SYDNEY, Úc (NV) – Giới chức Úc hôm Thứ Bảy, 27 Tháng Sáu, thông báo tăng gấp đôi mức phạt tối đa đối với các công ty công nghệ không tuân thủ lệnh cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội. Quyết định này được đưa ra khi ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy quy định mang tính đột phá này có rất ít tác động đến thói quen lên mạng của giới trẻ.

Theo các điều chỉnh pháp lý mới, mức phạt tối đa áp dụng cho các lỗi hệ thống trong việc duy trì lệnh cấm sẽ tăng vọt từ 49.5 triệu Úc Kim lên 99 triệu Úc Kim.

Song song đó, chính phủ Úc cũng quyết định tăng cường quyền hạn thu thập thông tin cho eSafety, cơ quan quản lý internet quốc gia. Quy định mới cho phép cơ quan này bắt buộc các tập đoàn công nghệ phải cung cấp bằng chứng cụ thể về các biện pháp họ đã triển khai để ngăn chặn trẻ vị thành niên tạo tài khoản. Cơ quan này cũng được quyền thu thập thông tin từ các bên thứ ba như nhà cung cấp dịch vụ xác thực độ tuổi hoặc các kho ứng dụng (App Store) để đối chứng với lời khai của các nền tảng.

Lệnh cấm kéo dài sáu tháng qua của Úc đang thu hút sự chú ý lớn từ nhiều quốc gia muốn học hỏi nhằm bảo vệ sức khỏe tâm thần và thể chất của giới trẻ. Dù giới chức cho biết đã có hơn 5 triệu tài khoản của người dưới 16 tuổi bị vô hiệu hóa hoặc bị hạn chế kể từ khi luật có hiệu lực, các nghiên cứu thực tế lại cho thấy kết quả ngược lại.

Một nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Y khoa Anh (BMJ) tuần này chỉ ra những lỗ hổng nghiêm trọng như sau:

– Có đến 85% thanh thiếu niên Úc trong độ tuổi từ 12 đến 15 vẫn tiếp tục sử dụng mạng xã hội sau ba tháng lệnh cấm có hiệu lực.

– Khoảng 2/3 người dùng nhỏ tuổi “qua mặt” hệ thống bằng cách tự khai gian tuổi trên 16 hoặc gửi ảnh selfie được thuật toán của nền tảng chấp nhận là đã đủ tuổi.

– Nhiều trường hợp trẻ em tham gia khảo sát cho biết các ứng dụng thậm chí chưa từng yêu cầu chúng phải chứng minh độ tuổi.

Ông Anthony Albanese, thủ tướng Úc, nhấn mạnh: “Tôi rất khích lệ trước sự thay đổi trong các cuộc thảo luận và động lực toàn cầu kể từ khi chúng tôi áp dụng độ tuổi tối thiểu để dùng mạng xã hội. Tuy nhiên, rõ ràng là các ông lớn công nghệ (Big Tech) đang chưa làm đủ để tuân thủ luật pháp – vẫn còn quá nhiều trẻ em trên mạng xã hội.”

Chỉ trích mạnh mẽ hơn, Bộ Trưởng Truyền Thông Anika Wells cho biết: “Dựa trên các cập nhật định kỳ của eSafety, tôi thấy rõ ràng các nền tảng mạng xã hội đang áp dụng những chiêu trò từ bài vở của Big Tech và chỉ làm ở mức tối thiểu để đối phó.”

Hiện tại, cơ quan eSafety đang tích cực điều tra hành vi có dấu hiệu không tuân thủ luật pháp của năm nền tảng lớn bao gồm: Instagram và Facebook (thuộc Meta), YouTube (thuộc Google), Snapchat và TikTok.

Ở một diễn biến khác, trang mạng Reddit hiện đang nộp đơn kiện lên Tối Cao Pháp Viện Úc để đảo ngược lệnh cấm này với lý do vi phạm quyền tự do ngôn luận. 

Phía chính phủ Úc khẳng định sẽ kiên quyết bảo vệ đạo luật này trước tòa. 

Phát ngôn viên văn phòng thủ tướng cho biết thời điểm trình các sửa đổi tăng mức phạt lên Quốc Hội vẫn chưa được ấn định cụ thể, nhưng sẽ sớm công bố trong thời gian tới. (MPL) [dt]

PARIS, Pháp (NV) – Châu Âu đang đối mặt với một trong những đợt nắng nóng nguy hiểm nhất từng được ghi nhận, khi nhiệt độ vượt 40 độ C (khoảng 104 độ F) tại một số nơi, hàng chục người thiệt mạng, trường học phải đóng cửa, các sự kiện ngoài trời bị hủy, đường sá và đường sắt bị hư hại, trong lúc đợt nóng lan từ Tây Âu về phía đông, hướng sang Đức, Đan Mạch, Ba Lan, trung tâm Châu Âu và vùng Balkans.

