Thấy gì qua danh sách xe bán chạy nhất tại từng tiểu bang?

QUẬN CAM, California (NV) – Thống kê doanh số bán hàng của các mẫu xe trên phạm vi toàn quốc là những con số thường xuyên được công bố trên các trang mạng xe hơi. Tuy nhiên, cũng thú vị và hữu ích khi người mua biết được những mẫu xe bán chạy nhất tại tiểu bang mình đang sinh sống. Một mẫu xe bán chạy tại một địa phương có thể là do đáp ứng một số nhu cầu chung của các cư dân.

Trang mạng xe hơi www.motortrend.com có liệt kê danh sách năm mẫu xe bán chạy nhất tại mỗi tiểu bang. Dữ liệu được cung cấp bởi Experian. Có tổng cộng có 28 mẫu xe khác nhau xuất hiện trong danh sách này. Sẽ không ngạc nhiên khi Toyota RAV4, Ford F-150, Honda CR-V, Chevy Silverado 1500 là những mẫu xe xuất hiện thường xuyên nhất. Nhưng việc Tesla Model Y là mẫu xe được ưa chuộng nhất tại nhiều tiểu bang, trong đó có cả những thành trì của phe Cộng Hòa là một điều thú vị.

Kia K4 nằm trong 5 mẫu xe phổ biến nhất tại Louisiana. (Hình của nhà sản xuất Kia)

Hãy cùng điểm qua các mẫu xe bán chạy một số tiểu bang có nhiều người Việt sinh sống:

Các mẫu xe phổ biến nhất tại Arizona:
Toyota Tacoma
Toyota RAV4
Tesla Model Y
Toyota Camry
Chevrolet Silverado 1500

Các mẫu xe phổ biến nhất tại California:
Tesla Model Y
Toyota RAV4
Toyota Camry
Honda Civic
Honda CR-V

Các mẫu xe phổ biến nhất tại Colorado:
Toyota RAV4
Tesla Model Y
Ford F-150
Subaru Crosstrek
Toyota Tacoma

Các mẫu xe phổ biến nhất tại Florida:
Tesla Model Y
Toyota RAV4
Honda CR-V
Toyota Camry
Toyota Corolla

Các mẫu xe phổ biến nhất tại Georgia:
Toyota RAV4
Ford F-150
Tesla Model Y
Toyota Camry
Honda CR-V

Các mẫu xe phổ biến nhất tại Hawaii:
Toyota Tacoma
Toyota RAV4
Tesla Model Y
Toyota 4Runner
Toyota Corolla

Các mẫu xe phổ biến nhất tại Louisiana:
Ford F-150
GMC Sierra 1500
Chevrolet Silverado 1500
Honda CR-V
Kia K4

Các mẫu xe phổ biến nhất tại Maryland:
Toyota RAV4
Honda CR-V
Tesla Model Y
Toyota Camry
Honda Civic

Các mẫu xe phổ biến nhất tại Massachusetts:
Toyota RAV4
Honda CR-V
Tesla Model Y
Subaru Crosstrek
Subaru Forester

Các mẫu xe phổ biến nhất tại Michigan:
Chevrolet Equinox
Ford F-150
Chevrolet Silverado 1500
Ford Explorer
Ford Escape

Các mẫu xe phổ biến nhất tại Minnesota:
Honda CR-V
Toyota RAV4
Ford F-150
Chevrolet Silverado 1500
Chevrolet Equinox

Các mẫu xe phổ biến nhất tại Nevada:
Tesla Model Y
Tesla Model 3
Toyota RAV4
Toyota Tacoma
Toyota Camry

Các mẫu xe phổ biến nhất tại New Hampshire:
Toyota RAV4
Honda CR-V
Toyota Tacoma
Subaru Crosstrek
Subaru Forester

Các mẫu xe phổ biến nhất tại New Jersey:
Honda CR-V
Tesla Model Y
Toyota RAV4
Honda Civic
Nissan Rogue

Các mẫu xe phổ biến nhất tại New Mexico:
Ford F-150
Toyota RAV4
Toyota Tacoma
Chevrolet Silverado 1500
Toyota Camry

Các mẫu xe phổ biến nhất tại New York:
Honda CR-V
Toyota RAV4
Chevrolet Equinox
Nissan Rogue
Subaru Crosstrek

Các mẫu xe phổ biến nhất tại North Carolina:
Honda CR-V
Toyota RAV4
Tesla Model Y
Ford F-150
Toyota Camry

Các mẫu xe phổ biến nhất tại Ohio:
Honda CR-V
Chevrolet Equinox
Toyota RAV4
Chevrolet Trax
Honda Civic

Các mẫu xe phổ biến nhất tại Oklahoma:
Ford F-150
Chevrolet Silverado 1500
GMC Sierra 1500
Chevrolet Trax
Ford F-250 Super Duty

Các mẫu xe phổ biến nhất tại Oregon:
Toyota RAV4
Toyota Tacoma
Subaru Crosstrek
Tesla Model Y
Subaru Forester

Các mẫu xe phổ biến nhất tại Pennsylvania:
Honda CR-V
Toyota RAV4
Subaru Crosstrek
Ford F-150
Subaru Forester

Các mẫu xe phổ biến nhất tại Texas:
Ford F-150
Chevrolet Silverado 1500
Toyota RAV4
Toyota Camry
Toyota Tacoma

Các mẫu xe phổ biến nhất tại Utah:
Tesla Model Y
Ford F-150
Toyota RAV4
Toyota Tacoma
Ford F-350 Super Duty

Các mẫu xe phổ biến nhất tại Virginia:
Honda CR-V
Toyota RAV4
Tesla Model Y
Honda Civic
Toyota Camry

Các mẫu xe phổ biến nhất tại Washington:
Tesla Model Y
Toyota RAV4
Honda CR-V
Subaru Crosstrek
Subaru Forester

Các mẫu xe phổ biến nhất tại Washington, D.C:
Toyota RAV4
Honda CR-V
Tesla Model Y
Honda Civic
Subaru Crosstrek

Nhận xét nhanh: Những cái tên quen thuộc Toyota RAV4, Honda CR-V, Tesla Model Y, Honda Civic, Toyota Camry, Ford F-150… thường xuyên xuất hiện. Các mẫu xe Subaru cũng góp mặt tại một số tiểu bang. Đặc biệt là Kia K4 cũng nằm trong năm mẫu xe bán chạy nhất tại Louisiana. (HD)

Sacramento phục hồi trong khi thị trường nhà California vẫn ì ạch

ORANGE COUNTY, California (NV) – Doanh số bán nhà tại khu vực Sacramento phục hồi trong Tháng Ba, trong khi toàn thị trường California vẫn ì ạch, theo các chuyên gia.

Báo cáo của California Association of Realtors cho thấy Sacramento đang vượt phần còn lại của tiểu bang sau khởi đầu chậm trong năm 2026. Trước đó, trong Tháng Giêng, doanh số nhà cũ tại khu vực bốn quận giảm khoảng một phần ba so với Tháng Mười Hai. Nhưng sang Tháng Ba, doanh số tại khu vực này bật tăng gần 38% so với Tháng Hai. Giá bán nhìn chung chỉ biến động nhẹ, tăng hoặc giảm so với cùng kỳ năm 2025.

Thành phố Sacramento nhìn từ không trung (Hình minh họa: Storyblocks.com)

Trên toàn tiểu bang, xu hướng vẫn trái ngược. Doanh số bán nhà trong Tháng Ba giảm 3.5% so với Tháng Hai và giảm 2.5% so với cùng kỳ năm trước. Tổng số giao dịch giảm còn 265,320 căn.

Tamara Suminski cho biết thị trường Tháng Ba khá trầm lắng do lãi suất vay mua nhà tăng và biến động trên thị trường chứng khoán khiến nhiều người mua phải đứng ngoài. Bà nhận định nếu căng thẳng địa chính trị hạ nhiệt và lãi suất giảm, những người đang chờ đợi có thể quay lại thị trường.

Diễn biến cụ thể tại từng quận

Tại Sacramento County, doanh số trong Tháng Ba tăng 18% so với Tháng Hai và tăng 7% so với cùng kỳ năm trước.

Tại Placer County, doanh số tăng 36% theo tháng và tăng 1% theo năm.

Tại El Dorado County, doanh số tăng 37.7% so với Tháng Hai và tăng 2.6% so với cùng kỳ năm trước.

Tại Yolo County, doanh số gần như không đổi so với Tháng Hai, nhưng tăng 1% so với một năm trước.

Về giá, giá nhà trung vị (median) tại Sacramento giảm 1.8%, từ $560,000 xuống $550,000. Tại Placer, giá tăng 1.6%, từ $665,000 lên $675,750. Tại El Dorado, giá giảm 8.8%, từ $722,500 xuống $659,000. Riêng Yolo tăng 5.3%, từ $615,000 lên $647,500.

