NASSAU, Bahamas (NV) – Ông Donald Trump Jr., con trai cả Tổng Thống Donald Trump, cưới người mẫu Bettina Anderson trên hòn đảo tư nhân ở Bahamas hôm Thứ Bảy, 23 Tháng Năm, theo Page Six.
Đây là lần thứ nhì ông Trump Jr. cưới vợ.
Ông Donald Trump Jr. và cô Bettina Anderson tới dự đám cưới ông Dan Scavino, phó chánh văn phòng Tòa Bạch Ốc, và cô Erin Elmore, nhân viên Bộ Ngoại Giao, tại Mar-a-Lago ở Palm Beach, Florida, hôm 1 Tháng Hai. (Hình: Saul Loeb/AFP via Getty Images)
Lễ kết hôn diễn ra trước khoảng 40 người thân, trong đó có năm đứa con của ông Trump Jr., và vợ chồng mấy người em của ông, gồm cô Ivanka, ông Eric và cô Tiffany Trump.
Gia đình và một số bạn thân của cô Anderson cũng có mặt.
“Anh Don và chị Bettina rất tuyệt vời bên nhau. Tôi tự hào chứng kiến nhiều đoạn trên chặng đường họ đi chung với nhau. Họ thực sự tỏa sáng khi có nhau,” ông Eric Trump nói với Page Six. “Rất mừng cho họ trong ngày đặc biệt này.”
Lên kế hoạch cho lễ cưới này là Lewis Miller Design, công ty từng phụ trách lớp cắm hoa cho “baby shower” (lễ mừng em bé sắp chào đời) của diễn viên Meghan Markle – vợ Hoàng Tử Harry của Anh – và từng tổ chức nhiều chương trình cho nhà thiết kế thời trang Carolina Herrera. Bánh cưới do tiệm bánh Sweet Stacy’s ở Palm Beach, Florida, làm. Cửa hàng văn phòng phẩm Bernard Maisner thiết kế thực đơn bằng thư pháp.
Ban đầu, ông Trump Jr. và cô Anderson tính làm đám cưới ở Tòa Bạch Ốc, nhưng sau đó, họ quyết định giảm quy mô do cuộc chiến Iran. Tuy nhiên, họ dự định tổ chức lễ cưới lớn hơn, có bà con, bạn bè tham dự trong năm nay, có thể ở Tòa Bạch Ốc.
Hôm Thứ Sáu, một ngày sau khi họ làm giấy tờ kết hôn ở Palm Beach, trên mạng xã hội Truth Social, Tổng Thống Trump loan báo ông sẽ không dự đám cưới vì “những tình huống liên quan tới chính phủ, và tình yêu thương của tôi dành cho nước Mỹ.”
Tháng Mười Hai năm ngoái, Page Six đưa tin ông Trump Jr., 48 tuổi, và cô Anderson, 39 tuổi, đính hôn. Họ bắt đầu quen nhau vào Tháng Mười Hai, 2024, khi ông chấm dứt mối quan hệ với vợ sắp cưới lúc đó, bà Kimberly Guilfoyle, 55 tuổi.
Ông Trump Jr. từng lập gia đình với bà Vanessa Trump từ năm 2005 tới 2018. Họ có năm đứa con. Tuần trước, bà Trump công bố bà bị ung thư vú.
Cô Anderson từng đính hôn với ông Beau Wrigley, người thừa kế công ty kẹo chewing gum Wrigley’s. Cô chưa bao giờ lấy chồng. Mẹ cô là nhà từ thiện ở Palm Beach, bà Inger Angerson, còn cha là chuyên viên ngân hàng đã qua đời, ông Harry Loy Anderson Jr. (Th.Long)
NEW YORK, New York (NV) – Tài tử Anne Hathaway tiết lộ từng bị mù một mắt suốt 10 năm do bệnh đục thủy tinh thể (cataract) và cuối cùng phải mổ, theo Page Six hôm Thứ Ba, 26 Tháng Năm.
Trên chương trình podcast “Popcast” của báo New York Times mới đây, Hathaway, 43 tuổi, cho hay cô bị mù một mắt suốt những năm 30 tuổi do bệnh đục thủy tinh thể sớm.
Anne Hathaway dự 2026 Met Gala tại Metropolitan Museum of Art ở thành phố New York hôm 4 Tháng Năm. (Hình: Dimitrios Kambouris/Getty Images for The Met Museum/Vogue)
“Có lẽ thông tin này quá nhiều,” cô nói. “Tôi từng bị mù một bên suốt 10 năm.”
“Nó ảnh hưởng tới thị lực nhiều tới mức tôi bị mù mắt trái và cuối cùng phải mổ,” cô tiếp. “Mà mãi tới khi thấy được đầy đủ, tôi mới biết nó trầm trọng như thế nào.”
“Từ đó tới nay, tôi đã bình tĩnh lại,” Hathaway thêm.
Ngôi sao trong phim “The Devil Wears Prada 2” này cho biết thị lực hiện tại của cô là “phép màu.”
“Tôi biết ơn vì còn nhìn được, vì tôi thực sự cảm thấy mỗi ngày thức dậy, tôi còn nhìn thấy là phép màu,” cô giải thích.
Mới đây, Hathaway bác bỏ tin đồn lan truyền trên mạng xã hội rằng cô làm giải phẫu thẩm mỹ, bất chấp cô có xu hướng “không bao giờ lên tiếng bất cứ chuyện gì” và “không muốn người ta chú ý” tới cô.
“Chúng ta đang ở thời kỳ mà người ta cảm thấy rất tự tin cho rằng những gì họ nghĩ là đúng, mà có lúc những gì họ nghĩ là chính xác, nhưng có lúc không,” Hathaway nói.
“Tin đồn này ngày càng rầm rộ tới mức mình thực sự cảm thấy phải nói lên sự thực,” cô tiếp.
Hathaway lưu ý giải phẫu thẩm mỹ là quyết định lớn về y tế.
“Tôi muốn chứng minh, không, tôi chưa đưa ra quyết định lớn nào về y tế. Chỉ thắt hai bím tóc thôi,” cô cho biết.
Rồi Hathaway thú nhận, “Nhân tiện, tôi muốn nói có lẽ ngày nào đó, tôi sẽ làm giải phẫu thẩm mỹ.” (Th.Long)
ORANGE COUNTY, California (NV) – Sau cơn sốt nhà trong thời gian đại dịch, một số thị trường từng tăng giá nóng nhất nay cũng là những nơi giảm giá mạnh nhất. Khi phần giá bị đẩy lên quá cao từng bước hạ xuống, rủi ro giảm sâu thêm về lý thuyết cũng bớt đi, theo trang tin số Fast Company ngày 16 Tháng Năm.
Trong thời kỳ bùng nổ nhà ở do đại dịch, nhu cầu mua nhà tăng vọt nhờ lãi suất vay mua nhà cực thấp, các gói hỗ trợ của chính phủ và làn sóng làm việc từ xa. Các nhà nghiên cứu của Cục Dự Trữ Liên Bang ước tính lượng nhà xây mới lẽ ra phải tăng khoảng 300% mới đủ đáp ứng mức cầu tăng vọt trong giai đoạn đó.
Một khu dân cư xanh mát ở ngoại ô thành phố Austin, Texas, nhìn từ trên cao. (Hình minh họa: Storyblocks.com)
Tuy nhiên, nguồn cung nhà đã không thể tăng nhanh theo nhu cầu. Lượng nhà rao bán bị hút cạn, đẩy giá nhà lên rất cao. Đến Tháng Sáu, 2022, giá nhà tại Mỹ cao hơn 43.2% so với Tháng Ba, 2020.
Một số thị trường tăng còn mạnh hơn nhiều. Naples, Florida, tăng 73%; Austin, Texas, tăng 73%; Punta Gorda, Florida, tăng 71%; Cape Coral-Fort Myers, Florida, tăng 70%; và North Port-Bradenton-Sarasota, Florida, tăng 69%.
Sau khi lãi suất vay mua nhà tăng mạnh trong năm 2022, cơn sốt nhà thời đại dịch nhanh chóng hạ nhiệt. Từ Tháng Sáu, 2022, đến Tháng Ba, 2026, thị trường nhà ở Mỹ nói chung bước vào giai đoạn tái cân bằng. Giá nhà toàn quốc chỉ tăng thêm 2.2%, trong khi thu nhập hàng tuần của người lao động Mỹ tăng 14.7% trong cùng thời gian.
Tại một số nơi, quá trình tái cân bằng đi xa hơn và trở thành một đợt điều chỉnh giá rõ rệt. Theo phân tích của ResiClub dựa trên Chỉ Số Giá Trị Nhà Ở của Zillow, trong 300 thị trường khu đô thị lớn nhất nước Mỹ, 15 thị trường sau đây có giá nhà mùa Xuân năm nay thấp hơn ít nhất 10% so với đỉnh năm 2022:
Austin-Round Rock-Georgetown, Texas: giảm 27.8%
Punta Gorda, Florida: giảm 25.4%
Cape Coral-Fort Myers, Florida: giảm 18.9%
North Port-Sarasota-Bradenton, Florida: giảm 17.5%
New Orleans-Metairie, Louisiana: giảm 13.8%
Houma-Thibodaux, Louisiana: giảm 13.2%
Boulder, Colorado: giảm 11.8%
Phoenix-Mesa-Chandler, Arizona: giảm 11.6%
Naples-Marco Island, Florida: giảm 11.5%
Lake Charles, Louisiana: giảm 11.4%
San Antonio-New Braunfels, Texas: giảm 11.2%
San Francisco-Oakland-Berkeley, California: giảm 11.0%
Denver-Aurora-Lakewood, Colorado: giảm 10.6%
Dallas-Fort Worth-Arlington, Texas: giảm 10.1%
Boise City, Idaho: giảm 10.1%
Dù vậy, giá nhà thấp hơn đỉnh năm 2022 không đồng nghĩa với việc giá vẫn đang giảm. Chẳng hạn, số liệu mới nhất cho thấy giá nhà tại khu vực đô thị New Orleans tăng 2.1% so với một năm trước. Một số khu vực tại San Francisco cũng đang có biến động giá đáng chú ý trong mùa Xuân này.
Những thị trường điều chỉnh mạnh nhất hiện tập trung nhiều ở miền Nam và vùng Mountain West. Đây từng là các điểm nóng trong thời đại dịch, khi giá nhà tăng vọt nhờ làn sóng chuyển chỗ ở trong nước và xu hướng làm việc từ xa. Khi dòng người đổ về chậm lại, trong lúc lãi suất vay mua nhà tăng cao, các thị trường như Punta Gorda và Austin phải dựa nhiều hơn vào sức mua của cư dân địa phương để chống đỡ mặt bằng giá đã lên quá cao.
Nguồn cung nhà mới dồi dào tại vùng Sunbelt cũng khiến quá trình hạ nhiệt diễn ra nhanh hơn. Khi cần giữ doanh số, các công ty xây nhà thường sẵn sàng giảm giá hoặc đưa ra ưu đãi để giúp người mua dễ xoay xở hơn. Những ưu đãi trên thị trường nhà mới cũng tạo áp lực lên thị trường nhà cũ, vì một số người mua có thể chuyển sang nhà xây mới nếu nhận được thỏa thuận tốt hơn.
Ngược lại, nhiều thị trường ở Đông Bắc và Trung Tây ít phụ thuộc hơn vào làn sóng di dân thời đại dịch, đồng thời có ít nhà mới được xây hơn. Vì vậy, nguồn cung tại các khu vực này vẫn khá eo hẹp và ít chịu sức ép từ các chương trình ưu đãi lớn của giới xây dựng.