Theo Reuters, từ vùng Scandinavia đến dãy Alps, người dân Châu Âu phải chịu điều kiện thời tiết oi bức bất thường trong ngày Thứ Bảy, 27 Tháng Sáu. 

Đan Mạch ghi nhận nhiệt độ cao nhất trong lịch sử nước này, với mức 37 độ C ở khu vực phía bắc thành phố Aarhus, theo Viện Khí Tượng Đan Mạch. Đây là mức cao nhất kể từ khi Đan Mạch bắt đầu ghi nhận nhiệt độ vào năm 1874.

Tại Đức, cơ quan khí tượng quốc gia cho biết nhiệt độ 41.3 độ C được ghi nhận hôm Thứ Sáu gần thành phố Saarbruecken, sát biên giới Pháp. Đây là mức kỷ lục mới của Đức, dù số liệu còn được xem là sơ khởi. Các cảnh báo nắng nóng cực đoan được ban hành gần như trên toàn nước Đức trong ngày Thứ Bảy, với nhiệt độ phổ biến khoảng 36 độ C và một số nơi có thể lên đến 42 độ C.

Đợt nắng nóng này không chỉ là vấn đề thời tiết nhưng trở thành khủng hoảng y tế công cộng 

Tại Pháp, Reuters cho biết hàng chục người, cả trẻ lẫn già, tử vong trong đợt nóng. Bác Sĩ Patrick Pelloux, một bác sĩ cấp cứu tại Paris và là chủ tịch hiệp hội bác sĩ phòng cấp cứu Pháp, nói với Reuters rằng trong vòng 24 giờ, có 55 ca tử vong trong hệ thống chăm sóc cấp cứu tại Paris. Ông nói con số này là “khổng lồ,” vì bình thường chỉ khoảng ba hoặc bốn ca trong cùng thời gian, và gọi đây rõ ràng là số tử vong tăng thêm do nắng nóng.

Bà Stephanie Rist, bộ trưởng y tế Pháp, cũng cảnh báo rằng đợt nóng sẽ để lại hậu quả về số người chết tăng thêm. Dù nhiệt độ tại một số nơi ở Pháp bắt đầu giảm, văn phòng thủ tướng Pháp cho biết áp lực đối với hệ thống y tế vẫn còn kéo dài và số người nhập viện có thể tiếp tục ở mức cao trong vài ngày.

Paris ghi nhận mức kỷ lục trong Tháng Sáu, với nhiệt độ 40.9 độ C hôm Thứ Tư. Nhà chức trách phải yêu cầu hủy những sự kiện lớn, trong đó có đại nhạc hội Solidays. Tại Bỉ, chương trình tái hiện trận Waterloo năm 1815, trận đánh dẫn đến thất bại và lưu đày của Napoleon Bonaparte, cũng bị hủy vì thời tiết khắc nghiệt.

Tại Anh, Met Office mở rộng báo động đỏ về nắng nóng tại phần lớn miền nam và miền đông sang ngày thứ ba. Nhiệt độ 36.9 độ C khiến kỷ lục ngày nóng nhất trong Tháng Sáu tại Anh bị phá trong ba ngày liên tiếp. Hàng trăm trường học phải đóng cửa. Các dịch vụ cấp cứu ở London cho biết số cuộc gọi xin trợ giúp tăng 50%. Cơ quan công lực cho biết một thiếu niên chết sau khi xuống một hồ nước ở miền trung nước này.

Hoà Lan cũng ban hành báo động đỏ gần như toàn quốc khi nhiệt độ có thể lên đến 40 độ C. Nhiều trường học phải đóng cửa. Ruby Prescott, 20 tuổi, một du khách từ New Zealand, nói với Reuters tại Rijksmuseum ở Amsterdam rằng cô đã chuẩn bị tinh thần cho thời tiết nóng, nhưng không ngờ “nóng đến mức này.”

Nắng nóng lộ rõ điểm yếu của hạ tầng Châu Âu 

Tại Đức, mặt đường xa lộ A2 bị phồng, nứt và biến dạng trên nhiều làn xe. Gần Hamburg, một làn chính trên một trong những xa lộ đông xe nhất Đức phải đóng một phần sau khi nhựa đường bị nứt vì nhiệt độ cao. Deutsche Bahn, công ty đường sắt quốc gia Đức, cho phép hành khách hủy miễn phí các chuyến đường dài đến đầu tuần tới để giảm áp lực lên hệ thống. Một nhà khai thác khác, National Express, tạm ngưng một số chuyến tàu tại North Rhine-Westphalia trong chiều Thứ Bảy như biện pháp phòng ngừa.

