Ðộng vật có xương sống nhỏ nhất thế giới

NEW ORLEANS (AP) – Một loài nhái tí hon vừa được xem là động vật có xương sống nhỏ nhất thế giới, vượt qua ngôi vị của một giống cá tí hon được chọn vào năm 2006.

Tuy nhiên một loài cá tí hon khác mới được khám phá cũng đang gây tranh cãi cho việc chọn lựa này.

Giống nhái tí hon chỉ dài 3/10 inch, nhỏ đến nỗi nhà bò sát kiêm sinh vật học thuộc trường đại học Louisiana State University, ông Christopher Austin phải phóng lớn bức ảnh chụp gần để miêu tả về nó.

Tuy nhiên ông Theodore Pietsch, nhà ngư học thuộc trường Ðại Học Washington, vào năm 2006 đã từng đề cập đến một loài cá đực tí hon sống ở vùng biển sâu, nhỏ hơn khoảng 2 mm. Giống cá đực này không có bao tử và sống ký sinh vào con cái dài 1.8 inch.

Ông Austin khám phá loài nhái tí hon cùng với một giống nhái tí hon khác hồi Tháng Tám 2009 trong chuyến nghiên cứu về đời sống hoang dã hết sức đa dạng ở Papua New Guinea.

Theo ông Austin, loài nhái này khi mới sinh nở thì nhảy lò cò ngay thay vì qua giai đoạn nòng nọc và sống ở trên cạn. Trong khi giả thuyết hiện nay là các loài cực nhỏ hoặc cực lớn đều sống dưới nước, loài nhái này hoàn toàn sống trên cạn.

Năm 2009, trong khi thu thập và ghi âm các ếch nhái gọi lẫn nhau trong mùa sinh nở, trong một đêm tối ở khu rừng nhiệt đới gần làng Amau ở Ðông bộ Papua New Guinea, thì ông Austin nghe được một tiếng kêu sắc và cao. Ông nói:

“Giống nhái này kêu không giống với các loài nhái thông thường chút nào. Tiếng kêu của chúng giống như tiếng côn trùng.” Tiếng kêu nghe như vang ra từ khắp nơi chung quanh, phải mất một lúc mới nhận thấy nó phát ra từ dưới đất.

Steven J Beaupre, khoa học gia trường University of Arkansas kiêm chủ tịch Hiệp Hội Ngành Bò Sát và Ngư Học Hoa Kỳ, phát biểu, sự hiểu biết về các sinh vật tí hon cùng hệ sinh thái của chúng, giúp các nhà khoa học “hiểu rõ hơn về sự tiện lợi lẫn bất tiện đối với kích thước quá nhỏ, và sự tiến hóa ở thái cực này như thế nào. Trên căn bản, loài động vật có xương sống tí hon này hé mở một cửa sổ về nguyên tắc ràng buộc trong việc thiết kế động vật”. (T.P.)

Bác sĩ của bạn

Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng

LTS: Mục này chỉ nhằm giải đáp các thắc mắc về sức khỏe có tính cách tổng quát. Cho các vấn đề cụ thể, chi tiết của từng bệnh nhân, xin liên lạc với bác sĩ để được thăm khám trực tiếp. Các tin tức trong mục này và nhiều thông tin thiết thực và bổ ích khác về sức khỏe cũng được phát trên đài New Saigon Radio1480AM ở vùng Orange County, California, vào mỗi sáng Chủ Nhật từ 8 giờ 15 đến 8 giờ 45 trong chương trình Câu Chuyện Sức Khỏe Sáng Chủ Nhật với Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng. Ngoài ra, Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng còn có mục “Ðiểm Tin Sức Khỏe” mỗi Thứ Sáu trên tuần báo “Việt Tide”.

Hỏi:

Em họ của em, vừa mới dọn vào ở chung nhà, bị viêm gan B. Như vậy những người khác đang ở trong nhà có cần đi chích ngừa viêm gan B không, và có cần làm gì khác hay không?

Có cần ăn uống riêng, và có gì nguy hiểm hay không? Nói chung, trong trường hợp nào thì cần chích ngừa viêm gan B?

Chồng sắp cưới của em bị viêm gan B, vậy em có cần chích ngừa hay không?

Tôi có người thân đã bị viêm gan B mà không biết, lại đi chích ngừa. Như vậy có nguy hiểm gì hay không?