Các con số cho thấy điều gì

Ông Jordan Levine Wei cho rằng mức giảm doanh số toàn tiểu bang phản ánh sự bất định vẫn đang bao trùm thị trường. Lãi suất vay mua nhà tăng mạnh cùng biến động trên thị trường chứng khoán có thể đã khiến một số giao dịch đang chờ hoàn tất bị hủy trong Tháng Ba, khi người mua cân nhắc lại quyết định.

Tuy vậy, ông nhận định doanh số có thể cải thiện nếu xung đột Iran sớm hạ nhiệt và lãi suất giảm. Ông cũng cho rằng giá nhà đang có xu hướng ổn định khi bước vào mùa mua nhà mùa Xuân, một phần do nguồn cung vẫn còn hạn chế trong thời gian qua.

Người mua cần lưu ý gì

Theo ông Wei, nhiều người mua đã đứng ngoài thị trường và bắt đầu nhận thấy lãi suất có dấu hiệu dịu lại trong những tuần gần đây. Tuy nhiên, khi tình hình chiến sự Iran chưa rõ ràng, phần lớn vẫn giữ tâm lý chờ đợi.

Dù vậy, người mua có thể không nên chờ quá lâu, vì lãi suất khó giảm mạnh ngay cả khi xung đột kết thúc. Trong khi đó, bước vào mùa Xuân, mức độ cạnh tranh đã tăng và nhiều khả năng sẽ tiếp tục cao trong vài tháng tới.

Người bán cần lưu ý gì

Ông Wei cho rằng giá nhà đang ổn định và có thể nhích lên trong những tháng tới khi nhu cầu tăng trong lúc nguồn cung vẫn hạn chế. Tuy nhiên, người bán cũng cần lưu ý người mua vẫn lo ngại về lãi suất và có xu hướng thương lượng giá nhiều hơn.

Triển vọng năm 2026

“Sự bất định vẫn là yếu tố chi phối và thị trường có thể tiếp tục mềm trong vài tuần tới,” ông Wei nói. “Nhưng hoạt động mua bán và giá cả có thể cải thiện trong nửa cuối năm nếu bối cảnh chính trị trong nước trở nên rõ ràng hơn.”

Ông cũng cho rằng dù lãi suất có thể giảm trong vài tháng tới, người mua có thể không chờ đợi lâu đến vậy, vì những căn nhà phù hợp có thể đã được bán trước khi lãi suất giảm (Ng.Tr) [kn]

Chi phí nhà ở leo thang đẩy số vụ tịch thu nhà lên mức cao nhất trong 6 năm qua

ORANGE COUNTY, California (NV) – Chi phí nhà ở tăng mạnh đang đẩy số vụ tịch thu nhà tại Mỹ lên mức cao nhất trong 6 năm. Trong quý đầu năm nay, gần 119,000 bất động sản rơi vào diện tịch thu, tăng 26% so với cùng kỳ năm trước, theo dữ liệu của ATTOM Data Solutions. Đây cũng là mức cao nhất kể từ đầu năm 2020, trước khi các chương trình hỗ trợ thời đại dịch COVID-19 giúp kìm hãm làn sóng tịch thu nhà.

Dù vậy, nhiều chuyên gia cho rằng mức hiện nay chủ yếu phản ánh sự quay lại trạng thái bình thường trước đại dịch, chưa phải dấu hiệu khủng hoảng diện rộng. Nhiều chủ nhà vẫn giữ khoản vay lãi suất thấp và đã hưởng lợi từ đà tăng giá nhà những năm gần đây.

Chi phí nhà tăng cao đã khiến nhiều người ám ảnh nỗi lo bị tịch thu nhà. (Hình minh họa: Storyblocks.com)

Tuy nhiên, áp lực tài chính đang gia tăng rõ rệt. Chi phí bảo hiểm nhà, thuế địa ốc và phí hiệp hội chủ nhà (HOA) tăng cao khiến cho khoản thanh toán hàng tháng trở nên khó xoay xở. Ngoài ra, việc phải trả lại nợ sinh viên, cùng với tỷ lệ chậm trả nợ thẻ tín dụng và vay mua xe gia tăng, khiến nhiều hộ gia đình thêm chật vật.

Những người mua nhà trong vài năm gần đây chịu rủi ro lớn hơn vì vay với lãi suất cao. Ở một số khu vực, giá nhà đã giảm, khiến một số chủ nhà rơi vào tình trạng nợ nhiều hơn giá trị căn nhà. Đồng thời, họ cũng có ít lựa chọn hỗ trợ hơn so với giai đoạn dịch bệnh.

Theo bà Marina Walsh thuộc Mortgage Bankers Association, nhiều chủ nhà đang đối mặt “cú sốc thanh toán” do thuế và bảo hiểm tăng, cộng với rủi ro về việc làm. Với những người mới mua nhà, các yếu tố này cộng dồn lại làm cho tình hình càng thêm khó khăn.

Chi phí cụ thể cho thấy áp lực này không nhỏ. Phí bảo hiểm nhà trung bình năm ngoái là $2,948, tăng 12% so với năm trước, theo Insurify. Thuế địa ốc trung bình đối với nhà biệt lập tăng 3%, lên $4,427, theo ATTOM. Những người phải dành phần lớn thu nhập cho bảo hiểm có nguy cơ trễ hạn trả nợ cao hơn.

Áp lực pháp lý cũng gia tăng. Các yêu cầu liên quan đến tịch thu nhà tăng 20% trong Tháng Ba, theo chỉ số của LegalShield, dựa trên hơn 150,000 cuộc gọi tư vấn luật mỗi tháng.

Theo luật sư Rebecca Carter, nhiều chủ nhà ban đầu thấy khoản thanh toán hợp lý, nhưng sau một đến ba năm, khi cộng thêm thuế và bảo hiểm, chi phí vượt xa dự tính.

Trong khi đó, các chương trình hỗ trợ thời Covid-19 đang đi tới kết thúc. Từ Tháng Mười, Federal Housing Administration giới hạn việc điều chỉnh khoản vay hoặc các biện pháp tránh tịch thu chỉ được thực hiện một lần mỗi 24 tháng.

Trường hợp của bà Mary Merenda ở Barnesville, Pennsylvania cho thấy áp lực thực tế. Sau khi chồng qua đời, bà chậm trả thuế địa ốc và phải hủy bảo hiểm để tiết kiệm chi phí. Dù đã trả hết nợ mua nhà, bà vẫn phải vay thế chấp ngược để trả thuế và tránh bị tịch thu. Với thu nhập khoảng $12,000 mỗi năm từ khoản an sinh xã hội, tiền thuế đã gần bằng một nửa số đó.

Theo ông Chris Mayer của Longbridge Financial, thuế và bảo hiểm đang gây sức ép lớn lên các chủ nhà lớn tuổi.

Phí HOA cũng là một yếu tố đáng kể. Trong năm 2025, các hiệp hội chủ nhà đã nộp khoảng 285,000 quyền lưu giữ tài sản, tăng gần 9%, theo Benutech.

Trước đây, người chậm trả có thể tái cấp vốn với lãi suất thấp để giảm áp lực. Nay khi lãi suất vượt 6%, việc điều chỉnh khoản vay thường khiến khoản thanh toán tăng lên, theo bà Latasha Francis.

Một trường hợp khác tại Florida cho thấy nợ có thể tăng nhanh. Một khách hàng của bà Marissa Vetter ban đầu nợ khoảng $3,000 phí HOA, nhưng sau hai năm đã tăng gần $7,000 do phí trễ hạn và chi phí pháp lý.

Dù nhiều chủ nhà đã tích lũy được giá trị tài sản và có thể bán nhà để trả nợ, nhưng điều này không đúng với tất cả mọi trường hợp, nhất là ở miền Nam và miền Tây, nơi giá nhà đang giảm.

Theo ông Daren Blomquist của Auction.com, phần lớn các vụ đấu giá tịch thu gần đây liên quan đến các khoản vay được tạo trong giai đoạn 2021-2025.

Trường hợp của Noah và Keri Stavish tại Arizona City là một ví dụ. Họ mua nhà với giá $182,000 năm 2022, nhưng sau khi mất việc, họ buộc phải bán nhà với giá thấp hơn so với số nợ còn lại.

“Chúng tôi nhận ra mình không thể tiếp tục trả khoản vay này,” ông Noah nói. “Điều này vượt quá khả năng của chúng tôi.” (Ng.Tr) [kn]

Mùa FIFA World Cup điên rồ nhất lịch sử

Trúc Phương/Người Việt

Chỉ còn một tháng nữa, Giải Chung Kết Túc Cầu Thế Giới (FIFA World Cup) khai mạc nhưng không khí lộn xộn không hề giảm. Từ giá vé đến chính sách nhập cư, tất cả đang khiến World Cup mất hẳn ý nghĩa một giải đấu được xây dựng trên tinh thần thể thao.

Các bảng chào mừng người hâm mộ World Cup được treo tại phi trường Kansas City, Missouri hôm 5 Tháng Năm. (Hình minh họa: Jamie Squire/Getty Images)

Ai chi $2 triệu để xem trận chung kết?