Theo ResiClub, những thị trường bị định giá quá cao trong quý hai năm 2022 thường giảm mạnh hơn từ đỉnh năm 2022 đến Tháng Ba, 2026. Khi phần tăng nóng đã hạ bớt, rủi ro giảm sâu thêm cũng có thể giảm theo, đặc biệt tại một số thị trường ở Texas và Florida (Ng.Tr) [TC]
QUẬN CAM, California (NV) – Với số lượng tài xế cao niên trên đường phố Mỹ đông đảo hơn bao giờ hết, các chuyên gia xe hơi từng lo ngại rằng số vụ tai nạn sẽ gia tăng. Tuy nhiên, thực tế lại hoàn toàn khác. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC), các tài xế cao tuổi lại nằm trong nhóm những người lái xe an toàn nhất!
Theo trang mạng bảo hiểm www.aarp.org, dù lái xe an toàn, các tài xế cao tuổi vẫn được xếp vào nhóm người có rủi ro cao, bởi vì họ dễ bị thương nặng hơn khi có tai nạn. Người cao tuổi thường có xu hướng sử dụng những mẫu xe đời cũ, thiếu các kỹ thuật an toàn mới, khiến họ có xác suất rủi ro cao hơn. Các hệ thống an toàn trên xe hơi là rất quan trọng. Vì thế, khi đi mua xe, người cao niên nên lưu ý đến những trang bị, tính năng an toàn sau đây.
Hệ thống cảnh báo xe cắt ngang phía sau. (Hình minh họa: HD/Người Việt)
⦁ Túi khí: Trong các vụ va chạm trực diện, dây an toàn và túi khí phía trước là những bộ phận bảo vệ thiết yếu. Các mẫu xe hiện đại—thí dụ như chiếc Mazda CX-90 hoàn toàn mới—hiện được trang bị tới hơn 10 túi khí. Ngày nay, nhiều mẫu xe hơi và xe SUV không chỉ có túi khí phía trước, mà còn được trang bị thêm túi khí bên, túi khí bảo vệ hông, túi khí bảo vệ đầu gối nhằm tạo lớp đệm êm ái, bảo vệ cơ thể trong trường hợp xảy ra va chạm.
⦁ Hệ thống thắng khẩn cấp tự động: Đây là tính năng an toàn số một, với hiệu quả được kiểm chứng trong việc giảm cả xác suất lẫn mức độ nghiêm trọng của các vụ tai nạn. Nhờ sự kết hợp giữa camera và cảm biến radar để giám sát xe cộ phía trước, hệ thống này có khả năng ngăn chặn khoảng một nửa số vụ va chạm từ phía sau (đâm đuôi xe) bằng cách phát ra cảnh báo, sau đó tự động kích hoạt thắng khi cần thiết. Trong vài thập niên qua, công nghệ thắng tự động đã có những bước phát triển vượt bậc, giúp mở rộng phạm vi và đa dạng hóa các tình huống bảo vệ an toàn. Thí dụ như hệ thống của một số mẫu xe Volvo có thể nhận diện động vật cỡ lớn, được thiết kế nhằm giúp tránh va chạm với hươu nai.
⦁ Hệ thống giám sát điểm mù: có thể giúp ngăn ngừa các vụ va chạm bên hông xe, cũng như giúp việc đổi lane an toàn.
⦁ Cảnh báo xe cắt ngang phía sau: giúp phòng tránh va chạm khi lùi xe, đặc biệt là trong những tình huống tầm nhìn bị che khuất bởi các vật cản. Hệ thống này sẽ phát tín hiệu cảnh báo khi phát hiện có xe đang di chuyển tới từ phía sau; trong một số mẫu xe hệ thống còn tự động kích hoạt thắng.
⦁ Hỗ trợ rẽ trái: Theo Viện Bảo hiểm An toàn Đường cao tốc (IIHS), đối với nhóm tài xế cao tuổi, việc rẽ trái tại các giao lộ đông đúc là khá nguy hiểm. Hệ thống này sẽ tự động kích hoạt ngay khi tài xế bật đèn báo rẽ trái, phát tín hiệu cảnh báo nếu nhận diện thấy nguy cơ va chạm sắp xảy ra.
Để có thể tận dụng tối đa những lợi ích của các công nghệ tiên tiến, các tài xế cao niên cần dành thời gian để học hỏi và làm quen với một số kỹ năng mới. Họ nên tìm hiểu nguyên lý hoạt động của từng hệ thống an toàn, từ đó có thể nhận biết và hiểu rõ ý nghĩa của các tín hiệu cảnh báo. (HD)
Luật Sư LyLy Nguyễn chuyên về Hoạch Ðịnh Tài Sản, Luật Sư LyLy chuyên thảo Di Chúc và Tín Mục (trust), ủy quyền điều hành tất cả tài sản, dặn dò săn sóc y tế khi bất lực và hoạch định kế nghiệp. Về Luật Thương Mại, Luật Sư LyLy giúp thành lập công ty và tổ hợp hùn hạp. Nếu cần tham khảo riêng xin liên lạc với Luật Sư LyLy Nguyễn tại văn phòng ở địa chỉ: 17151 Newhope Street, Suite 113, Fountain Valley, California 92708. Điện thoại: (714) 531-7080, website: www.lylylaw.com
Luật Sư LyLy Nguyễn
Theo luật Hoa Kỳ một người lúc còn sống có quyền lập một “trương mục quản thủ” (custodian account) cho các con nhỏ dưới 18 tuổi. (Hình minh họa: Engin Akyurt/Pixabay)
Trên đất Mỹ đa số thành phần trung lưu có gia tài ở mức khiêm tốn không bõ lập tín mục cho con nhỏ. Tuy vậy họ vẫn quan tâm muốn dành dụm ít nhiều phòng trường hợp không may giữa đường đứt gánh trần tục thì vẫn có chút gì để lại cho đám con thơ sau này được sống đầy đủ đến khi chúng trưởng thành.
Theo luật Hoa Kỳ một người lúc còn sống có quyền lập một “trương mục quản thủ” (custodian account) cho các con nhỏ dưới 18 tuổi và chuyển tiền vào trương mục này qua chúc thư. Có hai bộ luật chi phối vấn đề này là “Luật Đồng Nhất về Tặng Phẩm cho Trẻ Em” (The Uniform Gift to Minors Act – viết tắt là UGMA) và “Luật Đồng Nhất về Sang Chuyển cho Trẻ Em” (The Uniform Transfer to Minors Act – viết tắt là UTMA) đã được hầu hết các tiểu bang công nhận. Phần đông tiểu bang cho phép cha mẹ được dùng di chúc làm phương tiện chuyển tiền vào “trương mục quản thủ” cho các con.
Trườc hết cả hai bộ luật UGMA hay UTMA cho phép tạo “trương mục quản thủ” cho con cái còn vị thành niên, dĩ nhiên các trương mục này khác hẳn với trương mục ngân hàng thông thường. Thủ tục theo luật này quá giản dị cho nên ai cũng tự mở lấy được tại ngân hàng hay tại các hãng tài chánh trung gian (brokage firm). Theo các luật trên ai cũng được quyền mở một “trương mục quản thủ” rồi ký thác tiền hay tài vật vào đó trong khi còn sống. Người ấy cũng tự phong cho mình là quản thủ viên (custodian) và chỉ định một người kế vị (a successor) đứng ra thay thế quản trị trương mục trong trường hợp thình lình bị chết khi con còn nhỏ dưới mười tám tuổi (hoặc hai mươi mốt hay hai mươi lăm tùy theo luật của một số tiểu bang). Khi mở “trương mục quản thủ” phải dùng số An Sinh Xã Hội (Social Security Number) của đứa trẻ.
Cả hai bộ luật trên đều cho quản thủ viên nhiều quyền hành nhưng luật UTMA có vẻ rộng rãi hơn, thí dụ theo luật UGMA không chuyển được bất động sản vào “trương mục quản thủ” nhưng luật UTMA thì được. Chính phủ liên bang sẽ đánh thuế tài sản trên các trương mục này khi đứa trẻ bắt đầu mười ba tuổi với giá biểu “thuế trẻ con” (kiddie tax) nhẹ hơn thuế người lớn. Còn trẻ con dưới tuổi này thì thuế tính theo cha mẹ. Cả hai luật UGMA lẫn UTMA có bất lợi ở điểm lúc đứa trẻ vừa đủ mười tám tuổi (hay tuổi thành niên theo luật tiểu bang) thì đương nhiên trở thành sở hữu chủ số tiền này và cha mẹ không còn quyền kiểm soát nữa dù rằng chưa đủ tin tưởng con mình biết nắm giữ tiền bạc. Lợi điểm chính của luật UGMA hay UTMA là giảm thiểu sự giám sát của tòa án cùng giấy tờ bắt buộc do đó bớt đi rất nhiều chi phí hành chánh. Nếu hầu hết của cải để lại cho con theo lối này thì có thể loại hẳn mọi dính dáng tới tòa án nên chẳng cần mất xu nào tiền lệ phí giấy tờ.
Tuy lấy của cải làm tặng phẩm cho con theo lối trên nhưng trong di chúc vẫn phải chỉ định giám hộ cá nhân (personal guardian) cho các trẻ vị thành niên. Đồng thời cũng vẫn phải chỉ định giám hộ tài sản (property guardian) để quản trị và điều hành những của cải con nhỏ nhận được trong trường hợp chết bất ngờ kể cả tài sản khác vô tình không chuyển vào trương mục theo luật UGMA hay UTMA. Có thể ủy nhiệm cùng một người đảm nhận đồng thời tất cả các trách vụ giám hộ cá nhân, giám hộ tài sản, quản thủ viên trương mục hoặc tín viên của tín mục.
Theo luật UGMA hay UTMA quản thủ viên đứng ra điều hành tài sản cho phúc lợi của đứa con vị thành niên và sẽ trao lại trọn vẹn số tiền cho đứa trẻ ấy khi đạt tuổi trưởng thành theo luật tiểu bang. Nếu bậc cha mẹ nào lo lắng con mình hãy còn non nớt khi nhận lãnh một số tiền quá lớn thì nên hội ý với luật sư trước khi đứa trẻ đáo hạn tuổi. Có hai giải pháp khả thi, một là thuyết phục đứa con đợi lúc trương mục UGMA hay UTMA chấm dứt thì chuyển tiền vào một tín mục để tiếp tục quản trị sinh lời cho tới khi đứa con hoàn toàn có khả năng nắm vững tiền bạc. Cách thứ hai là lập ra một “Tổ Hợp Gia Đình” (family partnership) theo đó cha mẹ có quyền kiểm soát tài chánh. Nếu đặt trương mục UGMA hay UTMA vào tổ hợp gia đình trước khi đáo hạn trả tiền cho đứa con thì cha mẹ vẫn còn nắm quyền tiếp tục đầu tư và kiểm soát số tiền phát ra cho đứa con.
Dĩ nhiên ai cũng muốn lo tương lai cho con nhỏ một cách chu đáo nhưng đôi khi vô tình lãng quên hay không kịp nhật tu di chúc mỗi khi có thay đổi tình trạng gia cảnh, thí dụ mới đẻ thêm con khiến di chúc không phù hợp với hiện trạng thật sự. Điều may mắn luật pháp cũng có điều khoản điều chỉnh để giải quyết những khó khăn này. Thí dụ một người sau khi lập di chúc mới sinh thêm con rồi sau đó người ấy bị chết bất đắc kỳ tử không kịp ghi tên đứa trẻ vào di chúc. Trong trường hợp này nhiều tiểu bang có luật “con bỏ sót” (pretermitted child) cho đứa trẻ đó được hưởng phần gia tài như các con khác. Tuy nhiên phần chia cho “con bỏ sót” được phân định khác nhau theo luật từng tiểu bang và còn tùy thuộc vào yếu tố đứa con đó có được hưởng gì qua hình thức khác như tín mục chẳng hạn. Thêm vào đó cũng còn tùy xem trong di chúc cha mẹ có còn chia cho trẻ nào khác không. Nói chung nếu người quá cố không có con nào khác thì đứa “con bỏ sót” sẽ được hưởng phần gia tài tương đương phần trẻ đó được hưởng trong trường hợp cha hay mẹ chết không trăn trối (không di chúc). Ngược lại nếu người quá cố còn có các con khác nhưng để lại toàn bộ gia tài chỉ cho người vợ hoặc chồng còn sống sót thì tất cả bầy con kể cả đứa con đẻ sau cũng cùng đều không được gì hết. Tuy nhiên nếu các con khác có hưởng gia tài thì đứa “con bỏ sót” cũng được cùng chia phần bằng các anh chị của nó. Lấy thí dụ một người trong di chúc để gia tài cho hai đứa con, sau đó người này sinh thêm đứa con thứ ba nhưng quên kể vào đó, nếu chết đi tòa án sẽ xử cho cả ba đứa con cùng được hưởng phần bằng nhau.