Tôi đã chích viêm gan B mũi đầu tiên, sau đó đi xa nên quên không kịp chích hai mũi sau, bây giờ đã bảy tháng rồi, có cần chích lại từ đầu hay không hay chỉ tiếp tục chích hai mũi còn lại?

Tôi đã có chích ngừa viêm gan B lâu lắm rồi, nhưng sao thử máu bác sĩ nói là không có miễn dịch, vậy phải làm sao? Chích ngừa một lần là đủ cho suốt đời hay cần phải lập lại nhiều lần? Nếu như vậy thì bao lâu phải chích một lần? Làm sao để biết chắc là chích ngừa có hiệu quả?

Ðáp:

Những ai cần chích ngừa viêm gan B?

Nếu chồng bị viêm gan B mà mình chưa bị thì chắc chắn là mình cần phải chích ngừa viêm gan B. Ðiều cần chú ý ở đây là mình chỉ cần chích khi mình chưa bị nhiễm hoặc cơ thể chưa có miễn nhiễm với viêm gan B.

Có rất nhiều loại kháng thể và kháng nguyên của virus viêm gan B, nhưng hiện nay, đầu tiên, thường thường bác sĩ chỉ cần thử hai loại kháng thể và kháng nguyên có liên quan đến tình trạng miễn nhiễm (HBsAb và HBsAg), nếu âm tính thì có thể chích ngừa.

Do đó, đầu tiên ta cần đi bác sĩ thử máu để xem mình đã có miễn nhiễm hoặc đã có bị viêm gan B hay chưa để biết có cần chích ngừa hay không.

Khi chích ngừa, phải chích nhiều mũi, do đó trong lúc chờ đợi cơ thể có miễn nhiễm, ta cần phải áp dụng các phương pháp chống lây bệnh khác, quan trọng nhất là luôn luôn dùng bao cao su (condom) mỗi khi giao hợp tránh tiếp xúc với máu của người bệnh như là dùng chung bàn chải đánh răng (chảy máu lợi có thể dính vào bàn chải và lây qua người khác), lưỡi lam…

Ngoài ra, ăn uống chung, nằm chung, dùng chung bàn cầu tiêu, các tiếp xúc hàng ngày không có liên quan đến máu và giao hợp đều không làm cho bệnh viêm gan B lan truyền.

Một người bị viêm gan B thì những người khác trong gia đình có cần chích ngừa hay không? Vì ở chung nhà sẽ có một nguy cơ nhỏ sẽ có thể đôi khi tình cờ dùng chung các vật dụng có thể dính máu như bàn chải răng, dao lam… nên cẩn thận nhất là nên chích ngừa.

Nói chung, cho tới nay, những người trong các nhóm sau đây cần chích ngừa viêm gan B:

-Tất cả các trẻ sơ sinh.

-Trẻ sơ sinh từ một người mẹ đã bị viêm gan B (có kháng nguyên HBsAg dương tính) cần chích ngừa trong vòng 12 tiếng đồng hồ từ lúc sanh và cần chích cả kháng thể chống lại viêm gan B.

-Trẻ em không được chích ngừa viêm gan B ngay từ lúc mới sanh, mà tuổi dưới mười tám cũng cần chích ngừa (catch up). Nếu không có bảo hiểm, các trẻ này có thể được thuốc chích miễn phí qua các chương trình VFC (Vaccines For Children) ở các phòng mạch bác sĩ có tham gia chương trình này. (Trong tương lai, sau khi đã đuổi kịp lứa tuổi này, tuổi cần chích có thể sẽ được nới rộng ra hơn.)

Những người trong nhóm được coi là có nguy cơ cao bị nhiễm viêm gan B:

-Người có nhiều bạn tình (multiple sex partners), những người có giao hợp với người đồng phái tính (homosexual or bisexual males).

-Người có tiếp xúc ở chung nhà với người bị nhiễm viêm gan B (household contact of patients with hepatitis B), đặc biệt là nếu có tiếp xúc về tình dục.

-Người chích xì ke ma túy.

-Nhân viên y tế (vì những người này có thể phải tiếp xúc với máu trong công việc hàng ngày).

-Bệnh nhân cần phải lọc máu lâu dài, các bệnh nhân cần phải được truyền máu hay các sản phẩm từ máu cũng cần phải được chủng ngừa viêm gan B.

Nếu đã bị bệnh hoặc đã có miễn nhiễm rồi mà không biết thì chích ngừa có nguy hiểm không?