$2 triệu – bạn không nghe nhầm. Đó là giá vé cho trận chung kết đang được rao bán. Lần đầu tiên trong lịch sử gần 100 năm World Cup, FIFA – cơ quan quản lý túc cầu thế giới – áp dụng cơ chế định giá linh hoạt (dynamic pricing). Đây là mô hình vốn phổ biến tại Bắc Mỹ đối với vé máy bay, vé ca nhạc và vé thể thao. Vấn đề ở chỗ có quá nhiều chuyện bất hợp lý từ vụ này.

Tháng Chín, 2025, FIFA cho biết, vé mua qua trang web chính thức của họ dao động từ mức thấp nhất $60 cho các trận vòng bảng đến mức cao nhất $6,730 cho trận chung kết. Tuy nhiên, do cái gọi là “chính sách định giá linh hoạt,” các mức giá hoàn toàn có thể thay đổi. Nói một cách dễ hiểu, “linh hoạt” là yếu tố có thể tùy biến căn cứ theo nhu cầu thị trường. Khi người ta “đánh hơi” thấy nhu cầu tăng thì giá tăng.

Tháng Mười Hai, trong giai đoạn bán vé lần ba, FIFA mở bán các vé hạng bình dân với giá $60; đây là lần đầu tiên người hâm mộ có thể ghi tên mua vé cho các trận cụ thể. Thời điểm đó, FIFA cho biết có tới năm triệu yêu cầu mua vé được đặt trong 24 giờ đầu tiên. Đầu Tháng Tư, FIFA bổ sung các hạng vé cao cấp với mức đắt hơn. Điều rất không bình thường là FIFA cùng ăn chia với thị trường vé không chính thức. FIFA không kiểm soát giá nhưng lại hưởng đến 30% hoa hồng – 15% từ người bán và 15% từ người mua.

Đó là lý do có lúc xuất hiện bốn tấm vé được rao với $2.3 triệu cho trận chung kết diễn ra vào ngày 19 Tháng Bảy tại vận động trường MetLife ở New Jersey. Trên một trang bán vé khác, một vé chung kết được rao với giá $2 triệu. Các trận tứ kết tại Foxborough (Massachusetts), Inglewood (California), Kansas City (Missouri) và Miami (Florida) hiện được rao ở mức hàng ngàn; và trận bán kết tại Arlington (Texas) ở mức hàng chục ngàn.

Ngay giá niêm yết của chính FIFA cho trận chung kết cũng đã vọt lên hơn $10,000. Ngày 8 Tháng Năm, trên trang Vivid Seats, vé thấp nhất cho trận chung kết được niêm yết với giá $8,506. Cần nhắc lại, vé đắt nhất cho trận chung kết World Cup 2022 chỉ là $1,600.

Với World Cup 2026, FIFA có thể bỏ túi ít nhất $11 tỷ. Chủ tịch FIFA, ông Gianni Infantino nói rằng sở dĩ giá vé chính thức cao vì “thị trường Mỹ nó thế.” Infantino nói, nếu vé World Cup rẻ, bọn chợ đen sẽ trục lợi; do đó, FIFA buộc phải áp dụng “cơ chế linh hoạt” vốn được pháp luật Mỹ cho phép. Hơn nữa, giá vé “bèo” nhất tại các trận bóng bầu dục giữa hệ thống đại học Mỹ, theo ông Infantino, đã là $300.

Điều đó không đúng! Trong thực tế, dù giá vé cho những trận bóng bầu dục giữa các đại học trong khuôn khổ NCAA (National Collegiate Athletic Association) có sức hút lớn đôi khi vượt qua cả các trận đấu thuộc giải nhà nghề NFL (National Football League) nhưng các trang bán vé như TickPick và SeatGeek đều khẳng định rằng vé cho các trận NCAA có mức khởi điểm chỉ $30. Vé trận bóng chày giữa hai đội nhà nghề New York Yankees và Texas Rangers hiện được rao bán chỉ $11 đối với loại thấp nhất.

Không chỉ giá vé

Theo công ty nghiên cứu thị trường Tourism Economics, dự kiến hơn một triệu du khách quốc tế đổ vào Mỹ để xem World Cup, chính thức khởi tranh ngày 12 Tháng Sáu tại Inglewood (California) và khép lại với trận chung kết ngày 19 Tháng Bảy tại East Rutherford (New Jersey). Với người hâm mộ, giá vé là một chuyện. Việc đi lại khó khăn là vấn đề nhức đầu không kém. Ngay cả với chính người Mỹ, việc đi từ phi trường JFK ở New York đến East Rutherford (New Jersey) bằng phương tiện giao thông công cộng đã khiến họ “chóng mặt” bởi phải đổi tàu liên tục để đi quãng đường chưa đến 30 dặm, thì với người nước ngoài, trong đó có thể có không ít người không rành tiếng Anh, là một trở ngại không nhỏ.

Thử ví dụ trường hợp người hâm mộ đến từ Argentina. Để theo chân đội tuyển, ban đầu họ đến Kansas City (Missouri) ngày 16 Tháng Sáu, rồi vượt hơn 500 dặm tới Arlington (Texas) để phất cờ và gõ trống cho trận đấu ngày 22 Tháng Sáu khi Argentina đụng Áo tại sân AT&T. Họ sẽ tốn một khoản đáng kể cho chi phí sinh hoạt khi “ăn dầm nằm dề” ở Texas trong năm ngày để chờ đội nhà bước vào trận tiếp theo tại vòng bảng diễn ra cũng ở sân AT&T ngày 27 Tháng Sáu.

Với 78 trận rải rác khắp nước Mỹ – chiếm ba phần tư tổng số trận World Cup tổ chức cùng lúc ở Canada và Mexico, vấn đề đi lại đúng là một ác mộng. Hãng vận tải NJ Transit sẽ thu phí $150 cho vé khứ hồi đi từ nhà ga Penn Station (New York City) đến vận động trường MetLife (New Jersey) cách nhau vỏn vẹn tám dặm. Giá vé cho tuyến này bình thường chỉ $12.90.

Thống đốc New Jersey, bà Mikie Sherrill, nói, “người dân New Jersey không đáng phải gánh chịu khoản chi phí này khi FIFA bỏ túi $11 triệu lợi nhuận.” Bà Sherrill giải thích rằng sở dĩ giá tàu điện cao bất thường là do chính quyền tiểu bang gánh nhiều khoản liên quan việc tổ chức, trong đó NJ Transit phải “vận chuyển lượng hành khách gấp bốn lần so với ngày thường, với tổng chi phí ước tính $48 triệu.”

Tại MetLife, nơi diễn ra trận chung kết, hoàn toàn không có khu vực đậu xe dành cho khán giả. Trung tâm thương mại American Dream Mall cách đó nửa dặm có nhận đậu xe nhưng bãi hạn chế và “bị chém” đến $225/chiếc. Tính đến thời điểm này, vé đậu xe cho trận chung kết đã bán hết sạch. Mức giá đậu xe tại vận động trường SoFi ở Inglewood (California) thậm chí đắt hơn, với $300.

Điều tạo nên sự độc đáo đặc biệt nhất ở mỗi mùa World Cup là khu vực dành cho người hâm mộ. Tháng Mười, 2024, Seattle cho biết họ sẽ chào đón nửa triệu người hâm mộ tại Seattle Center, một không gian ngoài trời rộng 74 mẫu Anh. Tuy nhiên, sau đó, họ thông báo chương trình nhảy múa hội hè của dân hâm mộ được tổ chức tại nhiều địa điểm khác nhau. Điều đó có nghĩa không khí chắc chắn bớt sôi động khi người hâm mộ không còn tập trung tại một chỗ. Tương tự, Tháng Hai, 2026, New York-New Jersey cũng hủy sự kiện lễ hội túc cầu tại Công viên Liberty State ở Jersey City, nơi có tầm nhìn hướng ra tượng Nữ Thần Tự Do.

Theo Lighthouse, đơn vị chuyên tổng hợp dữ liệu về giá phòng khách sạn, tính đến cuối Tháng Tư, giá phòng khách sạn dao động từ mức thấp nhất $254/đêm tại San Francisco; $264/đêm tại Houston; đến $662/đêm tại Boston. Đến thượng tuần Tháng Năm, lượng đặt phòng tại 11 thành phố tổ chức World Cup chưa đạt mức cao như kỳ vọng.

Bóng ma ICE

Ngày 1 Tháng Năm, 2,000 nhân viên tại vận động trường SoFi dọa đình công nếu lực lượng Cảnh Sát Di Trú (ICE) xuất hiện trong khuôn viên vận động trường.

Trong lịch sử FIFA, chưa từng có mùa World Cup nào mà quốc gia đăng cai lại cấm nhập cảnh nhằm vào người hâm mộ đến từ quốc gia có cầu thủ dự giải. Từ ngày 2 Tháng Tư, 2026, Bộ Ngoại Giao đã thực hiện việc mở rộng “Chương Trình Ký Quỹ Thị Thực” (Visa Bond Program), yêu cầu công dân từ 50 quốc gia phải ký quỹ $15,000 trước khi nhập cảnh Mỹ tạm thời. Năm nước có đội tuyển dự World Cup – Algeria, Cabo Verde, Côte d’Ivoire, Senegal và Tunisia, đều chịu ảnh hưởng bởi quy định trên. Đó là chưa kể vụ lằng nhằng liên quan Iran. Đến thượng tuần Tháng Năm, người ta vẫn chưa biết đội tuyển Iran có đến Mỹ hay không.