Nếu không muốn để tòa án phân chia gia tài theo luật như vậy tốt hơn hết nên thường xuyên cập nhật di chúc và xác định theo ý muốn con nào có, con nào không hay mỗi đứa được bao nhiêu tùy ý. Dĩ nhiên nếu không muốn chia phần cho các con chưa ra đời thì vẫn phải xác định như vậy trong di chúc thì luật “con bỏ sót” sẽ vô hiệu lực. Luật này thông thường cũng không áp dụng đối với các hình thức chia gia tài không qua thủ tục thanh toán di sản của tòa án thí dụ như tín mục chẳng hạn, do đó những ai không có ý định tước quyền thừa kế của các con đẻ sau thì không nên lập tín mục.
Cần nhắc lại rằng luật pháp Hoa Kỳ không bắt buộc ai cũng phải chia đều gia tài cho các con mặc dầu đây là thông lệ chung trong nhiều gia đình. Nhiều người cho các con ít nhiều dựa theo hoàn cảnh của mỗi đứa, thí dụ đứa lớn mới tốt nghiệp đại học hiển nhiên có ít nhu cầu hơn là đứa em bị tật nguyền còn đang lận đận học chưa xong trung học cần giúp nhiều hơn. Tuy nhiên muốn tránh vấn đề tâm lý không để các con có cảm nghĩ bất công thương đứa này hơn đứa kia, tốt hơn hết cha mẹ nên cẩn thận cân nhắc và giải thích rõ cho từng đứa mặc dù theo luật cha mẹ có toàn quyền muốn cho các con bao nhiêu thì cho. Bất kể chia gia tài cho các con đều hay không đều, cũng không bắt buộc cha mẹ phải đặt điều kiện giống nhau cho từng phần. Ngược lại nên chia theo nhiều lối khác nhau để không ai tỵ nạnh được ai cả.
Ngoài con ruột còn có con riêng của vợ hay chồng trước hoặc con nuôi (adopted child). Theo luật của nhiều tiểu bang trong di chúc con nuôi được coi như con ruột trừ phi có ấn định khác. Nếu trong di chúc chỉ viết câu tổng quát “chia gia tài cho các con tôi” (bequest to my children) thì tòa án sẽ chia đều cho tất cả các con ruột của người quá cố (do mọi hôn nhân) cộng thêm các con nuôi của người ấy. Mặt khác nếu người quá cố tái hôn với một người ly dị trước đó đã có con riêng (stepchildren), sau khi cưới lại không thừa nhận thì những đứa con riêng này không được hưởng gì trừ phi có ấn định trong di chúc. Tuy nhiên vài tiểu bang có ngoại lệ, nếu người quá cố là người cha để lại gia tài chung cho các con thì chỉ kể các con ruột (của nhiều đời vợ) cùng con nuôi như đã nêu trên, ngược lại nếu người quá cố là người mẹ để lại gia tài chung cho các con thì kể luôn tất cả con ruột (của nhiều đời chồng), con nuôi, lẫn con riêng của chồng. Ngoài ra luật này không những chỉ áp dụng cho các con người quá cố, nếu có chia gia tài cho con của thừa kế thì cũng áp dụng luật trên để phân định ai là người được (hay không được) hưởng phần trong số của cải để lại. [hp]
Cũng như thường lệ người viết xin xác nhận nội dung của những loạt bài tìm hiểu luật pháp này chỉ có mục đích sử dụng với tính cách thông tin (information) giúp quý độc giả một vài kiến thức tổng quát căn bản về luật pháp Hoa Kỳ mà thôi và không thể coi như liên hệ của luật sư với thân chủ (attorney-client relationship). Do đó nếu có vấn đề liên quan đến luật, quý độc giả vẫn cần phải thảo luận với một luật sư chuyên môn về trường hợp của quý vị.
Chỉ số kinh tế tệ là một trong những yếu tố khiến Joe Biden bị đánh giá thấp và Dân Chủ phải trả giá bằng thất bại trong cuộc bầu cử tổng thống 2024. Điều đó không có gì đáng để bênh vực. Tuy nhiên, việc cho rằng Cộng Hòa nói chung và Trump nói riêng điều hành kinh tế quốc gia tốt hơn là một ngộ nhận dai dẳng…
Được đánh giá là người tạo ra nền kinh tế bùng nổ nhất trong vòng 60 năm qua, Tổng Thống Bill Clinton đã biến những khoản thâm hụt ngân sách thành thặng dư. (Hình minh họa: Win Mcnamee/AFP via Getty Images)
“Quá ngu, đúng không?”
Với không ít người Mỹ, “trực giác mách bảo” cho họ thấy phe Cộng Hòa “luôn” vận hành kinh tế sáng sủa hơn Dân Chủ, nhất là khi người ta nói về Trump, được đánh giá với niềm tin tuyệt đối rằng ông là tay lão luyện đầy kinh nghiệm thương trường thì hẳn nhiên phải giỏi cách điều hành quốc gia.
Trong thực tế, dù Biden kém nhưng Trump tiếp nhận một nền kinh tế không quá tệ. GDP đã tăng 2.8% vào năm 2024. Mức tăng lương đạt 4.8%. Năm 2024 khép lại với tỷ lệ lạm phát 2.9% – dù vẫn cao nhưng giảm đáng kể so với 7% vào năm 2021 – thời điểm mà Biden vào Tòa Bạch Ốc thay Trump (nhiệm kỳ một). Trước thềm cuộc bầu cử 2024, khi so sánh với Liên Minh Châu Âu và Trung Quốc, tờ The Economist của Anh viết, kinh tế Mỹ là “nỗi thèm khát của cả thế giới.” Thế rồi khi Trump “trở về mái nhà xưa,” mọi thứ tuần tự đi xuống.
Tăng trưởng GDP trong quý đầu tiên năm nay, 2026, chỉ đạt 2%. Tổng kết một năm đầu tiên nhiệm kỳ hai của Trump, tăng trưởng GDP chỉ đạt 2.1% – thấp hơn đáng kể so với 2.9% mà Biden đạt được trong năm 2024. Thời điểm hiện tại, tỷ lệ lạm phát ở mức 3.8%, cao hơn nhiều so với con số ghi nhận trong năm 2024 (2.9%). Khi trở lại Tòa Bạch Ốc, Trump đoan quyết ông giảm nợ công, cắt tối đa các khoản chi không cần thiết, tinh giảm bộ máy công quyền và mang lại việc làm cho người Mỹ. Chẳng điều nào trong số đó trở thành hiện thực.
Trong bài viết trên trang Common Dreams, cây bút bình luận nổi tiếng Robert Reich (từng làm việc trong chính quyền Gerald Ford và Jimmy Carter; bộ trưởng Lao Động thời Bill Clinton; được tạp chí Time chọn là một trong 10 thành viên nội các hiệu quả nhất thế kỷ 20), đã phẫn nộ nói: “Xin cho phép tôi nói thẳng. Trump đã biến nền kinh tế Mỹ thành đống cứt!” (“Trump Has Turned the US Economy Into Sh*t”).
Cuối Tháng Tư, nợ công của Mỹ đã lớn hơn toàn bộ nền kinh tế. Tính đến ngày 31 Tháng Ba, nợ quốc gia đã leo lên $31.265 ngàn tỷ, trong khi GDP của năm trước đó là $31.216 ngàn tỷ. Nợ công sẽ tiếp tục tăng bởi chính phủ liên bang hiện duy trì mức thâm hụt ngân sách hàng năm lớn chưa từng thấy trong lịch sử, với gần 6% GDP, khiến gánh nặng nợ chắc chắn thêm chồng chất.
Cụ thể, chính phủ liên bang hiện xài $1.33 cho mỗi $1 thu được. Với đà này, mức thâm hụt ngân sách trong năm nay dự báo chạm mốc $1.9 ngàn tỷ. Dĩ nhiên không thể đổ hết tội cho chính quyền Trump, bởi nợ quốc gia là vấn đề tích lũy từ nhiều đời tổng thống trước đó.
Điều đáng nói là Trump không có giải pháp cụ thể để nợ công giảm, hay chí ít làm cho nó dừng lại. Việc ông làm nhiều nhất là… đổ thừa, rằng mọi chuyện sẽ tốt, “từ từ rồi cháo cũng nhừ.” Khi được cật vấn về cái nhìn ảm đạm người dân về kinh tế, Bộ Trưởng Tài Chính Scott Bessent nói, “tận trong thâm tâm, ai cũng cảm thấy ổn.” Bản thân Trump tự chấm điểm cho kinh tế quốc gia là “A+++++” và “phi thường.”
Trong khi đó, có đến 55% ý kiến từ cuộc khảo sát Gallup nói rằng tình hình tài chính cá nhân họ ngày càng tồi tệ. Đây là năm thứ năm liên tiếp tỷ lệ ý kiến bi quan này tăng, và thậm chí tệ hơn bất kỳ năm nào trong giai đoạn Đại Suy Thoái trước đây.
Trong một thăm dò CBS News, hơn 70% người Mỹ chia sẻ rằng họ đang chật vật xoay xở để chi trả cho thực phẩm, xăng cộ, nhà ở và các loại nhu yếu phẩm. Và trong cuộc khảo sát CNN, hơn một nửa số người được hỏi đã nói rằng “bất định” (“uncertainty”) là từ mô tả chính xác nhất suy nghĩ của họ về tương lai tài chính bản thân. Đặc biệt, có đến 81% ý kiến giới trẻ cho rằng nền kinh tế đang ở mức “tồi” hoặc “tồi tệ khủng khiếp.”
Kể cả những người vốn có tài chính ổn định giờ cũng chật vật hơn bao giờ hết để có thể trụ vững và xoay xở cho cuộc sống thường nhật. Trong quý đầu tiên 2026, số hồ sơ tịch biên nhà đất, tức bị siết nợ nhà, đã tăng vọt tới 26% so với cùng kỳ năm 2025, chạm mức cao nhất trong vòng sáu năm qua.
Chỉ trong năm nay, tính đến thời điểm này, tỷ lệ nợ quá hạn đối với các khoản vay mua xe (40%), vay thế chấp (21%) và đặc biệt thẻ tín dụng (57%) đều tăng vọt so với thời điểm trong và trước đại dịch COVID-19 (“Americans: We’re Broke. Donald Trump: No, You’re Not”/Jacobin Magazine).
Khó có thể kể hết chi tiết những sai lầm trong chính sách của chính quyền Trump nhưng vấn đề nặng nề nhất và nóng hổi nhất là cuộc chiến với Iran. Vụ Iran và tác động trực tiếp của nó đã đẩy nhanh tất cả sai lầm trước đó của Trump thành cú knock-out hạ gục nhiều người Mỹ. Cần nhắc lại, năm 2020, Trump từng nói, “chúng ta đã bỏ ra $8 ngàn tỷ cho Trung Đông trong khi không lo sửa đường sửa sá ở đất nước này. Sao ngu dữ vậy. Quá ngu, đúng không?” (“Trump promised the MAGA base no new wars. Then he went to war with Iran”/NPR).
