Hỏi:

Khi ngủ, tôi thường có cảm giác khó chịu ở chân, tê tê, nhột nhột, có khi hơi nhức nhức, làm cho chân cứ phải rung rung, không ngồi hoặc ngủ yên được, nhiều khi phải dậy đi vòng vòng một chút mới bớt. Nghe nói hồi xưa ba tôi cũng bị như vậy.

Xin cho biết đây là bệnh gì, nguyên nhân của bệnh, có cách gì chữa hay không? Có người nói tôi phải bỏ rượu, cà phê, thuốc lá bệnh mới bớt, có đúng không?

Ðáp:

Theo lời kể, có vẻ như là đây một vấn đề không phải ít gặp, tiếng Anh gọi là “restless legs syndrome,” tạm dịch là hội chứng đôi chân không (chịu) nghỉ (ngơi).

Hội chứng này có thể bắt đầu từ nhỏ, nhưng tuổi trung bình lúc bắt đầu có triệu chứng là khoảng 27 tuổi; càng lớn tuổi thì tỉ lệ bị chứng này càng cao; đàn bà bị nhiều hơn đàn ông. Tỉ lệ bị chứng này là từ 1 đến 10 phần trăm dân số, tùy theo từng sắc dân. Có nghiên cứu thấy tới 24 phần trăm các bệnh nhân của các bác sĩ gia đình có thể bị triệu chứng này ít nhất một lần mỗi tuần.

Về nguyên nhân, chứng này có hai dạng.

Dạng thường gặp nhất, chiếm đến 76 phần trăm các trường hợp, không có nguyên nhân rõ ràng (tiếng Anh gọi là idiopathic). Ở dạng này, có tới 92 phần trăm bệnh nhân có người trong gia đình cũng bị cùng vấn đề, tức là có tính cách di truyền.

Dạng thứ hai, chiếm 24 phần trăm, là dạng có nguyên nhân. Các nguyên nhân có thể liên quan đến bệnh thận kinh niên, thiếu chất sắt, viêm đa thần kinh (polyneuropathy), có bầu (thai), đau bắp thịt (fibromyalgia), bệnh thấp khớp (rheumatoid arthritis), đau đường thần kinh (radiculopathy), thiếu vitamin B12, thiếu acid folic, hội chứng Sjogren (hội chứng thường gặp ở phụ nữ trung niên hoặc lớn tuổi làm khô miệng, khô mắt, sưng tuyến nước bọt và nhiều triệu chứng khác), rối loạn về sự tập trung và quá “sung” (Attention-Deficit Hyperactivity Disorder).

Hội chứng đôi chân không nghỉ ngơi này thường có các triệu chứng như là cảm giác khó chịu, không hẳn là đau, nhưng như kiến bò, tê tê, ngứa ngứa, căng căng… ở chân, thường gặp nhất là vùng từ mắt cá tới đầu gối, có khi cả chân, một bên hoặc cả hai bên, có khi cả ở tay. Người bệnh phải rung chân (có khi cả tay), đi lại, di chuyển, thì triệu chứng mới giảm bớt.

Nếu triệu chứng này xảy ra vào ban đêm, có thể làm cho mất giấc ngủ của mình và nhất là người ngủ cùng giường thì lúc đó ta đã bị một rối loạn thường đi kèm với hội chứng chân không nghỉ ngơi. Rối loạn này được gọi là rối loạn chân tay quơ quào (nhúc nhích) từng lúc (periodic limb movement disorder). Tám mươi phần trăm những người bị chứng rung chân cũng sẽ mắc phải rối loạn này.

Ðể chữa chứng này, đầu tiên phải có chẩn đoán chính xác. Một bệnh sử chi tiết có thể giúp bác sĩ chẩn đoán hội chứng đôi chân không nghỉ ngơi (restless legs syndrome), trong khi rối loạn chân tay quơ quào từng lúc (periodic limb movement disorder) cần phải được chẩn đoán bằng một xét nghiệm nhằm đo hoạt động của bắp thịt trong lúc ngủ, gọi là polysomnography.