Việc được xét visa nhập cảnh chỉ là bước đầu. Du khách đến Mỹ còn phải chạm trán với các nhân viên nhập cư tại phi trường, bị kiểm tra điện thoại để xem có “chửi bới” gì chính quyền Trump trên mạng xã hội không. Năm 2025, nhân viên hải quan Mỹ thực hiện 55,000 lượt kiểm tra như vậy tại các phi trường.

Mới đây, ông Markwayne Mullin, bộ trưởng Bộ Nội An (DHS) tuyên bố hải quan Mỹ có thể ngừng làm thủ tục cho du khách quốc tế tại các phi trường thuộc những nơi gọi là “thành phố trú ẩn” (sanctuary cities). Ít nhất sáu trong 11 thành phố tổ chức World Cup có thể được xếp vào nhóm “trú ẩn.” Cùng lúc, ông Todd Lyons, quyền giám đốc ICE khẳng định cơ quan này sẽ đóng “vai trò then chốt” về an ninh trong suốt thời gian World Cup. Tuy nhiên, ngày 7 Tháng Năm, ông Rodney Barreto, đồng chủ tịch Ủy Ban World Cup Miami, nói, Ngoại Trưởng Marco Rubio xác nhận rằng ICE sẽ không “đón chào” người hâm mộ tại các vận động trường. Việc “xác nhận” này không có gì chắc chắn.

Nhìn chung, World Cup 2026 đầu tiên tổ chức tại ba quốc gia – gần như hoàn toàn phá sản ngay từ khi nó chưa diễn ra, ít nhất ở ý nghĩa của khái niệm “united” trong cụm từ “United Bid” mà khi đăng cai tổ chức, ba quốc gia Mỹ-Canada-Mexico từng đề cao. Quan hệ chính trị của ba nhà đồng tổ chức đều rạn nứt, đặc biệt Mỹ và Canada.

World Cup 2026 chẳng khác gì ba giải đấu riêng biệt, với quy chế nhập cảnh, an ninh, mô hình tài trợ khác biệt. Trong khi đó, ban lãnh đạo FIFA chỉ lo vuốt ve Tổng Thống Trump và bận hốt bạc. Chuyện thể hiện vai trò gắn kết hoặc hàn gắn chia rẽ không còn là việc của họ. [dt]

Phi công Chung Tử Bửu bị bắn rớt trực thăng tại Căn Cứ Hỏa Lực 31

Chu Dũng Sĩ/Người Việt

LITTLE SAIGON, California (NV) – Sau khi tình nguyện về Phi Đoàn 219 King Bee, Trung Úy Chung Tử Bửu có nhiều chuyến đổ quân và rước quân tại vùng biên giới và Hạ Lào. Trực thăng của ông bị địch bắn cháy gần Căn Cứ Hỏa Lực 31, nơi của Nhảy Dù đóng quân, nên ông phải đáp xuống căn cứ này. Tuy máy bay bị cháy, nhưng ông vẫn đáp an toàn. Rồi tạm trú chung với các chiến sĩ Nhảy Dù tại Căn Cứ Hỏa Lực 31.

Phi công Chung Tử Bửu. (Hình: Chung Tử Bửu cung cấp)

Tham chiến tại Căn Cứ Hỏa Lực 31

Căn Cứ Hỏa Lực 31 là một đồi dài chạy theo hướng Bắc-Đông-Bắc và Nam-Tây-Nam. Bên pháo binh ở đỉnh đồi phía Đông Bắc, còn hầm của Đại Tá Nguyễn Văn Thọ, lữ đoàn trưởng Lữ Đoàn 3 Nhảy Dù là đỉnh đồi ở phía Tây Nam. Hai hầm của bên pháo binh và hầm chỉ huy lữ đoàn nằm trên hai đỉnh đồi khác nhau. Hướng Tây có đường rất dốc xuống suối, và lính dù ban đêm phải bò xuống đó lấy nước đem lên mới có đủ nước uống. Ban ngày không xuống được, vì sẽ bị địch bắn chết.

Khi Trung Úy Bửu tới hầm chỉ huy, Đại Tá Thọ bắt tay. Ông nói: “Thôi, mấy ông phi công lên đây ở với tôi.” Ông bảo các sĩ quan chỉ cho mấy phòng ngủ, cũng là hầm nhưng có đường đi thông qua, thông lại, không phải giao thông hào. Phòng ngủ là một cái hầm nhỏ nhưng ngủ được nhiều người. Trong đó, ông Bửu gặp Đại Úy Nguyễn Quốc Trụ và có cả Trung Úy Thoại bên pháo binh.

Ông Bửu gặp lại Trung Úy Giang, hoa tiêu phó của ông Giang là ông Võ Văn On. Ông Bửu thấy chân của ông On bị băng, ông Bửu hỏi, “On có sao không?” On trả lời, “Em không sao đâu trung úy, chỉ bị thương trầy nhẹ thôi.” Phi công Bửu thấy vậy cũng yên tâm. Lúc đó, cơ phi của Giang là Trung Sĩ Trần Hùng Sơn.

Ông Bửu kể: “Cơ phi của tôi là Thượng Sĩ Nguyễn Văn Em. Trần Hùng Sơn là trung sĩ mới ra trường chưa lâu và lai Ấn Độ nên nhìn là thấy Ấn Độ rõ, nước da không trắng giống người Việt, da hơi sậm màu nhưng rất đẹp trai. Hai phi hành đoàn của Phi Đoàn 219 chúng tôi ở đó là sáu người, có thêm Đại Úy Dương Tấn Nghĩa của Phi Đoàn 114 ở Nha Trang đi theo Dù làm sĩ quan liên lạc Không Quân, và có một người phụ tá cho Đại Úy Nghĩa tên là Nguyễn Văn Kiện cũng là trung sĩ. Như vậy có tất cả tám người Không Quân ở trong hầm chỉ huy của Lữ Đoàn 3 Dù.”

Trong hầm còn có Đại Tá Nguyễn Văn Thọ, Thiếu Tá Trần Văn Đức, Trung Tá Phạm Hy Mai, Thiếu Tá Mai Văn Hiền, Đại Úy Nguyễn Quốc Trụ, Trung Úy Đinh Đức Chính, Trung Úy Thoại, và Thiếu Úy Nguyễn Văn Long. Hầm ấy gọi là hầm hành quân đầy máy truyền tin. Đại Tá Thọ ngồi trầm tư trước cái bản đồ nhưng không làm chi được, vì đã bị bao vây chặt rồi. Lúc Trung Tá Lương dặn dò ông Bửu nếu có ai ra lên máy bay, tức là nếu mấy ông chỉ huy như ông Thọ, ông Mai, bỏ lính lại chạy thoát thân, thì cứ chở về.

Ông Bửu kể tiếp: “Ở đó chúng tôi thấy nguy hiểm nhất là không có nước uống, đồ ăn thì có gạo sấy. Vì chúng tôi ăn kham khổ quen rồi, nằm ngoài rừng buổi trưa ăn gạo sấy là chuyện bình thường không sao cả. Nhưng không có nước uống thật là nan giải, khát nước không biết lấy nước đâu ra uống. Mấy ông sĩ quan khều tôi về phòng ngủ của sĩ quan. Họ nói ở đây chúng tôi có thủ được mấy bi đông nước, nhưng mấy anh chỉ nên uống thấm giọng thôi đừng uống kiểu ừng ực. Tôi cũng biết chỉ uống thấm giọng, nhưng tôi thắc mắc bây giờ mắc đi cầu thì làm sao? Tiểu thì làm sao? Nhưng trong mấy ngày đó không mắc tiêu tiểu gì nên cũng qua.”

“Máy bay tôi bị bắn rớt vào ngày, 22 Tháng Hai. Chiều 23, Tháng Hai, 1971, tôi đang nằm bên phòng ngủ sĩ quan thì có lính vô mời các sĩ quan phi công qua để Thiếu Tá Đức gặp. Chúng tôi qua thì Thiếu Tá Đức nói, ‘Chúng tôi biết triệt xuất phi hành đoàn phải là ưu tiên một. Nhưng các anh ở đây mấy ngày nay thì các anh biết tình cảnh của chúng tôi rồi. Thương binh không di tản được, xác chết vẫn còn để nằm bó poncho. Chốc nữa sẽ có sáu chiếc slick của Mỹ vào đem các anh ra. Chúng tôi chỉ kêu gọi các anh thông cảm. Hai chiếc đầu cho thương binh đi trước, hai chiếc kế cho xác chết, còn hai chiếc cuối thì các anh sẽ lên đi về. Trước sau gì các anh cũng về thôi,’” ông Bửu cho biết thêm.

