CEBU, Philippines (NV) – Một đoạn video clip trên mạng xã hội cho thấy ông Lê Minh Hưng, thủ tướng Việt Nam, cúi nhìn tờ giấy nhưng vẫn đọc tiếng Anh ngắc ngứ tại Hội Nghị ASEAN tại thành phố Cebu, Philippines, hồi tuần trước.
Trong đoạn clip nhận được nhiều lượt thả “haha” hôm 16 Tháng Năm, ông Hưng giống như một học sinh tiểu học khi đọc từng chữ rời rạc trong câu: “… Asia needs to accelerate the, the ratification and framwork to protect our people.”
Ông Lê Minh Hưng, thủ tướng Việt Nam, cắm mặt vào giấy nhưng vẫn đọc tiếng Anh ngắc ngứ. (Hình: Chụp qua màn hình).
Đoạn clip nêu trên từng được phát trong bản tin thời sự của đài Truyền Hình Việt Nam (VTV), nhưng chèn phiên dịch tiếng Việt nên khán giả không được biết ông Hưng đọc tiếng Anh thế nào.
Facebooker Lam Long chia sẻ đoạn clip nêu trên kèm câu hỏi: “Giáo sư này học ở mô? Chắc ở Tokyo.”
Bên dưới đoạn clip, hàng trăm ý kiến bàn tán rôm rả về trình độ tiếng Anh “đáng ngại” của ông Hưng.
Facebooker Trần Quốc Thịnh bình luận: “Báo chí khen hết lời. Giờ mới được nghe thủ tướng nói tiếng Anh.”
Facebooker Thanh Dinh nhận xét: “Thủ tướng làm mất thể diện quốc gia. Phát biểu bằng tiếng Anh mà như tập đọc thế này thì nên phát biểu bằng tiếng Việt cho đỡ xấu hổ!”
Theo Wikipedia, ông Lê Minh Hưng tốt nghiệp cử nhân tiếng Pháp tại trường Đại Học Ngoại Ngữ, Đại Học Quốc Gia Hà Nội.
Sau đó, ông tham dự khóa học về kinh tế thị trường và phân tích tài chính của Quỹ Tiền tệ Quốc Tế (IMF) tại trường Đại Học Kinh Tế Tài Chính Thượng Hải, Trung Quốc, hồi năm 1996.
Tiếp đó, ông theo học chuyên ngành thạc sĩ kinh tế tại trường Đại Học Tổng hợp Saitama, Nhật bản.
Đến năm 1997, ông nhận bằng thạc sĩ chính sách công.
Ông Lê Minh Hưng (giữa) có chuyến công du ngoại quốc đầu tiên là tham dự Hội Nghị ASEAN tại thành phố Cebu, Philippines. (Hình: Chính Phủ).
Tuy vậy, sau khi xem clip trên, cũng có một số ý kiến khen ông Lê Minh Hưng “can đảm” hơn những người tiền nhiệm – Phạm Minh Chính, Nguyễn Xuân Phúc vì dám phát biểu bằng tiếng Anh tại một hội nghị quốc tế.
Hồi trung tuần Tháng Mười Hai năm ngoái, ông Phạm Minh Chính từng gây cười khi chúc Tết bằng tiếng Anh với câu “Merry Christmas and Happy New Year” tại cuộc họp với các doanh nhân ngoại quốc ở Việt Nam.
Trong đoạn clip được lan truyền vào thời điểm đó, ông Chính được nhìn thấy nói từng từ với vẻ ngọng nghịu và sau đó bẽn lẽn tự vỗ tay khen chính mình. (N.H.K) [dt]
TALLAHASSEE, Florida(NV) – Bản đồ bầu cử Quốc Hội mới của Florida, có thể giúp đảng Cộng Hòa giành thêm nhiều ghế trong cuộc bầu cử giữa kỳ, phải đối mặt thử thách pháp lý đầu tiên tại tòa hôm Thứ Sáu, 15 Tháng Năm, khi các nhóm đại diện cử tri cáo buộc bản đồ này vi phạm lệnh cấm vẽ khu vực bầu cử thiên vị đảng phái trong hiến pháp tiểu bang, theo AP.
Các luật sư đại diện cử tri yêu cầu một tòa án tiểu bang chặn không cho dùng bản đồ mới trong kỳ bầu cử giữa kỳ, đồng thời khôi phục bản đồ từng được dùng trong các cuộc bầu cử trước. Nếu tòa chấp thuận, quyết định này có thể gây trở ngại lớn cho nỗ lực của Tổng Thống Donald Trump nhằm giữ thế đa số mong manh của đảng Cộng Hòa tại Hạ Viện. Hiện chưa được biết khi nào tòa sẽ ra phán quyết.
Ông Ron DeSantis, thống đốc Florida. (Hình: Joe Raedle/Getty Images)
Bản đồ mới của Florida là một phần trong cuộc chiến tái phân chia địa hạt bầu cử đang lan rộng trên toàn quốc. Cuộc chiến này khởi sự từ năm ngoái, sau khi ông Trump kêu gọi các nhà lập pháp Cộng Hòa tại Texas vẽ lại bản đồ quốc hội của tiểu bang. Hôm Thứ Sáu, Tối Cao Pháp Viện Texas từ chối việc tuyên bố rằng các nhà lập pháp Dân Chủ bỏ trống chức vụ khi họ rời khỏi tiểu bang trong thời gian ngắn nhằm ngăn một cuộc bỏ phiếu về tái phân chia địa hạt.
Tại Florida, quốc hội tiểu bang do phe Cộng Hòa kiểm soát thông qua bản đồ Hạ Viện mới ngày 29 Tháng Tư, cùng ngày Tối Cao Pháp Viện Mỹ làm suy yếu các bảo vệ của Đạo Luật Quyền Bầu Cử liên bang đối với cử tri thiểu số khi bác một địa hạt liên bang đa số người Mỹ gốc Châu Phi tại Louisiana. Kể từ đó, nhiều tiểu bang bảo thủ miền Nam thực hiện các hành động nhằm loại bỏ hoặc làm suy yếu các địa hạt thiểu số từng giúp bầu cho phía đảng Dân Chủ.
Các khu vực bầu cử quốc hội thường được vẽ lại mỗi 10 năm, sau tổng điều tra dân số, để cân bằng lại dân số giữa các địa hạt. Nhưng sau khi Trump thúc đẩy việc vẽ lại bản đồ giữa thập niên, đảng Cộng Hòa tin rằng họ có thể giành thêm tới 15 ghế từ các bản đồ mới tại Texas, Missouri, North Carolina, Ohio, Florida, Tennessee và Alabama. Trong khi đó, phía Dân Chủ nghĩ có thể giành thêm sáu ghế từ bản đồ mới tại California và Utah.
Riêng tại Florida, Cộng Hòa hiện đã nắm 20 trong tổng số 28 ghế Hạ Viện Liên Bang của tiểu bang. Bản đồ mới, được Thống Đốc Cộng Hòa Ron DeSantis ký thành luật sau một kỳ họp đặc biệt kéo dài chỉ hai ngày, có thể giúp GOP tăng cơ hội giành thêm bốn ghế trong Tháng Mười Một.
Tranh chấp pháp lý tập trung vào Tu Chính Án Fair Districts, được cử tri Florida thông qua năm 2010. Tu chính án này cấm việc vẽ địa hạt Hạ Viện Liên Bang với ý định tạo lợi thế hoặc bất lợi cho một đảng chính trị hoặc một dân cử đương nhiệm. Tu chính án này cũng cấm làm suy giảm khả năng của các nhóm thiểu số chủng tộc hoặc ngôn ngữ trong việc bầu đại diện mà họ lựa chọn, đồng thời yêu cầu các địa hạt phải gọn, liền lạc, và khi khả thi, tôn trọng ranh giới chính trị cũng như địa lý hiện hữu.
Tối Cao Pháp Viện Mỹ năm 2019 từng phán quyết rằng tòa liên bang không có thẩm quyền quyết định khi nào việc vẽ địa hạt thiên vị đảng phái đi quá xa. Tuy nhiên, tòa cũng nói các cáo buộc về gerrymandering đảng phái vẫn có thể được giải quyết tại tòa tiểu bang dựa trên hiến pháp và luật riêng của từng tiểu bang. Vì vậy, vụ kiện tại Florida trở thành một thử thách quan trọng về việc liệu các rào chắn do cử tri tiểu bang đặt ra có còn đủ sức ngăn đa số lập pháp thao túng bản đồ bầu cử hay không.
Các đơn kiện nộp thay mặt cử tri yêu cầu tòa ban lệnh tạm thời chặn bản đồ mới, với lập luận rằng bản đồ vi phạm Tu Chính Án Fair Districts. Luật sư Chris Shenton, đại diện Common Cause và các nhóm khác phản đối bản đồ, cho biết dữ liệu phơi bày các địa hạt Dân Chủ bị nhắm vào để tái cấu trúc. Theo ông Shenton, dưới bản đồ mới, 82% cử tri trong các địa hạt do Dân Biểu Cộng Hòa đại diện vẫn ở nguyên địa hạt cũ, trong khi chỉ 41% cử tri trong các địa hạt do Dân Biểu Dân Chủ đại diện được giữ lại trong địa hạt cũ.
“Điều đó cho thấy các địa hạt Dân Chủ đang bị nhắm vào để tái cấu trúc. Và vì sao? Để tạo lợi thế cho Cộng Hòa và gây bất lợi cho Dân Chủ. Điều đó là vi hiến,” Luật Sư Shenton nói.
Phía tiểu bang phản bác rằng chưa có bằng chứng chứng minh ý định thiên vị đảng phái và việc ban lệnh tạm thời chặn bản đồ mới trước một phiên xử đầy đủ là không phù hợp. Các luật sư đại diện nhà lập pháp và giới chức hành pháp Florida cũng đưa ra lập luận rộng hơn là nếu phần bảo vệ thiểu số chủng tộc trong Tu Chính Án Fair Districts bị xem là vi phạm Hiến Pháp Mỹ sau phán quyết mới của Tối Cao Pháp Viện, thì toàn bộ tu chính án năm 2010 có thể vô hiệu, bao gồm cả điều khoản cấm gerrymandering đảng phái.(MPL)
SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Chủ một loạt sân khấu ca nhạc đông khán giả ở Sài Gòn, Đà Lạt, Quảng Ninh… bị Bộ Công An Việt Nam khởi tố cùng lúc với cáo buộc “xâm phạm quyền tác giả.”
Theo báo VnExpress hôm 16 Tháng Năm, danh sách các bị can bao gồm ca sĩ Quang Lập (tên thật là Diệp Văn Lập, chủ trung tâm Giọng Ca Để Đời), Võ Hoàng Việt và Nguyễn Trung Trường Huy (đồng sở hữu sân khấu Mây Sài Gòn và Mây Đà Lạt), Võ Văn Nam (giám đốc, chủ sân khấu Lululola), Nguyễn Minh Đức (chủ sân khấu Đồi Mặt Trời), Ngô Thanh Tùng (chủ sân khấu Thông Zeo).
Ca sĩ Quang Lập, tên thật là Diệp Văn Lập, chủ trung tâm Giọng Ca Để Đời. (Hình: Bộ Công An Việt Nam).
Ngoài ra, một bị can khác là Nguyễn Hải Bình (tổng giám đốc công ty BH Media, kiêm phó chủ tịch Hiệp Hội Sáng Tạo và Bản Quyền Tác Giả Việt Nam). Doanh nghiệp này chuyên tổ chức show và gây tranh cãi khi báo cáo bản quyền nhiều ca khúc trong đó có dân ca, trên nền tảng YouTube.
Liên quan vụ này, theo báo Dân Trí, hồi năm 2024, bị can Diệp Văn Lập từng bị nhạc sĩ Viên Nghiệp khởi kiện, yêu cầu hủy hai hợp đồng chuyển nhượng quyền tác giả ca khúc.
Tuy vậy, thời điểm đó, tòa án không chấp nhận yêu cầu khởi kiện do nguyên đơn “không chứng minh được quyền sở hữu ca khúc.”
Ngoài cáo buộc xâm phạm bản quyền, ông Diệp Văn Lập còn dính bê bối trong vụ chiếm đoạt một căn nhà của vợ chồng bà Nguyễn Thị Nguyệt ở phường Bình Trị Đồng, quận Bình Tân cũ, Sài Gòn, với chiêu cầm nhà cấn trừ nợ vay hồi năm 2014. Vụ việc khiến chồng bà Nguyệt tự sát vì uất ức.
Sau nhiều năm kiện tụng dai dẳng, bà Nguyệt được nhận lại căn nhà hôm 15 Tháng Năm.
Bị can Võ Hoàng Việt (trái) và Nguyễn Trung Trường Huy, đồng sở hữu sân khấu Mây Sài Gòn và Mây Đà Lạt. (Hình: Bộ Công An Việt Nam).
Hồi năm ngoái, đại diện trung tâm Bảo Vệ Quyền Tác Giả Âm Nhạc Việt Nam (VCPMC) lên tiếng tố giác chủ hai sân khấu Mây Lang Thang và Lululola không trả tiền tác quyền cho các nhạc sĩ đã ủy quyền cho trung tâm, trong khoảng 500 show diễn, dù các nơi này bán vé lên đến 1 triệu đồng ($38). (N.H.K) [dt]
WASHINGTON, DC (NV) – Chính quyền Tổng Thống Donald Trump đang mở đường cho thuốc lá điện tử có hương vị được bán rộng rãi hơn, gây phản ứng bất mãn giới cử tri bảo thủ trong phong trào Make America Healthy Again (MAHA) và câu hỏi được đặt ra là liệu chính sách y tế của Toà Bạch Ốc đang dựa trên khoa học hay chịu áp lực từ kỹ nghệ thuốc lá điện tử.
Cơ Quan Quản Trị Thực Phẩm và Dược Phẩm (FDA) Hoa Kỳ trong tháng này mở một lối đi mới cho các công ty thuốc lá bán thuốc lá điện tử có hương vị, đồng thời lần đầu chuẩn thuận vape hương trái cây, theo NBC News loan tin hôm Thứ Bảy, 16 Tháng Năm.
(Hình minh hoạ: Tolga Akmen/AFP via Getty Images)
Quyết định này khiến ông Richard Danker, phát ngôn viên cao cấp của Bộ Y Tế, từ chức hôm Thứ Tư. Chính sách mới cũng góp phần dẫn đến việc Giám Đốc Marty Makary của FDA bị loại khỏi chức vụ sau khi ông phản đối việc chuẩn thuận các sản phẩm này.