Nếu chứng rung chân có nguyên nhân, chữa trị các nguyên nhân sẽ giúp giảm bệnh. Do đó bác sĩ sẽ thăm khám và làm các xét nghiệm cần thiết để tìm xem có nguyên nhân nào không, sau đó chữa nguyên nhân nếu có.

Nếu chứng rung chân không có nguyên nhân, có nhiều cách chữa rất công hiệu. Chữa trị nên bắt đầu bằng các phương pháp không dùng thuốc, sau đó dùng các thuốc mua không cần toa bác sĩ, sau đó là các thuốc do bác sĩ kê toa sau khi thăm khám cẩn thận và theo dõi các tác dụng phụ trong lúc dùng thuốc.

Các biện pháp không dùng thuốc bao gồm các phương pháp vệ sinh về giấc ngủ (sleep hygiene) như nên đi ngủ đúng giờ, không coi phim trong lúc ngủ, ngủ đủ giấc, ăn uống đầy đủ, lành mạnh.

Vì thiếu sinh tố B12, folic acid có thể là nguyên nhân, dùng một viên B complex mỗi ngày có thể giúp ích và tương đối an toàn.

Ngoài ra cũng phải tránh các yếu tố làm cho triệu chứng trầm trọng (exacerbating factors):

-Uống rượu có thể làm tăng triệu chứng

-Caffeine (có trong cà phê, trà, coca cola, vân vân) có thể làm tăng độ nhạy của các thần kinh xúc giác và làm tăng triệu chứng

-Sự căng thẳng (stress), thay đổi công việc, hoạt động thể lực nặng (strenuous physical activities) gần giờ đi ngủ, cũng làm nặng thêm các triệu chứng

-Một số thuốc chống trầm cảm (antidepressant) như fluoxetine, paroxetine, sertraline, mirtazapine, and mianserin; một số thuốc trị tâm thần (neuroleptics) như olanzapine and risperidone và một số thuốc khác như các thuốc beta-blockers, phenytoin, zonisamide, methsuximide, and lithium cũng có thể làm nặng thêm triệu chứng. Do đó nên thảo luận với bác sĩ, rà soát lại các thuốc đang dùng xem có thuốc nào có thể là nguyên nhân hay không.

Sau cùng, có nhiều thuốc trị hội chứng này rất hiệu quả, hầu như tức thì. Tuy nhiên, thuốc có các tác dụng phụ cần phải được theo dõi cẩn thận, và có thể phải tăng liều sau một thời gian, do đó cần phải hợp tác chặt chẽ với bác sĩ trong việc điều trị.

Thân mến

www.nguyentranhoang.com
(714) 531-7930

Trước khi đi tìm hiểu về y lý y học cổ truyền, tôi muốn đưa ra sự khác biệt giữa Ðông và Tây nhìn về một bệnh khác nhau ở chỗ nào? Sở trường và sở đoản ở chỗ nào? và chúng ta phải dùng sự lý luận và thông minh của mình để khi nào thì dùng Ðông hay Tây Y? để chúng ta khỏi hối hận một khi bước vào đường cùng, rồi như con ngựa bị che mắt và giao thân phận cho thầy thuốc, đôi khi cứ phải chịu trận trong sự đau khổ với bệnh tật hay phải giã từ người thân một cách oan uổng.

Chúng ta thường nghĩ y khoa Ðông Phương có tính cách trừu tượng, thiếu tính cách khoa học, thuần lý, không thí nghiệm được, thậm chí có người còn gán cho như là một tôn giáo, đôi khi mê tín, v.v…

Những luận chứng này chỉ có tính cách hời hợt, không có chiều sâu:

Nếu nói y khoa Ðông Phương là trừu tượng, thì vũ trụ này biết bao nhiêu lý thuyết trừu tượng, nhưng sẽ từ từ trở thành rõ ràng với thời gian. Thí dụ: Ðức Phật có nói trong giọt nước có muôn ngàn chúng sinh, thời đó thì quả thật là trừu tượng, nhưng ngày nay đã tỏ rõ như ban ngày.

