CARACAS, Venezuela (NV) – Trong tình cảnh tuyệt vọng dân chúng Venezuela cùng các đội cứu cấp ngoại quốc hôm Thứ Sáu, 26 Tháng Sáu, nỗ lực chạy đua tìm kiếm nạn nhân còn sống sót bị kẹt dưới đống đổ nát, sau khi hai trận động đất liên tiếp san phẳng nhiều khu vực tại Caracas và vùng phụ cận, trong lúc sự phẫn nộ gia tăng vì thiếu thiết bị hạng nặng và số người thiệt mạng gần chạm mức 1,000. Theo Reuters, các đội cứu cấp và viện trợ ngoại quốc bắt đầu đến gần hai ngày sau khi hai trận động đất mạnh 7.2 và 7.5 độ xảy ra cách Caracas khoảng 160 km, tức 100 dặm, về phía Tây.

Chính phủ ước tính hàng trăm người vẫn còn bị kẹt và mất tích, ngoài 920 người đã được xác nhận thiệt mạng và 3,360 người bị thương. Một trang mạng được lập ra để tiếp nhận báo cáo về những người chưa tìm thấy ghi nhận con số lên đến hơn 50,000, tính đến chiều Thứ Sáu. Trưởng cơ quan viện trợ của Liên Hiệp Quốc cũng đưa ra con số tương tự.

Cơ Quan Địa Chất Mỹ dự báo khả năng cao số người chết có thể vượt 10,000, điều này sẽ đưa hai trận động đất này vào nhóm những trận động đất gây chết người nhiều nhất tại Latin America trong thế kỷ qua.

La Guaira, thành phố ven biển ngay bên ngoài Caracas, là nơi bị ảnh hưởng nặng nhất, với ít nhất 100 tòa nhà, bao gồm các chung cư cao tầng, đổ sập xuống đất.

Chính phủ của Tổng Thống Lâm Thời Delcy Rodriguez, người lên nắm quyền sau khi Mỹ bắt giữ người tiền nhiệm của bà hồi Tháng Giêng, cam kết triển khai một chiến dịch trợ giúp quy mô lớn. Truyền hình nhà nước chiếu hình ảnh bà đến thăm La Guaira hôm Thứ Năm.

Tuy nhiên, việc trợ giúp nhìn chung vẫn rải rác hôm Thứ Sáu, với lực lượng như cứu hỏa, cảnh sát, phòng vệ dân sự và quân đội có mặt trên đường phố ở một số nơi, nhưng vắng mặt hoặc hiện diện rất ít ở những nơi khác.

Người dân đào bới đống đổ nát bằng tay và các dụng cụ tự chế, đồng thời than phiền về việc thiếu trợ giúp của nhà nước và thiếu thiết bị hạng nặng. Trong khi đó, các tình nguyện viên chở hàng cứu trợ bằng xe gắn máy từ Caracas và Valencia.

Bà Rodriguez, người nói rằng tiểu bang La Guaira sẽ được “quân sự hóa” để hỗ trợ công tác cứu cấp, cảm ơn các đoàn tình nguyện và nói chính phủ đã phân phối 2,600 tấn thực phẩm.

Thảm họa này có thể gây hậu quả chính trị cho bà Rodriguez, người đang cố trình bày mình như một nhân vật thay đổi chính trị, dù bà từng giữ chức phó tổng thống dưới thời Nicolas Maduro, người đã bị lật đổ.

Các đội cứu cấp ngoại quốc, bao gồm một số đội đến từ những quốc gia từng đối đầu với Venezuela trong nhiều thập niên nước này bị cô lập quốc tế, đàn áp chính trị và suy thoái kinh tế, bắt đầu đến vào tối Thứ Năm. Một nhóm nhỏ từ Cộng Hòa Dominican là đội đầu tiên đến La Guaira.

Nhiều quốc gia, trong đó có Ấn Độ và Thụy Sĩ, gửi đội cứu cấp và hàng tiếp tế. Mexico, nước có kinh nghiệm riêng trong công tác phục hồi sau động đất, gửi 250 quân nhân cứu cấp, cùng năm chó cứu hộ và các thiết bị khác.