Trong thư từ chức, ông Danker viết rằng thuốc lá điện tử có hương vị “sẽ hấp dẫn trẻ em và khiến các em phơi nhiễm với nghiện nicotine, tổn thương phổi, và nguy cơ ung thư cao hơn.” Lời cảnh báo này phản ánh lo lắng lâu nay của giới y tế công cộng rằng các hương vị như xoài, việt quất, kẹo hoặc trái cây có thể làm thuốc lá điện tử trở nên hấp dẫn hơn đối với thiếu niên, kể cả những em chưa từng hút thuốc lá truyền thống.
MAHA là phong trào y tế-xã hội gắn với Bộ Trưởng Robert Kennedy Jr, tập trung vào việc giảm hóa chất độc hại, cải thiện sức khỏe trẻ em, chống ảnh hưởng của các nhóm quyền lợi đặc biệt và đặt câu hỏi về nhiều chính sách y tế hiện hành. Nhiều người trong phong trào này ủng hộ Bộ Trưởng Kennedy Jr vì tin rằng ông chống lại kỹ nghệ dược phẩm, kỹ nghệ thực phẩm và ảnh hưởng doanh nghiệp trong chính sách y tế.
Thuốc lá điện tử, hay vape, không đốt lá thuốc như thuốc lá truyền thống. Thiết bị này làm nóng một chất lỏng thường gồm nicotine, hương liệu và các chất phụ gia, tạo thành hơi để người dùng hít vào. Người ủng hộ vape nói sản phẩm này có thể giúp người hút thuốc trưởng thành bỏ thuốc lá truyền thống. Chính quyền Trump cũng dùng lập luận đó để biện minh cho chính sách mới, nói việc cho phép thuốc lá điện tử có hương vị là một cách giúp người lớn cai thuốc.
Nhưng các chuyên gia y tế công cộng nói lợi ích này chưa đủ chắc chắn, trong khi rủi ro đối với giới trẻ rất rõ. International Pediatric Association, một liên minh các hội nhi khoa, nói năm ngoái rằng thuốc lá điện tử chưa chứng minh được hiệu quả đáng kể trong việc giúp người hút thuốc bỏ thuốc. Ông Stanton Glantz, giáo sư về hưu ở đại học University of California, San Francisco, người nghiên cứu lâu năm về tác động sức khỏe của thuốc lá điện tử, nói giả định rằng thuốc lá điện tử đang giảm tác hại là “hoàn toàn sai.” Ông mô tả vape chỉ “ít nguy hiểm hơn 10% hoặc 20%” so với hút thuốc, và so sánh mức khác biệt này với việc nhảy khỏi một tòa nhà từ tầng 40 thay vì tầng 50.
Theo NBC News, hơi từ thuốc lá điện tử được liên hệ với bệnh phổi, bệnh tim và ung thư. Nicotine trong các sản phẩm này là chất gây nghiện. Các chuyên gia y tế công cộng cũng phản bác các tuyên bố rằng nicotine liều thấp có thể cải thiện sự tập trung hoặc làm chậm suy giảm nhận thức. Họ nói rằng các lợi ích tiềm năng chưa được chứng minh đầy đủ, trong khi nguy cơ nghiện và vấn đề tim mạch đã được biết rõ.
Vì vậy, quyết định mở đường cho thuốc lá điện tử có hương vị tạo ra một vết nứt trong chính liên minh MAHA. Một số người không chỉ lo về nguy cơ sức khỏe mà còn cho rằng kỹ nghệ thuốc lá đang có ảnh hưởng trực tiếp lên FDA và Tòa Bạch Ốc. Ông Alex Clark, một podcaster về sức khỏe và lành mạnh thuộc tổ chức Turning Point USA, nói việc chính quyền ủng hộ thuốc lá điện tử có hương vị là “đổ thêm dầu vào lửa,” vì khiến các bà mẹ MAHA càng lo rằng các nhóm quyền lợi đặc biệt đang khuynh đảo Tòa Bạch Ốc.
Một điểm gây tranh cãi lớn là cách chính sách này được thúc đẩy. Theo NBC News, lãnh đạo kỹ nghệ thuốc lá dường như đã có tiếng nói trực tiếp với Tổng Thống Trump trước khi chính quyền thay đổi chính sách. Trong một bữa trưa tại Jupiter, Florida, trong tháng này, các giám đốc và lobbyist kỹ nghệ thuốc lá nói với ông Trump rằng họ bực bội vì các rào cản ngăn việc bán vape có hương vị.
Sau đó, theo một nguồn tin biết rõ vấn đề, Trump tức giận gọi cho các giới chức y tế hàng đầu trong chính quyền, trong đó có ông Kennedy, để bày tỏ sự không hài lòng vì việc bán vape có hương vị bị chặn. Không lâu sau, FDA ban hành chính sách cho phép một số công ty đã nộp đơn xin chuẩn thuận sản phẩm vape có hương vị, nhưng chưa được chấp thuận, bắt đầu bán cho người trưởng thành mà không bị phạt.
Tuy nhiên, chính sách này là một sự đảo chiều đáng chú ý. Năm 2019, trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump, FDA từng nói sẽ cấm thuốc lá điện tử có hương vị, và tổng thống hứa sẽ có “các quy định và nguyên tắc mạnh mẽ.” Đến kỳ tranh cử 2024, ông đổi giọng, hứa sẽ “cứu vape,” nói rằng vape có thể giúp người dân bỏ thuốc và giúp doanh nghiệp nhỏ.
Ông Kush Desai, phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc, nói Tổng Thống Trump liên tục cam kết mở rộng quyền tiếp cận vape vì có “nhiều bằng chứng gần đây” cho thấy các sản phẩm này có lợi cho người Mỹ đang cố bỏ hút thuốc. Ông nói yếu tố duy nhất định hướng chính sách y tế của chính quyền liên bang là “Tiêu Chuẩn Vàng Khoa Học.” (MPL) [dt]
Hội nghị Trump–Tập: Hứa lớn, kết quả ít? Trump cảnh báo Đài Loan chớ tuyên bố độc lập
Chuyến công du Trung Quốc của Tổng thống Trump để gặp chủ tịch Tập Cận bình kết thúc hôm 5/15 với nhiều lời hứa lớn nhưng kết quả thực tế khá mỏng.
Vào cuối hội nghị hôm 5/15, Trump tỏ ra do dự trong việc phê chuẩn bán vũ khí cho Đài Loan, và phát đi cảnh báo trên Fox News rằng Đài Loan không nên chính thức tuyên bố độc lập khỏi Trung Quốc.
MOSCOW, Nga (NV) – Ông Vladimir Putin, tổng thống Nga, sẽ sang Trung Quốc vào tuần tới để hội đàm với Chủ Tịch Tập Cận Bình, chỉ vài ngày sau chuyến thăm của Tổng Thống Donald Trump tới Bắc Kinh, Điện Kremlin cho biết vào Thứ Bảy, 16 Tháng Năm, nhật báo New York Times loan tin.
Điện Kremlin cho biết ông Putin theo dõi chặt chẽ chuyến công du của ông Trump và đang mong đợi được thảo luận về các vấn đề lớn với ông Tập trong chuyến thăm kéo dài hai ngày, vốn sẽ bắt đầu vào Thứ Ba tới.
Tổng Thống Vladimir Putin tại Điện Kremlin ngày 9 Tháng Năm. (Hình: Ramil Sitdikov / Pool / AFP via Getty Images)
Giới chức Nga nói về việc ông Putin thăm Trung Quốc từ nhiều ngày qua, nhưng các thời điểm cụ thể không được công bố cho đến Thứ Bảy. Phía Trung Quốc cũng xác nhận về chuyến đi này. Điện Kremlin cho biết vào Thứ Bảy rằng hai nhà lãnh đạo sẽ thảo luận về các vấn đề song phương, chia sẻ suy nghĩ về “các vấn đề quốc tế và khu vực chính,” đồng thời ký kết một số văn kiện.
Ông Dmitri S. Peskov, phát ngôn viên của Điện Kremlin, nói với các phóng viên vào Thứ Sáu rằng chuyến đi mang lại cho Moscow “một cơ hội tốt để chia sẻ quan điểm về các mối liên hệ mà phía Trung Quốc có với người Mỹ.”
Sự quan tâm đặc biệt này phản ánh nỗi lo sợ sâu kín của Moscow về một thỏa thuận ngầm hoặc một sự xoay trục tiềm tàng giữa Washington và Bắc Kinh.
Trước khi lên đường, ông Putin bày tỏ hy vọng sẽ “không có các biện pháp trừng phạt bất hợp pháp hoặc căng thẳng kinh tế leo thang” giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc. Dù chuyến đi của ông Trump đã kết thúc vào Thứ Sáu mà không có thông báo hay thỏa thuận đột phá nào được công bố, sự bất an của ông Putin vẫn buộc ông phải trực tiếp đến gặp nhà lãnh đạo Trung Quốc để dò xét tình hình.
Mối quan hệ mang danh nghĩa “đối tác bình đẳng” giữa Moscow và Bắc Kinh từ lâu bị nghiêng về Trung Quốc và cuộc chiến tại Ukraine càng lúc càng đẩy Điện Kremlin vào thế yếu. Hiện tại Nga có một mối quan hệ kinh tế không cân xứng với Trung Quốc. Trung Quốc cung cấp hơn một phần ba lượng hàng nhập khẩu của Nga và mua hơn một phần tư lượng hàng xuất khẩu của nước này, nhưng Nga chỉ chiếm khoảng 4% thương mại quốc tế của Trung Quốc, một tỷ trọng còn nhỏ hơn cả của Việt Nam.
Bất chấp việc Bắc Kinh luôn cố gắng duy trì ít nhất là một vẻ bề ngoài bình đẳng để giữ thể diện cho đồng minh, bản chất thực dụng của Trung Quốc thể hiện rõ nhất qua các điều khoản mặc cả về năng lượng. Nga đang vô cùng khát khao và liên tục thúc ép Trung Quốc ký kết thỏa thuận xây dựng đường ống dẫn khí đốt mới đi qua Mông Cổ để kết nối các mỏ khai thác ở Siberia với vùng nội địa Trung Quốc. Tuy nhiên, Bắc Kinh do dự suốt nhiều năm qua vì lo ngại sẽ bị phụ thuộc quá mức vào một nhà cung cấp duy nhất.
Dù cuộc chiến tại Iran đang làm rạn nứt chuỗi cung ứng dầu mỏ và khí đốt toàn cầu, làm tăng giá trị chiến lược của Nga như một nguồn cung năng lượng an toàn, ông Tập Cận Bình vẫn nắm đằng chuôi trong các cuộc đàm phán.
Vào Ngày Chiến Thắng 9 Tháng Năm, ông Putin cố tỏ ra lạc quan khi tuyên bố hai nước đang “rất gần với thỏa thuận về một bước tiến ý nghĩa trong hợp tác dầu khí” và kỳ vọng đạt được thỏa thuận này trong chuyến thăm. Sự vội vã này cho thấy Moscow đang ở thế hạ phong và cần các cam kết kinh tế từ Bắc Kinh hơn bao giờ hết.
Cục diện địa chính trị toàn cầu vừa chứng kiến một sự dịch chuyển mang tính biểu tượng sâu sắc khi Bắc Kinh chính thức trở thành tâm điểm của vòng xoáy quyền lực thế giới. Chỉ trong vòng chưa đầy một tuần, hai “ông lớn” của thế giới là Mỹ và Nga đều phải lần lượt tìm đường đến Bắc Kinh để tìm kiếm các giải pháp cho các vấn đề chiến lược của mình.
Tổng Thống Trump đến để thương thảo về các vấn đề thương mại nhằm giải tỏa áp lực kinh tế trong nước, trong khi Tổng Thống Putin đến để dò xét đối thủ và thúc đẩy các thỏa thuận năng lượng nhằm duy trì vị thế quốc gia.
Việc cả hai nhà lãnh đạo của hai siêu cường đối địch lớn nhất thế giới lần lượt tìm đến Bắc Kinh trong vòng vài ngày được đánh giá là minh chứng rõ nét nhất cho thấy một trật tự toàn cầu mới đang được định hình lại, nơi ông Tập Cận Bình ngồi ở vị trí trung tâm để khai thác tối đa sự suy yếu và phụ thuộc của các bên để củng cố quyền lực tối cao của Trung Quốc trên bàn cờ địa chính trị toàn cầu. (MPL) [dt]
Luật di trú Hoa Kỳ là loại luật rất phức tạp, do đó, theo yêu cầu của đa số bạn đọc cần am tường và thấu hiểu về luật này, tòa soạn nhật báo Người Việt mời luật sư Darren Nguyen Ngoc Chuong của Tổ Hợp Luật Sư Nguyễn & Lưu, www.NguyenLuu.com, phụ trách mục “Tìm Hiểu Luật Di Trú,” đăng hàng tuần trên Người Việt. Luật sư Darren Nguyen Ngoc Chuong là người Việt Nam đầu tiên và duy nhất tại Orange County, California được Luật Sư Đoàn Tiểu Bang California công nhận chuyên môn về ngành Luật Di Trú Hoa Kỳ. Hiện nay California có trên 195,000 luật sư nhưng chỉ có 236 luật sư có bằng chuyên môn về Luật Di Trú, trong số đó có luật sư Darren Nguyen Ngoc Chuong. Luật sư Darren Nguyen Ngoc Chuong đã từng làm việc cho Sở Di Trú Hoa Kỳ (INS). Luật sư Darren Nguyen Ngoc Chuong có nhiều kinh nghiệm trong việc thiết lập hồ sơ và bổ túc các tài liệu cần thiết để được Sở Di Trú chấp thuận.
Darren Nguyen Ngoc Chuong, Esq.
Thường trú nhân có tiền án bạo hành gia đình, dù xảy ra đã lâu và được hưởng án treo vẫn có thể bị đưa ra tòa di trú và bị trục xuất. (Hình minh họa: Patrik Velich/Unsplash)
Nhiều người cho rằng chỉ những người ở Hoa Kỳ bất hợp pháp mới bị đưa ra tòa di trú. Tuy nhiên, trên thực tế, ngay cả thường trú nhân có thẻ xanh cũng có thể bị đưa vào thủ tục trục xuất nếu phạm một số vi phạm hình sự theo luật di trú Hoa Kỳ.