-Lý thuyết âm dương là trừu tượng: Tuy trừu tượng nhưng theo với thời gian khoa học ngày này đã nhìn được rõ ràng tình chất âm dương đó và cho nó hai ẩn số là 0 và 1. Cũng chỉ hai ẩn số này chúng ta đã dùng nó rất nhiều trong khoa học và những thập niên gần đây đã áp dụng vào hệ thống điện toán vô cùng vi diệu. Như vậy y lý Ðông Y; âm và dương cũng không còn trừu tượng nữa. Hơn nữa Albert Einstein cho rằng vũ trụ khi bị phân tích đến cùng chẳng có gì là vật chất, mà chỉ là những rung động (vibrations, hay là những sóng [waves]). Rồi là vi phân tiềm nguyên tử (subatomic particles, hay hạt ảo), những phân tử là những bụng sóng, những nốt nhạc của một sợi dây đàn dang rung lên. Vì vậy chúng ta không lấy làm lạ Ðông Y đã xây dựng trên nền tảng khí hóa, âm dương, biến hóa không ngừng. Thật ra chúng chỉ có vẻ xuất hiện, nghĩa là chúng hư hư thực thực, mờ mờ ảo ảo, có mà không, không mà có.

Ngoài ra còn có tính hoán chuyển, đối xứng, tương tác, ngoài ra độc đáo nhất là cái mà khoa học gia đặt tên là vũ điệu vũ tru ỳ(cosmic dance) và còn sinh diệt.

-Lý thuyết Ðông Y có tích cách thuần lý: Tuy thuần lý cũng không sai. Vì lý luận của Ðông Y đặt trên âm dương và ngũ hành. Người thầy thuốc phải nắm vững về âm dương và ngũ hành trong khi định bệnh và chữa bệnh. Muốn thấu hiểu được âm dương và ngũ hành và đem ra áp dụng ít nhất cũng phải bốn năm đại học tại Mỹ (tôi đã có dịp học y khoa Ðông Phương với những vị bác sĩ Tây Y khả kính và nổi tiếng trước kia tại Việt Nam, cũng phải mất thời gian và liên tục học hỏi, sau vài năm mới định được bệnh và mới chấp nhận là đúng. Học không chưa đủ, còn tùy thuộc vào sự nhận thức và bén nhạy chẩn đoán của từng thầy thuốc đúng hay sai, nhiều hay ít, do đó kết quả chữa trị lâu hay mau, nhiều hay ít là như vậy. Lý thuyết âm dương đã mang tính trừu tượng, phải học và tìm hiểu những tính chất trừu tượng đó cho đến khi nắm được. Người đem ra áp dụng cũng cần phải thực hành và học hỏi của những bậc tiền bối một thời gian, cho tới khi nào nhuần nhuyễn mới tạm gọi là thầy thuốc. Tôi muốn nói khi chúng ta ăn và nuốt thức ăn vào, chúng ta không còn nghĩ tôi đang ăn, đang nuốt nữa, mà ngon hay không ngon mà thôi. Thầy thuốc khi chữa bệnh cũng phải nhuần nhuyễn như vậy. Có nghĩa là cho thuốc mong bệnh nhân báo cáo hết nhiều hay ít? Tại sao như vậy, vì mỗi cơ thể và hoàn cảnh mỗi người mỗi khác và bệnh tình nặng nhẹ khác nhau.

