ông cũng như HĐTP không có quyền cho tôi được nói. Đây là quyền của tôi xuất phát từ Tu Chính Án Thứ Nhất và là quyền của 25,000 cư dân Địa Hạt 1 mà tôi đại diện. Chỉ cho tôi phát biểu một lần là điều đáng quan tâm, bởi vì nó giống như là ông có quyền cho và có quyền lấy đi mất.”
Nghị Viên Amy Phan West (giữa) chụp hình với một số đồng hương tại Lễ Tưởng Niệm Tháng Tư Đen ở Tượng Đài Chiến Sĩ Việt Mỹ, Westminster, (Hình: Facebook Amy Phan West)
“Phát biểu là quyền căn bản của một dân cử, và tôi muốn ông và HĐTP hiểu rõ điều này,” bà Amy Phan West nói tiếp. “Các ông đang vi phạm quyền căn bản của tôi trong vai trò dân cử được nói tại một sự kiện của thành phố. Cuộc bỏ phiếu ngày 25 Tháng Hai, do ông, người ‘brother in law’ của ông, và Nghị Viên Carlos Manzo thực hiện, rõ ràng là ‘bịt miệng’ tôi và tiếng nói của cư dân Địa Hạt 1…Vì thế, Mục 9.2 do ông đưa vào nghị trình là không có giá trị.”
Sau nhiều lần tranh luận qua lại – nhiều lúc thị trưởng phải tắt “microphone” của nữ nghị viên vì bà cứ liên tục nói, và ít nhất hai lần HĐTP phải bỏ phiếu “chấm dứt tranh luận” (call for question), cùng những giải thích của ông Scott Porter, luật sư thành phố – cuối cùng, thị trưởng quyết định tiếp tục tiến trình giải quyết Mục 9.2.
Phó Thị Trưởng Mark Nguyễn, người từng không muốn cho bà Amy phát biểu, thì nay đề nghị cho bà được nói tại Lễ Tưởng Niệm Tháng Tư Đen năm nay. Đề nghị được Thị Trưởng Chí Charlie Nguyễn ủng hộ.
Kết quả bỏ phiếu là 3-1-1, trong đó, bỏ phiếu thuận là Thị Trưởng Chí Charlie Nguyễn, Phó Thị Trưởng Mark Nguyễn, và Nghị Viên Carlos Manzo. Nghị Viên Amy Phan West bỏ phiếu chống, và Nghị Viên NamQuan Nguyễn bỏ phiếu trắng.
Ngoài tư cách là đồng viện với nhau, Thị Trưởng Chí Charlie Nguyễn và Nghị Viên Amy Phan West còn là hai trong số năm ứng cử viên Cộng Hòa đang tranh cử chức dân biểu liên bang Địa Hạt 45 trong cuộc bầu cử sơ bộ của California vào ngày 2 Tháng Sáu tới đây.
Ứng cử viên Dân Chủ duy nhất trong cuộc tranh cử này là Dân Biểu Derek Trần, người đang đại diện Địa Hạt 45 của California tại Hạ Viện Hoa Kỳ. (Đ.D.)
WESTMINSTER, California (NV) – Đông đảo đồng hương đến dự Lễ Tưởng Niệm Quốc Hận 30 Tháng Tư do Cộng Đồng Người Việt Quốc Gia Nam California tổ chức tại Tượng Đài Chiến Sĩ Việt Mỹ, Westminster, chiều Thứ Năm, 30 Tháng Tư.
Phần trình diễn của Ban Tù Ca Xuân Điềm tại Lễ Tưởng Niệm Quốc Hận 30 Tháng Tư do Cộng Đồng Người Việt Quốc Gia Nam California tổ chức tại Tượng Đài Chiến Sĩ Việt Mỹ, Westminster. (Hình: Lâm Hoài Thạch/Người Việt)
Đến hỗ trợ cho ban tổ chức gồm có Liên Hội Cựu Chiến Sĩ VNCH, Trung Tâm Điều Hợp Tây Nam Hoa Kỳ, Tập Thể Chiến Sĩ Quân Lực VNCH Hải Ngoại, Liên Ủy Ban Chống Cộng Sản và Tai Sai, Tổng Hội Sinh Viên Việt Nam Miền Nam California, Trung Tâm Văn Hóa Hồng Bàng, Nhóm Hát Quỳnh Hoa, và Đoàn Thanh Niên Phan Bội Châu.