Khi bị đưa ra tòa di trú, thủ tục thường chỉ tập trung vào vấn đề liệu đương sự có bị trục xuất hay không. Những hồ sơ này thường kéo dài nhiều năm và đương sự thường phải tốn nhiều chi phí thuê luật sư đại diện. Trong phần lớn trường hợp, đương sự phải đích thân tham dự các phiên điều trần theo lịch hẹn của tòa. Chỉ trong một số trường hợp đặc biệt, chẳng hạn như bệnh nặng hoặc có tang gia, tòa mới có thể miễn sự hiện diện của đương sự.
Một trường hợp khá phổ biến là đương sự nộp đơn xin nhập quốc tịch Hoa Kỳ nhưng hồ sơ bị từ chối vì tiền án hình sự. Trong một số trường hợp, khi xét hồ sơ quốc tịch, Sở Di Trú (USCIS) phát hiện đương sự có thể thuộc diện bị trục xuất theo điều luật 237 của Luật Di Trú. Khi đó, USCIS có thể chuyển hồ sơ sang tòa di trú để tiến hành thủ tục trục xuất.
Ví dụ, có trường hợp thường trú nhân có tiền án bạo hành gia đình (domestic violence), chỉ bị giam vài ngày và hưởng án treo. Dù sự việc xảy ra đã lâu, người đó vẫn có thể bị đưa ra tòa di trú vì luật di trú xem một số tội bạo hành gia đình là căn cứ trục xuất. Khi đương sự đang trong thủ tục trục xuất, hồ sơ xin nhập quốc tịch thường sẽ bị từ chối.
Một trường hợp khác liên quan đến những tội được gọi là Crime Involving Moral Turpitude (CIMT), tạm hiểu là những tội liên quan đến hành vi thiếu đạo đức hoặc gian dối. Nếu thường trú nhân phạm một tội CIMT trong vòng 5 năm sau khi được cấp thẻ xanh, và tội đó có mức án tối đa có thể bị phạt từ một năm tù trở lên, người đó có thể bị đưa vào thủ tục trục xuất. Điều quan trọng là luật nhìn vào mức án tối đa mà điều luật cho phép, chứ không chỉ mức án thực tế mà đương sự bị tuyên.
Ngoài ra, có những trường hợp đương sự bị hai tiền án trộm cắp vặt (petty theft). Dù mức án rất nhẹ hoặc chỉ bị án treo, nhiều tội trộm cắp vẫn được xem là CIMT theo luật di trú. Vì vậy, hai tiền án dạng này cũng có thể dẫn đến thủ tục trục xuất.
Nhiều người nghĩ rằng nếu hồ sơ hình sự đã được xóa án tích (expungement) thì sẽ không còn ảnh hưởng đến tình trạng di trú. Tuy nhiên, điều này không phải lúc nào cũng đúng. Trong nhiều trường hợp, dù tòa hình sự đã cho xóa án tích hoặc giảm án, luật di trú vẫn có thể xem đó là một “conviction” cho mục đích di trú. Vì vậy, một người có thể nghĩ rằng hồ sơ hình sự của mình đã được giải quyết xong nhưng vẫn gặp vấn đề nghiêm trọng với USCIS hoặc tòa di trú.
Ngoài các tiền án hình sự, có những trường hợp thường trú nhân gặp rắc rối vì khai thông tin không chính xác với USCIS hoặc với viên chức di trú. Ví dụ, một số người khai rằng mình là công dân Hoa Kỳ để xin việc làm hoặc ghi danh đi bầu cử. Những hành động này có thể dẫn đến hậu quả di trú rất nghiêm trọng và trong một số trường hợp có thể khiến đương sự không còn cơ hội xin bất kỳ sự miễn trừ nào.
Một vấn đề khác mà nhiều người không để ý là việc đi ra ngoài Hoa Kỳ khi có tiền án. Có những trường hợp thường trú nhân sống ở Hoa Kỳ nhiều năm, nhưng sau khi đi du lịch ngoại quốc và trở về phi trường Hoa Kỳ, họ bị Cơ Quan Di Trú giữ lại để đưa vào thủ tục trục xuất vì tiền án cũ. Nhiều người rất bất ngờ vì trước đó họ vẫn sử dụng thẻ xanh bình thường trong nhiều năm mà không gặp vấn đề gì.
Luật di trú còn quy định rằng những người bị kết án các tội được xem là aggravated felony sẽ đối mặt với hậu quả di trú rất nghiêm trọng. Những tội này có thể bao gồm giết người, hiếp dâm, buôn bán ma túy, buôn lậu vũ khí, một số tội hành hung nghiêm trọng, gian lận số tiền lớn, hoặc một số tội có bản án từ một năm tù trở lên. Người bị kết án aggravated felony thường rất khó xin miễn trục xuất và trong đa số trường hợp sẽ không đủ điều kiện nhập quốc tịch Hoa Kỳ.
Trong một số trường hợp, đương sự vẫn có thể xin những hình thức miễn trừ hoặc bảo vệ trước tòa di trú. Tuy nhiên, điều này tùy thuộc vào loại tiền án, thời gian xảy ra vụ án, thời gian cư trú tại Hoa Kỳ, quan hệ gia đình, và nhiều yếu tố khác. Không phải ai có tiền án cũng chắc chắn sẽ bị trục xuất, nhưng cũng không nên chủ quan nghĩ rằng án nhẹ thì sẽ không ảnh hưởng đến hồ sơ di trú.
Luật di trú liên quan đến tiền án hình sự rất phức tạp vì hậu quả di trú không phải lúc nào cũng giống với hậu quả hình sự. Có những trường hợp mức án hình sự tương đối nhẹ nhưng hậu quả di trú lại rất nghiêm trọng. Vì vậy, trước khi nộp đơn xin nhập quốc tịch hoặc trước khi nhận tội trong bất kỳ vụ án hình sự nào, quý vị nên tham khảo ý kiến của luật sư di trú để hiểu rõ những ảnh hưởng có thể xảy ra đối với tình trạng di trú của mình.
Bảng thông tin chiếu khán cho Tháng Sáu, 2026
Ưu tiên 1 – priority date là ngày 1 Tháng Chín năm 2017, tức là Ưu Tiên được dành cho những người con trên 21 tuổi chưa có gia đình của công dân Hoa Kỳ.
Ưu tiên 2A – priority date là ngày 1 Tháng Giêng năm 2025, tức là Ưu Tiên được dành cho Vợ, Chồng, hoặc Con độc thân dưới 21 tuổi của thường trú nhân.
Ưu tiên 2B – priority date là ngày 22 Tháng Chín năm 2017, tức là Ưu Tiên được dành cho Con độc thân trên 21 tuổi của thường trú nhân.
Ưu tiên 3 – priority date là ngày 15 Tháng Hai năm 2012, tức là Ưu Tiên được dành cho Con đã có gia đình của công dân Hoa Kỳ.
Ưu tiên 4 – priority date là ngày 8 Tháng Mười Một năm 2008, tức là Ưu Tiên được dành cho Anh, Chị hoặc Em của công dân Hoa Kỳ.
Quí vị có thể tự theo dõi bản thông tin chiếu khán cho hàng tháng tại website của Tổ Hợp Luật Sư NGUYEN & LUU, LLP tại: https://www.nguyenluu.com
MỌI THẮC MẮC XIN LIÊN LẠC: Luật Sư DARREN NGUYỄN NGỌC CHƯƠNG hoặc Luật Sư LƯU TRỌNG CẨM THƯƠNG của Tổ Hợp Luật Sư NGUYỄN & LƯU, LLP địa chỉ số 1120 Roosevelt, Irvine, CA 92620. Website www.NguyenLuu.com. Điện thoại (949) 878-9888.
DUBLIN, California (NV) – Hội Đồng Giám Sát Alameda County, California, vừa đồng ý chi trả số tiền bồi thường kỷ lục trị giá $36 triệu cho thân nhân của một cặp vợ chồng gốc Việt bị sát hại tại thành phố Dublin. Quyết định này chấm dứt vụ kiện dân sự chấn động liên quan đến các sai phạm nghiêm trọng và hành vi che giấu trong nội bộ cơ quan công lực địa phương.
Theo hồ sơ vụ án, nguyên do dẫn đến khoản bồi thường khổng lồ này bắt nguồn từ thảm kịch xảy ra vào rạng sáng ngày 7 Tháng Chín, năm 2022. Hung thủ Devin Williams Jr., khi đó là một cảnh sát đang trong ca trực, đột nhập vào ngôi nhà của gia đình họ Trần ở Dublin, California. Tại đây, hung thủ Williams dùng khẩu súng công vụ bắn chết bà Maria Trần, 42 tuổi, một y tá, cùng chồng là ông Benison Trần, 57 tuổi.
Hung thủ Devin Williams Jr. bị tuyên án từ 50 năm tù đến chung thân. (Hình: Sở Cảnh Sát Alameda County)
Vụ án mạng kinh hoàng này diễn ra ngay trước mặt những người thân trong gia đình, gồm đứa con trai Brandon Trần (lúc đó mới 14 tuổi), người mẹ Kim Anh Lê, em trai Dalton Trần và người họ hàng Thi Lê.
Đáng chú ý, đơn kiện do Luật Sư Chris Dolan, luật sư dân quyền đại diện cho gia đình nạn nhân đệ trình, phơi bày những tình tiết đen tối về cách các cảnh sát viên đồng nghiệp bao che cho hành vi của cựu cảnh sát viên Williams trước khi thảm kịch xảy ra.
Vào ngày 8 Tháng Tám, năm 2022, một tháng trước vụ thảm sát, hung thủ đến nhà riêng của gia đình họ Trần, liên tục bấm chuông cửa quấy rối sau khi bà Maria chủ động chấm dứt mối quan hệ tình cảm trước đó với anh ta. Bà Maria gọi 911 và đến đồn cảnh sát Dublin cầu cứu để xin một lệnh bảo vệ khẩn cấp.
Tuy nhiên, thay vì lập biên bản lưu trữ, các cảnh sát viên trực ca thuyết phục bà Maria không nộp đơn xin lệnh bảo vệ. Nghiêm trọng hơn, họ đã làm giả hệ thống báo cáo CAD của cuộc gọi 911, ghi nhận đó là một cuộc gọi “vô căn cứ” và “không xác định được nghi phạm” nhằm xóa dấu vết cho đồng nghiệp.
Đoạn video bằng chứng được luật sư thu thập sau đó còn cho thấy các cảnh sát viên ra ám hiệu với nhau “Go Blue,” một mật mã trong ngành để đồng loạt tắt camera gắn trên thân người nhằm che dấu sự thật.
Sai phạm mang tính hệ thống tiếp tục bị lột trần qua cuộc điều tra độc quyền của đài truyền hình KTVU, tiết lộ rằng cựu cảnh sát Devin Williams Jr. từng bị đánh giá nhận kết quả “D. Không phù hợp” (D. Not Suited) trong kỳ kiểm tra tâm lý bắt buộc khi nộp đơn tuyển dụng vào năm 2021, đặc biệt ở danh mục “kiểm soát xung động.” Thế nhưng, do tình trạng thiếu hụt nhân sự, ban lãnh đạo Sở Cảnh Sát Alameda County dưới thời Cựu Cảnh Sát Trưởng Greg Ahern vẫn lách quy định để tuyển dụng và giao vũ khí cho một cá nhân không đủ năng lực hành vi.
Sau đó, vụ bê bối này buộc chính quyền phải tiến hành một cuộc kiểm tra toàn diện, dẫn đến việc đình chỉ công tác khẩn cấp đối với 47 cảnh sát viên khác có kết quả kiểm tra tâm lý “không đạt” nhưng vẫn được nhận vào làm việc từ năm 2016 đến 2022.
Về số tiền bồi thường, khoản ngân sách chi trả $36 triệu được phân chia cho các nhân chứng còn sống trực tiếp chứng kiến thảm kịch, gồm người con trai Brandon Trần (hiện đã 18 tuổi), cùng mẹ, em trai và họ hàng của bà Maria Trần.
Đây là số tiền bồi thường lớn nhất trong lịch sử Alameda County và là mức bồi thường cao nhất cho một vụ nổ súng liên quan đến cảnh sát viên trong lịch sử tiểu bang California. Chính quyền quận cho biết nguồn tài chính để bồi thường được lấy từ quỹ chung của quận và quỹ chia sẻ rủi ro bảo hiểm, đồng thời phân trần rằng việc phê duyệt hòa giải là nhằm tiết kiệm chi phí công thay vì theo đuổi vụ kiện tụng kéo dài.
Khi xét đến vấn đề trách nhiệm pháp lý, Alameda County khẳng định thỏa thuận chi trả này hoàn toàn không đi kèm với bất kỳ sự thừa nhận sai phạm hoặc trách nhiệm pháp lý nào từ phía chính quyền quận. Bà Yesenia Sanchez, cảnh sát trưởng đương nhiệm, người không nắm quyền vào thời điểm xảy ra vụ án, cũng chỉ đưa ra lời chia buồn và tuyên bố đã cải tổ quy trình tuyển dụng chứ không trực tiếp phản hồi về các cáo buộc bao che.
Ngược lại, Luật Sư Chris Dolan khẳng định trách nhiệm hoàn toàn thuộc về cấu trúc quản trị của Sở Cảnh Sát Alameda County. Ông Dolan tuyên bố: “Họ đã bao che để bảo vệ một người trong nội bộ và sự che giấu đó đã phải trả giá bằng mạng sống của ông Benison Trần và bà Maria Trần. Nếu họ lập báo cáo đúng quy định, khẩu súng của hung thủ Williams đã bị tịch thu, đương sự đã bị tước thẻ công vụ và thảm kịch này hoàn toàn được ngăn chặn.”
Hung thủ Devin Williams Jr. bị tuyên án từ 50 năm tù đến chung thân vào Tháng Mười năm 2024. (MPL) [dt]
ORANGE COUNTY, California (NV) – Hiện nay, có một số xe Vinfast xuất hiện trong khu vực Quận Cam. Nhiều người quan tâm đến xe điện thắc mắc là hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ hậu mãi của tập đoàn xe điện Việt Nam này tại Hoa Kỳ ra sao? Bởi vì không mấy ai muốn lái một chiếc xe của một công ty không có kế hoạch phát triển, tồn tại lâu dài ở Mỹ.
Theo trang mạng xe điện https://insideevs.com , doanh số bán hàng tại Mỹ của Vinfast vẫn còn là một ẩn số. Tuy nhiên, công ty vẫn tỏ ý định nối lại việc xây dựng nhà máy vốn đang bị đình trệ của mình ở North Carolina. Vinfast công bố điều này trong hồ sơ nộp lên Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) mới đây, theo ghi nhận của tờ Business North Carolina.