Phi Đoàn 219 vui vẻ chấp thuận đề nghị của Thiếu Tá Đức, và chuẩn bị chạy ra bãi đáp trực thăng chờ được rước đi. Khoảng hơn 5 giờ 30 chiều, hai chiếc slick (UH-1) của US Army vào đáp chở thương binh rồi cất cánh. Nhưng Phi Đoàn 219 chờ mãi vẫn không thấy bốn chiếc kế tiếp như lời Thiếu Tá Đức nói đâu cả.

Không có trực thăng rước Phi Đoàn 219 tại Căn Cứ Hỏa Lực 31

Trời tối mịt, có lính từ hầm chỉ huy ra hầm trú ẩn nơi ông Bửu và phi hành đoàn đang chờ, người lính Dù nói, “Thôi, mấy ông trở vô. Hết máy bay rồi!” Sau nầy ông Bửu mới biết là Thiếu Tá Đức lừa để các thương binh được đi tản. Thật ra hôm ấy chỉ có hai chiếc slicks vào cứu hai phi hành đoàn, không phải sáu chiếc như ông Đức nói.

Phi Đoàn 219 tại phi trường Dakto. (Hình: Chung Tử Bửu cung cấp)

Ông Bửu cho biết: “Buổi tối 23 Tháng Hai, các sĩ quan Dù nghe radio đài Sài Gòn cho biết Trung Tướng Đỗ Cao Trí bị tử nạn ở Tây Ninh. Tôi nghe anh Trụ nói, ‘Vậy là tụi mình tạnh rồi!’ Chữ ‘tạnh’ của Nhảy Dù có nghĩa là xong đời. Tôi hỏi tại sao ông chết mà mình tạnh? Anh Trụ giải thích: ‘Ở Khe Sanh có ba ông trung tướng: Dư Quốc Đống, Lê Nguyên Khang, và Hoàng Xuân Lãm. Ba con cọp ngồi nhìn nhau không con nào nhường con nào hết. Hoàng Xuân Lãm, tư lệnh chiến trường là người của ông Thiệu. Nhưng Hoàng Xuân Lãm là tướng không biết đánh chác gì hết, cho nên không ra lệnh được cho ông Khang và ông Đống. Ông Khang và ông Đống không thể ra lệnh cho nhau, họ cũng không phục ông Lãm.”

Cũng theo ông Bửu, ông Thiệu biết tình hình ấy nên điều Tướng Đỗ Cao Trí ra thay thế Hoàng Xuân Lãm. Vì ông Trí là đàn anh của cả ba ông kia. Tướng Trí ra sẽ thay đổi kế hoạch, chứ hiện nay, thấy rõ ràng là Mỹ… cà lơ, không hết lòng. Vì vậy ông Trí sẽ thay đổi để chỉ huy chiến trường.

Ông Bửu tâm tình: “Lúc đó tôi mới biết có uẩn khúc giữa các cấp chỉ huy. Thật ra là dân Không Quân bay cho Biệt Kích, tôi đâu biết gì về những vấn đề uẩn khúc của QLVNCH. Theo sự hiểu biết của bên Dù ở ngay trên đồi, mặc dù họ chưa biết rõ, thì họ nhận định là Tướng Trí bị Mỹ giết. Vì chúng sợ Tướng Trí ra thay đổi kế hoạch thì hỏng việc. Bên Dù nói rằng khi đánh qua Cambodia, ông Trí dứt khoát không cho Mỹ biết kế hoạch. Ông nói, ‘Cho Mỹ biết là tụi Việt Cộng biết, cho nên không cho ai biết thì mình sẽ thành công.’ Bây giờ, khi nghe ông Thiệu đem ông Trí ra, mặc dù tin tức chỉ biết đại khái, nhưng bên Nhảy Dù nhận định ngay lập tức là Mỹ giết ông Trí. Và như vậy tụi mình ‘tạnh’ rồi!”

Căn Cứ Hỏa Lực 31 trong tình trạng nguy ngập

Trong số nằm tại Căn Cứ Hỏa Lực 31 có Trung Úy Vỹ nói “Thôi, đời của mình ‘tạnh rồi,’ bây giờ phải tính đường thôi còn kiểu này ở đây không được đâu.” Nhưng tính đường thế nào đây? Đâu phải muốn rút là rút được. Sau nầy khi ra tới ngoài Bắc, Đại Tá Thọ có nhắn rằng, “Hãy nói với thằng Bửu đừng buồn tụi tôi, bởi số phận của mình vậy rồi. Tức là hôm 23 Tháng Hai, 1971, Đại Tá Thọ không tiện nói để lừa gạt Phi Đoàn 219  nên giao cho ông Đức là người nói dối khéo hơn.

Sau đó, Trung Úy Bửu ra ngoài phòng hành quân để chờ coi tin tức ở ngoài Khe Sanh như thế nào. Bỗng có telephone từ Khe Sanh gọi điện vô tuyến xin gặp ông Bửu. Đó là những người của Phi Đoàn 219, trưởng phòng hành quân và nhóm “thượng thừa” đều bay lên Khe Sanh. Họ nói “phải làm sao đem được đám thằng Bửu thằng Giang về, không thể để trong đó được.” Nhưng Sư Đoàn Dù không cho đi, và nói rằng vào trong căn cứ 31 lại rớt nữa, nguy hiểm lắm.

Ông Bửu kể tiếp: “Trong hai ngày ở đó, tôi quan sát và biết quy luật của Việt Cộng. Tôi dặn anh em phi đoàn đừng bao giờ vô đồi 31 vào ban ngày, vì ban đêm Việt Cộng ngủ nghỉ, và không bắn, không pháo kích gì hết. Nếu quyết định bay vào cứu chúng tôi thì hãy đi vào chiều tối sẽ không bị bắn. Nhớ đừng đi ban ngày. Hãy để ý hướng Đông Nam của đồi. Cây súng 12ly8 của địch nằm ở cái khe hướng Đông Nam. Cây súng bắn rớt tôi nằm ngay chỗ đó, cách đồi khoảng 1.5km. Tôi dặn dò kỹ. Thật ra vì tôi là người đi thả Biệt Kích lâu năm thường bị bắn, nên tôi biết. Còn mấy ông gunship vừa nhát gan lại vừa dở. Sáng ngày 24 khi tôi nói chuyện được với ngoài Khe Sanh thì yên tâm, vì mọi cấp chỉ huy Phi Đoàn 219 đều nóng lòng muốn cứu chúng tôi ra.”

Lúc đó, ông Bửu nghe lóm Trung Tá Phát, Nhảy Dù nói chuyện với Đại Tá Thọ. Ông Phát báo cáo với ông Thọ là, “Mấy thằng con của tôi ở phía rừng tre Đông Bắc thấy rất nhiều xe tăng của Việt Cộng. Nhiều ‘cua’ lắm.” Ông Thọ nói, “Biểu tụi nó làm thịt mấy con cua đó đi.” Ông Phát trả lời giọng rất giận, ông nói, “Nếu đại tá muốn tôi nướng cả tiểu đoàn, tôi sẽ nướng cho đại tá coi.” Ý của ông Phát là Nhảy Dù không đủ sức diệt hết xe tăng, vì không đủ súng M-72 và quân số. Nếu đánh là nó xúm lại thịt mình, cả hai đại đội sẽ bị nướng hết.

Chung Tử Bửu (thứ ba từ trái), Đại Hội Trực Thăng Toàn Cầu lần thứ IV tại Westminster, California. (Hình: Chung Tử Bửu cung cấp). (Hình: Chung Tử Bửu cung cấp)

Ông Bửu kể lại: “Tôi nghe ông Thọ xuống giọng, ‘Thôi! Nếu anh không muốn làm thì kéo tụi nó về chận hai ngõ lên đồi.’ Ông chỉ tọa độ trên bản đồ và nói, ‘Đây là hai đường xe tăng có thể lên được. Anh kéo tụi nó về gài mìn chận hai đường lên. Vì tụi Việt Cộng sẽ đánh mình bằng hai đường đó.’”

Theo địa thế của Căn Cứ Hỏa Lực 31 thì phía Tây xe tăng không có đường lên. Mặt Bắc không có lối cho xe tăng mặc dù dốc có phần thoai thoải, nên muốn lên đường đó thì phải vượt qua những khe, dốc mà xe tăng không thể. Chỉ ở phía Đông-Nam và phía Đông của đồi đã có sẵn một đường do Việt Cộng mở lâu rồi. Xe tăng có thể đi đường ấy và từ hướng Đông-Nam leo lên. Trung Tá Phát không dám cho hai đại đội đi diệt cả bầy xe tăng. Vì số xe thiết giáp của CSBV nhiều quá, họ không đủ sức để diệt. Không phải chỉ có thiết giáp mà còn có cả mấy trung đoàn bộ binh. Cho nên hai đại đội không thể chống cự nổi. Bên Dù xin máy bay Mỹ thả bom hoặc pháo kích vào mấy chỗ đó thì Mỹ không làm. Nó chỉ bắn ù ơ ví dầu chỗ khác thôi. [dt]

Tổng Thống Donald Trump chê vé World Cup đắt, FIFA mất ‘đồng minh’

NEW YORK, New York (NV) – Khi được hỏi về giá vé cho trận mở màn của đội tuyển Mỹ với Paraguay tại bảng D World Cup 2026, Tổng Thống Mỹ Donald Trump cho biết ông sẽ không bỏ ra đến hơn $1,000 để mua chiếc vé xem trận đấu đấy, theo Guardian ngày 9 Tháng Năm.