Hơn 60 người Colombia đến hôm Thứ Sáu, cùng hơn 180 nhân viên cứu cấp trong đội El Salvador được cam kết có 300 người, và gần 100 người từ Tây Ban Nha.

Mỹ nói đang huy động $150 triệu viện trợ và nới lỏng trừng phạt để hỗ trợ cứu trợ động đất. Quân đội Mỹ điều hai tàu đến và nói trực thăng cùng phi cơ sẽ hỗ trợ các hoạt động tìm kiếm và cứu cấp.

Trận động đất đánh vào một quốc gia vốn đã suy yếu sau nhiều thập niên biến động kinh tế và chính trị, khiến người dân nghèo đi, hàng triệu người phải ra nước ngoài, và hạ tầng cùng các dịch vụ căn bản bị bào mòn.

Cơ quan di trú của Liên Hiệp Quốc cho biết gần 7 triệu người có thể bị ảnh hưởng, trong lúc cơ quan này cung cấp nơi trú tạm khẩn cấp và các nguồn tiếp tế cứu trợ khác.

Cho đến nay, trận động đất gây chết người nhiều nhất trong lịch sử hiện đại của Venezuela là trận năm 1967, làm 240 người thiệt mạng. (MPL) [dt]

SEOUL, Nam Hàn – Bộ Quốc Phòng Nam Hàn hôm Thứ Sáu, 26 Tháng Sáu, cho biết nước này sẽ mở rộng nhanh lực lượng drone và chống drone nhằm đối phó các mối đe dọa ngày càng tăng từ Bắc Hàn, theo Reuters.

Kế hoạch bao gồm huấn luyện 500,000 quân nhân thành những “chiến binh drone,” đồng thời phân phối hàng chục ngàn hệ thống bay không người lái cho các đơn vị ngoài tiền tuyến.

Ông Ahn Gyu-back, bộ trưởng quốc phòng Nam Hàn, nói drone không còn là thiết bị dành riêng cho một số đơn vị đặc biệt mà phải trở thành công cụ chiến đấu phổ biến, giống như “vũ khí cá nhân thứ hai” của binh sĩ.

Quân đội Nam Hàn ban đầu nói sẽ sản xuất 110,000 drone trước năm 2029, nhưng sau đó điều chỉnh con số xuống khoảng 60,000, trong đó khoảng 11,000 chiếc sẽ được đưa vào sử dụng trong năm 2026.

Seoul cũng dự trù nhanh chóng mua hơn 20,000 drone giá rẻ, loại có thể dùng một lần, đồng thời phát triển hệ thống drone bầy đàn dùng trí tuệ nhân tạo và các loại vũ khí bay lảng vảng trước khi tấn công mục tiêu.

Ông Ahn cho biết Nam Hàn sẽ dùng 100% linh kiện sản xuất trong nước, thay vì dùng linh kiện Trung Quốc, vì lo ngại an ninh.

Kế hoạch này phản ánh bài học từ chiến tranh Ukraine và các cuộc xung đột ở Trung Đông, nơi drone giá rẻ nhưng triển khai với số lượng lớn làm thay đổi chiến tranh hiện đại. 

Đối với Seoul, Nam Hàn đang chuyển từ mô hình quân đội dựa nhiều vào nhân lực sang mô hình chiến tranh tự động hóa, vừa để đối phó Bắc Hàn, vừa để bù đắp áp lực dân số suy giảm trong dài hạn. (MPL)

MOSCOW, Nga (NV) – Phía Nga đang gia tăng áp lực ngoại giao lên chính quyền Tổng Thống Donald Trump, đòi Washington làm rõ liệu Mỹ còn tôn trọng những “hiểu biết chung” mà Moscow nói đã đạt được tại thượng đỉnh Trump-Putin ở Alaska năm ngoái hay không, trong lúc phe diều hâu tại Nga thúc Tổng Thống Vladimir Putin bỏ đàm phán với Mỹ và leo thang chiến tranh Ukraine, theo Reuters nhận định.