Cứ để “họ” tin…
Nhìn chung, một tổng thống Dân chủ thường “hốt hụi chót,” tức “đổ vỏ” cho “đống ốc” mà một tổng thống Cộng Hòa để lại. Không như “cổ tích hoang đường” thường được truyền tụng rằng kinh tế Mỹ luôn “đẹp” hơn ở thời tổng thống Cộng Hòa, trong khi tổng thống Dân Chủ chỉ “ăn hại đái nát” và làm cho đất nước khánh kiệt, trong thực tế, kể từ năm 1933, kinh tế Mỹ tăng trưởng nhanh hơn gần gấp đôi, tính trung bình, dưới thời các tổng thống Dân Chủ. Đây không phải là “cảm giác.” Số liệu lịch sử chứng minh như vậy.
Trong ba cuộc khủng hoảng kinh tế tồi tệ nhất trong vòng 100 năm qua, tất cả đều gây ra bởi một tổng thống Cộng Hòa. Trong quyển “Presidents and the U.S. Economy: An Econometric Exploration,” tác giả Alan Blinder và Mark Watson đã so sánh thành quả kinh tế của các nhiệm kỳ tổng thống, tập trung vào giai đoạn kể từ sau Đệ Nhị Thế Chiến – thời điểm mà dữ liệu về tổng sản phẩm quốc nội (GDP) và việc làm bắt đầu được thu thập một cách nhất quán.
Họ nhận thấy GDP có xu hướng tăng trưởng nhanh hơn đáng kể dưới thời các tổng thống Dân Chủ – với trung bình 4.33%/năm; so với các tổng thống Cộng Hòa – trung bình 2.54%/năm (“Why does the economy do better when Democrats are in the White House?”/American Economic Review).
Và kể từ sau Đệ Nhị Thế Chiến, dưới thời các chính quyền Dân Chủ, tỷ lệ tạo việc làm trung bình đạt mức 1.7% mỗi năm, so với mức 1.0% ở thời các tổng thống Cộng Hòa. Tốc độ tăng trưởng GDP trong các nhiệm kỳ Dân Chủ cao hơn Cộng Hòa với tỷ lệ chênh lệch đáng kể lên tới 1.87 điểm phần trăm. Đây là số liệu thống kê trong giai đoạn hậu chiến, với 19 nhiệm kỳ tổng thống, từ thời Harry Truman đến Joe Biden.
Nếu nhìn xa hơn về quá khứ, cụ thể là thời Đại Khủng Hoảng, có nghĩa tính cả các đời Tổng Thống Herbert Hoover (Cộng Hòa) và Franklin D. Roosevelt (Dân Chủ), sự chênh lệch về tốc độ tăng trưởng nói trên thậm chí lớn hơn (“The Historical Puzzle of US Economic Performance under Democrats vs. Republicans”/Belfer Center-Harvard Kennedy School).
Nhìn chung, nước Mỹ hiện đại đã trải qua 11 cuộc suy thoái kinh tế; trong đó, có tới 10 vụ xảy ra dưới thời các tổng thống Cộng Hòa. Có lẽ đây không phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên. Cuộc Đại Khủng Hoảng (Great Depression) bắt đầu vào năm 1929 thời Tổng Thống Herbert Hoover. Cuộc Đại Suy Thoái (Great Recession) bắt đầu vào năm 2008 thời Tổng thống George W. Bush. Và cuộc suy thoái kinh tế do đại dịch năm 2020 khởi phát dưới thời Trump. Cả ba đều là các tổng thống Cộng Hòa. Trong khi đó, các tổng thống Dân Chủ (Franklin D. Roosevelt, Barack Obama và Joe Biden) luôn phải “xử lý” đống bùi nhùi do Cộng Hòa để lại.
Đó là chưa kể một tổng thống Dân Chủ, Bill Clinton, phải hốt mớ hỗn độn để lại từ Tổng Thống Cộng Hòa George H. W. Bush. Được đánh giá là người tạo ra nền kinh tế bùng nổ nhất trong vòng 60 năm qua, Bill Clinton đã biến những khoản thâm hụt ngân sách thành thặng dư.
Thế rồi George W. Bush lên nắm quyền và vụ nổ bong bóng bất động sản toàn quốc xảy ra. Đến lượt Barack Obama, khi rời nhiệm sở, ông để lại một thành quả ấn tượng với 75 tháng liên tiếp tăng trưởng việc làm và thâm hụt ngân sách giảm đáng kể. Và rồi Trump đến, lại đến lần nữa… và cuối cùng, “turned the US Economy Into Sh*t.”
Bất luận như vậy, người ta vẫn tin chỉ tổng thống Cộng Hòa mới giỏi điều hành kinh tế. Nhiều thập niên nay, niềm tin này gần như bất biến. Giá như niềm tin này có thể đổi được thành đô la để đi chợ, để đổ xăng, để đóng học phí cho con vào đại học… Thôi thì, nếu họ “thích” tin, cứ để họ sống với niềm tin đó. [kn]
GARDEN GROVE, California (NV) – Sở Cứu Hỏa Orange County (OCFA) vừa cho biết đã thu hẹp khu vực di tản trong vụ rò rỉ hóa chất ở Garden Grove xuống 65% và thông báo khoảng 34,000 cư dân có thể trở về nhà.
Trong cuộc họp báo tại Los Alamitos lúc 6 giờ chiều Thứ Hai, 25 Tháng Năm, ông TJ McGovern, quyền chỉ huy OCFA, nói: “Sau khi xem xét tình hình, chúng tôi quyết định thu hẹp vùng di tản 65%, xuống còn 35%, và như vậy là 34,000 cư dân trong tổng số 50,000 người di tản có thể trở về nhà bắt đầu lúc 6 giờ chiều Thứ Hai, 25 Tháng Năm.”
Thị Trưởng Garden Grove Stephanie Klopfenstein (giữa) tại cuộc họp báo chiều 25 Tháng Năm, cho biết việc thu hẹp khu vực bắt buộc phải di tản có hiệu lực từ 6 giờ chiều Thứ Hai. (Hình: Facebook Stephanie Klopfenstein – Mayor of Garden Grove)
Có mặt tại cuộc họp báo Cảnh Sát Trưởng Amir El-Farra của Garden Grove cho biết: “Như vậy là khu vực vẫn còn lệnh di tản bây giờ chỉ còn từ đường Garden Grove lên đường Orangewood đi về hướng Bắc, và từ đường Knott qua đường Dale đi về hướng Đông. Điều này có nghĩa là còn khoảng 16,000 cư dân vẫn còn bị lệnh di tản ảnh hưởng.”
Ông cảnh sát trưởng nói thêm: “Trong lúc chúng tôi đứng ở đây thì bản đồ di tản mới đã được cập nhật trên mạng xã hội.”
Ông Amir El-Farra cũng cho biết cảnh sát vẫn đang phong tỏa khu vực di tản mới và khuyến cáo cư dân được trở về không vào khu vực này.
Ông Craig Covey, chỉ huy khu vực của OCFA, chia sẻ: “Mặc dù nguy hiểm nhất không còn nữa, chúng tôi vẫn đang tiếp tục làm việc để bảo đảm an toàn cho tất cả, và khi có thể, tất cả mọi người có thể trở về nhà an toàn. Chúng tôi biết quý vị rất thất vọng, chúng tôi cũng vậy. Tuy nhiên, an toàn của cư dân là ưu tiên hàng đầu của chúng tôi.”
Trước đó, vào buổi sáng, OCFA thông báo có một vết nứt bên trong bồn hóa chất bị hư của công ty phụ tùng hàng không ở Garden Grove thực sự làm giảm áp lực bên trong bồn, nên các giới chức tin rằng bồn chứa này không còn nguy cơ nổ lớn.
Theo dữ liệu được lính cứu hỏa thu thập trong “sứ mệnh suốt đêm,” không còn nguy cơ xảy ra vụ nổ tàn khốc, ông TJ McGovern cho hay trong video cập nhật thông tin sáng Thứ Hai.
Khu vực di tản được thu hẹp lại, chỉ còn 35% của trước đây. (Hình: Facebook Garden Grove Police Department)
Sau nhiều ngày giới chức cứu hỏa và chuyên gia liên tục đưa ra lời cảnh cáo thảm khốc, thông tin sáng Thứ Hai là thông tin lạc quan nhất từ những người đang cố gắng ngăn chặn nguy cơ xảy ra vụ nổ gây thiệt hại lớn và xả hơi hóa chất độc hại vào không khí – gọi là BLEVE.
“Không còn mối đe dọa BLEVE,” ông McGovern khẳng định. “Mối đe dọa đó đã bị loại bỏ.”
Tuy nhiên, một vụ nổ nhỏ hơn vẫn có thể xảy ra, làm hóa chất tràn ra và mảnh vỡ bay tứ tung. Hoặc bồn hóa chất này bị rò rỉ. Trong cả hai trường hợp, gió có thể thổi hơi hóa chất độc hại vào cộng đồng.
Sự việc xảy ra khoảng 3 giờ 30 chiều Thứ Năm, khi một bồn chứa 34,000 gallon hóa chất sản xuất nhựa trong kỹ nghệ hàng không của một xí nghiệp ở trên đường Western, Garden Grove, bị rò rỉ làm cư dân một khu vực kéo dài từ đường Garden Grove về hướng Bắc, dọc theo đường Beach, lên tới đường Orangewood về hướng Tây, qua tới đường Western, phải di tản.
Đến 8 giờ 40 tối, OCFA dỡ bỏ lệnh di tản, nhưng đến sáng Thứ Sáu thì tình hình thay đổi, và cơ quan này lại kêu gọi người dân di tản, khoảng 50,000 người, bao gồm khu vực từ đường Trask lên đến đường Ball về phía Bắc, và từ đường Valley View qua đường Dale về phía Đông.
Vụ rò rỉ này cũng làm Thống Đốc Gavin Newsom và Tổng Thống Donald Trump tuyên bố tình trạng khẩn cấp sau khi nhiều dân cử các cấp gởi thư đến hai nhà lãnh đạo tiểu bang và liên bang. (Đ.D.) [kn]
WASHINGTON, DC (NV) – Tổng Thống Donald Trump ký chuẩn thuận đơn của California yêu cầu Ban Bố Tình Trạng Khẩn Cấp Liên Bang để đối phó với cuộc khủng hoảng rò rỉ hóa chất độc hại tại công ty phụ tùng hàng không ở Garden Grove, Dân Biểu Derek Trần (Dân Chủ-California) loan báo hôm Thứ Hai, 25 Tháng Năm.
Tổng Thống Trump ký chuẩn thuận đơn này ngay sau ngày ông Derek và hai thượng nghị sĩ (TNS) Dân Chủ liên bang của California, ông Alex Padilla và ông Adam Schiff, gửi thư hối thúc vị tổng thống Cộng Hòa làm như vậy, theo thông cáo báo chí của ông Derek.
Cảnh sát Orange County chặn đường Western tại đường Katella giữa lúc đường sá vẫn bị phong tỏa do vụ rò rỉ hóa chất ở Garden Grove. (Hình: Blake Fagan/AFP via Getty Images)
“Bốn ngày qua, hơn 50,000 người hàng xóm của của chúng tôi trải qua tình trạng hỗn loạn và bất định chưa từng thấy. Tôi biết ơn nhân viên tình trạng khẩn cấp vì không ngừng nỗ lực bảo đảm an toàn cho cộng đồng và làm giảm nhẹ cuộc khủng hoảng,” ông Derek cho hay trong thông cáo.
“Tôi chân thành cảm ơn Thống Đốc [Gavin] Newsom và hai TNS Padilla và Schiff vì kiên quyết cam kết tìm mọi tài nguyên sẵn có để bảo đảm an toàn cho cư dân Orange County. Ban Bố Tình Trạng Khẩn Cấp Liên Bang sẽ cung cấp thêm những thứ cần thiết để bảo vệ sức khỏe công chúng, bảo vệ môi trường, và trang trải chi phí lớn của cuộc khủng hoảng.”