Mẫu SUV điện VF8 (Hình của nhà sản xuất Vinfast)
Tham vọng chinh phục thị trường Mỹ của VinFast từng rất lớn vào đầu thập niên này, nhưng đã nhanh chóng tan biến. Có vẻ như công ty nhận ra rằng việc thuyết phục người Mỹ bỏ tiền ra để mua một chiếc xe điện do một “tân binh” sản xuất là điều rất khó khăn. Mẫu xe VF8 từng phải nhận những lời đánh giá không tốt từ các nhà báo xe hơi chuyên nghiệp và uy tín .
Một phần quan trọng trong kế hoạch tạo tiếng vang tại Mỹ của Vinfast là việc xây dựng một nhà máy xe điện mới tại North Carolina. Một biên bản ghi nhớ đã được ký kết với chính quyền tiểu bang vào năm 2022; nhà máy này dự kiến bắt đầu xuất xưởng các mẫu SUV điện VF8 và VF9 trong năm 2024. Tuy nhiên, điều đó đã không bao giờ xảy ra. VinFast đã quyết định tạm hoãn việc xây dựng vào năm 2024 với lý do phải đối mặt với những khó khăn về kinh tế.
Giờ đây, dự án nhà máy Vinfast lại một lần nữa được đưa trở lại, nhưng với quy mô khiêm tốn hơn nhiều. Theo tờ Business NC, lãnh đạo công ty đã thông báo với chính quyền North Carolina rằng dự kiến quy mô nhân sự sẽ chỉ dao động trong khoảng 1,400 người, giảm tới 80% so với con số 7,500 việc làm từng được cam kết khi dự án nhà máy mới được công bố.
Công bố này diễn ra vào thời điểm mà các ông lớn trong ngành như Ford, Honda, Stellantis đang đồng loạt hạ nhiệt tham vọng về xe điện tại thị trường Mỹ, khiến hàng tỷ đô la đầu tư bị lãng phí. Chính quyền Trump hủy bỏ khoản tín dụng thuế liên bang trị giá $7,500 dành cho xe điện; hủy các khoản phạt liên quan đến khí thải nhà kính. Các nhà sản xuất xe hơi nhận thấy việc giảm hoặc ngừng sản xuất các mẫu xe điện, tập trung trở lại vào xe xăng, xe hybrid là hợp lý hơn. Các rào cản thuế nhập khẩu cũng đã gây ra những tổn thất nặng nề.
Tình hình kinh doanh của VinFast cũng chẳng mấy sáng sủa. Trong báo cáo tài chính quý IV, công ty đã công bố khoản lỗ ròng $3.9 tỷ trong năm 2025, bao gồm khoản chi phí suy giảm giá trị tài sản trị giá $235.6 triệu liên quan đến nhà máy tại North Carolina. VinFast đã được chính quyền tiểu bang và địa phương cam kết cấp các khoản ưu đãi trị giá $315 triệu trong vòng 32 năm; tuy nhiên công ty có thể sẽ mất khoản tiền này nếu không hoàn thành đúng các cam kết đã đưa ra.
Theo Bloomberg, Vinfast cũng có thể bị yêu cầu hoàn trả $125 triệu chi phí chuẩn bị mặt bằng nếu không tạo ra đủ 3,875 việc làm. Ngoài ra, tiểu bang còn có quyền lựa chọn mua lại toàn bộ hoặc một phần khu đất rộng 1,765 mẫu Anh nếu VinFast không đạt được các cột mốc quan trọng, trong đó bao gồm việc tạo ra 1,750 việc làm tính đến cuối năm nay. Tuy nhiên, nếu VinFast đầu tư tối thiểu $500 triệu vào khu vực phát triển trọng điểm của dự án, chính quyền tiểu bang sẽ không còn quyền mua lại phần diện tích đất đã được phát triển đó.
Hiện vẫn chưa rõ khi nào hoạt động xây dựng tại North Carolina của Vinfast sẽ được nối lại, cũng như liệu có bất kỳ chiếc xe điện nào thực sự được xuất xưởng từ dây chuyền lắp ráp tại đây hay không. Tình hình doanh số bán hàng của VinFast tại Mỹ vẫn còn là một ẩn số, do công ty không công bố số liệu chi tiết cho từng thị trường riêng lẻ. Mạng lưới đại lý của Vinfast ở Mỹ hiện còn khá khiêm tốn, với chỉ 18 địa điểm đang hoạt động, theo thông tin trên trang web chính thức của công ty. (HD)
WASHINGTON, DC (NV) – Tối Cao Pháp Viện Mỹ vào hôm Thứ Sáu, 15 Tháng Năm, bác bỏ một yêu cầu khẩn cấp từ các giới chức Dân Chủ ở Virginia nhằm sử dụng một bản đồ phân chia khu vực bầu cử Quốc Hội mới được cử tri ủng hộ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, vốn là bản đồ sẽ mang lại lợi thế cho đảng của họ, theo nhật báo New York Times loan tin.
Phán quyết chỉ dài một câu của tòa cao nhất nước Mỹ từ chối lật ngược một quyết định gần đây của Tối Cao Pháp Viện Virginia về việc hủy bỏ bản đồ này. Đây là một đòn giáng mạnh vào phía Dân Chủ trong cuộc chiến phân chia lại khu vực bầu cử trên toàn quốc.
Người dân Virginia bỏ phiếu chuẩn thuận cho việc vẽ lại bản đồ bầu cử hôm 21 Tháng Tư. (Hình: Win McNamee/Getty Images)
Quyết định của Tối Cao Pháp Viện Mỹ không đưa ra số phiếu bầu cụ thể hoặc cung cấp lập luận cho quyết định này, cũng không có lập luận phản đối nào được ghi nhận.
Tối Cao Pháp Viện Mỹ thường không xem xét các phán quyết của tòa tối cao tiểu bang trong việc diễn giải Hiến Pháp tiểu bang.
Cuộc chiến mâu thuẫn về bản đồ Virginia bắt nguồn từ một nỗ lực phân chia lại khu vực bầu cử bắt đầu vào mùa Hè năm ngoái khi Tổng Thống Donald Trump gây áp lực lên các tiểu bang do phe Cộng Hòa lãnh đạo nhằm vẽ lại bản đồ khu vực bầu cử của họ trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, với hy vọng duy trì được đa số mong manh của đảng tại Hạ Viện.
Đầu tiên, các giới chức Texas vẽ lại các lằn ranh địa hạt để mang lại lợi thế cho phe Cộng Hòa. Sau đó, California phản ứng bằng cách đưa ra cuộc trưng cầu dân ý, và được cử tri ủng hộ, nhằm tạo ra một bản đồ mới nghiêng về phe Dân Chủ. Những nỗ lực tương tự diễn ra sau đó tại các tiểu bang khác trên khắp nước Mỹ.
Vào mùa Thu, các nhà lập pháp Virginia bỏ phiếu sửa đổi Hiến Pháp tiểu bang nhằm dọn đường cho phía Dân Chủ vẽ lại bản đồ, một quy trình đòi hỏi phải có hai lần bỏ phiếu của Đại Hội Đồng tiểu bang, với một cuộc bầu cử diễn ra ở giữa.
Thời điểm của cuộc bỏ phiếu mùa Thu vừa kể là yếu tố cốt lõi để hiểu được những gì diễn ra sau đó.
Các nhà lập pháp Virginia chấp thuận bản sửa đổi bổ sung chỉ vài ngày trước cuộc bầu cử lập pháp mùa Thu, trong khi việc bỏ phiếu sớm đã được tiến hành. Hơn một triệu cử tri đi bỏ phiếu bầu.
Người dân Virginia phê duyệt bản đồ này trong một cuộc trưng cầu dân ý toàn tiểu bang vào Tháng Tư, sự kiện được nhìn nhận rộng rãi là một chiến thắng cho đảng Dân Chủ khi đạt số ghế ngang hàng với các nỗ lực phân chia lại khu vực bầu cử của phe Cộng Hòa trên toàn quốc, hoặc có thể mang lại cho phe Dân Chủ một lợi thế sít sao.
Nhưng phe Cộng Hòa nhanh chóng thách thức bản đồ mới, lập luận rằng phe Dân Chủ vi phạm các hướng dẫn mang tính thủ tục cần thiết để thông qua điều sửa đổi bổ sung về phân chia lại khu vực bầu cử bằng cách bắt đầu quy trình một khi cuộc bầu cử đã được tiến hành.
Phe Dân Chủ phản biện rằng họ bỏ phiếu kịp thời, vì họ đã hành động trước Ngày Bầu Cử. Họ cũng lập luận rằng Tối Cao Pháp Viện tiểu bang không nên huỷ bỏ ý chí của các cử tri, những người đã tham gia vào cuộc trưng cầu dân ý mùa Xuân.
Vào ngày 8 Tháng Năm, Tối Cao Pháp Viện Virginia đứng về phía phe Cộng hòa, đưa ra quyết định với tỷ lệ 4 trên 3 rằng các nhà lập pháp phe Dân Chủ vi phạm hiến pháp tiểu bang bằng cách tiếp nhận vấn đề sau khi việc bỏ phiếu sớm được tiến hành.
Ba ngày sau, ông Jay Jones, bộ trưởng Tư Pháp Virginia, đệ đơn kiện khẩn cấp yêu cầu Tối Cao Pháp Viện Mỹ tạm thời chặn phán quyết của tòa tối cao Virginia và dọn đường cho bản đồ mới được sử dụng trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Phía Dân Chủ đưa ra hai lập luận cho lý do tại sao các thẩm phán toà tối cao Mỹ nên can thiệp.
Đầu tiên, họ cho rằng Tối Cao Pháp Viện Virginia diễn giải sai ý nghĩa của khái niệm “bầu cử” theo luật liên bang. Họ cũng lập luận rằng tòa án tiểu bang vượt quá thẩm quyền, khẳng định các cơ quan lập pháp tiểu bang có quyền lực gần như độc quyền trong việc điều chỉnh các cuộc bầu cử liên bang.
Phe Cộng Hòa thúc đẩy phản đối mạnh mẽ các tuyên bố đó, khẳng định trong một văn bản đệ trình lên các thẩm phán toà tối cao Mỹ rằng phe Dân Chủ “không có cơ sở về mặt pháp lý.” Họ lập luận rằng Tối Cao Pháp Viện Virginia mới là bên có tiếng nói cuối cùng về vấn đề này và rằng “ngay từ đầu, vụ kiện này chỉ liên quan đến các khiếu nại theo luật tiểu bang và các biện pháp phản tố theo luật tiểu bang.”
Sau phán quyết bất lợi được công bố, bà Abigail Spanberger, nữ thống đốc Dân Chủ của Virginia, người ban đầu còn miễn cưỡng trong việc ủng hộ kế hoạch phân chia lại khu vực bầu cử, lên tiếng chỉ trích Tối Cao Pháp Viện Mỹ và Tối Cao Pháp Viện Virginia trong một tin nhắn trên mạng xã hội nói rằng họ chọn “vô hiệu hóa một cuộc bầu cử và số phiếu bầu của hơn ba triệu người dân Virginia.” (MPL) [dt]
WASHINGTON, DC (NV) – Trên đường về Mỹ từ Bắc Kinh, Tổng Thống Donald Trump lên tiếng cảnh cáo Đài Loan không nên mong đợi một “tấm séc trống” cho sự hỗ trợ quân sự của Hoa Kỳ nếu hòn đảo này tự ý khơi mào một cuộc chiến với Trung Quốc bằng cách tuyên bố độc lập.
Lời tuyên bố được đưa ra trong cuộc phỏng vấn trực tiếp với ký giả Bret Baier của đài Fox News phát vào tối Thứ Sáu, ngày 15 Tháng Năm, ngay sau khi ông kết thúc cuộc gặp thượng đỉnh đầy căng thẳng với Chủ Tịch Tập Cận Bình tại Bắc Kinh.
Tổng Thống Donald Trump và Chủ Tịch Tập Cận Bình tại Đài Thiên Đàn, Bắc Kinh, hôm 14 Tháng Năm. (Hình: Alex Wong/Getty Images)
Khi được hỏi người dân Đài Loan nên cảm thấy an tâm hay lo ngại hơn sau chuyến công du của ông, Tổng Thống Trump trả lời với thái độ trung lập và khẳng định chính sách của Washington đối với hòn đảo này vẫn không thay đổi. Tuy nhiên, ông gửi đi một thông điệp răn đe mạnh mẽ hướng về phía Đài Bắc.
“Nghe tôi nói đây: Tôi không mong muốn có ai đó đòi độc lập,” Tổng Thống Trump tuyên bố. Ông nhấn mạnh thêm về khoảng cách địa lý và sự hao tổn nguồn lực: “Chúng ta phải đi tới 9,500 dặm để đánh một cuộc chiến. Tôi không mong muốn điều đó. Tôi muốn họ hạ nhiệt. Tôi muốn Trung Quốc hạ nhiệt.”
Trước câu hỏi thẳng thắn về việc liệu Hoa Kỳ có đưa quân bảo vệ Đài Loan trong trường hợp Trung Quốc mở cuộc tấn công toàn diện hay không, ông Trump tiếp tục duy trì sự mơ hồ bằng câu trả lời: “Tôi có thể làm điều đó. Tôi có thể không làm điều đó.”
Tổng thống Mỹ giải thích rằng việc giữ nguyên trạng là giải pháp tốt nhất để tránh một cuộc đụng độ quân sự trực tiếp giữa hai siêu cường. “Chúng ta không mong muốn có chiến tranh. Nếu quý vị giữ nguyên mọi chuyện như hiện tại, tôi nghĩ Trung Quốc chấp nhận điều đó. Nhưng chúng tôi không mong muốn có ai đó nói rằng, ‘Hãy tuyên bố độc lập vì nước Mỹ đang chống lưng cho chúng ta,’” ông Trump nói thêm.
Bắc Kinh từ lâu luôn xem Đài Loan là một tỉnh ly khai và là một phần lãnh thổ không thể tách rời của Trung Quốc, đồng thời phản đối mọi sự can thiệp hải ngoại, đặc biệt là các hợp đồng bán vũ khí của Washington cho Đài Bắc.
Mặc dù Hoa Kỳ không chính thức công nhận tuyên bố chủ quyền của Bắc Kinh đối với hòn đảo thông qua chính sách “Một Trung Quốc,” Washington vẫn là bên hỗ trợ phòng thủ không chính thức và là nguồn cung cấp khí tài quân sự lớn nhất cho Đài Loan trong nhiều thập niên qua.
Giới phân tích ngoại giao tại Á Châu nhận định, các phát ngôn mới nhất của ông Trump phản ánh rõ lăng kính thực dụng mang tính giao dịch thương mại (transactional) của chính quyền Mỹ hiện nay.