Ngoại Trưởng Nga Sergei Lavrov hôm Thứ Sáu, 26 Tháng Sáu, yêu cầu Mỹ “minh định” vai trò trung gian trong nỗ lực chấm dứt chiến tranh Ukraine. Tuyên bố này được đưa ra sau khi ông công khai phản bác Ngoại Trưởng Mỹ Marco Rubio về ý nghĩa của cuộc gặp giữa Tổng Thống Trump và Tổng Thống Putin tại Anchorage, Alaska, hồi Tháng Tám năm ngoái.

Theo ông Rubio, cuộc gặp ở Alaska chỉ có các đề nghị được đưa ra, chứ không có thỏa thuận chính thức. Ông Rubio nói nếu đã có thỏa thuận thì chiến tranh đã kết thúc. Nhưng ông Lavrov nói cách giải thích đó “không tao nhã,” vì theo Moscow, phía Mỹ đã đưa ra các đề nghị, còn ông Putin chấp thuận theo từng điểm.

Ông Lavrov nói rằng tại Alaska, ông Putin duyệt qua từng đề nghị mà đặc phái viên Steve Witkoff của ông Trump mang đến Moscow vài ngày trước đó. Theo ông Lavrov, ông Putin đọc lại từng điểm và hỏi ông Witkoff, người có mặt trong cuộc họp cùng Tổng Thống Trump và Ngoại Trưởng Rubio, rằng ông có ghi nhận đúng hay không; ông Witkoff trả lời xác nhận từng lần. Từ đó, Moscow lập luận rằng đây không thể chỉ là “đề nghị,” mà chính là một dạng “hiểu biết chung” giữa hai bên.

Từ nhiều tháng qua Nga gọi tinh thần của thượng đỉnh đó là “Spirit of Anchorage,” tức “tinh thần Anchorage.” Theo Reuters, giới phân tích hiểu cụm từ này là cách Moscow nói đến một khuôn khổ mà Nga tin rằng ông Trump nghiêng về việc đòi Ukraine rút khỏi phần còn lại của Donbas, đổi lại Nga đóng băng các chiến tuyến ở những khu vực khác.

Phía Ukraine nhiều lần thẳng thừng bác bỏ ý tưởng nhượng lãnh thổ cho Nga đổi hoà bình. Từ góc nhìn Kiev, bất kỳ thỏa thuận nào buộc Ukraine giao đất đều là phần thưởng cho cuộc xâm lược của Nga.

Căng thẳng ngoại giao này bùng lên sau hội nghị G7 tại Evian-les-Bains, Pháp, từ ngày 15 đến 17 Tháng Sáu. Tại đây, ông Volodymyr Zelenskiy, tổng thống Ukraine, và các đồng minh European cố thuyết phục ông Trump rằng Ukraine đang có lợi thế hơn trên chiến trường nhờ các cuộc tấn công bằng drone sâu vào lãnh thổ Nga.

Sau cuộc gặp với ông Zelenskiy tại G7, ông Trump nói ông đã có các cuộc trao đổi “rất tốt” với cả ông Putin và ông Zelenskiy. Ông không muốn nói rõ liệu ông có xem ông Putin là người chịu trách nhiệm nhiều hơn trong chiến tranh hay không, vì theo ông, điều đó có thể làm việc dàn xếp khó hơn. Tuy nhiên, ông Trump nói Mỹ sẽ xem xét mong muốn của Ukraine về việc sản xuất hỏa tiễn Mỹ tại Europe.

Trong cùng hội nghị G7, các lãnh đạo Western ra tuyên bố chung ủng hộ Ukraine và chuẩn bị thêm trừng phạt đối với Nga. Tổng Thống Pháp Emmanuel Macron nói ông Trump đã thừa nhận rằng Nga không muốn hòa bình ở Ukraine, và đây là một “thay đổi thật sự” trong cách tiếp cận của Mỹ. Ông Trump cũng nói Nga là bên “tấn công” trong cuộc chiến và rằng Nga đang mất nhiều binh sĩ hơn Ukraine.