Thông qua Ban Bố Tình Trạng Khẩn Cấp Liên Bang, chính phủ liên bang sẽ cung cấp thêm tài nguyên hỗ trợ những hoạt động cứu mạng người, theo thông cáo của ông Derek.
Chẳng hạn, các cơ quan liên bang sẽ phối hợp giúp đỡ chính quyền tiểu bang và địa phương bảo đảm an toàn cho sức khỏe công chúng và môi trường, và chính phủ liên bang sẽ chịu 75% chi phí bất cứ tài nguyên liên bang nào được sử dụng.
Dịch vụ mà các cơ quan liên bang cung cấp có thể bao gồm theo dõi phẩm chất không khí, làm mô hình dự đoán hơi độc phát ra như thế nào, đánh giá môi trường, kiểm soát chất độc hại, và những biện pháp khác bảo vệ sức khỏe công chúng, ông Derek cho biết.
Trong thư gửi Tổng Thống Trump hôm Chủ Nhật, ông Derek, ông Padilla và ông Schiff nhắc lại cuộc khủng hoảng tại công ty GKN ở Garden Grove.
“Ngày 21 Tháng Năm, 2026, một vụ rò rỉ hóa chất độc hại xảy ra tại công ty GKN Aerospace ở Garden Grove, California,” ba nhà lập pháp này cho hay. “Mặc dù nhân viên tình trạng khẩn cấp làm việc cật lực để giảm nhẹ sự việc, tới hôm nay, cuộc khủng hoảng vẫn chưa được giải quyết và vẫn còn mối nguy hiểm rò rỉ hóa chất độc hại hoặc phát nổ.”
Họ thêm, “Tình huống rất bất ổn này buộc khoảng 40,000 cư dân và nhiều cơ sở thương mại di tản do loại hóa chất này cực kỳ dễ cháy và rủi ro tức thì cho sức khỏe công chúng. Hiện vẫn chưa rõ những gia đình này sẽ bị mất chỗ ở bao lâu, nên liên bang cần hỗ trợ, điều phối, và hành động để giúp đỡ tiểu bang và địa phương.”
Cuộc khủng hoảng xảy ra tại GKN Aerospace Transparency Systems Inc. số 12122 Western Ave. ở Garden Grove hôm Thứ Năm, khi bồn methyl methacrylate (MMA) – chất lỏng dễ bay hơi và dễ cháy dùng để sản xuất nhựa acrylic – của công ty này bị hư. Bồn này chứa 7,000 MMA, và nếu phát nổ, có thể làm hư hại hàng trăm căn nhà, tòa nhà, và tạo ra hơi độc.
Hôm Thứ Hai, giới chức cho hay lính cứu hỏa xác nhận vết nứt bên trong bồn hóa chất này thực sự làm giảm áp lực bên trong bồn, nên họ tin rằng bồn không còn nguy cơ nổ lớn. (Th.Long) [kn]
WESTMINSTER, California (NV) – Cư dân các vùng quanh nơi bị rò rỉ chất độc tại công ty phụ tùng hàng không ở Garden Grove bày tỏ cảm xúc vui buồn lẫn lộn khi họ phải rời nhà đến tạm trú tại những trung tâm tiếp nhận quanh vùng Little Saigon, vào ngày Thứ Hai, 25 Tháng Năm.
Nhóm bạn dùng bữa cơm chay tại chùa Điều Ngự, Westminster. (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Tại Westminster Senior Center, ông Harry Trần, một thiện nguyện viên ở đây cho biết chỉ nhận người đến ở từ 8 giờ sáng đến 8 giờ tối, đều có bánh trái cây nước uống đầy đủ. Nhưng có nhiều địa điểm cư dân có thể ở qua đêm, cần thiết phải báo cho biết, sẽ có xe chở đến những địa điểm khác nếu còn trống như:
1-Los Amigos High School, 16566 Newhop St, Fountain Valley, CA 92708
2-Freedom Hall, 16801 Euclid St., Fountain Valley (nhận thú cưng)
3-Savanna High School, 301 N. Gilbert St., Anaheim.
4-Ocean View High School, 17071 Gothard St., Huntington Beach.
Tại trường Los Amigos High School, Foutain Valley, bà Tâm Nguyễn cùng ông xã, con gái và cháu ngoại, cư dân thành phố Stanton, cho biết cả gia đình bà phải rời khỏi nhà đến đây chiều Thứ Sáu, 22 Tháng Năm, nhưng không còn chỗ.
Bà nói: “Chúng tôi phải ngủ nhờ nhà bạn một đêm, sáng hôm sau Thứ Bảy, 24 Tháng Năm, chúng tôi được sắp xếp có chỗ ở đến nay là được ba hôm rồi. Về chỗ ngủ rất yên tĩnh, có thể ngon giấc và được phục vụ ba bữa ăn sáng, trưa, và chiều, với các món ăn Việt Nam hợp khẩu vị ăn rất ngon. Theo nhận xét, tôi thấy có khoảng hơn 100 chiếc ghế xếp và chăn đắp. Tôi và ông xã lớn tuổi nên ở nhà chăm sóc cháu đã nghỉ học, con gái thì đi làm. Nói chung là tạm thời ăn ở đây rất tốt, Hội Red Cross lo cho mọi người rất tốt, xin cám ơn.”
Gia đình ông bà Thủy Nguyễn và ba con nhỏ, trú ngụ tại Golden West Colege, trong bữa trưa tại trường. (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Cũng tại trường Los Amigos High School, bà Thúy Nguyễn ở Garden Garden Grove, cho biết: “Gia đình có ba người, nhưng mẹ tôi và con trai đang bệnh, được nhân viên làm thủ tục sắp xếp cho một chương trình tốt hơn để dời đến những nơi người bệnh cần có những chương trình chăm sóc đặc biệt riêng tư hơn, trong khi ở đây có hơn một trăm giường. Chúng tôi rất lo, không biết công ăn việc làm bị ảnh hưởng ra sao, khi phải đi làm vừa chăm sóc hai người bệnh trong nhà.”
Một nơi khác là chùa Điều Ngự, có khoảng 30 chiếc giường sắp xếp ngay ngắn với đủ chăn mền. Có khoản 11 người trẻ, gồm sinh viên học sinh các trường, và các bạn đã đi làm, ngồi dùng bữa cơm chay lúc trưa.
Em Tuyên Nguyễn, cư dân Garden Grove, cho biết em và một nhóm bạn học sinh, sinh viên, có người đi làm ở chung nhà khoảng 11 người, nay phải dời qua chỗ bạn thân ở Westminster ngủ ban đêm.
Em cho biết: “Nhóm bạn em chúng em buổi trưa đến chùa Điều Ngự xin cơm chay ăn rất ngon. Chúng em biết được tin tức này do đọc trên facebook có đăng bài của báo Người Việt, tuy là lần đầu đến đây nhưng chúng em sẽ đến đây hàng ngày, cơm chay ăn rất ngon. Và chúng em rất muốn tình hình ổn định để mau về nhà.”
Tại trường Golden West College, cư dân đến ngụ qua đêm đông nhất với hai chỗ gần nhau, khoảng gần 300 giường xếp.
Người ở tạm xếp hàng chờ phục vụ bữa trưa tại trung tâm Golden West College. (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Thức ăn do các đơn vị thiện nguyện mang đến như Bánh Mì Saigon, 405 Restaurant, và nhiều món khác của nhiều đơn vị khác thay đổi từng ngày gồm các món ăn Thái, Việt Nam, với 500 trứng gà luộc sẵn từ Trường Việt Ngữ Hồng Bàng, cùng nhiều nơi khác nữa.
Ông Hồng Trần, cư dân Stanton đi với gia đình bốn người, phải đóng cửa nhà bỏ đi hết cả khu vực luôn, nhưng chúng tôi rất yên tâm vì có cảnh sát đi tuần thường, tránh việc trộm cắp. Cả gia đình gồm hai vợ chồng và hai con trai, đứa lớn đi làm rồi, đứa nhỏ còn đi học bác sĩ ngành tâm lý. Chúng tôi đến đây ở rất yên tâm vì được phục vụ rất nhiều thức ăn Việt hợp khẩu vị, cả người Mỹ, người Hispanic cũng vậy. Chúng tôi rất mong mau được ổn định để được sớm về nhà.”
Cô Thủy Nguyễn, cư dân Stanton, gia đình gồm năm người, hai vợ chồng, ba con nhỏ và một con mèo, các em đều nghỉ học vì trường đã đóng cửa.
Cô cho biết: “Tại trường Golden West College có hai khu vực gần nhau, chỗ ngủ đều rộng với mỗi chỗ khoảng 130 ghế xếp, chăn mền, khăn tắm, kem đánh răng. Giờ tắm cho nữ từ 5:00 đến 6:30 sáng. Nam từ 6:30-8:00 dành cho nam. Trong lòng chúng em rất mong tình hình yên ổn để sớm về nhà, tuy biết ở đây chỉ ở tạm vài ngày thôi.”
Cảnh nhộn nhịp phân phối bữa trưa nóng hổi tại trung tâm Golden West College. (Hình: Văn Lan/Người Việt)
Tại trung tâm Golden West College vào giờ ăn trưa, hàng người xếp hàng dài chờ trong khi các thiện nguyện viên tất bật khiêng đến những thực phẩm được cung cấp.
Đặc biệt hôm nay là ngày Lễ Chiến Sĩ Trận Vong nên mọi việc bị ảnh hưởng chậm lại, các vị dân cử Hội Đồng Thành Phố Westminster cũng đến phụ bưng những thùng đựng thức ăn cho kịp giờ trưa, như Thị Trưởng Chí Charlie Nguyễn, Phó Thị Trưởng Mark Nguyễn, nghị viên Amy Phan West, và cựu nghị viên Diedre Thu Hà Nguyễn, Garden Grove.
Theo tình hình chung thì tất cả những người phải rời khỏi nhà đều cảm thấy yên tâm khi phải rời nhà, nhưng được sắp xếp chỗ ở tạm tại những trung tâm quanh Little Saigon với nhiều điều kiện ăn ở thật tốt, ai cũng vui và mong tình hình sớm yên ổn để mau trở về nhà. [kn]
Phần trước đã giới thiệu về “buông xuôi.” Trong khi “buông xuôi” đang làm sụt giảm năng suất lao động của Trung Quốc, tạo ra làn sóng “thất nghiệp tự nguyện” thì cuối năm 2022, phong trào “giấy trắng” (White Paper Revolution) bùng phát. Bất bình trước chính sách phong tỏa cực đoan để hạn chế COVID-19 lây lan (Zero-COVID), sinh viên và thanh niên tại các đô thị lớn ở Trung Quốc như Bắc Kinh, Thượng Hải, Thành Đô… đã đổ ra đường giương cao những tờ giấy trắng – bày tỏ việc bị buộc phải câm nín không được nói những điều họ muốn.
Những căn nhà ở Sài Gòn vượt quá xa thu nhập của người lao động, nhất là thế hệ trẻ tuổi. (Hình minh họa: Thanh Hue/Getty Images)
Đợt phản kháng công khai vốn hết sức hiếm hoi tại Trung Quốc đã khiến chính quyền Trung Quốc vội vàng chấm dứt chính sách “Zero-COVID,” đưa sinh hoạt xã hội trở lại bình thường sớm hơn dự kiến.
Từ năm ngoái đến năm nay, giới trẻ Trung Quốc thêm một lần chuyển hướng. Giá nhà cao, chi phí đắt đỏ khiến thanh niên Trung Quốc quyết định từ bỏ lối sống kiểu “Tộc Chuột” (Rats Tribe – chui rúc trong các ổ chuột ở đô thị) và “bỏ phố về quê.” Họ khuyến khích nhau hãy chấp nhận làm đủ thứ việc không tên, thu nhập thấp để có không gian sống thoáng đãng, bình yên hơn.