Điều hợp chương trình là ba MC Diệu Quyên, Đinh Quang Truật, và Quỳnh Hoa.
Ông Phát Bùi, chủ tịch Cộng Đồng Người Việt Quốc Gia Nam California, trưởng ban tổ chức, phát biểu khai mạc: “Đêm nay, chúng ta có mặt tại nơi này để thắp nén hương lòng và tưởng niệm đến các quân, dân, cán, chính VNCH đã hy sinh vì tổ quốc, và hơn nửa triệu đồng bào đã bỏ mình trong lòng đại dương hay rừng sâu trên đường tìm tự do. Chúng ta cũng bày tỏ lòng tri ân đến các chiến sĩ đã anh dũng chiến đấu để bảo vệ miền Nam Việt Nam trước năm 1975.”
Nghi thức khai mạc Lễ Tưởng Niệm Quốc Hận 30 Tháng Tư tại Tượng Đài Chiến Sĩ Việt-Mỹ, Westminster. (Hình: Lâm Hoài Thạch/Người Việt)
Ông nói tiếp: “Các thế hệ con em của dân tộc Việt, xin hãy bày tỏ lòng kính trọng đến sự dũng cảm hy sinh, và sức chịu đựng đầy gian nan của các cô chú bác trong QLVNCH. Họ luôn nghĩ đến tự do, hạnh phúc cho đồng bào và bảo tồn lãnh thổ miền Nam, với phương châm, ‘Tổ Quốc, Danh Dự, và Trách Nhiệm.’ Quê hương ta đã trải qua gần hai phần ba thế kỷ, với biết bao tang thương cho cả hai miền Bắc-Nam, kể từ khi Cộng Sản cầm quyền tại Bắc Việt vào đầu năm 1950, qua bao cuộc tàn sát các giới trí thức, thương gia và địa chủ, khiến cho 1 triệu người miền Bắc phải rời bỏ quê hương di cư vào Nam.”
Các hội đoàn đặt vòng hoa Lễ Tưởng Niệm Quốc Hận 30 Tháng Tư. (Hình: Lâm Hoài Thạch/Người Việt)
“Từ đó, cuộc chiến tương tàn khiến cho cả triệu đồng bào cả hai miền Nam Bắc phải hy sinh suốt 20 năm đau thương trong khói lửa chiến tranh. Rồi sau đó là Ngày Quốc Hận 30 Tháng Tư, 1975, khiến cho cả trăm ngàn quân, cán, chính VNCH bị giam cầm trong các trại tù khổ sai, nhiều gia đình tan nát qua chính sách cưỡng bức lao động tại những vùng kinh tế mới, và khiến cho cả triệu đồng bào bỏ nước ra đi để tìm đến bến bờ tự do,” ông nói thêm.
Chủ Tịch Phát Bùi khẳng định: “Chính nghĩa và nhân cách của quân, cán, chính VNCH sẽ được tỏ sáng qua việc làm của chúng ta. Lẽ phải không ở bên thắng cuộc. Lịch sử sẽ chứng minh ai phải, ai trái, và ai đã đem tang thương, hận thù đến cho dân tộc Việt Nam.”
Ông Phát Bùi, chủ tịch Cộng Đồng Người Việt Quốc Gia Nam California, trưởng ban tổ chức, phát biểu. (Hình: Lâm Hoài Thạch/Người Việt)
Tiếp theo là nghi thức đặt vòng hoa tưởng niệm của nhiều hội đoàn và đoàn thể đến dự.
Văn tế trong nghi thức Truy Điệu Chiến Sĩ Trận Vong do nhà báo Thanh Huy đọc.