Trả lời phỏng vấn New York Post, Tổng Thống Trump tỏ ra bất ngờ khi biết vé hạng phổ thông cho trận Mỹ – Paraguay lên tới $1,000 và đây là trận vòng bảng đắt nhất lịch sử World Cup.

Tổng Thống Donald Trump (phải) và Chủ Tịch FIFA Gianni Infantino tại lễ bốc thăm World Cup 2026. (Hình: Patrick Smith/Getty Images)

Ông nói: “Thú thật là tôi không biết giá vé lên đến con số đó. Tôi muốn có mặt ở trận đấu mở màn của đội tuyển Mỹ, nhưng tôi sẽ không mua vé với mức giá quá cao như thế.”

Sở dĩ New York Post đặt câu hỏi về giá vé với Tổng Thống Trump vì những ngày qua làn sóng chỉ trích từ người hâm mộ với thủ thuật bán vé nhỏ giọt, tạo khan hiếm và nâng giá của FIFA.

Mới đây, ngày 7 Tháng Năm, FIFA còn thông báo mở bán thêm lượng vé giới hạn cho nhiều trận dù trước đó đã nhiều lần báo tin giả là “đã bán hết vé” hoặc “đây là đợt bán cuối cùng.”

“Chiêu” bán vé nhiều đợt và tạo khan hiếm giả của FIFA đã đẩy giá vé nhiều trận đấu tăng vọt, đặc biệt là các trận có đội chủ nhà Mỹ hoặc những đội tuyển có lượng người hâm mộ lớn như Argentina, Brazil, Anh… Từ đó nhiều cổ động viên phản ứng mạnh, nói rằng FIFA đang biến World Cup thành sự kiện chỉ dành cho người giàu.

New York Post “chụp” đúng thời điểm người hâm mộ bực bội vì giá vé và phỏng vấn Tổng Thống Trump liên quan vấn đề vé World Cup với điểm nhấn là trận mở màn của đội tuyển Mỹ.

Bên cạnh lời chia sẻ không bỏ ra số tiền lớn để mua vé xem trận đấu của đội tuyển Mỹ, Tổng Thống Trump bày tỏ quan điểm mong muốn World Cup không trở thành sự kiện xa xỉ ngoài tầm với của những người dân bình thường, những người lao động. Ông Trump nói: “Nếu người dân Queens, Brooklyn và tất cả những người yêu mến Donald Trump không thể đến sân, tôi sẽ rất thất vọng.”

Sau khi Tổng Thống Trump công khai nói rằng ông sẽ không bỏ hơn $1,000 để xem một trận đấu tại World Cup 2026, dư luận bóng đá thế giới lập tức xôn xao. Thậm chí có ý kiến còn cho rằng vì giá vé thương mại mà “FIFA mất đồng minh.”

Nhìn lại bốn kỳ World Cup gần nhất có thể thấy giá vé có tăng dần nhưng vẫn còn trong phạm vi mà người lao động hay tầng lớp trung lưu có thể tiếp cận.

World Cup 2010 tại Nam Phi mang tinh thần “bóng đá cho mọi người.” Vé vòng bảng cho người dân Nam Phi chỉ $20 còn cho du khách dao động khoảng $80. Giải này cao nhất là vé trận chung kết cũng chỉ đến $900.

World Cup 2014 tại Brazil, vé vòng bảng cao cũng chỉ $90 còn vé chung kết cao nhất là $990.

World Cup 2018 tại Nga nhỉnh nhẹ hơn cũng là $105 cho vé vòng bảng và $1,100 cho trận chung kết.

World Cup 2022 tại Qatar được xem là bước ngoặt lớn về thương mại nhưng vé vòng bảng cũng chỉ $69 còn vé chung kết cao nhất là $1,600.

Đến World Cup 2026 thì rõ ràng vé không còn dành cho giới hâm mộ bình dân hay cho người lao động. Mọi giới hạn bị phá vỡ và FIFA đã đẩy sàn vé lên mức bị cho là “cắt cổ.”

Trước đây nhiều người đều thấy Tổng Thống Trump và FIFA, đặc biệt là Chủ Tịch FIFA, Gianni Infantino rất khắng khít, nhưng nay không biết mối quan hệ này sẽ như thế nào khi ông Trump lên tiếng về giá vé mà đến người như ông cũng không bỏ số tiền lớn ra để mua chiếc vé vòng bảng đắt kỷ lục. (Yến Nhi) [dt]

Thặng dư thương mại Mỹ-Trung tăng lên $88 tỷ trước lúc Trump lên đường đi Bắc Kinh 

BẮC KINH, Trung Quốc (NV) – Tăng trưởng xuất cảng của Trung Quốc tăng tốc mạnh mẽ trong Tháng Tư khi các nhà máy chạy đua đáp ứng làn sóng đơn đặt hàng từ ngành trí tuệ nhân tạo (AI). Giới kinh doanh hiện tích cực tích trữ linh kiện do lo ngại cuộc chiến tại Iran có thể đẩy chi phí đầu vào toàn cầu lên cao.

Sức mạnh xuất cảng này khiến thặng dư thương mại của Trung Quốc với Mỹ nới rộng lên $87.7 tỷ từ đầu năm đến nay. Đây là tâm điểm chú ý trong tuần tới khi Tổng Thống Donald Trump đến Bắc Kinh dự hội nghị thượng đỉnh với Chủ Tịch Tập Cận Bình, nơi dự kiến gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại từ năm ngoái, Reuters ghi nhận.

Tàu chở hàng Trung Quốc tại cảng Thanh Đảo thuộc tỉnh Sơn Đông. (Hình: CN-STR / AFP via Getty Images)

Theo dữ liệu công bố hôm Thứ Bảy, 9 Tháng Năm, xuất cảng tăng 14.1% so với cùng kỳ năm trước tính theo giá trị đồng Mỹ kim, vượt xa mức tăng 2.5% của Tháng Ba và con số 7.9% mà các kinh tế gia dự báo. Nhập cảng ghi nhận thêm một tháng tăng trưởng mạnh với mức 25.3%, đẩy thặng dư thương mại của Trung Quốc trong tháng trước lên $84.8 tỷ, tăng vọt từ mức $51.13 tỷ hồi Tháng Ba.

Ông Xing Zhaopeng, chiến lược gia cao cấp về Trung Quốc tại ngân hàng ANZ, nhận định: “Cuộc xung đột ở Trung Đông đẩy nhu cầu bổ sung hàng tồn kho sản xuất toàn cầu tăng lên. Trong chu kỳ đi lên của ngành chất bán dẫn, hoạt động xuất nhập cảng vẫn duy trì đà sôi động.” Các chuyên gia dự kiến tốc độ tăng trưởng xuất cảng cả năm của Trung Quốc duy trì ở mức khoảng 10% nhờ thúc đẩy từ kỹ nghệ trí tuệ nhân tạo.

Tuy nhiên, các kinh tế gia cảnh báo cuộc chiến càng kéo dài và giá năng lượng tăng cao, nguy cơ nhu cầu bên ngoài suy yếu sẽ càng lớn. Hiện tại, tiêu dùng nội địa của Trung Quốc vẫn trì trệ, không đủ sức lấp đầy khoảng trống nếu thị trường quốc tế sa sút. Dữ liệu công bố tháng trước cho thấy giá đầu vào vẫn ở mức cao đối với các mặt hàng dầu mỏ, than đá và hóa chất, trong khi tỷ lệ thất nghiệp nhích lên và doanh số bán lẻ tiếp tục kém hơn sản lượng công nghiệp.

Hội nghị thượng đỉnh giữa ông Donald Trump và Tập Cận Bình dự kiến diễn ra vào ngày 14 và 15 tháng Năm. Chuyến thăm này nhằm ổn định mối quan hệ song phương đang căng thẳng bởi các bất đồng về thương mại, Đài Loan và cuộc chiến tại Iran.

Theo dự đoán, ông Trump tìm kiếm những nhượng bộ thương mại từ Bắc Kinh trước cuộc bầu cử giữa kỳ của Mỹ vào Tháng Mười Một. Dù vậy, các giới chức doanh nghiệp và nhà phân tích không kỳ vọng vào một đột phá lớn. Để đối phó với các mức thuế từ phía Mỹ, các nhà xuất cảng Trung Quốc năm ngoái tìm cách mở rộng sang các thị trường mới như Nam Mỹ bằng cách hạ giá thành, giúp Trung Quốc kết thúc năm 2025 với thặng dư thương mại kỷ lục $1.2 ngàn tỷ. (MPL)

Kim Jong Un ra mắt chiến hạm mang vũ khí nguyên tử, thách thức Mỹ, Nam Hàn

BÌNH NHƯỠNG, Bắc Hàn (NV) – Trong nỗ lực thách thức hệ thống phòng thủ của Mỹ và Nam Hàn, Chủ Tịch Kim Jong Un, lãnh đạo Bắc Hàn, vừa chính thức ra mắt chiếc Choe Hyon, chiến hạm đầu tiên của nước này có khả năng mang vũ khí nguyên tử, theo Wall Street Journal hôm Thứ Sáu, 8 Tháng Năm.