Trước khi chích ngừa, như nói trên, bất cứ ai cũng nên thử máu xem mình có cần chích hay không. Thường thường, đơn giản nhất, bác sĩ sẽ xét nghiệm về tình trạng nhiễm bệnh hoặc miễn nhiễm của mình bằng hai xét nghiệm viêm gan B đơn giản và tương đối rẻ tiền là HBsAb và HBsAg, nếu âm tính thì nên chích.

Nếu đã bị bệnh hoặc có miễn nhiễm rồi mà không biết thì (cho tới nay, người ta thấy) chích cũng không có hại gì, chỉ tốn tiền vô ích.

Do đó, nếu biết chắc chắn là mình không bị bệnh và chưa có miễn nhiễm (hoặc không sợ tốn tiền) thì chích luôn cũng không sao.

Thân mến,

Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng

nguyentranhoang.com

(Còn tiếp)

Bác Sĩ Ðặng Trần Hào

LTS: Bác Sĩ Ðặng Trần Hào tốt nghiệp bác sĩ y khoa Ðông Phương tại Samra University, Los Angeles, năm 1987, và được mời tham dự hội đồng State Board về châm cứu và Ðông dược. Mục này giúp cho ai muốn tìm hiểu về Ðông dược và muốn góp ý cho kho tàng Ðông dược phong phú hơn để phục vụ bệnh nhân. Quý vị có thể liên lạc bác sĩ tại điện thoại (714) 531-8229 hoặc email [email protected].

Bệnh lở lưỡi, lợi và môi chúng ta thường mắc phải. Tuy đây không phải là một bệnh đáng lo ngại, nhưng lại là một bệnh gây cho chúng ta nhiều phiền phức, nhất là về ăn uống, làm chúng ta khó chịu vô cùng.

 Mà ăn là một trong tứ khoái của truyền thống Việt Nam ta, nhất là trong những ngày Xuân sắp tới, bị bệnh này thì vui với bạn bè không trọn vẹn. Chắc quí độc giả cũng đồng ý với tôi trong bất cứ một sự đau đớn nào dù nhiều, dù ít, cũng làm giảm sự vui tươi và hoạt động của chúng ta, nếu không muốn nói làm chúng dễ giận, không thuận lợi cho đời sống sinh hoạt hàng ngày. Ðể đi tìm những nguyên nhân chính gây ra bệnh này, chúng ta nên biết qua sự liên hệ về môi, miệng và lưỡi đối với những tạng phủ như thế nào?

Theo đường kinh về châm cứu, ruột già, huyệt LI-19 (Hòa Liêu), và LI-29 (Nghinh Hương) là hai huyệt nằm trên đường kinh ruột già đi lên vùng lợi trên và môi trên. Ðường kinh về dạ dầy có St-1 (Thừa Khấp), St-2 (Tứ Bạch), St-3 (Cự Liêu), St-4 (Ðịa Thương), St-5 (Ðại Nghinh), St-6 (Giáp xa) và St-7 (Hạ Quan) đi qua vùng má, vùng ngoài miệng và vùng hàm. Ruột non có SI-18 (Quyền Liêu), SI-20 (Thính Cung) đi vào vùng mặt và tai.

Một khi những phủ này mất quân bình, gây ra thực hỏa hay hư hỏa làm cho lở môi, lợi và miệng.

Ngoài ra, dựa lưỡi để định bệnh cũng cho chúng ta biết nguyên nhân gây lở, sưng như:

-Ðầu lưỡi thuộc về tim.

-Hai bên cạnh lưỡi thuộc về gan và mật.

-Phần giữ lưỡi thuộc vị (dạ dầy) và tì.

-Trên và trong vùng gần gốc của lưỡi là thuộc thận.

Ðây là những căn bản để thày thuốc Ðông Y định bệnh mà chúng cũng nên biết qua để áp dụng vào đời sống hàng ngày, định bệnh cho chính bản thân, người thân, bạn bè cũng là một điều hữu ích và lý thú.

Sưng hay lở miệng thường là nguyên nhân gì?

Phần lớn sưng thường do nhiệt gây ra. Dĩ nhiên khi sưng, làm mủ, là bị vi trùng lợi dụng hoành hành, và tìm hiểu xem cơ tạng nào gây ra sưng theo từng vùng trên lợi, miệng, lưỡi và từ đó tìm phương cách chữa trị.

Có lẽ chúng ta cũng nên nhắc qua thế nào là hư hỏa và thế nào là thực hỏa.