Những phát biểu đó khiến Moscow nghi ngờ rằng ông Trump đổi hướng sau G7. Ông Lavrov nói Nga muốn hiểu “điều gì đã xảy ra ở Evian,” và nói Mỹ chưa cho Moscow biết họ rút ra điều gì từ hội nghị này hoặc đường hướng sắp tới là gì.

Trong khi đó, áp lực nội bộ Nga cũng tăng mạnh. Reuters cho biết các tiếng nói dân tộc chủ nghĩa và phe diều hâu đang thúc ông Putin bỏ tiến trình ngoại giao do Mỹ trung gian và leo thang chiến tranh. Các nhân vật này viện dẫn những cuộc tấn công bằng drone của Ukraine vào thủ đô Moscow, thành phố St. Petersburg, bán đảo Crimea, và các cơ sở dầu khí, công nghiệp của Nga để đòi phản ứng mạnh hơn.

Một số tiếng nói cực đoan kêu gọi tổng động viên, oanh tạc các thành phố Ukraine đến mức không thể sống được, đánh vào khu chính quyền tại Kyiv, ám sát ông Zelenskiy, tấn công các nhà máy drone ở Europe, thậm chí có người nêu khả năng dùng vũ khí hạt nhân chiến thuật.

Đến nay, Điện Kremlin vẫn chưa chấp nhận các đòi hỏi cực đoan nhất. Ông Putin vẫn giữ cửa đàm phán với Mỹ, nhưng đồng thời tin rằng Nga còn có thể đạt thêm thắng lợi quân sự tại Donbas. Ông nói Russia gần chiếm được Kostyantynivka ở miền đông Ukraine, và tin rằng các lực lượng chính trị ở Europe muốn khôi phục quan hệ bình thường với Nga sẽ dần mạnh lên.

Trên bàn ngoại giao, Nga muốn buộc ông Trump quay lại những gì Moscow gọi là “hiểu biết chung” ở Alaska. Trên chiến trường và trong dư luận Nga, phe diều hâu muốn ông Putin chứng minh rằng Moscow không bị Ukraine và Western làm nhục bằng những cuộc tấn công sâu vào lãnh thổ Nga.

Những lời của ông Lavrov không chỉ là tranh cãi ngoại giao với ông Rubio mà là tín hiệu cho thấy Moscow đang thất vọng vì Tổng Thống Trump chưa giao điều mà Nga tưởng đã đạt được ở Alaska, trong lúc chiến trường lại trở nên bất lợi hơn về mặt tâm lý vì Ukraine đánh sâu vào lãnh thổ Nga. (MPL)

SEOUL, Nam Hàn (NV) – Một tòa án Nam Hàn hôm Thứ Sáu, 26 Tháng Sáu, tuyên phạt cựu Đệ Nhất Phu Nhân Kim Keon Hee 7 năm tù vì tội nhận hối lộ, trong một bản án được xem là đòn mạnh vào hình ảnh chính trị của gia đình cựu Tổng Thống Yoon Suk Yeol và là lời nhắc nhở rằng quyền lực không miễn trừ trách nhiệm pháp lý.

Theo Reuters, tòa án Seoul xác định bà Kim nhận nhiều món quà xa xỉ, gồm nữ trang Van Cleef & Arpels, trâm Tiffany, bông tai Graff, túi Dior, đồng hồ Vacheron Constantin trị giá khoảng $25,000, một tượng rùa bằng vàng, và một bức tranh trị giá khoảng 140 triệu won, để đổi lấy ảnh hưởng trong các bổ nhiệm chính trị và quyền lợi kinh doanh.

Chánh án nói bà Kim dùng vị thế đệ nhất phu nhân để hứa hẹn việc làm, chức vụ, và lợi ích kinh doanh cho những người muốn tiếp cận quyền lực, trong đó có chủ công ty xây dựng muốn xin chức cho con rể, một mục sư muốn mở rộng quan hệ với giới chức cao cấp, cựu lãnh đạo một đại học tư, và giám đốc một công ty bán chó robot muốn cung cấp thiết bị cho lực lượng bảo vệ tổng thống.