Sinh viên Jolynna Đặng, đại diện Tổng Hội Sinh Viên Việt Nam Miền Nam California, phát biểu: “Chúng ta tiến về phía trước, không bằng nỗi sợ hãi mà bằng niềm tin sắt đá. Bởi vì, khi cùng tiến bước bên nhau, chúng ta không còn là những người sống sót, mà chúng ta thật sự là những người viết lên trang sử oai hùng cho những năm tiếp nối.”
Hội Lực Lượng Đặc Biệt VNCH hợp ca bài “Chiến Sĩ Vô Danh.” (Hình: Lâm Hoài Thạch/Người Việt)
Trong số quan khách đến dự, Giám Sát Viên Janet Nguyễn (Địa Hạt 1) nói: “Tôi là con của một chiến sĩ VNCH, đồng thời cũng là người tị nạn cộng sản. Vì thế Tháng Tư Đen là một ngày đau buồn cho chính tôi và đồng hương mà chúng ta không thể nào quên được. Chính vì thế, 30 Tháng Tư hằng năm là dịp nhắc nhở cho thế hệ trẻ Việt Nam hiểu biết về sự thật của chiến tranh Việt Nam, trong đó có sự hy sinh của các chiến sĩ VNCH và đồng minh Hoa Kỳ. Xin cùng chúng tôi tỏ lòng tri ơn các anh linh tử sĩ đã vị quốc vong thân cho tổ quốc Việt Nam, và sự an bình của dân chúng miền Nam Việt Nam, trước 30 Tháng Tư, 1975.”
Đông đảo đồng hương đến dự Lễ Tưởng Niệm Quốc Hận 30 Tháng Tư. (Hình: Lâm Hoài Thạch/Người Việt)
Bác Sĩ Võ Đình Hữu, chủ tịch Cộng Đồng Người Việt Pomona Valley, đồng chủ tịch Hội Đồng Liên Kết Quốc Nội Hải Ngoại, nói: “Sau 51 năm xa xứ, đồng hương vẫn tham dự rất đông đảo trong Lễ Tưởng Niệm Tháng Tư Đen. Chứng tỏ rằng, cộng đồng người Việt tại hải ngoại vẫn còn nhớ đến quê hương đất nước. Sau 51 năm, người Việt tại Little Saigon và nhiều nơi khác cũng đã thành công trên nhiều lãnh vực. Từ sự đoàn kết của cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ và nhiều nơi khác, và sự thay đổi của một số quốc gia trên thế giới, thì tôi hy vọng một ngày nào đó, Việt Nam cũng sẽ được thay đổi, để người Việt hải ngoại sẽ trở về quê hương mình, và xây dựng sự tự do, công bằng và dân chủ được tốt đẹp hơn.”
Chương trình văn nghệ đấu tranh có sự đóng góp tiếng hát của các hội đoàn như Hội Lực Lượng Đặc Biệt VNCH, Hội Cảnh Sát Quốc Gia Nam California, Ban Tù Ca Xuân Điềm, Cựu Học Sinh Trung Học VNCH, Trung Tâm Văn Hóa Hồng Bàng, Tập Thể Chiến Sĩ Tây Nam Hoa Kỳ, Liên Hội Cựu Chiến Sĩ VNCH, Ban Hợp Ca Nhà Thờ La Vang, Hội Võ Bị Nam CaliFornia, và nhiều hội khác. [đ.d.]
Tháng Tư Đen: Hành Trình Tị Nạn Đến Derek Trần, Tự Hào của Cộng Đồng. Chất vấn Bộ trưởng Hegseth
Cùng nhìn lại một đoạn đường lịch sử đầy đau thương nhưng cũng đầy nghị lực của cộng đồng người Việt tị nạn — để tưởng niệm, để tri ân, và cũng để tự hào.
Một người con cháu thuyền nhân gốc Việt thế hệ thứ hai đang viết tiếp câu chuyện của cộng đồng ngay giữa Quốc hội Hoa Kỳ: Dân biểu Derek Trần, tiếng nói đại diện cho Địa hạt CA-45, nơi có Little Saigon — thủ đô của người Việt tị nạn.