Việc Tổng Thống Mỹ công khai đặt điều kiện cho cam kết an ninh của Washington nhằm đổi lấy sự ổn định tạm tạo ra mối lo ngại sâu sắc đối với Đài Bắc cũng như các đồng minh then chốt trong khu vực như Nhật Bản và Nam Hàn, ngay thời điểm Trung Quốc đang gia tăng áp lực quân sự và kinh tế để thay đổi trật tự địa chính trị tại vùng biển Thượng Hải và eo biển Đài Loan. (MPL) [dt]
ORANGE COUNTY, California (NV) – Nhiều tiểu bang và địa phương ở Mỹ đang tính áp thuế lên căn nhà thứ hai, nhằm bù đắp thâm hụt ngân sách và giảm tình trạng thiếu nhà ở. Chính sách này sẽ tác động trực tiếp đến các chủ sở hữu loại nhà này, đặc biệt với những căn ít được sử dụng hoặc bỏ trống lâu ngày, theo WSJ.
Thành phố New York đang xem xét đánh thuế các căn nhà pied-à-terre, tức những căn nhà thứ hai dùng làm nơi ở tạm thời tại thành phố, có giá từ $5 triệu trở lên.
Nhiều người đang sở hữu căn thứ hai làm nơi nghỉ ngơi trong những ngày cuối tuần. (Hình minh họa: Storyblocks.com)
Trong khi đó, thuế “Taylor Swift” của Rhode Island sẽ áp dụng với những căn nhà trị giá hơn $1 triệu nhưng không có người ở ít nhất 183 ngày trong một năm. Sắc thuế này được đặt biệt danh theo tên ngôi sao nhạc pop Taylor Swift, người sở hữu một dinh thự ven biển ở Westerly, Rhode Island, và dự kiến có hiệu lực vào Tháng Bảy năm 2026.
Tại Montana và San Francisco, các đề xuất áp thêm thuế đối với nhà bỏ trống hiện đang được tòa án xem xét.
Những sắc thuế này đang gây tranh luận gay gắt. Những người ủng hộ cho rằng thuế sẽ giúp cải thiện khả năng mua nhà bằng cách khuyến khích chủ sở hữu căn nhà thứ hai đưa nhà vào thị trường cho thuê dài hạn, thay vì để trống.
“Nhà phải dành cho người ở, không phải để bỏ trống, nhất là trong lúc đang có khủng hoảng nhà ở,” ông Sean Elo-Rivera, thành viên Hội Đồng Thành Phố San Diego, nơi cư dân sẽ bỏ phiếu về đề xuất đánh thuế căn nhà thứ hai, nói.
Ông Elo-Rivera là người đưa ra đề xuất của San Diego, dự kiến được đưa vào lá phiếu Tháng Sáu. Theo đề xuất này, những căn nhà bỏ trống sẽ bị đánh thuế $8,000 vào năm tới. Mức thuế sẽ tăng lên $10,000 vào năm 2028.
Những người phản đối cho rằng các sắc thuế này có thể khiến người giàu rời đi, trong khi chi tiêu của họ vốn đóng góp cho kinh tế địa phương. Họ cũng cảnh báo thuế có thể làm nản lòng hoạt động xây dựng mới.
Thị trưởng New York City, ông Zohran Mamdani, chào mừng đề xuất mới về thuế pied-à-terre bằng cách quay video trước tòa nhà có căn penthouse Manhattan trị giá $238 triệu của Ken Griffin. Giám đốc điều hành của Griffin tại Citadel đáp lại bằng việc nói rằng trong tương lai công ty có thể dừng lại dự án xây dựng trị giá $6 tỷ trên Park Avenue.
Khoản thuế này cũng có thể tạo áp lực cho những người sở hữu căn nhà thứ hai nhưng không thuộc giới siêu giàu.
Ellen Shaw sống ở Nevada và thường xuyên đến căn condo nhỏ của bà tại San Diego để chữa bệnh. Nếu thuế San Diego được thông qua, bà sẽ phải trả thêm hàng ngàn đô la, ngoài khoản thuế địa ốc $4,600 hiện nay.
“Chỉ vì tôi có hai căn nhà thì không có nghĩa là tôi giàu,” bà Shaw nói. “Họ nên trân trọng những người như tôi, những người trả tiền nhiều hơn và dùng ít dịch vụ của thành phố hơn.”
Dù số lượng nhà thứ hai đã giảm nhẹ trong những năm gần đây, thuế pied-à-terre vẫn là giải pháp hấp dẫn về mặt chính trị đối với nhiều nơi đang thiếu nhà và thiếu ngân sách. Một lý do là chủ sở hữu căn nhà thứ hai thường không thể bỏ phiếu tại các thành phố nơi căn nhà của họ bị đánh thuế.
Các nghiên cứu cho thấy có rất ít bằng chứng rằng thuế tăng sẽ khiến một lượng lớn người giàu rời đi. Tại một số thành phố ở nhiều nước, những sắc thuế tương tự đã làm số nhà bỏ trống giảm xuống, khi chủ sở hữu bắt đầu cho thuê căn nhà thứ hai của họ.
Năm 2024, số nhà bỏ trống ở Vancouver, British Columbia, lần đầu tiên giảm xuống dưới 1,000 căn, so với hơn 2,500 căn vào năm 2017, thời điểm chính sách thuế nhà bỏ trống được áp dụng. Trong khi đó, một nghiên cứu năm 2020 cho thấy thuế của Pháp áp dụng đối với nhà bỏ trống đã làm tỷ lệ nhà trống tại các thành phố áp thuế giảm 13%.
Trong cả hai trường hợp, nhiều chủ nhà bắt đầu cho thuê những căn từng bị bỏ trống để tránh thuế, qua đó đưa thêm nguồn cung vào thị trường thuê nhà.
Một nghiên cứu về thuế ở Vancouver do Lu Han, giáo sư địa ốc tại Trường Kinh Doanh Wisconsin (Wisconsin School of Business), dẫn đầu, cho thấy việc chuyển nhà bỏ trống sang thị trường thuê nhà đã giúp giá thuê tại thành phố này giảm đáng kể.
Ông Han nói tại nhiều thành phố nơi quỹ đất khan hiếm và chi phí xây dựng cao, thuế nhà bỏ trống có thể là cách tương đối ít tốn kém để tăng nguồn cung nhà ở và giảm áp lực lên giá thuê.
Tuy vậy, các nhà phân tích cho rằng những sắc thuế này khó tạo tác động lớn đối với tình trạng thiếu nhà tại hầu hết thành phố. Mức thuế thường chưa đủ cao để buộc nhiều chủ nhà phải cho thuê, trong khi việc cho thuê cũng có thể phát sinh chi phí. Ngay cả khi được đưa vào thị trường cho thuê, căn nhà thứ hai hoặc nhà bỏ trống thường chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ trong tổng nguồn cung nhà ở.
Đây là “giải pháp hạng ba cho vấn đề này,” Shane Phillips, quản lý sáng kiến nhà ở của Trung Tâm Lewis Về Nghiên Cứu Chính Sách Khu Vực thuộc Đại Học California, Los Angeles (UCLA Lewis Center for Regional Policy Studies), nói. Dù vậy, ông nói thêm rằng “nó tạo ra doanh thu, và đưa một lượng nhà nhỏ trở lại thị trường.”
Nguồn thu từ các sắc thuế này cũng khá nhỏ so với ngân sách chính phủ, trong lúc nhiều nơi đang chịu áp lực vì quỹ cứu trợ đại dịch đã hết hạn và chi phí tăng do lạm phát. New York City cho biết thuế pied-à-terre có thể đem lại $500 triệu mỗi năm, nhưng con số này vẫn chỉ là một phần nhỏ so với ngân sách khoảng $120 tỷ của thành phố.
Elo-Rivera xem thuế của San Diego, áp dụng với hơn 5,000 căn nhà, là một trong nhiều biện pháp nhằm giảm tình trạng thiếu nhà tại thành phố.
“Vì đây là cuộc khủng hoảng liên quan đến một nhu cầu nền tảng như nhà ở, chúng tôi tiếp cận vấn đề theo hướng rằng bất cứ điều gì có thể giúp được thì đều đáng làm,” ông Elo-Rivera nói. (Ng.Tr) [kn]
ORANGE COUNTY, California (NV) – Khủng hoảng nhà ở hiện không chỉ ảnh hưởng đến những người có hoàn cảnh kinh tế khó khăn nhất. Tại Fort Worth, ngay cả những người có công việc ổn định và thu nhập khá cũng đang chật vật để mua được nhà, theo Star-Telegram.
Triển vọng mua nhà ngày càng trở thành vấn đề đáng lo ngại tại Fort Worth khi dân số tiếp tục tăng nhanh, kéo theo áp lực đè lên thị trường địa ốc và khiến giấc mơ sở hữu nhà ngày càng xa tầm với, kể cả với tầng lớp có thu nhập tương đối ổn định.
Một khu di tích lịch sử tại Fort Worth, Texas, nơi các chàng cao bồi cưỡi ngựa và lùa gia súc phục vụ du khách. (Hình minh họa: Storyblocks.com)
Tại một hội nghị do Hiệp hội Môi giới Địa ốc vùng Greater Fort Worth tổ chức tuần trước, luật sư kiêm nhà hoạt động về công bằng nhà ở Carol Johnson nói với Star-Telegram rằng cuộc khủng hoảng khả năng mua nhà hiện nay đang tác động nặng nề đến nhóm “missing middle,” tức là tầng lớp trung lưu bị bỏ quên. Đây là những người có việc làm nhưng vẫn không đủ khả năng chi trả khoản vay cho một căn nhà có giá trung vị (median) tại Fort Worth, hiện ở mức khoảng $330,000.
Theo ước tính của United States Census Bureau, thu nhập hộ gia đình trung vị (median) tại Fort Worth là khoảng $79,507/năm. Với mức giá nhà hiện nay, một hộ gia đình có thu nhập trung vị sẽ phải dành khoảng 40% hoặc hơn tổng thu nhập hàng tháng trước thuế để trả khoản vay mua nhà, cao hơn nhiều so với mức khuyến nghị từ 25% đến 30%.
Bà Carol Johnson cho biết nhóm “missing middle”, phần lớn là người trẻ đang bắt đầu xây dựng sự nghiệp và gia đình. Họ không thuộc diện nghèo, nhưng cũng chưa đủ khả năng tài chính để mua một căn nhà trị giá khoảng $300,000. Trong nhiều trường hợp, họ còn không đủ điều kiện nhận hỗ trợ từ thành phố, tiểu bang hay liên bang vì thu nhập chỉ nhỉnh hơn mức quy định.
Bà Johnson cũng kêu gọi mở rộng các chương trình trợ cấp và hỗ trợ tài chính dành riêng cho nhóm này.
“Chúng tôi muốn thế hệ millennial (thế hệ Y) có thể trở thành chủ nhà, tích lũy tài sản, xây dựng sự ổn định tài chính và thật sự cảm nhận rằng họ có thể tạo ra khác biệt cho thế giới này, rằng họ có thể hạnh phúc, có cuộc sống trọn vẹn và yêu chính cuộc sống của mình. Nhưng nếu chúng ta không trao cho họ những cơ hội đó, thì làm sao họ có thể đạt được?” bà Johnson nói.
Một nhóm khác cũng đang cần hỗ trợ là giáo viên, cảnh sát, lính cứu hỏa và những người làm các công việc thiết yếu khác nhưng lại không đủ khả năng sống ngay tại thành phố mà họ phục vụ. Chủ tịch hiệp hội Shawn Buck trước đây từng nói với Star-Telegram rằng Fort Worth cần có giải pháp tốt hơn để những người này có thể mua được nhà.
Dù hệ thống hỗ trợ hiện nay chưa hoàn thiện, vẫn có những nguồn lực dành cho người có thu nhập trung bình và thấp từ các tổ chức mà nhiều người có thể chưa nghĩ tới, chẳng hạn như Habitat for Humanity, một tổ chức phi lợi nhuận chuyên hỗ trợ nhà ở.
Greg Hart, giám đốc bộ phận khởi tạo khoản vay của Trinity Habitat for Humanity, chi nhánh phục vụ khu vực Fort Worth, cho biết văn phòng của ông đang trên đà hoàn tất hơn 60 khoản vay trong năm nay cho các gia đình lao động muốn mua nhà.
Ông Hart cho biết hơn một nửa số người vay là các bà mẹ đơn thân và nhiều người làm việc trong ngành giáo dục. Nhờ các chương trình hỗ trợ, ông nói đã giúp một khách hàng mua được nhà với khoản thanh toán vay mua nhà chỉ khoảng $900 mỗi tháng.
Nguồn hỗ trợ mới cũng có thể đến từ trái phiếu nhà ở giá phải chăng mà cử tri Fort Worth vừa thông qua trong tháng này. Gói trái phiếu dành ra $10 triệu, trong đó một phần sẽ được dùng để mua đất và xây dựng nhà biệt lập có giá phải chăng. Một phần ngân sách khác sẽ được sử dụng cho các khoản trợ cấp và khoản vay hỗ trợ dành cho người mua đủ điều kiện.
Khoản hỗ trợ này sẽ bổ sung cho các chương trình hiện có tại Fort Worth, bao gồm Chương Trình Hỗ Trợ Người Mua Nhà (Fort Worth Homebuyer Assistance Program) của thành phố. Theo chương trình này, người mua nhà lần đầu hội đủ điều kiện và có thu nhập vừa phải có thể nhận hỗ trợ tối đa $25,000 để trả trước và trang trải chi phí hoàn tất giao dịch.
Ngoài ra, Texas State Affordable Housing Corporation (TSAHC), tổ chức phi lợi nhuận do tiểu bang Texas thành lập nhằm hỗ trợ người dân mua nhà và tiếp cận nhà ở giá phải chăng, cũng có các chương trình hỗ trợ như Homes for Texas Heroes, cung cấp tiền hỗ trợ trả trước khi mua nhà cho giáo viên, cảnh sát, viên chức trại giam, lính cứu hỏa và nhân viên cấp cứu y tế.
Nếu không có những chương trình hỗ trợ như vậy, người có thu nhập trung bình có thể mất rất nhiều năm mới tiết kiệm đủ tiền trả trước khi vay mua nhà. Những người có thu nhập dưới khoảng $60,000 mỗi năm đủ điều kiện tham gia Chương Trình Hỗ trợ Người Mua Nhà của Fort Worth, trong khi gia đình bốn người có thu nhập dưới $85,350 cũng đủ điều kiện.