Tòa cho rằng hành động của bà Kim làm tổn hại nghiêm trọng niềm tin của công chúng vào sự công bằng trong các bổ nhiệm công quyền, đồng thời phạt bà 64.8 triệu won và ra lệnh tịch thu các món quà hối lộ nếu tìm được.

Bà Kim phủ nhận mọi cáo buộc, và luật sư của bà cho biết sẽ kháng án, nói rằng tòa phóng đại những chứng cứ bất lợi cho thân chủ.

Bản án này diễn ra trong bối cảnh bà Kim trước đó bị tuyên 4 năm tù trong một hồ sơ khác liên quan đến thao túng cổ phiếu và nhận hối lộ từ Unification Church, còn chồng bà, cựu Tổng Thống Yoon Suk Yeol, bị tuyên án tù chung thân hồi Tháng Hai vì vai trò trong cuộc áp đặt thiết quân luật ngắn ngủi năm 2024.

Bản án của bà Kim Keon Hee không làm Nam Hàn trở thành một nền chính trị trong sạch, nhưng nó chứng minh rằng một nền dân chủ có thể tự sửa sai khi tòa án đủ độc lập để đụng đến gia đình của một tổng thống. (MPL) [dt]

HORMUZ, Oman/Iran (NV) – Tàu bè vẫn tiếp tục đi qua Hormuz sau khi một tàu hàng bị đánh trúng ở vùng biển phía Oman, sự kiện này trở thành phép thử đầu tiên cho thỏa thuận tạm thời giữa Mỹ và Iran, vì hai bên vẫn bất đồng sâu sắc về câu hỏi cốt lõi rằng eo biển chiến lược này phải được mở theo nguyên tắc tự do hàng hải quốc tế, hay phải đi qua khuôn khổ kiểm soát của Tehran.

Tàu Ever Lovely của hãng vận tải Evergreen Marine, treo cờ Singapore, bị một “vật thể không xác định” đánh trúng hôm Thứ Năm khi đang di chuyển gần Oman, theo NBC News loan tin hôm Thứ Sáu, 26 Tháng Sáu.

Chủ sở hữu cho biết tàu bị hư cửa kính buồng lái, nhưng không có người bị thương, hàng hóa vẫn an toàn, máy chính và các thiết bị hàng hải vẫn hoạt động, và tàu tiếp tục hải trình rời eo biển Hormuz.

Chiếc Ever Lovely đang đi trên tuyến được khuyến cáo bởi cơ quan hàng hải Anh UKMTO, truyền thông dẫn hai giới chức Mỹ nói Iran bắn vào tàu, trong khi Iran chưa công khai nhận trách nhiệm.

Tổng Thống Donald Trump sau đó viết trên Truth Social rằng Iran phóng bốn drone vào các tàu, trong đó một drone đánh trúng boong trên của một tàu chở hàng lớn, còn ba drone khác bị bắn hạ. Ông Trump gọi đây là một hành động “vi phạm ngu xuẩn” thỏa thuận ngừng bắn.

Tuy nhiên, sự việc trên chưa khiến eo biển Hormuz bị đóng, theo NBC News, dựa trên dữ liệu MarineTraffic, cho biết ít nhất 37 tàu đi qua hoặc đang đi qua eo biển sau vụ tấn công liên quan đến chiếc tàu Ever Lovely. 

Điều này cho thấy eo biển Hormuz hiện không bị tê liệt, nhưng cũng không còn là một tuyến hàng hải bình thường. Tàu vẫn chạy, nhưng chạy trong tâm thế tránh rủi ro, né vùng biển Iran, và phải tính đến cảnh cáo từ Tehran.