Như chúng ta đã biết y lý của YKÐP là âm dương và ngũ hành. Một khi âm dương quân bình, có nghĩa là không có sự khác biệt giữa âm dương trong mỗi tạng phủ, và không có khoảng trống âm dương trong mỗi tạng phủ đó, thì chúng ta vô bệnh, ăn ngon ngủ yên, tâm hồn phơi phới.

-Âm dương quân bình = vô bệnh.

-Dương cao hơn âm -> gây thực hỏa.

-Âm thấp hơn dương -> gây ra hư hỏa.

Chúng ta đã biết qua về nguyên tắc định bệnh và sưng, lở miệng thường là do nhiệt gây ra. Bây giờ, quí độc giả cùng tôi áp dụng những nguyên tắc định bệnh sưng và lở miệng.

Lở miệng ở môi là do tạng phủ nào sinh ra?

Lở môi trên hay dưới là do dạ dầy hỏa gây ra. Nếu là thực hỏa thì lở một cách dữ dội, đau đớn và khó chịu. Miệng khô và đắng. Lưỡi đỏ và khô. Mạch sác.

Chủ trị: Dùng thuốc mát để tả hỏa, như thiên hoa phấn, hoàng cầm, liên kiều, kim ngân hoa, trúc nhự… đồng thời làm tiêu viêm, sẽ giúp cho bệnh thuyên giảm và ngăn ngừa cho bệnh bị tái phát.

Lở miệng vì hư hỏa gây ra?

Khi thận âm suy gây ra hư hỏa, ảnh hưởng qua dạ dầy mà gây ra lở môi, miệng và lợi. Lưỡi khô và đỏ. Mạch vi và sác. Vì là hư hỏa nên không bị lở nhiều, có khi bị, khi không, tùy thuộc vào cách ăn những thức ăn quá nhiều nóng, nhất là những trái cây như mít, đào, sầu riêng, xoài làm gia tăng hỏa thì mới bị lở, nhưng lở không dữ dội. Có thể một vài ngày tự nhiên hết, hoặc uống những loại nước mát; cúc hoa, cổ hoa, hòe hoa, hạ khô thảo, bột sắn dây sẽ trở lại bình thường. Nhưng thường hay bi đi, bị lại nhiều lần, vì chúng ta không để ý đến đồ ăn mà chúng ta ăn vào hàng ngày.

Chủ trị: Bổ thận âm, thanh hư hỏa.

Dùng bài thuốc Lục Vị Ðịa Hoàng Thang.

Lở hai bên cạnh lưỡi?

Trường hợp lở và đau ở hai bên lưỡi là liên quan tới gan hỏa vượng, tổn thương âm phận gây ra, lưỡi và cổ họng khô, miệng đắng, dễ giận, chóng mặt đôi khi ăn không thấy ngon, lợm giọng nhưng không mửa, tức hai bên giang sườn, mệt mỏi.

Lưỡi: Khô và đỏ. Mạch huyền và sác.

Chủ trị: Tả hỏa, trừ viêm.

Thuốc dùng bài Liên Kiêu Bại Ðộc thang.

Trường hợp đầu lưỡi đỏ và rát khó chịu?

Do tâm hỏa vượng, tâm thuộc hành hỏa, khi hỏa vượng, nhịp đập của tim sẽ nhanh hơn, bệnh nhân thấy chóng mặt, miệng khô và đắng, ăn không biết ngon, tâm thần mệt mỏi, hoảng sợ, buồn phiền…

Lưỡi đỏ và không có rêu lưỡi. Mạch sác.

Chủ trị: Thanh tâm hỏa và an tâm.

Dùng thuốc: Hoàng liên, liên tử tâm, huyền sâm, cúc hoa, hòe hoa, kim ngân hoa…

Còn hỏa trong ruột già thì sao?

Cũng thường gây lở loét miệng và môi. Lợi bị sưng, bệnh nhân cảm thấy khó chịu như răng bị kênh lên, răng đau và lỏng lẻo, đi cầu bón, chảy máu cam.

Vì ruột già là đường kinh chạy qua lợi và miệng trên. Nếu ruột già bị nóng, bón sẽ ảnh hưởng tới lợi, miệng và có thể gây ra lở miệng.

Tóm lại trong tất cả các trường hợp; lợi, miệng, môi, lưỡi bị sưng đều là do hư hỏa hay thực hỏa của các tặng phủ mất quân bình gây ra. Dù là hư hay thực chúng ta cũng phải tả hỏa, thanh hỏa, bổ âm và tiêu viêm.