Tăng nguồn lực mua nhà hiện là một trong những trọng tâm lớn của thành phố. Năm 2023, Fort Worth công bố Kế Hoạch Bảo Tồn Khu Dân Cư và Chiến Lược Nhà Ở Giá Phải Chăng (Neighborhood Conservation Plan and Housing Affordability Strategy), trong đó xác định khoảng 100,000 gia đình đang gặp khó khăn trong việc chi trả khoản vay mua nhà hoặc tiền thuê nhà mỗi tháng. Báo cáo này cho rằng thành phố cần khoảng $100 triệu ngân sách hỗ trợ nhà ở giá phải chăng trước năm 2027 để đối phó tình trạng trên.
Khoản trái phiếu nhà ở trị giá $10 triệu vừa được thông qua trong tháng này có thể vẫn còn khá nhỏ so với nhu cầu thực tế, nhưng được xem là bước khởi đầu quan trọng. Đây cũng là trái phiếu nhà ở giá phải chăng đầu tiên trong lịch sử Fort Worth.
Jake Wegmann, phó giáo sư thuộc Trường Kiến Trúc của University of Texas at Austin và là chuyên gia về nhà ở giá phải chăng, trước đây nói với Star-Telegram rằng dù khoản đầu tư này còn tương đối khiêm tốn, nhưng nó có thể mở đường cho những khoản đầu tư lớn hơn trong tương lai khi người dân nhìn thấy tác động thực tế mà nguồn tiền đó mang lại.
Ông Wegmann cho biết những khoản đầu tư tương tự, thậm chí lớn hơn nhiều tại Austin, đã góp phần giúp ổn định giá nhà sau nhiều năm tăng chóng mặt. (Ng.Tr) [T.C.]
ORANGE COUNTY, California (NV) – Đầu năm nay, Pearl Emmons, một chuyên viên địa ốc tại khu vực Boston, đã giúp một khách hàng cũ mua nhà mới. Đó là một cặp vợ chồng ngoài 70 tuổi muốn chuyển đến sống gần con gái và gia đình đông thành viên của cô.
Cuối cùng, hai gia đình cùng mua một căn nhà hai tầng tại Somerville. Ông bà sống ở tầng dưới, còn con gái, con rể và hai cháu nhỏ ở tầng trên, theo USA Today.
Ba thế hệ cùng chia sẻ cuộc sống trong cùng một nhà. (Hình minh họa: Storyblocks.com)
Theo bà Emmons, ông bà thường xuyên phụ chăm sóc các cháu nhỏ và việc sống gần nhau giúp mọi thứ thuận tiện hơn nhiều. Bà cũng cho rằng với những ai có cha mẹ lớn tuổi, được ở gần để chăm sóc và hỗ trợ là điều rất quan trọng.
Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt và giá nhà tăng mạnh, ngày càng nhiều người Mỹ chọn mô hình sống nhiều thế hệ dưới cùng một mái nhà. Trường hợp khách hàng của Emmons cho thấy yếu tố chăm sóc người thân đóng vai trò lớn trong quyết định này. Ngoài ra, việc giảm chi phí đi lại cũng giúp các gia đình tiết kiệm đáng kể.
Tuy nhiên, một phân tích gần đây cho thấy nhà ở nhiều thế hệ thường đắt hơn khá nhiều so với nhà thông thường. Dù vậy, mô hình này vẫn ngày càng phổ biến, cho thấy với nhiều gia đình, những lợi ích khác đủ để bù lại chi phí nhà ở đang tăng cao.
Theo báo cáo của “Realtor.com” công bố ngày 5 Tháng Năm, hiện có khoảng 4 triệu gia đình đa thế hệ sống trong căn nhà do họ sở hữu, tương đương 4.5% tổng số gia đình có nhà tại Mỹ trong năm 2024. Tỷ lệ này tăng nhẹ so với mức 4.3% của năm 2019, trước đại dịch.
Báo cáo định nghĩa “nhà nhiều thế hệ” là những căn nhà có mô tả rao bán chứa các cụm từ như “nhà dành cho khách,” “phòng dành cho thân nhân bên vợ hoặc chồng” hay “căn nhà phụ cho ông bà.”
“Realtor.com” không tính các căn nhà hai hộ như căn nhà mà Emmons giúp khách hàng mua, cũng như nhà ba hộ và những loại nhà tương tự, vì dữ liệu về các loại hình này không được theo dõi thống nhất. Điều đó cho thấy mô hình sống nhiều thế hệ trong cùng một nhà trên thực tế có thể phổ biến hơn nhiều so với con số được nêu trong báo cáo.
Phân tích cho thấy giá niêm yết trung vị (median) của nhà nhiều thế hệ trên “Realtor.com” trong năm 2025 vào khoảng $709,000, cao hơn khoảng 65% so với mức $429,900 của nhà tiêu chuẩn. Dù những căn nhà này thường có diện tích lớn hơn, giá của chúng vẫn cao hơn ngay cả khi tính theo diện tích sử dụng, ở mức $262 mỗi sqft, so với $215 mỗi sqft của nhà thông thường.
Theo báo cáo, giá nhà nhiều thế hệ cao hơn chủ yếu vì được thiết kế thêm các không gian riêng cho người thân, như bếp phụ hoặc lối đi riêng. Dù vậy, các tin rao bán loại nhà này vẫn thu hút lượng người xem cao hơn tới 13.5% so với nhà thông thường và thời gian bán cũng không chênh lệch đáng kể.
Tuy nhiên, thị trường địa ốc mỗi nơi lại khác nhau. Bà Emmons cho biết tại Somerville, nơi gia đình nói trên mua nhà, các căn nhà hai hộ nếu tính theo diện tích lại rẻ hơn khá nhiều. Bà thường khuyên khách hàng rằng đây có thể là lựa chọn đáng giá vì chưa có quá nhiều người để ý đến phân khúc này.
Dù vậy, chuyên viên địa ốc này cũng lưu ý những căn nhà như thế thường bị trì hoãn bảo trì trong thời gian dài và cần sửa chữa đáng kể trước khi một hoặc nhiều gia đình có thể dọn vào ở.
Tuy nhiên, công sức và chi phí sửa sang đó có thể hoàn toàn xứng đáng. Bà Hannah Jones, chuyên gia phân tích cao cấp của “Realtor.com,” nhận định trong một bài viết: “Cùng nhau chia sẻ mục tiêu và chăm sóc lẫn nhau chính là giá trị cốt lõi của mô hình chọn sống nhiều thế hệ trong cùng một ngôi nhà. Đây là một xu hướng đang làm thay đổi cách thức chia sẻ đời sống gia đình ở Mỹ.” (Ng.Tr) [kn]
Trump-Tập ở Bắc Kinh: Đài Loan, chip AI đưa lên bàn mặc cả để gỡ thế bí Iran, thương chiến?
Tổng Thống Donald Trump vừa kết thúc chuyến thăm Bắc Kinh kéo dài từ ngày 13 đến 15 Tháng 5, 2026, chuyến công du đầu tiên của một tổng thống Mỹ tới TQ trong gần chín năm qua.
Đằng sau những cái bắt tay và các tuyên bố ngoại giao là ba câu hỏi lớn:
1. Vì sao nghi thức tiếp đón Trump lần này có hơi khác năm 2017?
2. Bắc Kinh muốn gì khi đưa Đài Loan thành “lằn ranh đỏ”?
3. Và vì sao phái đoàn tháp tùng Trump lại đầy những tỷ phú công nghệ, đặc biệt là Jensen Huang của Nvidia?
ORANGE COUNTY, California (NV) – Sau nhiều tranh luận, tám giám khảo quyết định chọn Angela Nguyễn đoạt giải Họa Sĩ Trung Học Xuất Sắc năm 2026 tại Orange County trong mục nghệ thuật truyền thông.
Theo nhật báo The Orange County Register hôm Thứ Năm, 14 Tháng Năm, Angela Nguyễn, 17 tuổi, là học sinh lớp 12 của trung học Magnolia High School ở Anaheim.
Nữ sinh Angela Nguyễn. (Hình: Heide Janssen/Culture OC)
Bà Jennifer Siglin, giám khảo và nhà thiết kế đồ họa của Trung Tâm Nghệ Thuật Segerstrom, cho biết: “Angela có một sự kết nối về cảm xúc với các tác phẩm hội họa. Em chinh phục tôi bằng sự đam mê và sự kết nối cảm xúc đó.”
Angela trình bày năm tác phẩm thể hiện khả năng và chiều sâu cảm xúc.
“Lazarus Complex” là tranh điện tử nói về chủ đề tâm linh và cái chết.
“Wedding Bells, Funeral Knells” nói về những điểm tương đồng giữa đám cưới và đám tang như các tiếng chuông và nhà thờ.
Một tác phẩm khác nói về một người sống khép kín với sở thích bao quanh.
Cũng như nhân vật trong tranh, Angela Nguyễn thích nhạc metal và thích đào sâu vào những văn hóa ngầm sâu sắc.
“Là một họa sĩ, tôi thích tập trung vào cái chết và nhiều văn hóa khác,” cô nói với các giám khảo. “Những thứ đó rất cá nhân với tôi. Tôi có một mối quan hệ phức tạp với nhạc metal và văn hóa goth. Nhiều lúc tôi thích đi qua đi lại trong phòng khi nghe nhạc. Tôi nghĩ âm nhạc tạo ra nhiều hình ảnh trong đầu mình, nên việc đưa âm nhạc vào các tác phẩm rất quan trọng.”
Các tác phẩm của cô Angela Nguyễn còn thể hiện sự đào sâu vào các chủ đề vì đó là những thứ quan trọng với bản thân cô. Cô cho hay cô luôn thích những thứ gây chú ý, những thứ cổ xưa và thích sự gắn bó của các cộng đồng theo các văn hóa ngầm vì chia sẻ đam mê cho một thứ.
Cô còn chia sẻ cảm hứng của các tác phẩm là sự phân đôi tâm linh trong gia đình. Cô không phải là người theo đạo, nhưng thân phụ thì theo Phật Giáo, còn thân mẫu thì theo Công Giáo, nên các tác phẩm thể hiện văn hóa của gia đình.
Các giám khảo rất ấn tượng với kỷ luật và sự thèm khát muốn giữ tầm nhìn nghệ thuật của cô Angela.
Ông Ramon Vargas của trường Laguna College of Art + Design cho biết có một sự tập trung rất hiếm thấy trong độ tuổi này.
Cô Angela cho hay cô tránh xa mạng xã hội vì không muốn bị phân tán.
“Mạng xã hội không có lợi cho tay nghề của tôi, làm tôi tạo ra những tác phẩm không tuyệt vời nhất và làm tôi không tìm được những phẩm chất tốt nhất trong hội họa. Những tác phẩm tôi tạo ra chỉ để cho riêng tôi,” cô nói.
Bà Vanessa Fogelquist, giáo viên hội họa của cô Angela Nguyễn, cho biết cô được tôn trọng vì khả năng tuyệt với và thách thức các giới hạn.
“Angela thỏa mãn sự tò mò nghệ thuật không chỉ qua các tác phẩm hội họa mà còn qua nghệ thuật điện tử, còn thực hành nghệ thuật trong học vấn ở một cấp độ vượt qua kỳ vọng của một học sinh trung học bình thường,” bà nói.
Cô Angela Nguyễn muốn theo đuổi nghệ thuật tại đại học UC Irvine vào năm sau, và cho biết cô muốn tìm hiểu ngành làm phim. (TL) [đ.d.]
WESTMINSTER, California (NV) – Hội Đồng Thành Phố (HĐTP) Westminster trong cuộc họp tối Thứ Tư, 13 Tháng Năm, bỏ phiếu 3-2 “cân nhắc” việc thành lập Trung Tâm Văn Hóa Cộng Đồng Little Saigon, qua việc chỉ đạo nhân viên thành phố làm việc với Thư Viện Việt Nam ở Garden Grove để có thể sử dụng Miriam Warne Community Center ở góc đường Beach và đường Hazard thành một nơi làm văn phòng và tổ chức các hoạt động một cách vĩnh viễn.
Bỏ phiếu thuận là Thị Trưởng Chí Charlie Nguyễn, Phó Thị Trưởng Mark Nguyễn, và Nghị Viên NamQuan Nguyễn. Hai nghị viên bỏ phiếu chống là Amy Phan West và Carlos Manzo.
Hội Đồng Thành Phố Westminster họp ngày 13 Tháng Năm. (Hình: Chụp từ màn hình YouTube của City of Westminster)
Đề mục 9.3, do Thị Trưởng Chí Charlie Nguyễn đưa vào nghị trình họp và được đưa ra thảo luận tại cuộc họp.
Theo đó, ông thị trưởng nhận được yêu cầu của Thư Viện Việt Nam (Vietnamese Cultural Center – VHV Foundation), một hội bất vụ lợi (501.3), muốn sử dụng Miriam Warne Community Center.
Điều này có nghĩa là dời toàn bộ Thư Viện Việt Nam rộng 4,000 sqft từ Garden Grove sang Westminster.
Theo yêu cầu này, giá thuê hiện nay ở Garden Grove quá cao và là gánh nặng cho Thư Viện Việt Nam. Vì thế, VHV muốn dời về Westminster, thành phố trung tâm của Little Saigon, nơi có cộng đồng người Việt lớn nhất hải ngoại.
Vì Miriam Warne Community Center sát với khu vực Little Saigon, trung tâm này sẽ là một lợi thế văn hóa với thành phố và dễ tiếp cận với công chúng, nên Thị Trưởng Chí Charlie Nguyễn muốn HĐTP cân nhắc yêu cầu của VHV và hướng dẫn nhân viên thành phố tiến hành hoặc đánh giá các lựa chọn nào để thực hiện, theo báo cáo trong nghị trình.
Ông thị trưởng cho rằng hợp tác lâu dài với một tổ chức như VHV sẽ tạo ra một nơi để làm giàu thêm tính văn hóa Việt Nam, nơi nhiều thế hệ du khách có thể đến viếng thăm và học hỏi thêm về lịch sử Westminster và sự hòa hợp của văn hóa Việt Nam ảnh hưởng cộng đồng trong hơn 50 năm qua, vẫn theo báo cáo.
Miriam Warne Community Center tại góc đường Beach và đường Hazard, Westminster (Hình: City of Westminster)
Tuy nhiên, đề nghị này thu hút nhiều ý kiến trái chiều từ cư dân và các vị dân cử.