Vào ngày 29/4, Dân Biểu Derek Trần tham gia phiên điều trần tại Quốc hội và đã chất vấn Bộ trưởng Quốc Phòng Hegseth về việc sa thải tướng lãnh, trì hoãn thăng chức cho các nữ quân nhân và tướng tá da màu.
BROOKLYN, New York (NV) – Damon Jones, ngôi sao bóng rổ gắn liền với chức vô địch NBA và những cú ném ba điểm lạnh lùng vừa xuất hiện trên các trang nhất nhưng không còn là ca ngợi thành tích mà vì “mắt xích” liên quan đường dây cá cược giải đấu hàng đầu thế giới, theo Guardian ngày 1 Tháng Năm.
Damon Jones cựu ngôi sao bóng rổ NBA của câu lạc bộ Cleveland Cavaliers trở thành bị cáo đầu tiên nhận tội trong đại án liên quan cá cược do Bộ Tư pháp Mỹ điều tra. Tuổi 49, Jones bước ra tòa với tư cách cựu cầu thủ bóng rổ và cũng là cựu huấn luyện viên từng lăn lộn với giải đấu NBA.
Damon Jones (áo trắng) khi còn thi đấu giải NBA, vừa qua tại phiên tòa ở Brooklyn, ông thừa nhận mình bán thông tin nội bộ ở NBA cho giới cá cược thu lợi. (Hình: Eliot J. Schechter/Getty Images)
Tại tòa án Brooklyn, Damon Jones chính thức nhận tội với hai cáo buộc âm mưu lừa đảo qua mạng, liên quan đến cá cược thể thao và các ván poker được dàn xếp.
Jones thừa nhận đã sử dụng thông tin nội bộ khi thi đấu cũng như huấn luyện tham dự giải NBA cung cấp cho các tay cá cược. Thường xuyên và nổi bất nhất là những thông tin giá trị liên quan đến tình trạng chấn thương của các ngôi sao có ảnh hưởng lớn đến đội như LeBron James.
Từ những “dữ liệu nội bộ” cung cấp cho giới cá cược đã cho phép những “con bạc” đi trước một bước, tham gia thị trường cá cược với lợi thế bất hợp pháp và thu lợi lớn.
Không dừng lại ở đó, Jones còn tham gia vào các ván poker gian lận quy mô lớn, nơi người chơi bị dụ vào bằng danh tiếng của các cựu ngôi sao NBA. Công nghệ gian lận được chính Jones thừa nhận như máy xào bài bị chỉnh sửa hay sử dụng kính áp tròng loại đặc biệt phục vụ cho gian lận và cả bàn chơi “X-quang” để thắng hàng triệu đô la.
Theo các công tố viên, Damon Jones có thể đối mặt mức án rất nặng với tổng khung hình phạt cho hai vụ án riêng biệt có thể từ 5-6 năm tù.
Về lý thuyết là thế nhưng với việc Jones là bị cáo đầu tiên nhận tội trong một chiến dịch truy quét lớn với hơn 30 người bị bắt bao gồm cả các cầu thủ và huấn luyện viên NBA có thể sẽ có yếu tố giảm án qua việc “nhận tội sớm” và “mở lối” cho phiên tòa phức tạp.
Đại án cá cược NBA mùa 2025 được nhận xét là ở mức quy mô chưa từng có mà vụ việc từ nhận tội trước tòa của Damon Jones chỉ là phần nổi của tảng băng.
Đây được xem là một trong những vụ bê bối lớn nhất lịch sử NBA liên quan đến cá cược và gian lận. Trước đó từng có vụ trọng tài Tim Donaghy năm 2007 bị bắt giam liên quan những cá cược vào chính các trận đấu do ông điều khiển. Thậm chí là ông còn cung cấp thông tin nội bộ cho nhà cái.
Phiên tòa tại Brooklyn liên quan mặt trái của NBA khiến giải đấu hàng đầu thế giới đang đối mặt với áp lực lớn trong việc siết chặt quy định, bảo vệ tính minh bạch và niềm tin của người hâm mộ. (Anh Khoa) [dt]