Tại Thụy Điển, nhiệt độ cao làm cong đường ray, khiến một tàu hàng trật đường ray vào tối Thứ Năm và làm gián đoạn giao thông giữa Stockholm và Gothenburg. Áo cũng cảnh báo đường ray có thể bị biến dạng trong những ngày tới.

Ý chuẩn bị bước vào giai đoạn nguy hiểm khi Bộ Y Tế nước này ban hành báo động đỏ tại 18 thành phố, gồm Milan, Rome, Turin, Venice, Genoa, Florence và Bologna, cho hai ngày Thứ Bảy và Chủ Nhật. Nhiệt độ có thể lên đến 39 độ C. Tại Bolzano, trong vùng Alps của Ý, đêm Thứ Sáu là đêm Tháng Sáu nóng nhất từng được ghi nhận, khi nhiệt độ thấp nhất là 25.4 độ C.

Theo Reuters, phần lớn nhà cửa tại Bắc Âu vốn được xây dựng cho khí hậu lạnh hoặc ôn hòa, với mục tiêu giữ nhiệt bên trong, chứ không phải chống nóng. Dữ liệu mới nhất của International Energy Agency cho thấy chỉ khoảng 20% hộ gia đình tại Châu Âu có máy lạnh. Vì vậy, khi nhiệt độ tăng lên mức của các vùng khí hậu nóng hơn, nhà ở, trường học, bệnh viện và hệ thống giao thông đều rơi vào thế bị động.

Giới khoa học cho rằng hiện tượng thời tiết này được thúc đẩy bởi “Omega block,” tức một mô hình khí quyển giữ một khối khí nóng khổng lồ nằm yên trên một khu vực trong thời gian dài, trong khi không khí mát hơn bị đẩy ra ngoài rìa. Reuters Climate Monitor cho biết đợt nóng này đẩy nhiệt độ tại một số nơi cao hơn trung bình mùa đến 18 độ C.

Điểm đáng lo nhất không chỉ là nhiệt độ ban ngày, mà là nhiệt độ ban đêm. Các chuyên gia khí hậu cho biết tại nhiều nơi, nhiệt độ ban đêm không xuống dưới 22 độ C, khiến cơ thể con người không có thời gian phục hồi sau một ngày chịu nóng. Đây là yếu tố có thể làm tăng số ca tử vong, đặc biệt trong nhóm người cao tuổi, người có bệnh nền, trẻ em, người sống trong nhà không có máy lạnh, và những người phải làm việc ngoài trời.

Nguyên nhân từ biến đổi khí hậu

Các nhà khoa học cho rằng đợt nắng nóng phá kỷ lục hiện nay là do biến đổi khí hậu, do con người gây ra, và nhiệt độ ban đêm ngột ngạt trong tuần này trở nên có khả năng xảy ra cao gấp 100 lần so với chỉ hai thập niên trước.

Nhìn từ góc độ xã hội và chính sách công, đợt nắng nóng tại Châu Âu cho thấy khủng hoảng khí hậu không còn là cảnh báo xa xôi.

Hiện tượng này đang chạm vào từng lớp của đời sống: từ phòng cấp cứu, trường học, nhà ga, xa lộ, nông trại, đến các lễ hội văn hóa ngoài trời. Một lục địa vốn quen với mùa hè ôn hòa nay phải đối diện thực tế mới: nắng nóng cực đoan không chỉ làm người dân khó chịu, mà có thể giết người, làm tê liệt hạ tầng, và buộc các chính phủ phải thiết kế lại cách bảo vệ dân chúng trước khí hậu đang thay đổi. (MPL) [dt]

HORMUZ, Iran (NV) – Tình hình vùng Vịnh rơi vào đợt căng thẳng nghiêm trọng nhất kể từ khi Mỹ và Iran ký thỏa thuận hòa bình tạm thời hai tuần trước, sau khi một tàu chở dầu bị bắn một vật thể không xác tại eo biển Hormuz trong lúc Washington và Tehran cùng mở các cuộc tấn công đáp trả và cáo buộc vi phạm thỏa thuận lẫn nhau.

Theo Reuters, cuộc tấn công hôm Thứ Bảy, 27 Tháng Sáu, diễn ra chỉ hai ngày sau một cuộc tấn công khác nhắm vào một tàu hàng. Cơ quan an ninh hàng hải UKMTO của Britain cho biết chiếc tàu chở dầu bị hư hại phần buồng lái, nhưng toàn bộ thủy thủ đoàn được báo cáo an toàn. 