Một số người cho rằng muốn tiến tới thỏa thuận với VHV, thành phố sẽ tiếp tục xem xét các vấn đề pháp lý, nhất là quy định của tiểu bang về việc bán hoặc cho thuê tài sản công. Quy định này có thể áp dụng nếu hợp đồng cho thuê kéo dài hơn 15 năm, tính cả các lựa chọn gia hạn.
Trong khi đó, báo cáo cho biết hiện chưa có tác động tài chính, và Văn Phòng Luật Sư Thành Phố đã xem xét về mặt hình thức.
Một số đại diện Hội Đồng Liên Tôn Việt Nam tại Hoa Kỳ phát biểu tại buổi họp ủng hộ đề nghị này. Dr. Kimberly Hồ, cựu nghị viên Westminster, và một số cư dân gốc Việt khác cũng ủng hộ.
Phía những người phản đối đề nghị bày tỏ nhiều lo ngại.
Một số cư dân nói họ tôn trọng đóng góp của cộng đồng Việt Nam, nhưng tài sản công của thành phố phải phục vụ mọi cư dân. Theo họ, Miriam Warne Community Center được duy trì bằng tiền thuế của dân, nên thành phố cần thận trọng nếu trao quyền sử dụng lâu dài cho một tổ chức văn hóa riêng.
Bà Laura Rose, cựu ủy viên quy hoạch thành phố, nói các tòa nhà công cộng phải là nơi mọi cư dân đều cảm thấy mình được chào đón.
Bà phát biểu: “Các tòa nhà công cộng phải đem cư dân lại gần nhau, chứ không nên vô tình khiến những cộng đồng khác cảm thấy bị loại ra khỏi những cơ sở được duy trì bằng tiền thuế của tất cả mọi người.”
Bà Robin Sutili, cư dân Westminster từ năm 1979, nói Miriam Warne Community Center vốn là không gian dành cho sự đa dạng của toàn thành phố, trong đó Little Saigon là một phần quan trọng nhưng không phải toàn bộ Westminster.
Sau khi xong phần tranh luận, Phó Thị Trưởng Mark Nguyễn đề nghị thông qua việc chỉ đạo cho nhân viên thành phố làm việc với VHV trước, liên quan đến chi phí sử dụng, thời hạn sử dụng, trách nhiệm bảo trì…rồi thành phố sẽ quyết định sau. Đề nghị này được Thị Trưởng Chí Charlie Nguyễn ủng hộ.
Tuy nhiên, Nghị Viên Carlos Manzo cho rằng ông “ủng hộ việc thành lập Trung Tâm Văn Hóa Cộng Đồng Little Saigon, nhưng vị trí được đề nghị chưa xứng tầm với cộng đồng Việt Nam, mà nên kiếm một nơi nào rộng lớn hơn.”
Vì thế, ông muốn điều chỉnh đề nghị của Phó Thị Trưởng Mark Nguyễn là “khoan, chưa làm gì cả.” Đề nghị điều chỉnh của Nghị Viên Manzo được Nghị Viên Amy Phan West ủng hộ, nhưng kết quả bỏ phiếu là 2-3, trong đó ông thị trưởng, ông phó thị trưởng, và Nghị Viên NamQuan Nguyễn bỏ phiếu chống.
Trở lại với đề nghị ban đầu của phó thị trưởng, kết quả bỏ phiếu là 3-2, trong đó, Thị Trưởng Chí Charlie Nguyễn, Phó Thị Trưởng Mark Nguyễn, và Nghị Viên NamQuan Nguyễn bỏ phiếu thuận, trong khi hai nghị viên còn lại bỏ phiếu chống. (T.C.) [đ.d.]
Thách thức của Tô Lâm ngày càng ‘rõ và lớn’ khi WB dự đoán Việt Nam chỉ tăng trưởng 6.8%
Tham vọng tăng trưởng 10% của Tổng Bí Thư, Chủ Tịch Nước Tô Lâm ngày càng gặp thách thức khi Ngân Hàng Thế Giới (WB) dự báo Việt Nam gia tăng 6.8% trong năm 2026.
BẮC KINH, Trung Quốc (NV) – Khi Chủ Tịch Tập Cận Bình chủ động đưa ẩn dụ “Bẫy Thucydides” lên bàn nghị sự vào buổi sáng khai mạc hội nghị thượng đỉnh với Tổng Thống Donald Trump, ông không chỉ dùng một điển tích Hy Lạp cổ đại để làm đẹp giao tiếp ngoại giao. Ông Tập đang đặt trước mặt ông Trump một khung cảnh chiến lược đó là Trung Quốc là cường quốc đang trỗi dậy, Mỹ là cường quốc hiện hữu, và câu hỏi của Thế Kỷ 21 là liệu hai bên có tránh được chiến tranh như hai thành bang Athens và Sparta từng không tránh được hay không.
Đó là một đòn “nắn gân” chiến lược, một tuyên bố ngầm rằng Trung Quốc nay ở thế thượng phong.
Chủ Tịch Tập Cận Bình đưa Tổng Thống Donald Trump duyệt hàng quân danh dự. (Hình: Brendan Smialowski / AFP via Getty Images)
Điều đáng chú ý là phản ứng của Tổng Thống Trump không đến ngay trong khoảnh khắc đó. Ông không công khai đáp lại ông Tập bằng một luận điểm chiến lược tương xứng. Mãi đến khuya, ông Trump mới lên Truth Social, giải thích rằng nếu nhà lãnh đạo Trung Quốc muốn ám chỉ Mỹ là một quốc gia đang suy giảm, thì đó là nói về “bốn năm của ông Joe Biden Ngủ Gật,” chứ không phải 16 tháng “ngoạn mục” trong nhiệm kỳ thứ nhì của mình.
Chính sự trễ nhịp ấy nói nhiều điều. Có thể Tổng Thống Trump không nhận ra ngay tầng nghĩa lịch sử trong câu hỏi của ông Tập. Có thể ông không biết sâu câu chuyện Athens-Sparta. Cũng có thể phải có cố vấn nhắc ông rằng “Bẫy Thucydides” không phải là một diễn ngôn ngoại giao bình thường, mà là cách Trung Quốc định khung quan hệ Mỹ-Trung Quốc như một cuộc chuyển giao quyền lực toàn cầu.
Phản ứng của nhà lãnh đạo Tòa Bạch Ốc cho thấy một điều rằng Chủ Tịch Tập nói bằng ngôn ngữ của bề dày lịch sử thế giới còn Tổng Thống Trump đáp lại bằng bản năng chính trị nội địa ngắn hạn.
Bẫy Thucydides là gì?
Nguồn gốc của “Bẫy Thucydides” nằm trong cuốn sách lịch sử chiến tranh miền đất Hy Lạp Cổ Đại, The History of the Peloponnesian War, tác phẩm của sử gia Thucydides, cũng là một tướng lĩnh thành bang Athens. Sử gia Thucydides viết về cuộc chiến kéo dài gần ba thập niên giữa Athens và Sparta, hai thành bang lớn của Hy Lạp cổ đại. Câu nổi tiếng nhất được tạp chí Time nhắc lại là: “Sự lớn mạnh quyền lực của Athens, gây ra lo sợ cho Sparta khiến chiến tranh trở nên không thể tránh khỏi.”
Athens là một cường quốc đang vươn lên với sự giàu có, thương mại mạnh, hải quân hùng hậu, tự tin vào văn minh, dân chủ, nghệ thuật và sức lan tỏa của mình. Sparta là cường quốc hiện hữu với sức mạnh quân sự, bảo thủ, kỷ luật, quen với địa vị lãnh đạo trong thế giới Hy Lạp. Khi Athens lớn mạnh, Sparta không chỉ lo về tàu chiến hay tiền bạc mà càng lo rằng trật tự cũ đang bị thay thế. Nỗi sợ đó, kết hợp với tham vọng của Athens, kéo hai bên vào chiến tranh.
Nhà khoa học chính trị Mỹ Graham Allison, giáo sư Đại Học Harvard, là người phổ biến khái niệm “Bẫy Thucydides” trong thời hiện đại. Trong một luận văn, ông đặt câu hỏi từ năm 2012 rằng liệu Trung Quốc và America có thể thoát khỏi chiếc bẫy này hay không, rồi trong cuốn Destined for War năm 2017, ông khảo sát 16 trường hợp lịch sử giữa cường quốc đang trỗi dậy và cường quốc đã thiết lập vị thế, đưa đến kết quả là 12 trường hợp kết thúc bằng chiến tranh.
Đâu là Athens và Sparta trong Thế Kỷ 21?
Trong lăng kính hiện đại, Trung Quốc được đặt vào vai Athens, một quyền lực đang trỗi dậy, xây dựng kỹ nghệ, mở rộng hải quân, thống trị chuỗi cung ứng, đẩy mạnh trí tuệ nhân tạo, khoáng sản hiếm, thương mại và ảnh hưởng toàn cầu.
Nước Mỹ ở vị trí Sparta, siêu cường đã thiết lập trật tự sau Thế Chiến II, giữ mạng lưới đồng minh, kiểm soát các tuyến hàng hải, dẫn đầu NATO, bảo vệ Taiwan, Nhật, Nam Hàn, Philippines, và nắm vai trò trung tâm của hệ thống tài chính thế giới.
Thực tế, sự so sánh này không hoàn hảo, tuy nhiên, chính sự không hoàn hảo đó mới quan trọng.
Athens là một nền dân chủ thương mại, còn Trung Quốc là một chế độ độc đảng. Sparta là xã hội quân sự khép kín, còn Mỹ là một nền cộng hòa dân chủ, kinh tế thị trường, vẫn có sức sáng tạo công nghệ khổng lồ.
Athens không có vũ khí nguyên tử; Trung Quốc và Mỹ có. Athens và Sparta sống trong một thế giới thành bang, Mỹ và Trung Quốc sống trong một hệ thống toàn cầu liên kết bằng tài chính, chip, năng lượng, đại học, dữ liệu, cảng biển và chuỗi cung ứng.
Nếu Athens-Sparta đánh nhau, thế giới Hy Lạp tan nát. Nếu Mỹ-Trung Quốc đụng nhau, cả thế giới có thể bị kéo vào một cuộc khủng hoảng chưa từng có.
Tập hiểu sức mạnh của điển tích này
Nhà lãnh đạo Bắc Kinh nhiều lần dùng “Bẫy Thucydides” để nói về quan hệ Mỹ-Trung Quốc, từ năm 2013 đến các cuộc gặp với giới chức Mỹ sau này. Ông thường nhấn mạnh rằng chiếc bẫy này “không phải là điều không thể tránh khỏi,” nhưng đồng thời cảnh báo rằng các cường quốc có thể tự tạo ra bẫy nếu tính toán sai.
Đây là nghệ thuật ngoại giao của Bắc Kinh đó là vừa nói hòa bình, vừa đặt điều kiện cho hòa bình. Khi Tập nói hai bên phải tránh Bẫy Thucydides, ông không chỉ nói “đừng chiến tranh.” Ông muốn nước Mỹ chấp nhận một thực tế mới là Trung Quốc không còn là nước yếu cần hội nhập vào trật tự do Mỹ thiết kế, một cường quốc ngang hàng, có “lằn ranh đỏ,” đặc biệt là Đài Loan, Biển Đông, công nghệ, khoáng sản hiếm và mô hình phát triển riêng.
Tại Bắc Kinh, Tập dùng nghi thức, yến tiệc, đi thăm Đài Thiên Đàn, Sảnh Đường Nhân Dân và Trung Nam Hải để trình diễn một phiên bản “tình hữu nghị” giữa hai siêu cường. Nhưng sự thân thiện ấy đi kèm cảnh báo. Vấn đề Taiwan được đặt như lằn ranh trung tâm.
Theo bài NYT, ông Trump trong chuyến đi phần lớn tỏ ra nhún nhường, dành nhiều lời khen cho Tập và không phản bác công khai khi Tập cảnh báo Mỹ phải thận trọng về Taiwan.
Đó là chỗ Chủ Tịch Tập thể hiện sự tự tin. Ông tin Trung Quốc đã qua thời bị nước Mỹ bắt nạt. Ông tin cuộc chiến thương mại năm trước chứng minh Bắc Kinh có đòn phản công, đặc biệt qua khoáng sản đất hiếm. Ông tin kinh tế Mỹ bị phân tâm bởi Iran, nội bộ chính trị, lạm phát, đồng minh bất an và một tổng thống thích giao dịch hơn chiến lược.
Vì vậy, khi ông Tập đặt Bẫy Thucydides lên bàn cân không phải với tâm thế xin tránh chiến tranh, mà với tâm thế của một người muốn định nghĩa luật chơi mới.
Phản ứng chậm chạp của Trump: Bị sốc hay không biết
Tổng Thống Trump, ngược lại, phản ứng theo cách quen thuộc nhất là đổ thừa mọi chuyện bất lợi của mình cho đối thủ chính trị cũ, cựu Tổng Thống Joe Biden. Ông viết trên Truth Social rằng nếu ông Tập nói nước Mỹ suy giảm, thì đó là vì “biên giới mở, thuế cao, chuyển giới cho tất cả mọi người, đàn ông trong thể thao nữ, DEI, các thỏa thuận thương mại tệ hại, tội phạm tràn lan,” tất cả do Biden gây ra.
Đây là một phản ứng chính trị hữu dụng cho cử tri MAGA, nhưng nghèo nàn về chiến lược tầm đại cường. Ông Tập nói về một vấn đề kéo dài hàng thế kỷ trong lịch sử quyền lực, khi cường quốc mới nổi thách thức cường quốc cũ, chiến tranh có thể xảy ra. Ông Trump đáp bằng một danh sách khẩu hiệu mâu thuẫn chính trị và văn hóa nội bộ để đánh ông Biden.
Điều đó không có nghĩa ông Trump hoàn toàn sai khi nói nước Mỹ có vấn đề. America có bất ổn xã hội, nợ công, phân cực chính trị, khủng hoảng niềm tin, khủng hoảng giáo dục, khủng hoảng hạ tầng và sự mệt mỏi của tầng lớp trung lưu. Nhưng một tổng thống có tầm chiến lược phải hiểu rằng đối thủ không dùng những điểm yếu này để giúp ông thắng một cuộc cãi vã nội bộ.
Với chiêu “bán cái” này, ông Trump mặc nhiên “thừa nhận” phía cường quốc suy tàn đó là nước Mỹ. Ông Trump vô tình xác nhận một phần nhãn quan của Bắc Kinh đó là nước Mỹ đang chia rẽ đến mức mọi câu hỏi về vị thế toàn cầu đều bị kéo về tranh chấp đảng phái chính trị nội bộ.