Sự kiện này không chỉ đánh dấu bước tiến mới trong việc hiện đại hóa lực lượng hải quân từ thời Xô Viết mà còn gửi đi một thông điệp răn đe mạnh mẽ tới Washington cùng các đồng minh trong khu vực.

Ông Kim Jong Un, chủ tịch Bắc Hàn, được nhìn thấy trên chiến hạm Choe Hyon có khả năng mang vũ khí nguyên tử. (Hình: KCNA VIA KNS / AFP via Getty Images)

Ông Kim Jong Un trực tiếp thị sát cuộc thử nghiệm của khu trục hạm Choe Hyon ngoài khơi bờ biển phía Tây vào hôm Thứ Năm giữa tuần. Theo truyền thông nhà nước Bắc Hàn, con tàu được đặt tên theo một chiến binh du kích huyền thoại và dự kiến sẽ được triển khai chính thức vào Tháng Sáu tới. Đây là kết quả của chương trình vũ khí năm năm được công bố hồi Tháng Hai, với trọng tâm là trang bị đầu đạn nguyên tử cho các chiến hạm và tàu ngầm.

Việc đưa năng lực nguyên tử ra biển là một tính toán chiến lược nhằm vượt qua sự giám sát của Mỹ và Nam Hàn. Hiện nay, các tài sản nguyên tử đặt trên bộ của Bắc Hàn rất dễ bị tấn công phủ đầu nhờ năng lực tình báo vượt trội của liên minh Mỹ-Nam Hàn. Khi các bệ phóng được di chuyển xuống mặt nước, khả năng theo dõi của Washington bị hạn chế đáng kể, tạo ra một mối đe dọa thường trực và khó lường hơn.

Dù các chuyên gia quân sự quốc tế còn hoài nghi về mức độ tinh vi của hệ thống dẫn đường và chống gây nhiễu, Bắc Hàn tuyên bố đã thử nghiệm thành công hỏa tiễn hành trình chiến lược bắn trúng mục tiêu chính xác từ boong tàu. 

Đáng chú ý, các nhà phân tích quân sự tại Seoul nhận định rằng khu trục hạm lớp này dường như tích hợp hệ thống phòng không của Nga. Quân đội Nam Hàn cũng không loại trừ khả năng Moscow đã trực tiếp hỗ trợ kỹ thuật để giúp Bắc Hàn đạt được bước tiến “chưa từng có” này.

Sự hiện diện của chiếc Choe Hyon còn mở đường cho Bắc Hàn tham gia sâu hơn vào các cuộc tập trận hải quân chiến lược với Nga và Trung Quốc.

Chuyên gia Yang Uk thuộc Viện Nghiên Cứu Chính Sách Asan nhận định, ông Kim Jong Un đang nỗ lực khẳng định vị thế của Pyongyang như một thành viên hải quân quan trọng trong khối CRINK – trục liên minh linh hoạt giữa Trung Quốc, Nga, Iran và Bắc Hàn.

Dưới góc nhìn của một bình luận gia về quan hệ quốc tế, có thể thấy ông Kim Jong Un đang thực hiện chiến lược “đa dạng hóa răn đe.” Việc hiện đại hóa đồng thời cả pháo binh hạng nặng tại biên giới phía nam và hạm đội nguyên tử ngoài khơi cho thấy Bắc Hàn đang chuẩn bị cho một kịch bản xung đột đa diện.

Mối quan hệ “xương máu” mới thiết lập với Nga, thông qua việc gửi binh sĩ hỗ trợ cuộc chiến tại Ukraine, mang lại cho Pyongyang những công nghệ quân sự quý giá mà trước đây họ khó lòng tự phát triển.

Sự xuất hiện của con gái ông Kim trong các buổi thị sát quân sự một lần nữa khẳng định cam kết lâu dài của gia tộc họ Kim trong việc duy trì kho vũ khí nguyên tử như một bảo chứng cho sự tồn vong của chế độ. (MPL) [dt]

Trộm xe Honda SH rồi vứt xuống sông vì không bán được

ĐÀ NẴNG, Việt Nam (NV) – Nghi can Võ Văn Tài, 33 tuổi, ở xã Xuân Phú, thành phố Đà Nẵng, bị bắt với cáo buộc trộm xe Honda SH Mode rồi vứt xuống sông vì không bán được do thiếu cà vẹt.

Theo tờ Tuổi Trẻ hôm 9 Tháng Năm, vào khoảng 6 giờ sáng 4 Tháng Năm, nam nghi can trộm chiếc xe SH Mode của bà DTT, 56 tuổi, ở phường Điện Bàn

Nghi can Võ Văn Tài lúc bị bắt. (Hình: Công An Đà Nẵng).

Khoảng 3 giờ sau, khi đi ngang một căn nhà tại xã Thu Bồn, nghi can Tài nhìn thấy trên bàn ở hiên nhà có cái điện thoại di động Redmi C12 không người trông coi nên lẻn vào lấy trộm.

Sau nhiều lần tìm nơi bán chiếc xe gắn máy nhưng bất thành do thiếu cà vẹt xe, nghi can chạy xe đến xã Gò Nổi với ý định tiếp tục trộm cắp tài sản.

Tại đây, khi ghé vào một tiệm bán cây cảnh, nhìn thấy bà TTT, 64 tuổi, đeo dây chuyền vàng, nam nghi can giả vờ hỏi chuyện để đánh lạc hướng rồi bất ngờ giật mặt dây chuyền trước khi tẩu thoát.

Ông ta mang mặt dây chuyền bán cho một tiệm vàng tại xã Xuân Phú với giá 6.7 triệu đồng ($254).

Sau đó nam nghi can chạy xe SH Mode đến gần cầu An Phú, xã Xuân Phú, rồi vứt xe xuống sông nhằm phi tang.

Nam nghi can vào tiệm Internet tại xã Xuân Phú chơi game và bán cái điện thoại Redmi C12 trộm được cho một nam thanh niên với giá 800,000 đồng ($30.4).

Nghi can Võ Văn Tài bị bắt sau khi công an lần theo dấu vết camera an ninh tại các khu vực mà ông ta gây án.

Ngoài ra, nam nghi can bị đưa vào tầm ngắm do bị xếp vào dạng thanh niên hư hỏng, có biểu hiện bất minh hoặc có tiền án, tiền sự trên địa bàn.

Tại Việt Nam, Honda SH là một trong những mẫu xe gắn máy đắt tiền, với giá khoảng 100 triệu đồng ($3,801) trở lên, tùy phiên bản.

Do vậy, chiếc xe này cũng thường là mục tiêu của những kẻ trộm cắp.

Hồi cuối Tháng Tám năm ngoái, báo Công Lý cho hay, bị cáo Trần Đức Anh, 17 tuổi, ở phường Đông Hà, tỉnh Quảng Trị, lãnh tám tháng tù vì trộm xe SH của chú ruột.

Chiếc xe Honda SH Mode bị Nghi can Võ Văn Tài vứt xuống sông ở xã Xuân Phú, thành phố Đà Nẵng, để phi tang. (Hình: Công An Đà Nẵng).

Cáo trạng vụ án cho hay, vào chiều 17 Tháng Ba cùng năm, bị cáo Đức Anh lẻn vào phòng ngủ của chú ruột lấy trộm chìa khóa chiếc Honda SH rồi chạy xe đến một tiệm Internet chơi game.

Sau đó, nam bị cáo đem chiếc xe đi cầm để vay 30 triệu đồng ($1,140). Số tiền này được bị cáo Đức An dùng để chơi game và tiêu xài cá nhân.

Hai ngày sau, người chú phát giác mất xe nên ra báo công an. Trần Đức Anh bị bắt. (N.H.K) [dt]

UCLA ra mắt sách giáo khoa trực tuyến về lịch sử người Mỹ gốc Á

LOS ANGELES, California (NV) – Trung Tâm Nghiên Cứu Người Mỹ Gốc Á ( Asian American Studies Center) thuộc trường đại học University of California, Los Angeles (UCLA), ra mắt một sách giáo khoa thuật số miễn phí nhằm giúp giáo viên trung học và giảng viên đại học trên toàn quốc dạy đầy đủ hơn về lịch sử, văn hóa và kinh nghiệm sống của người Mỹ gốc Á và người thổ dân các đảo ở Thái Bình Dương (AAPI), trong bối cảnh các định kiến lâu đời như “thiểu số kiểu mẫu” và “người ngoại quốc vĩnh viễn” vẫn còn đè nặng lên cộng đồng này tại Mỹ.