Tuy “bỏ phố về quê” là một cuộc rút lui vì bất lực nhưng cũng được xem như một kiểu hỗ trợ giãn dân, tạo cơ hội cho những khu vực cần nhân lực phát triển. “Bỏ phố về quê” cũng tạo một loại áp lực buộc chính quyền Trung Quốc tự điều chỉnh, thay đổi cách tiếp cận, chú trọng nhiều hơn đến thế hệ trẻ vì hỗ trợ họ chính là cách duy trì sự ổn định cả về kinh tế lẫn chính trị.
***
Bởi là bản sao của Trung Quốc về thể chế nên sẽ chẳng có gì đáng ngạc nhiên khi những vấn nạn kinh tế – xã hội mà chính quyền Trung Quốc phải đối mặt cũng đã hoặc sẽ xuất hiện tại Việt Nam. Trước khi “nằm thẳng” trở thành phong trào, lan rộng tại Trung Quốc, giới trẻ và thường dân Trung Quốc đã tuyệt vọng vì giá nhà thăng thiên, vượt ngoài tầm với của họ.
Giữa thập niên 2000, giới trẻ và thường dân Trung Quốc gọi nhau là “phòng nô” (nô lệ của căn nhà). Để có thể trả trước 30% giá trị một căn nhà ở các đô thị lớn, những cặp vợ chồng trẻ phải vét sạch tiền tiết kiệm của chính mình, của cha mẹ chồng, cha mẹ vợ (lục cá ví tiền – sáu cái ví). Chuyện chưa ngừng ở đó, 30 năm trả góp 70% khoản tiền còn nợ là ba thập niên làm việc như nô lệ, tóm tắt trong “bốn không” (không dám ốm, không dám xin nghỉ việc, không dám đi du lịch, và không dám ăn ngon), chỉ cần thiếu tiền, chậm trả nợ trong một tháng là có thể mất nhà. Bối cảnh đó mở đường cho “văn hóa 996” lên ngôi, “phòng nô” chấp nhận bị chèn ép, bị sỉ nhục ở nơi làm việc, chấp nhận chất lượng cuộc sống chạm đáy, tiết kiệm tối đa để có tiền trả nợ nhà.
Thực trạng “phòng nô” còn bóp méo các giá trị truyền thống. Giá nhà quá cao, nợ nần quá lớn, quá nặng nề khiến hôn nhân trong những thanh niên Trung Quốc cư trú tại các đại đô thị có khuynh hướng trở thành thực dụng. Khi kết hôn, chẳng có gì bất thường nếu vấn đề được cả hai phía quan tâm chỉ là người phối ngẫu tương lai có khả năng chia sẻ gánh nặng nợ nần lúc mua nhà hay không. Giá nhà quá cao cũng là lý do khiến những cặp vợ chồng trẻ không còn khả năng tài chính để sinh và nuôi dưỡng một đứa trẻ, chẳng phải tự nhiên mà phần lớn “phòng nô” lựa chọn lối sống DINK (nhân đôi thu nhập, không sinh con), rồi an ủi lẫn nhau rằng họ sẽ là thế hệ cuối cùng phải gánh vác nợ nần.
Khi giá nhà tại Việt Nam gấp 30 lần thu nhập trung bình/năm, giới trẻ và thường dân tại Việt Nam phải nhịn mọi thứ suốt 30 năm mà vẫn không thể mua được một căn nhà thì “phòng nô” đã hiện diện rồi. Chuyện những cặp vợ chồng trẻ không dám sinh con hoặc nếu đã có con thì gửi đứa trẻ về quê nhờ cha mẹ nuôi dưỡng không còn cá biệt.
Năm ngoái, Viện Khoa Học Vùng Nam Bộ công bố kết quả cuộc khảo sát về dân số, nhân lực của Việt Nam và các tỉnh/thành phố Nam bộ năm 2024-2025, theo đó, có 22.2% người độc thân không có ý định lập gia đình, không muốn sinh con vì không đủ điều kiện về thu nhập và nhà ở.
Hoàn cảnh tác động tới suy nghĩ, rõ ràng lựa chọn như vừa đề cập có quan hệ mật thiết với sinh suất của Việt Nam liên tục rơi càng lúc càng sâu hơn mức bình thường (thay vì phải là 2.1 con/phụ nữ thì chỉ còn 1.93 con/phụ nữ, thậm chí ở một số đô thị như TP.HCM, sinh suất đã giảm tới 1.2 con/phụ nữ), đẩy nhanh tốc độ già hóa dân số. Thực trạng này chẳng khác gì “tam bất” (không kết hôn, không sinh con, không mua nhà) trong phong trào “nằm thẳng” ở Trung Quốc.
Cũng năm ngoái, báo cáo do Cục Thống Kê công bố khiến nhiều người, nhiều giới đồng loạt cảnh báo, số lượng “thanh niên hai không” (không có việc làm, không tham gia học tập, đào tạo) tại Việt Nam đang tăng dần. Số thanh niên thuộc nhóm “hai không” xấp xỉ 1.5 triệu.
Trong xã hội học có một thuật ngữ gọi là NEET (Not in Education, Employment, or Training – không đi làm, không đi học, không học nghề). “Thanh niên hai không” chính là NEET. NEET dù thụ động (do hoàn cảnh xô đẩy) hay chủ động (do tư tưởng, chủ động chọn “không”) đều bị xem là là một “bom nổ chậm” về kinh tế và an sinh xã hội bởi lãng phí nguồn lực của quốc gia, hệ lụy tâm lý vì khó tái hòa nhập, mầm mống gây bất ổn cho xã hội).
Ngoài số lượng “thanh niên hai không” đang tăng dần, báo cáo của Cục Thống Kê còn cho thấy, tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên trong độ tuổi dưới 24 tuổi rất cao (hơn 9%), gấp bốn lần tỷ lệ thất nghiệp chung của cả nước. Trong thực tế, càng ngày càng nhiều thanh niên Việt Nam rơi vào tình trạng “thất nghiệp có bằng cấp.” Đó không phải chỉ đơn thuần là lãng phí mà còn đẩy những thanh niên này vào tình trạng mất phương hướng. Sau đại dịch COVID-19, nhiều triệu thanh niên Trung Quốc rơi vào tình trạng giống vậy và sau đó chọn lối sống thu mình, ngắt kết nối với xã hội, tạo ra trào lưu “tộc chuột mới.”
Trung Quốc cung cấp hàng loạt ví dụ về hậu quả của phát triển lệch lạc khiến giới trẻ nói riêng và thường dân nói chung không thể đạt được sự ổn định trong đời sống, cũng như nuôi – giữ hy vọng về tương lai. Chính sự bế tắc ở hiện tại và sự bất định ở tương lai đã khiến thế hệ trẻ Trung Quốc dùng sử dụng quyền từ chối, kể cả từ chối duy trì nòi giống như một cách phản kháng áp lực sinh tồn mà thể chế tạo ra và đè nặng lên họ. Có những dấu hiệu rõ ràng cho thấy, thế hệ trẻ Việt Nam đã bị đẩy đến đoạn đầu của “nằm thẳng.” Liệu chính quyền Việt Nam có đủ ý thức trách nhiệm và khả năng để ngăn những “nằm thẳng,” hay “buông xuôi” trở thành phong trào, tổn hại không chỉ vận mệnh quốc gia, tương lai dân tộc mà còn hủy diệt thế hệ trẻ? [kn]
GARDEN GROVE, California (NV) – Lính cứu hỏa xác nhận vết nứt bên trong bồn hóa chất bị hư của công ty phụ tùng hàng không ở Garden Grove thực sự làm giảm áp lực bên trong bồn, nên các giới chức tin rằng bồn chứa này không còn nguy cơ nổ lớn, nhật báo The Orange County Register hôm Thứ Hai, 25 Tháng Năm, cho hay.
Theo dữ liệu được lính cứu hỏa thu thập trong “sứ mệnh suốt đêm,” không còn nguy cơ xảy ra vụ nổ tàn khốc, ông TJ McGovern, quyền chỉ huy Sở Cứu Hỏa Orange County (OCFA), cho hay trong video cập nhật thông tin sáng Thứ Hai.
Lính cứu hỏa phun nước lên bồn hóa chất bị hư của công ty GKN Aerospace ở Garden Grove, California, hôm 23 Tháng Năm. (Hình: Apu Gomes/Getty Images)
“Có vết nứt,” ông Craig Covey, chỉ huy khu vực của (OCFA) cho biết thêm. “Chúng tôi xác nhận có vết nứt, và bồn hóa chất đó giảm được áp lực.”
Sau nhiều ngày giới chức cứu hỏa và chuyên gia liên tục đưa ra lời cảnh cáo thảm khốc, thông tin sáng Thứ Hai là thông tin lạc quan nhất từ những người đang cố gắng ngăn chặn nguy cơ xảy ra vụ nổ gây thiệt hại lớn và xả hơi hóa chất độc hại vào không khí – gọi là BLEVE.
“Không còn mối đe dọa BLEVE,” ông McGovern khẳng định. “Mối đe dọa đó đã bị loại bỏ.”
Tuy nhiên, một vụ nổ nhỏ hơn vẫn có thể xảy ra, làm hóa chất tràn ra và mảnh vỡ bay tứ tung. Hoặc bồn hóa chất này bị rò rỉ. Trong cả hai trường hợp, gió có thể thổi hơi hóa chất độc hại vào cộng đồng.
Điều đó có nghĩa hàng chục ngàn cư dân Garden Grove và gần đó vẫn phải di tản. Việc di tản diễn ra bốn ngày qua, suốt dịp Lễ Chiến Sĩ Trận Vong.
“Chúng tôi muốn nói rõ những vùng di tản hiện vẫn còn,” ông McGovern lưu ý.
Nhiệt độ trong bồn hóa chất đó cũng giảm, từ ít nhất 100 độ F xuống còn 93 độ F, ông McGovern cho hay. Đó là con số quan trọng: Nếu nhiệt độ đủ cao, quá trình hóa học có thể vượt khỏi tầm kiểm soát – có nguy cơ gây nổ lớn.
Đề cập nỗi lo của một số cư dân về việc giới chức không thường xuyên cập nhật thông tin nhiệt độ bồn, ông Covey cho biết giới chức muốn để cho bồn “dịu bớt” vào ban ngày lúc trời nóng rồi mới cử lính cứu hỏa tới đó kiểm tra vào ban đêm lúc trời mát.
“Chúng tôi không kiểm tra nhiệt độ bồn vào ban ngày khi mặt trời chiếu lên đó trong tình trạng khắc nghiệt nhất, dễ khiến bồn đi sai hướng,” ông Covey giải thích. “Chúng tôi chỉ kiểm tra nhiệt độ bồn vào ban đêm.”
Cuộc khủng hoảng xảy ra tại GKN Aerospace Transparency Systems Inc. số 12122 Western Ave. ở Garden Grove hôm Thứ Năm, khi bồn methyl methacrylate (MMA) – chất lỏng dễ bay hơi và dễ cháy dùng để sản xuất nhựa acrylic – của công ty này bị hư. Bồn này chứa 7,000 MMA, và nếu phát nổ, có thể làm hư hại hàng trăm căn nhà, tòa nhà, và tạo ra hơi độc.
Chuyên gia phẩm chất không khí theo dõi không khí gần bồn MMA này mấy ngày qua nhưng chưa thấy hơi độc nào tính tới Thứ Hai. Vùng di tản hiện tại được lập ra đủ lớn để bảo vệ cư dân khỏi bị nguy hiểm trong tình huống xấu nhất.
Hôm Thứ Hai, giới chức khuyến cáo khoảng 50,000 cư dân sáu thành phố có lệnh di tản – Garden Grove, Stanton, Westminster, Cypress, Buena Park và Anaheim – tiếp tục tránh xa vùng đó.
Được chuyên gia khắp California và Mỹ hỗ trợ, lính cứu hỏa làm việc liên tục từ Thứ Năm để tìm cách ngăn chặn bồn MMA này phát nổ hoặc làm đổ hóa chất ra ngoài.