Chiến lược trường kỳ và chính trị ‘giao dịch thương vụ’
Các nhà phân tích chính trị nhận định hành xử chính trị căn bản của Tổng Thống Trump là ông nhìn thế giới bằng con mắt của một nhà địa ốc bán nhà, mọi vấn đề gai góc trên bàn cờ chính trị thế giới đều là một thương vụ, một giá mua, một giá bán, một đòn ép, một hợp đồng, một hình ảnh chiến thắng để quảng cáo.
Nhưng địa chính trị không phải là hợp đồng mua bán cao ốc. Văn hóa chiến lược không phải là bảng giá. Đồng minh không phải khách thuê nhà, thuê quân đội. Lòng tin không thể gia hạn sáu tháng một lần như hợp đồng thương mại. Một khi nước Mỹ làm cho đồng minh nghi ngờ rằng mọi cam kết đều có thể bị đem ra mặc cả, Trung Quốc không cần bắn một phát đạn nào, mạng lưới quyền lực Mỹ cứ dần dần suy yếu.
Không phải vì Trung Quốc không có vấn đề. Trung Quốc có khủng hoảng địa ốc, dân số già, thất nghiệp thanh niên, kiểm soát chính trị nghẹt thở, nợ địa phương, và một nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào xuất cảng công nghệ trong khi bị nghi ngờ khắp nơi. Nhưng ông Tập nhìn thấy được rằng Trung Quốc có thể chịu đau để đi đường dài, còn ông Trump chỉ cần chiến thắng ngắn hạn để đưa lên sân khấu chính trị nội bộ.
Trung Quốc không cần nước Mỹ sụp đổ trong một ngày mà chỉ cần Washington tự rút khỏi vai trò lãnh đạo, tự sỉ vả đồng minh, tự làm suy yếu NATO, tự nghi ngờ Taiwan, tự biến viện trợ Ukraine thành mặc cả, tự coi Châu Âu như kẻ ăn bám, tự biến các chính sách đối ngoại thành câu thoại sân khấu Truth Social.
Athens trỗi dậy làm Sparta sợ. Trung Quốc trỗi dậy làm nước Mỹ bối rối tìm cách khống chế. Nhưng trong bi kịch Hy Lạp, chiến tranh không chỉ đến từ sức mạnh của Athens hay nỗi sợ của Sparta, mà đến từ tính toán sai, kiêu ngạo, danh dự bị tổn thương, và những nhà lãnh đạo không đủ tầm để thoát khỏi chiếc bẫy mà họ vẫn tưởng mình đang kiểm soát.
Đúng ra, phải tỉnh táo nhận ra tình thế “Bẫy Thucydides” mà ông Tập nêu ra, nhưng qua phản ứng muộn màng trên Truth Social, có lẽ như ông chủ Mar-a-Lago vẫn chưa chưa thật sự lắng nghe bài học lịch sử nền văn hoá Tây phương của chính mình.
Kết thúc chuyến thăm chính thức Trung Quốc hai ngày, Tổng Thống Donald Trump và chủ tịch nước chủ nhà – ông Tập Cận Bình đều đề cao sự ổn định nhưng hai bên chưa giải quyết được bất kỳ vấn đề gai góc nào, từ thuế quan và rào cản thương mại, cuộc chiến ở Iran, đặc biệt là vấn đề Đài Loan. Chẳng những vậy, cảnh báo sắt máu của ông Tập và phát ngôn không nhất quán của ông Trump đang gây lo ngại cho tương lai của đảo quốc dân chủ. Có thể nào Đài Loan sẽ một lần nữa bị Mỹ bỏ rơi như 54 năm trước?
Tổng Thống Donald Trump (phải) bắt tay Chủ Tịch Tập Cận Bình tại Bắc Kinh hôm 15 Tháng Năm. (Hình minh họa: Evan Vucci/POOL/AFP via Getty Images)
Trên phi cơ Air Force One trở về Mỹ, Tổng Thống Trump nói với các nhà báo rằng ông và Chủ Tịch Tập không bàn về thuế quan (tariff), ông cũng không yêu cầu ông Tập giúp mở lại eo biển Hormuz. Nhưng, hai nhà lãnh đạo đã thảo luận chi tiết thương vụ Mỹ cung cấp vũ khí cho Đài Loan bị đình hoãn và bị Trung Quốc phản đối rất mạnh mẽ.
Phóng viên Chris Buckley của báo The New York Times tường thuật, lúc đầu, khi phóng viên đặt câu hỏi, chuyện Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan có được bàn trong cuộc họp thượng đỉnh vừa qua hay không, ông Trump đáp: “Không, tôi không nói gì về chuyện đó.” Thế rồi chỉ vài phút sau, ông lại nói thương vụ vũ khí đã được thảo luận với ông Tập “đến từng chi tiết.” Thế là thế nào?
***
Thu phục, sáp nhập Đài Loan vào Trung Quốc lục địa là tham vọng lớn nhất của giới lãnh đạo cộng sản Bắc Kinh, có thể bằng vũ lực nếu cần. Các chuyên gia về chính trị Trung Quốc nhận định, ông Tập Cận Bình đặt mục tiêu thu phục Đài Loan, “thống nhất Trung Quốc” thành nhiệm vụ trọng tâm của công cuộc phục hưng dân tộc Trung Hoa. Đài Loan phải “trở về” Trung Quốc, có thể trong năm 2027, nhân kỷ niệm 100 năm ngày thành lập quân đội. Trở ngại lớn nhất của tham vọng này là do Mỹ làm “kỳ đà cản mũi;” vấn đề Đài Loan luôn là cái gai trong quan hệ Mỹ – Trung.
Mâu thuẫn bắt đầu từ năm 1972. Sau khi nối lại bang giao với Trung Quốc cộng sản, Quốc Hội Mỹ thông qua đạo luật Quan Hệ Đài Loan (The Taiwan Relations Act of 1979 – TRA) có hiệu lực từ ngày 1 Tháng Một, 1979 nhằm điều chỉnh mối quan hệ không chính thức giữa Washington và Đài Bắc. Đạo luật TRA quy định chính phủ Mỹ phải cung cấp cho Đài Loan những vũ khí phòng thủ đủ mạnh để tự bảo vệ, đồng thời Mỹ phải duy trì năng lực chống lại mọi hành động sử dụng vũ lực gây nguy hiểm cho an ninh, hệ thống chính trị và kinh tế của Đài Loan. Từ 1979 đến nay, Đài Loan mua hàng tỷ đô la vũ khí Mỹ.
Đạo Luật TRA, cùng với các văn bản “Ba Thông Cáo Chung” và “Sáu Bảo Đảm” là nền tảng pháp lý cho chính sách Một Trung Quốc mà chính phủ Mỹ theo đuổi qua nhiều đời tổng thống. Một trong “Sáu Bảo Đảm” ra đời năm 1982 khẳng định Washington “không đồng ý tham vấn với Trung Quốc về bán vũ khí cho Đài Loan.” Quốc Hội Mỹ căn cứ vào những văn kiện này để biện minh cho việc cung cấp vũ khí cho Đài Bắc bất chấp Bắc Kinh phản đối rằng làm như vậy là can thiệp vào công việc nội bộ của họ.
***
Hiện quân đội Đài Loan có nhu cầu cấp bách phải đổi mới trang bị, vũ khí để ứng phó hiệu quả với áp lực quân sự ngày càng tăng từ Trung Quốc. Nhu cầu của Đài Bắc cũng phù hợp với lợi ích của các tập đoàn công nghiệp quốc phòng Mỹ. Nhưng từ khi ông Trump trở lại Toà Bạch Ốc trong nhiệm kỳ thứ hai, các hợp đồng bán vũ khí cho Đài Bắc bị trở ngại.
Mới đây, chính phủ Đài Bắc do đảng Dân Tiến lãnh đạo quyết định đầu tư tới $40 tỷ để hiện đại hoá vũ khí nhưng do sự chống đối của Quốc Dân Đảng đối lập, con số này giảm xuống còn $25 tỷ, tập trung vào việc mua sắm vũ khí Mỹ. Cuối năm ngoái, Quốc Hội Mỹ thông qua kế hoạch bán cho Đài Bắc $11 tỷ vũ khí, bao gồm các loại hoả tiễn chống hạm, phòng không và chiến đấu cơ F-16. Bắc Kinh tất nhiên hết sức tức giận và phản đối mạnh mẽ. Đến nay hợp đồng $11 tỷ vẫn còn nằm trên bàn của Bộ Ngoại Giao Mỹ, chưa được khai triển. Trước chuyến đi Bắc Kinh, ông Trump tiếp tục đình hoãn kế hoạch bán $14 tỷ vũ khí cho Đài Bắc bất chấp sự phản đối của các nghị sĩ lưỡng đảng trong Quốc Hội.
Ông Trump vốn đã không ưa Đài Loan. Ông thường miêu tả đảo quốc dân chủ này là đối thủ cạnh tranh kinh tế hơn là một đồng minh thân thiện, một đối tác chiến lược. Thậm chí hồi Tháng Hai, ông Trump còn muốn “tham vấn” ý kiến ông Tập trước khi quyết định bán vũ khí cho Đài Loan, điều mà chưa tổng thống tiền nhiệm nào làm vì trái với cam kết! Thế rồi trong chuyến đi Bắc Kinh vừa qua, ông đem chuyện vũ khí Đài Loan ra thảo luận “chi tiết” với ông Tập – một chuyện khá bất ngờ dù Ngoại Trưởng Marco Rubio, cùng đi trong đoàn của ông Trump, trước đó khẳng định chính sách của Hoa Kỳ đối với Đài Loan không thay đổi.
Theo các nguồn tin quốc tế, trong cuộc họp kín với phái đoàn ông Trump hôm Thứ Năm, ông Tập cảnh báo Mỹ rất gay gắt. Theo ông Tập, nếu Mỹ giải quyết vấn đề Đài Loan một cách cẩn trọng và đúng đắn thì quan hệ song phương có thể duy trì ổn định, ngược lại, “Nếu giải quyết không tốt, hai nước sẽ va chạm, thậm chí xung đột, đẩy quan hệ Mỹ-Trung vào hoàn cảnh rất nguy hiểm. Mỹ phải thận trọng hết mức trong việc giải quyết vấn đề Đài Loan,” ông Tập nói trong cuộc họp, theo biên bản do Tân Hoa Xã công bố. Trước đó trong bài phát biểu ngắn khai mạc cuộc họp thượng đỉnh, ông Tập còn dùng khái niệm “Bẫy Thucydide” về chiến tranh giữa một cường quốc đang thống trị với một cường quốc đang nổi lên để nói bóng gió về quan hệ Mỹ-Trung hiện nay và kêu gọi “Chúng ta nên là đối tác thay vì đối thủ. Cùng giúp nhau thành công. Cùng nhau thịnh vượng. Và cùng tạo dựng con đường đúng đắn để các cường quốc chung sống hòa hợp trong kỷ nguyên mới.”
***
Ông Trump đến Bắc Kinh với tư thế không thuận lợi do bị vướng vào nhiều vấn đề đối nội và đối ngoại. Trong nước, giá cả leo thang và triển vọng u ám của cuộc bầu cử giữa kỳ làm ông lo lắng mất ăn mất ngủ; ngoài nước cuộc chiến tranh không có lối thoát ở Trung Đông càng làm cho tỷ lệ người Mỹ ủng hộ ông rơi xuống mức thấp nhất.
Dù ông không thừa nhận thì người quan sát tinh ý đều nhận ra ông đang rất cần ông Tập Cận Bình ra tay giúp ông giải quyết bài toán Iran và eo biển Hormuz, ổn định chuỗi cung ứng hàng hoá, mở rộng thị trường cho các tập đoàn Mỹ và mua nhiều sản phẩm Mỹ để cân bằng phần nào cán cân thương mại đang quá chênh lệch. Để đạt được những mục tiêu này, ông Trump không tiếc lời ca tụng, gần như nịnh bợ ông Tập một cách thô thiển.
Đổi lại, người ta thấy Chủ Tịch Tập hết sức khôn khéo: vừa tổ chức đón tiếp và chiêu đãi hào phóng để vuốt ve bản ngã của ông Trump, vừa thẳng thừng vạch ra những giới hạn cho quan hệ với Mỹ, đặc biệt là trong vấn đề Đài Loan. Muốn được Tập giúp, Trump phải đánh đổi điều gì đó, phần chắc là vấn đề Đài Loan. Để biết hai nhà lãnh đạo Mỹ-Trung thảo luận chuyện gì, “chúng ta phải cố đọc giữa hai dòng chữ,” theo lời chuyên gia Bonnie Glaser, giám đốc điều hành Chương Trình Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương của Quỹ Marshall Đức tại Washington, một chuyên gia hàng đầu về chính sách Đài Loan. “Nhưng theo đánh giá ban đầu của tôi thì Tập Cận Bình đã bộc lộ một cách rất mạnh mẽ mối quan tâm của ông ta về việc Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan. Tôi nghĩ Tập đang có cơ hội buộc Mỹ không chỉ đình hoãn mà còn cắt giảm, thậm chí không bán vũ khí [cho Đài Loan] trong một thời gian dài sắp tới,” bà Glaser nói với báo The New York Times.
Trên Air Force One, ông Trump nói với báo chí rằng ông sẽ quyết định có phê chuẩn gói vũ khí $14 tỷ bán cho Đài Loan hay không, và chỉ có ông mới có thẩm quyền quyết định. Còn trước mắt, ông lo cho một cuộc chiến khác. “Tôi nghĩ, điều cuối cùng chúng ta cần ngay bây giờ là cuộc chiến cách đây 9,500 dặm.” Ai cũng hiểu đó là vụ sa lầy ở Iran. Bình luận của ông Trump cho thấy mối bận tâm thật sự của ông, dường như ông đang cân nhắc lời cảnh báo của ông Tập về vấn đề Đài Loan và tính tới một cuộc đổi chác. Lo ngại nhất là chính phủ Đài Bắc. Họ không biết rồi đây có mua được vũ khí Mỹ để tự vệ hay không.
Hơn nửa thế kỷ trước, việc Mỹ đột ngột cắt viện trợ vũ khí cho Việt Nam Cộng Hoà sau khi ký hiệp định Paris và rút quân về nước đã khiến miền Nam nguy ngập và mất nước sau hơn hai năm tự lực và kiên cường chống đỡ. Nay nếu Mỹ ngừng bán vũ khí cho Đài Loan, không biết hòn đảo này sẽ đứng vững được bao lâu trước dã tâm và sức mạnh quân sự của Trung Quốc? [dt]