Mỹ nói các cuộc tấn công của họ nhắm vào mục tiêu Iran là phản ứng trước hành động của Tehran tại eo biển Hormuz. Iran ngược lại nói các cuộc tấn công của họ là “phòng vệ,” nhằm đáp trả các cuộc không kích của Mỹ và nhắm vào những mục tiêu quân sự có liên hệ với lực lượng Mỹ trong khu vực. Bahrain, nơi đặt tổng hành dinh khu vực của Hải Quân Mỹ, cũng báo cáo bị Iran tấn công bằng drone và lên án hành động này là vi phạm thỏa thuận.

Iran trong những ngày qua đang tìm cách khẳng định quyền kiểm soát đối với tuyến hàng hải này. Truyền hình nhà nước Iran nói Vệ Binh Cách Mạng bắn “phát cảnh cáo” về phía các tàu đi qua những luồng giao thông hàng hải không được Tehran chấp thuận. Theo Reuters, việc này khiến một số tàu phải xin giấy phép Iran trước khi băng qua eo biển.

Washington đang thúc đẩy một tuyến hải trình phía nam, dọc bờ biển Oman, nhằm tránh khu vực Iran muốn kiểm soát. Tehran lại muốn tàu bè đi theo tuyến phía bắc, qua vùng biển Iran, và cuối cùng có thể buộc các tàu phải trả phí sử dụng eo biển. Đây không chỉ là tranh chấp quân sự mà còn là cuộc đấu về quyền kiểm soát một trong những tuyến vận tải năng lượng quan trọng nhất thế giới.

Trong lúc đó, mặt trận Lebanon cũng làm thỏa thuận Iran-Mỹ thêm mong manh. Iran cáo buộc Mỹ không bảo đảm được lệnh ngừng bắn tại Lebanon, nơi Israel tiếp tục các cuộc tấn công nhắm vào Hezbollah, nhóm được Iran hậu thuẫn. Lãnh đạo Hezbollah Naim Qassem bác bỏ thỏa thuận Israel-Lebanon vừa được công bố, gọi đó là sự đầu hàng và tuyên bố thỏa thuận này “vô hiệu.”

Phó Tổng Thống JD Vance, trưởng đoàn đàm phán của Tổng Thống Donald Trump trong hồ sơ này, nói Mỹ đã tuân thủ thỏa thuận ngừng bắn và Iran phải chịu trách nhiệm nếu xung đột trở lại. Ông viết trên X rằng nếu Iran có bất đồng về cách áp dụng MOU, họ có thể “nhấc điện thoại lên,” nhưng “bạo lực sẽ bị đáp trả bằng bạo lực.”

Giới quan sát cho rằng thỏa thuận Iran-Mỹ hiện nay chưa “chết” nhưng “bị thương nặng” vì không còn là một khung hòa bình vững chắc và giống một tấm giấy tạm ngăn chiến tranh trong khi hai bên vẫn giữ nguyên vũ khí, nghi ngờ, và quyền tự diễn giải thỏa thuận theo cách có lợi cho mình.

Điểm yếu lớn nhất của thỏa thuận là không giải quyết tận gốc ba vấn đề cốt lõi là quyền tự do hàng hải tại eo biển Hormuz, vai trò của các lực lượng do Iran hậu thuẫn trong khu vực, và cách kiểm chứng ai là bên vi phạm trước. Khi Mỹ nói họ chỉ “đáp trả,” và Iran cũng nói họ chỉ “phòng vệ,” thỏa thuận ngừng bắn lập tức biến thành một cuộc tranh cãi về ngôn ngữ, trong khi hỏa lực vẫn tiếp tục.

Về chiến lược, Iran đang dùng Hormuz như một đòn bẩy. Tehran hiểu rằng họ không cần đóng toàn bộ eo biển, chỉ cần tạo cảm giác nguy hiểm đủ khiến các hãng vận tải biển tăng bảo hiểm, đổi tuyến, trì hoãn chuyến đi, hoặc phải xin phép Iran, là đã đủ gây áp lực lên Mỹ và thị trường năng lượng. 

Với Mỹ, mục tiêu trước mắt là giữ tuyến hàng hải mở, bảo vệ các căn cứ vùng Vịnh, và chứng minh rằng thỏa thuận với Iran không đồng nghĩa với việc Washington để Tehran áp đặt luật chơi tại Hormuz.

Tuy nhiên, cả hai bên cũng có lý do để không đẩy tình hình vượt khỏi tầm kiểm soát. Giá dầu giảm trước khi bạo lực mới bùng phát cho thấy thị trường đã kỳ vọng vùng Vịnh đang dần ổn định. Nếu giao tranh tiếp tục sau cuối tuần, thị trường mở cửa lại vào Thứ Hai có thể phản ứng mạnh, và áp lực chính trị sẽ tăng lên với cả Washington lẫn Tehran. (MPL) [dt]