Trong khi đó, gần 800 nhân viên tình trạng khẩn cấp tiểu bang và địa phương giúp di tản cư dân, hướng dẫn xe cộ, tìm chỗ tạm trú cho người bị mất chỗ ở, theo dõi môi trường và bảo vệ nhà cửa cũng như cơ sở thương mại đang bỏ trống.
Hôm Thứ Bảy, Thống Đốc Gavin Newsom ban bố tình trạng khẩn cấp tiểu bang cho Orange County để gia tăng nhân lực và phương tiện ứng phó với cuộc khủng hoảng.
Chủ công ty GKN Aerospace bị chỉ trích nặng nề trong vụ này. Cuối hôm Thứ Bảy, Biện Lý Cuộc Orange County công bố bắt đầu điều tra. Và ít nhất sáu công ty luật tuyên bố sẽ thay mặt cư dân và cơ sở thương mại phải di tản làm đơn kiện tập thể.
GKN Aerospace, một trong những công ty phụ tùng hàng không đứng đầu thế giới, hoạt động ở Garden Grove hàng chục năm nay và mướn hơn 500 công nhân địa phương. Công ty này từng bị phạt gần $1 triệu vì vi phạm hàng loạt quy định về môi trường. Hôm Chủ Nhật, công ty này lên tiếng xin lỗi vì cuộc khủng hoảng hiện tại. (Th.Long) [kn]
VATICAN City (NV) – Đức Giáo Hoàng Leo XIV hôm Thứ Hai, 25 Tháng Năm, đưa ra lời xin lỗi mang tính lịch sử về vai trò của Tòa Thánh trong việc hợp thức hóa chế độ nô lệ. Đức Giáo Hoàng Leo gọi hồ sơ của Vatican về chế độ nô lệ là “một vết thương trong ký ức Kitô giáo.”
Theo hãng thông tấn AP, sự kiện này đánh dấu lần đầu tiên một Giáo Hoàng công khai xin lỗi không chỉ vì sự tham gia của các Kitô hữu vào buôn bán nô lệ xuyên Đại Tây Dương, mà còn vì vai trò của quyền lực giáo hoàng trong việc hợp thức hóa chính chế độ nô lệ.
Đức Giáo Hoàng Leo XIV chủ trì Thánh Lễ vào ngày Lễ Ngũ Tuần tại Vương Cung Thánh Đường Thánh Phêrô ở Vatican, ngày 24 Tháng Năm, 2026.(Hình: Andreas SOLARO / AFP via Getty Images)
“Thật không thể không cảm thấy nỗi đau buồn sâu sắc khi chiêm nghiệm về những nỗi thống khổ và sự tủi nhục to lớn mà biết bao người đã phải gánh chịu, một sự tương phản gay gắt với phẩm giá vô biên của họ, với tư cách là những con người được Chúa yêu thương vô cùng,” Đức Giáo Hoàng Leo đã viết. “Vì lẽ đó, nhân danh Giáo Hội, tôi thành tâm xin được tha thứ.” Theo AP trích dẫn.
Đức Giáo Hoàng thừa nhận rằng các Giáo Hoàng trong quá khứ đã góp phần trao cho các nhà cai trị Châu Âu thẩm quyền tôn giáo để khuất phục và bắt người không theo Kitô giáo làm nô lệ, đồng thời Giáo Hội Công Giáo đã không lên án rõ ràng hệ thống này trong nhiều thế kỷ.
Các tín hữu Công Giáo, nhà hoạt động và học giả người Mỹ gốc Phi từ lâu đã kêu gọi Tòa Thánh chuộc lại vai trò của mình trong nạn buôn người thời thuộc địa, vượt ra ngoài những lời xin lỗi chung chung về sự dính líu của các cá nhân tín hữu.
Vị Giáo Hoàng đầu tiên trong lịch sử sinh ra tại Hoa Kỳ, người có lịch sử gia đình bao gồm cả những người bị nô dịch lẫn những chủ nô, đã đưa ra lời xin lỗi trong thông điệp giáo hoàng đầu tiên của ngài, có tên “Magnifica Humanitas” – tạm dịch là Nhân Cách Cao Quý – được công bố vào Thứ Hai, đúng ngày Lễ Chiến Sĩ Trận Vong của Hoa Kỳ. Đây một văn kiện rộng lớn về phẩm giá con người trong thời đại trí tuệ nhân tạo (AI.)
Các giáo hoàng trước đây từng bày tỏ sự đau buồn về việc các Kitô hữu liên quan đến chế độ nô lệ và những lạm dụng thời thuộc địa. Nhưng lời xin lỗi của Đức Giáo Hoàng Leo XIV đi xa hơn vì trực tiếp đề cập đến lịch sử thể chế của Tòa Thánh.
Vào thế kỷ 15, một số văn kiện giáo hoàng đã trao cho các quân chủ châu Âu quyền chinh phục, thống trị và bắt những người bị gọi là “ngoại đạo” hoặc không theo Kitô giáo làm nô lệ.
Hãng AP lưu ý rằng trước Giáo Hoàng Leo, chưa có giáo hoàng nào công khai thừa nhận và xin lỗi về việc các Giáo Hoàng trước đó đã trao sự chấp thuận rõ ràng cho hành động khuất phục con người như vậy.
Tòa Thánh Vatican luôn khẳng định rằng họ luôn đề cao phẩm giá của mọi con người với tư cách là con của Thiên Chúa. Tuy nhiên, một loạt các chỉ thị được ban hành từ Vatican trong thế kỷ 15 lại cho phép các quân vương Bồ Đào Nha tiến hành chinh phạt châu Phi và châu Mỹ, cũng như bắt làm nô lệ những người không theo đạo Cơ Đốc.
Chẳng hạn, vào năm 1452, Giáo Hoàng Nicholas V đã ban hành sắc dụ Dum Diversas. Sắc dụ này trao cho Quốc Vương Bồ Đào Nha cùng những người kế vị quyền “xâm lược, chinh phạt, giao chiến và khuất phục,” đồng thời chiếm đoạt mọi tài sản, bao gồm cả đất đai, của “người Saracen, người ngoại giáo, cùng các kẻ vô tín và những kẻ thù nghịch với danh Chúa Kitô” ở bất cứ nơi đâu.
Trong thông điệp mới, Đức Giáo Hoàng Leo đặt lời xin lỗi vào một lập luận đạo đức rộng hơn: phẩm giá con người không thể tách rời khỏi lịch sử, lao động, công nghệ, chiến tranh hay quyền lực kinh tế.
Học giả Kellerman đã hoan nghênh lời xin lỗi của Giáo Hoàng Leo, nhưng cho rằng cần phải làm nhiều hơn nữa để tiếp tục thừa nhận và chuộc lỗi về việc Giáo Hội Công Giáo đã hợp thức hóa cũng như mở rộng chế độ nô lệ như thế nào.
Ông chia sẻ với hãng thông tấn AP: “Giáo Hoàng Leo đã củng cố uy tín đạo đức của Giáo Hội thông qua sự thừa nhận và lời xin lỗi ngày hôm nay. Hy vọng rằng một văn kiện trong tương lai sẽ giải thích chi tiết hơn về sự dính líu của Giáo Hội đối với chế độ chiếm hữu nô lệ. Với tư cách là một học giả, tôi có đôi chút băn khoăn về cách dùng từ ngữ, nhưng đây thực sự là một khoảnh khắc vô cùng đáng chú ý.”
Hãng tin Reuters cho biết Đức Giáo Hoàng kêu gọi các “khuôn khổ pháp lý vững chắc, sự giám sát độc lập, người dùng được thông tin đầy đủ và một hệ thống chính trị không từ bỏ trách nhiệm” trong việc quản lý trí tuệ nhân tạo. Ngài cũng cảnh báo rằng các nhà lãnh đạo chính trị phải sẵn sàng làm chậm sự phát triển công nghệ khi công nghệ tiến nhanh hơn phán đoán đạo đức.
Mối liên hệ giữa chế độ nô lệ và công nghệ hiện đại là trọng tâm của văn kiện Nhân Cách Cao Quý này. Đức Giáo Hoàng không chỉ lên án chế độ nô lệ trong lịch sử mà cả những hình thức bóc lột mới trong nền kinh tế số, bao gồm lạm dụng lao động liên quan đến chuỗi cung ứng toàn cầu, hệ thống dữ liệu và hạ tầng trí tuệ nhân tạo.
Hãng thông tấn AP cho biết thông điệp này xem AI là một trong những thách thức đạo đức định hình thời đại, cảnh báo rằng công nghệ phải phục vụ lợi ích chung chứ không phải lợi nhuận, sức mạnh quân sự hay sự kiểm soát của các tập đoàn. (K.L) [kn]
GENEVA, Thụy Sĩ (NV) – Dịch Ebola ở Congo lan nhanh hơn công tác ứng phó, Bác Sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus, tổng giám đốc Tổ Chức Y Tế Thế Giới (WHO), loan báo hôm Thứ Hai, 25 Tháng Năm, theo Reuters.
Trong cuộc họp của Liên Phi (AU) về dịch này, ông Tedros cho hay vì hiện tại, số ca Ebola được phát giác trễ, giới chức và nhân viên y tế đang phải “cố gắng chạy theo” và dịch này nhiều phần sẽ trầm trọng hơn rồi mới cải thiện.
Nhân viên y tế được giúp mặc đồ bảo hộ trước khi chôn cất người chết bị nghi do Ebola ở Bunia, Congo, hôm Thứ Hai, 25 Tháng Năm. (Hình: Glody Murhabazi/AFP via Getty Images)
Ông Tedros cho biết ông sẽ đi Congo vào Thứ Ba cùng với ông Chikwe Ihekweazu, phụ tá tổng giám đốc WHO phụ trách ứng phó với tình trạng khẩn cấp y tế.
Ông Tedros cũng công bố số người chết bị nghi do Ebola trong dịch này tăng lên 220 người tính tới Thứ Hai.
Trước đó cùng ngày, Uganda, quốc gia láng giềng của Congo, xác nhận thêm hai ca Ebola, nâng số ca được xác nhận tổng cộng lên bảy ca. Ông Tedros cảnh báo những quốc gia láng giềng khác của Congo đang bị nhiều rủi ro, nên ông đề nghị họ hành động ngay lập tức.
Ông Tedros cho hay công tác kìm chế dịch này đang gặp khó khăn vì hai tỉnh Ituri và North Kivu của Congo rất bất ổn và hiện không có vaccine được chuẩn thuận nào cho virus Bundibugyo. (Th.Long) [kn]
KAMPALA, Uganda (NV) – Ít nhất ba người thiệt mạng và bốn người bị thương sau khi một chiếc xe hơi đụng phải một con voi trong công viên quốc gia ở Uganda tối Chủ Nhật, 24 Tháng Năm, cảnh sát loan báo.
Vụ tai nạn xảy ra trong Công Viên Quốc Gia Murchison Falls ở Tây Bắc Uganda khoảng 8 giờ tối Chủ Nhật, Cảnh Sát Quốc Gia Uganda (UPF) cho hay trên mạng xã hội X.
Chiếc Toyota Hiace đụng con voi trong Công Viên Quốc Gia Murchison Falls ở Uganda tối Chủ Nhật, 24 Tháng Năm. (Hình: Uganda Police Force)
Lúc đó, chiếc Toyota Hiace đang chở bảy giới chức Sở Thuế Uganda (URA), UPF cho biết.
Chiếc Toyota đang từ thành phố Arua chạy về thủ đô Kampala thì tông con voi đang băng qua đường rồi bị lạc tay lái, UPF cho hay.
Ba người trên xe chết tại chỗ, còn bốn người kia, gồm tài xế, bị thương, theo UPF.
Bốn người bị thương được chở đi phương bệnh viện địa phương kiểm tra rồi được chuyển về Kampala điều trị thêm, UPF cho hay.
Thi thể ba người thiệt mạng được chở vào nhà xác bệnh viện, chờ giảo nghiệm, UPF cho biết.