Iran nhiều lần cảnh cáo rằng họ không bảo đảm an toàn cho các tàu không đi theo tuyến được Tehran chấp thuận. Truyền thông Iran cũng nói ba tàu dầu ngoại quốc đổi hướng và quay lại sau khi nhận cảnh cáo từ lực lượng hải quân của Iran. Một giới chức Mỹ nói Washington biết các báo cáo này và đang kiểm tra, đồng thời nhấn mạnh ông Trump nói rõ Iran không được cản trở dòng giao thông tự do tại eo biển Hormuz.

Bất đồng đang nằm ở cách hiểu thỏa thuận tạm thời. Theo NBC News, bản ghi nhớ Mỹ-Iran nói Iran sẽ dùng “nỗ lực tốt nhất” để bảo đảm tàu thương mại đi lại an toàn trong 60 ngày, không thu phí, từ Vịnh Ba Tư ra Biển Oman và ngược lại.

Nhưng điều khoản này đang hiện bị hai bên diễn giải khác nhau. Phía Mỹ cho rằng tàu thương mại phải được đi lại tự do, không điều kiện, không bị thu phí, và không chịu sự kiểm soát, còn Iran lại cho rằng an toàn hàng hải phải dựa trên sự phối hợp với Tehran, vì Iran là một quốc gia ven biển tại eo biển Hormuz.

Tuyên bố Mỹ và các quốc gia Vùng Vịnh cũng nói một nền hòa bình lâu dài phải giải quyết chương trình hỏa tiễn đạn đạo, drone, và sự hỗ trợ của Iran cho các nhóm ủy nhiệm.

Bộ Ngoại Giao Iran đáp lại rằng sự hiện diện quân sự của Mỹ tại Gulf mới là nguồn gây bất ổn và chia rẽ trong khu vực. Tehran cũng nói eo biển Hormuz nên được điều hành bởi Iran và Oman, theo cách Iran diễn giải từ thỏa thuận tạm thời.

Thỏa thuận Mỹ-Iran cũng không chỉ bị thử thách ở eo biển Hormuz, hãng tin Reuters cho biết hai bên vẫn bất đồng về nhiều phần khác trong khuôn khổ ngưng bắn, gồm ưu đãi tài chính cho Iran, thanh tra hạt nhân, chương trình hỏa tiễn, drone, và sự hỗ trợ của Tehran cho các nhóm ủy nhiệm trong khu vực.

Một điểm nóng khác gây thêm rắc rối cho thoả thuận đó là tình hình chiến cuộc ở Lebanon. 

Phía Israel thả truyền đơn tại thị trấn Mansouri ở miền nam Lebanon, yêu cầu dân rời đi. Đây là lệnh đầu tiên như vậy kể từ khi thỏa thuận ngưng bắn giữa Israel và Hezbollah có hiệu lực cuối tuần trước. Israel nói họ sẽ giữ quân trong một “vùng đệm” ở miền nam Lebanon để ngăn Hezbollah tấn công miền bắc Israel. 

Iran lại nói việc ngưng giao tranh tại Lebanon là một phần không thể tách rời của thỏa thuận tạm thời với Mỹ. Điều này có nghĩa là một cuộc leo thang tại Lebanon cũng có thể làm thỏa thuận Mỹ-Iran bị lung lay.

Như vậy, hòa bình Mỹ-Iran không chỉ phụ thuộc vào Washington và Tehran mà còn bị treo trên các hành động của Israel, Hezbollah, các nước vùng Vịnh, các hãng tàu, thị trường dầu, và phản ứng chính trị tại Toà Bạch Ốc.

Tình hình eo biển Hormuz hiện không phải câu hỏi “mở hay đóng,” mà là “mở theo luật của ai.” Nếu mở theo luật Mỹ, đó là tự do hàng hải quốc tế. Nếu mở theo luật Iran, đó là tự do có điều kiện, phải đi qua sự chấp thuận của Tehran.

Hai cách hiểu này không thể cùng tồn tại lâu dài nếu không có một cơ chế giám sát rõ ràng. Và chính khoảng mờ đó đang làm thỏa thuận Mỹ-Iran trở nên mong manh. (MPL) [dt]