-Thiếu tính cách khoa học: Khoa học và triết học có những qui luật chung, nhưng khi áp dụng vào từng ngành thì có những qui luật riêng. Hơn nữa, ngày nay phương pháp khoa học chuyên môn phát triển vô cùng phong phú và đã được áp dụng vào y khoa Ðông Phương, chẳng hạn như: mạch lý mà xưa kia và ngay bây giờ có nhiều người vẫn cho là mơ hồ, không thể hiểu nổi, nhưng ngày nay đã sử dụng những dụng cụ khoa học osciloscope đưa lên màn hình những đồ biểu của mạch lý để người thầy thuốc hay bệnh nhân nhìn thấy một cách rõ ràng. Tuy nhiên đây chỉ là những biểu thị căn bản, còn những mạch lý phức tạp vẫn cần tới người thầy thuốc, có nghĩa là con người vẫn là chính để tìm hiểu và đưa ra phương thức chữa bệnh, v.v…

-Có tính cách tôn giáo: Ðiều này hoàn toàn không đúng. Tin vào thầy thuốc chữa bệnh thì Ðông hay Tây, cũng phải có niềm tin vào người thầy thuốc thì bệnh tình mau lành, là chuyện bình thường. Còn tôn giáo ngoài niềm tin còn có tính cách siêu nhiên, thiêng liêng hay thần thánh, cũng như những đạo lý, lễ nghi liên quan đến niềm tin đó. Y Khoa Ðông Phương hoàn toàn không có những điều này.

-Còn mê tín: Chữa bệnh theo cúng bái, tàn nhang, nước thải là do con người tự tạo ra và không còn tự chủ được mình một khi gần đất xa trời, nghe thấy ai nói là tin ngay và giao thân cho họ, là tại mình, chứ y khoa Ðông Phương có y lý rõ ràng và những bài thuốc được phân loại có bát cương: âm-dương, biểu-lý, hàn-nhiệt, hư-thực. Mạch lý có tứ chẩn: phù, trầm ,trì, sác, v.v… Như vậy đâu có thể kết luận thầy thuốc Ðông Y chữa bệnh theo mê tín được.

-Không thực nghiệm được: Ðúng mà không đúng. Thuốc Ðông Y cũng do những dược thảo, mà Tây Y lấy tinh chất làm thành và ngày nay đã dùng những dược thảo mà Ðông Y đã dùng nhiều ngàn năm, tinh chế thành những loại thuốc mới và đã phân tích theo khoa học tìm được những chất bổ dưỡng, những vitamin cần thiết cho cơ thể, mà Ðông Y đã dùng nhiều năm qua. Tuy nhiên khoa học cũng vẫn chưa thí nghiệm được vì Ðông Y còn dựa trên khí hóa, âm dương hiện diện trong vũ trụ và ngay trong con người, mà dụng cụ hay cơ sở vật chất chưa đủ để phân tích và khám phá ra được. Chẳng hạn như sâm đem phân tích không thấy nhiều chất bổ dưỡng, nhưng chúng ta uống thấy khỏe là như vậy. Nhất là những sâm ở Tây Bá Lợi Á, hay Himalaya khí trời lạnh, cần phải lấy dương khí để sống, nên nó là dược thảo bổ khí rất tốt. Khi uống chúng ta thấy ấm áp và phấn chấn cũng như khỏe khoắn hơn.

Ngày nay Albert Einstein và nguyên lượng cơ học đã khám phá ra vũ trụ không có thật mà khi phân tích tới cùng chỉ là những rung động hay những làn sóng.

Vì vậy chúng ta không lấy làm lạ Ðông Y đã xây dựng y lý trên nền tảng khí hóa, âm dương là hợp lý và chính xác mà khoa học ngày nay đã minh chứng mọi vật đều biến đổi, biến hóa không ngừng và sinh diệt.

Sau khi giải tỏa được phần nào sự ngộ nhận về Ðông Y. Chúng ta bắt đầu từ từ áp dụng âm dương vào chữa trị bệnh tật. Một khi âm dương quân bình thì chúng ta vô bệnh.

Những bài viết của tôi đều định bệnh theo mất quân bình về âm dương dưới những dạng thức khác nhau và sẽ chữa bệnh ra sao bằng nhưng toa thuốc căn bản.