Cảnh sát không nhắc tới con voi bị tông.
Tai nạn xe cộ thường xuyên xảy ra ở Uganda và số vụ tai nạn giữa con người với động vật hoang dã ngày càng tăng, vì con người ngày càng xâm lấn môi trường sống của động vật, theo BBC. (Th.Long) [kn]
RITZVILLE, Washington (NV) – Hai người chơi nhảy dù đụng nhau trên bầu trời tiểu bang Washington, khiến một người thiệt mạng, còn người kia bị thương, cảnh sát loan báo hôm Thứ Hai, 25 Tháng Năm.
Vụ này xảy ra chiều Chủ Nhật ở Ritzville, cách Spokane khoảng 55 dặm về phía Tây Nam, Sở Cảnh Sát Adams County (ACSO) cho hay trên Facebook.
Người chơi nhảy dù. (Hình minh họa: Storyblocks)
Không lâu sau 5 giờ rưỡi chiều, nhân viên cấp cứu nhận được tin báo có hai người chơi nhảy dù cần cấp cứu, ACSO cho biết.
Khi tới hiện trường, cảnh sát “biết có một vụ đụng nhau trên bầu trời, khiến một trong hai người chơi nhảy dù thiệt mạng, còn người thứ nhì bị thương cần được đưa đi bệnh viện điều trị thêm,” theo ACSO.
Cảnh sát không cung cấp thêm chi tiết về vụ này hay tình trạng người bị thương.
Cảnh sát cũng chưa công bố danh tánh hai người này, chờ thông báo cho gia đình. (Th.Long) [kn]
WASHINGTON, DC (NV) – Tổng Thống Donald Trump thức dậy sớm vào Lễ Chiến Sĩ Trận Vong (Memorial Day) hôm Thứ Hai, 25 Tháng Năm, và mở đầu ngày lễ bằng cách đăng một loạt bài lên mạng xã hội Truth Social chửa rủa đối thủ chính trị, theo People.
Ông Trump bắt đầu chiến dịch công kích bằng bài đăng đầu tiên khoảng 6 giờ sáng.
Tổng Thống Donald Trump đọc diễn văn tại Nghĩa Trang Quốc Gia Arlington ở Arlington, Virginia, nhân dịp Lễ Chiến Sĩ Trận Vong hôm Thứ Hai, 25 Tháng Năm. (Hình: Kent Nishimura/AFP via Getty Images)
“Tôi cười nhạo báng tất cả bọn Đần Chủ, RINO (người chỉ mang danh Cộng Hòa), và bọn ngu dốt chẳng biết gì về thỏa thuận mà tôi đang làm với Iran, những thứ thậm chí chưa đàm phán, những kẻ yếu ớt và vô tích sự như Thượng Nghị Sĩ Thom Tillis thất bại (sắp mãn nhiệm!), ông Bill Cassidy, người vừa thất bại nặng nề trong cuộc bầu cử sơ bộ, Dân Biểu Thomas Massie thật tệ hại, kẻ bất lương thất bại ê chề trước một người Mỹ yêu nước tài giỏi (được “TRUMP” ủng hộ) sau khi phản bội đảng của ông ta (và đất nước!), và gần như tất cả bọn Đần Chủ, những kẻ hoàn toàn lầm đường lạc lối, luôn luôn ủng hộ chính sách tệ hại và thậm chí những ứng cử viên tệ hại hơn, nhưng luôn luôn chỉ trích mọi thắng lợi tuyệt vời của tôi.”
“Bọn này nên về nghỉ ngơi, họ chẳng làm gì ngoài việc gây chia rẽ và mất mát,” ông Trump tiếp. “Nói cách khác, họ là kẻ thua cuộc!”
Tổng Thống Trump kết luận, “Một là thỏa thuận với Iran sẽ tốt và có ý nghĩa, hai là sẽ không có thỏa thuận nào. Nó sẽ khác hẳn thảm họa JCPOA do chính quyền Obama bất tài đàm phán, vốn là con đường trực tiếp và mở rộng hướng tới vũ khí nguyên tử cho Iran. Không, tôi không đạt thỏa thuận như vậy!”
Trong bài đăng kế tiếp, lúc 6 giờ 18 phút, cuối cùng, Tổng Thống Trump nhắc tới ngày lễ, nhưng vẫn nhắm tới phía Dân Chủ.
“Chúc mọi người Lễ Chiến Sĩ Trận Vong vui vẻ, kể cả bọn Đần Chủ, những kẻ coi thường quân đội của chúng ta cũng như mọi thành công lớn mà họ đạt được trong năm qua.”
“Thượng Đế ban phước lành cho những người hy sinh cao cả,” ông Trump thêm. “Tôi yêu quý tất cả quý vị! Tổng Thống Donald J. Trump .”
Nhưng ngay trước 6 giờ 30 phút sáng, Tổng Thống Trump thêm, “Bọn Đần Chủ có chính sách tệ hại, và ứng cử viên tệ hại. Ngoài chuyện đó ra, họ đang làm khá tốt! Tổng Thống DJT.”
Sau đó vào buổi sáng, Tổng Thống Trump tới Nghĩa Trang Quốc Gia Arlington ở Virginia dự lễ tưởng niệm tử sĩ nhân ngày lễ này, theo NewsNation.
Tại buổi lễ, Tổng Thống Trump nhắc lại những trận đánh lịch sử của Mỹ, công nhận từng cựu chiến binh và tôn vinh gia đình những quân hy sinh cho đất nước.
“Lễ Chiến Sĩ Trận Vong này, chúng ta vinh danh và cảm ơn họ vì tất cả những gì chúng ta đang có và tất cả những gì họ hy sinh,” ông Trump nói. “Họ hy sinh mọi thứ.”
Tổng Thống Trump cũng tôn vinh 13 binh sĩ Mỹ thiệt mạng trong cuộc chiến Iran.
“Họ sẽ không bao giờ có vũ khí nguyên tử,” ông tuyên bố, ý nói Iran.
Phó Tổng Thống Vance JD Vance; ông Pete Hegseth, bộ trưởng Quốc Phòng; và Tướng Dan Caine, tổng tham mưu trưởng quân đội Mỹ, cũng dự buổi lễ tại nghĩa trang này.
Trước khi đọc diễn văn, Tổng Thống Trump đặt vòng hoa tại tượng đài Tomb of the Unknown Soldier, nơi an táng thi thể một chiến sĩ vô danh thời Đệ Nhất Thế Chiến. (Th.Long) [kn]
WILDER, Kentucky (NV) – Nữ sinh viên ở Kentucky được phát giác thiệt mạng sau gần một tháng mất tích, cảnh sát loan báo, theo ABC News hôm Thứ Hai, 25 Tháng Năm.
Cô Murry Foust, 22 tuổi, sinh viên Northern Kentucky University, được người ta nhìn thấy lần cuối cùng hôm 27 Tháng Tư trong khu Latonia ở Covington, cách Cincinnati khoảng chín dặm về phía Nam, Sở Cảnh Sát Covington (CPD) cho hay.
Cô Murry Foust, sinh viên Northern Kentucky University. (Hình: Covington Police Department)
Ngày 30 Tháng Tư, cảnh sát thông báo cô Foust mất tích và kêu gọi công chúng giúp tìm kiếm.
Một tổ chức tìm kiếm độc lập phát giác thi thể cô Foust ở thành phố Wilder gần đó, CPD cho biết hôm Chủ Nhật. Thi thể cô Foust được tìm thấy tại một nhà máy thép cũ, theo Văn Phòng Giảo Nghiệm Tử Thi Campbell County.
Vào lúc này, không có bằng chứng vụ này là án mạng, CPD xác nhận. Văn phòng giảo nghiệm tử thi sẽ xác định lý do cô Foust chết. Cảnh sát cho hay từ nay tới lúc đó, họ sẽ không cung cấp thêm thông tin nào.
Cảnh sát dùng rất nhiều nhân lực, phương tiện tìm cô Foust, bao gồm đội tìm kiếm và cứu hộ dưới nước và “drone” (máy bay điều khiển từ xa).
Lẽ ra, cô sinh viên mỹ thuật này tốt nghiệp trong Tháng Năm năm nay, theo đài truyền hình WCPO ở Cincinnati. (Th.Long) [kn]
SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Hôm 25 Tháng Năm, Bộ Công An loan báo Công An TP.HCM đã bắt giữ được hai nghi can Lang Kenny Trong Minh Do, 33 tuổi, Việt kiều Úc, và White Justin John, 39 tuổi, quốc tịch Úc, gây ra vụ nổ súng vào nhóm người ngoại quốc vào tối 21 Tháng Năm vừa qua ở phường Bến Thành, làm một người thiệt mạng, một người bị thương.
Nạn nhân là Lorenzo Laemalu, 24 tuổi, được cho là đang điều hành các hoạt động của băng đảng Coconut Cartel tại Đông Nam Á đã bỏ trốn khỏi Úc trước đó.
Hai nghi can Lang Kenny Trong Minh Do và White Justin John. (Hình: Công An Tây Ninh)
Một thành viên khác của băng đảng này cũng bị bắn trọng thương trong vụ nổ súng nói trên.
Báo Pháp Luật TP.HCM dẫn tin từ cơ quan công an cho hay, trước đó hôm 22 Tháng Năm, Công An Phường Trảng Bàng, tỉnh Tây Ninh, phát thông báo khẩn truy tìm hai nghi can “đặc biệt nguy hiểm người nước ngoài” bị tình nghi liên quan vụ nổ súng.
Qua xác minh ban đầu, sau khi gây án tại Sài Gòn, cả hai nghi can Lang Kenny Trong Minh Do và White Justin John đã đón taxi đi về khu vực siêu thị Co.opmart Trảng Bàng, phường Trảng Bàng, rồi xuống xe và mất dấu.
Chi tiết về vụ án mạng tại Sài Gòn chưa được công bố.
Trước vụ này, hồi giữa Tháng Ba vừa qua, nghi can Lư Đức Trung, 45 tuổi, thường trú nhân Hoa Kỳ, bị FBI đưa vào danh sách “10 kẻ tại đào bị truy nã hàng đầu” (Ten Most Wanted Fugitive List) với số tiền thưởng cho ai bắt hoặc chỉ điểm để bắt giữ người này lên đến $1 triệu sau khi tin rằng ông này đã bỏ trốn khỏi Mỹ và đang ở Việt Nam.
Nghi can Lư Đức Trung bị cáo buộc “phạm tội hình sự rùng rợn” ở Philadelphia hơn chục năm về trước, bao gồm tra tấn, bắt cóc, và giết hai anh em Vũ Huỳnh và Việt Huỳnh trong một đường dây buôn bán ma túy hồi Tháng Tám, 2014.
Công an phong tỏa, khám nghiệm hiện trường khu vực xảy ra vụ án ở phường Bến Thành, Sài Gòn. (Hình: Lê Trai/Dân Trí)
Ông này cũng bị cáo buộc tham gia tra tấn và tìm cách giết nạn nhân thứ ba, tên là Sonny – bạn của hai anh em họ Huỳnh và cũng là người buôn bán ma túy – nhưng sau đó cung cấp lời khai với giới điều tra. Người tên Sonny này may mắn sống sót trong án mạng.
“FBI và các cơ quan đối tác sẽ tiếp tục tận dụng mọi phương tiện – cả ở Mỹ lẫn ngoại quốc – để truy tìm và bắt nghi can. Cho dù thời gian qua bao nhiêu lâu hoặc đang trốn ở đâu, nghi can Trung vẫn bị FBI tiếp tục truy lùng cho tới khi ông bị bắt,” ông Wayne Jacobs, nhân viên FBI ở Philadelphia, được trích lời nói.
Đây là đường dây buôn bán ma túy lớn, phân phối từ New York đến Philadelphia, theo FBI.
Thế nhưng, đến nay vẫn chưa rõ tung tích của Nghi can Lư Đức Trung tại Việt Nam. (Tr.N) [kn]