Cuốn sách có tên “Foundations and Futures: Asian American and Pacific Islander Multimedia Textbook,” đây là kết quả của nhiều năm làm việc với khoảng 100 người đóng góp, từ các nhà phát triển chương trình giảng dạy đến họa sĩ minh họa. Dự án trị giá $12 triệu này được thiết kế như một tài liệu đa phương tiện, miễn phí, có thể sử dụng trong lớp học, đồng thời tiếp tục được bổ sung thêm các chương mới theo thời gian, theo AP cho biết hôm Thứ Bảy, 9 Tháng Năm.

Khuôn viên trường đại học University of California, Los Angeles (UCLA). (Hình: Mario Tama/Getty Images)

Giáo Sư Karen Umemoto, đồng chủ biên và giám đốc UCLA Asian American Studies Center, nói với AP rằng sự hiện diện, nghi lễ văn hóa và thực hành của cộng đồng AAPI thường không được xem là một phần của câu chuyện “Mỹ.” Theo bà, việc tập hợp cuốn sách này không chỉ là một dự án học thuật, mà còn là “cuộc đấu tranh để được bao gồm,” đại diện cho “quyền được nhìn thấy” và “quyền được lên tiếng” của cộng đồng. 

Các học giả đứng sau dự án cho rằng giáo dục là một cách trực tiếp để chống lại các định kiến đã tồn tại nhiều thế hệ. Người Mỹ gốc Á thường bị gắn với hình ảnh “thiểu số kiểu mẫu,” như thể họ luôn thành công, im lặng, không cần hỗ trợ và không có xung đột chính trị. Cùng lúc, họ cũng bị xem là “người ngoại quốc vĩnh viễn,” dù nhiều cộng đồng AAPI có mặt và đóng góp vào lịch sử Mỹ trong nhiều thế hệ. Cuốn sách của UCLA tìm cách phá vỡ hai khuôn mẫu này bằng cách đưa vào lớp học những câu chuyện cụ thể, đa dạng và phức tạp hơn. 

Dự án được hình thành từ tám năm trước, nhưng đại dịch COVID-19 và làn sóng tội ác thù ghét chống người Á Châu đã khiến nó mang thêm ý nghĩa cấp bách. 

Giáo Sư Kelly Fong, một đồng chủ biên, nói COVID là một trong những yếu tố định hình cuốn sách, vì nhóm thực hiện hiểu rằng giáo dục có thể là một phương tiện để chống kỳ thị chủng tộc. Dự án cũng trùng với thời điểm California thông qua luật năm 2021 đưa chương trình học hỏi về sắc tộc thành điều kiện tốt nghiệp trung học, tạo thêm nhu cầu về tài liệu giảng dạy đáng tin cậy. 

Nội dung sách vượt xa những chủ đề quen thuộc thường xuất hiện trong sách giáo khoa tiêu chuẩn, như trại giam giữ người Nhật hay lao động Trung Hoa. Nhóm biên tập đã rút từ 150 ý tưởng xuống còn 50 chủ đề, bao gồm sự hình thành của New York Taxi Workers Alliance, người Mỹ gốc Á tại miền Nam, các chương liên quan đến người Việt, người Hmong và người Indigenous Hawaiians. Sách cũng dùng hình ảnh lưu trữ và video, trong đó có video về công nhân nông trại Filipino do rapper Ruby Ibarra thuật lại. 

Một điểm nổi bật khác là sách dành chỗ cho các câu chuyện phụ nữ AAPI. Người đọc có thể biết đến bà Cornelia Delute, một phụ nữ Filipino ủng hộ United Farm Workers, cô Mamie Tape, bé gái Mỹ gốc Hoa 8 tuổi từng đấu tranh để được vào trường công lập và được Tối Cao Pháp Viện California chấp thuận, hay bà Patsy Takemoto Mink, phụ nữ da màu đầu tiên và phụ nữ Mỹ gốc Á đầu tiên được bầu vào Quốc Hội, người phản đối Chiến Tranh Việt Nam và góp phần thúc đẩy Title IX chống kỳ thị giới tính trong giáo dục. 

Tuy nhiên, cuốn sách ra đời giữa một môi trường chính trị ngày càng căng thẳng. Chính quyền Tổng Thống Donald Trump và đồng minh Cộng Hòa đang tìm cách tháo dỡ các sáng kiến đa dạng, bình đẳng và hòa nhập trong giáo dục. Một số tiểu bang lập đường dây nóng hoặc trang web để báo cáo các thực hành DEI tại trường công, trong khi những người chỉ trích gọi ethnic studies là hình thức nhồi sọ. Giáo Sư Fong nói nhiều giáo viên nay bị đẩy ra “tuyến đầu” của một cuộc giằng co văn hóa. 

Dù vậy, những người thực hiện dự án tin rằng nhu cầu vẫn rất lớn. Tina Ellsworth, chủ tịch National Council for the Social Studies, nói sách giáo khoa hiện nay đã cải thiện phần nào về độ phù hợp văn hóa và nhạy cảm ngôn ngữ, nhưng tài liệu đa phương tiện của UCLA sẽ rất hữu ích vì miễn phí và gắn với một đại học có uy tín. Nhóm tác giả hiện tìm thêm $5 triệu từ đóng góp tư nhân để mở rộng, quảng bá và chi trả lưu trữ đám mây, với các phần mới có thể viết về người Mỹ gốc Tonga và người Mỹ gốc Taiwan. 

Với UCLA, cuốn sách này không chỉ là một công cụ giảng dạy cho Tháng Di Sản AAPI trong Tháng Năm. Mục tiêu lớn hơn là giữ lịch sử AAPI hiện diện quanh năm trong lớp học Mỹ, để các thế hệ trẻ không chỉ nhìn thấy cộng đồng này như một nhóm bên lề, mà như một phần cấu thành của lịch sử, chính trị và văn hóa Mỹ. (MPL)

Một ông Mỹ mất tích sau khi rời Đà Nẵng

QUẢNG NGÃI, Việt Nam (NV) – Tổng Lãnh Sự Quán Hoa Kỳ tại Sài Gòn đề nghị nhà chức trách Quảng Ngãi trợ giúp tìm kiếm ông Gabriel Elias Jones, 47 tuổi, công dân Mỹ bị mất tích.

Theo tờ Tuổi Trẻ hôm 9 Tháng Năm, người đàn ông này được ghi nhận nhập cảnh Việt Nam hồi năm ngoái, từng lưu trú ở thành phố Đà Nẵng.

Người đàn ông được cho là Gabriel Elias Jones ngồi ở bờ kè sông Đăk Bla, tỉnh Kon Tum cũ, nay thuộc Quảng Ngãi. (Hình: Chụp qua màn hình).

Lần gần nhất ông Jones liên hệ với gia đình là ngày 13 Tháng Mười Một năm ngoái.

Theo thông tin từ phía người nhà, trong thời gian ở Đà Nẵng, ông Jones có dấu hiệu “thay đổi bất thường về hành vi” và có thể “đang gặp vấn đề liên quan đến sức khỏe tâm thần, cần được trợ giúp.”

Tổng Lãnh Sự Quán Hoa Kỳ đề nghị nhà chức trách Việt Nam trợ giúp xác minh tình trạng hiện tại cũng như tìm kiếm tung tích ông Jones tại các địa phương, trong đó có Quảng Ngãi.

Sau khi phường Đắk Bla, Quảng Ngãi, loan báo tin này, một người dân cho biết vào ngày 15 Tháng Ba đã nhìn thấy một người đàn ông ngoại quốc đi xe gắn máy bảng số Đà Nẵng, ngồi ở bờ kè sông Đăk Bla, tỉnh Kon Tum cũ, nay thuộc Quảng Ngãi, trong tình trạng “có vẻ không được bình thường.”

Người địa phương nghi ngờ, liệu người đàn ông “có vẻ không bình thường” là ông Gabriel Elias Jones.

Trước vụ này, từng xảy ra vụ một ông Việt kiều Mỹ thoạt đầu bị cho là mất tích tại Việt Nam, nhưng sau đó có tin ông này bị công an bắt giữ.

Hồi đầu Tháng Bảy, 2018, ông Michael Phương Minh Nguyễn, Việt kiều Mỹ, mất liên lạc với gia đình trong chuyến về thăm Việt Nam.

Tại một cuộc họp báo ở Orange County, California hôm 2 Tháng Tám, 2018, gia đình ông Michael Phương Minh Nguyễn xác nhận ông về Việt Nam ngày 27 Tháng Sáu, 2018, bị công an Việt Nam bắt giữ tại tỉnh Đồng Nai trong khi đang trên đường từ Đà Nẵng về Sài Gòn, và sau đó bị giam tại thành phố này.

Khi bị bắt, ông có mang theo trong người $1,200 và 1 triệu đồng Việt Nam cùng một số quần áo.

Từ 7 đến 16 Tháng Bảy, ông Michael bị giam ở một nơi mà gia đình không hay biết.

Thành phố Đà Nẵng, nơi ông Gabriel Elias Jones từng lưu trú trước khi mất tích. (Hình minh họa: VnExpress)

Ông Mark Roberts, em rể của ông Michael, và là người đại diện của gia đình, cho biết, mãi đến ngày 17 Tháng Bảy, phía Việt Nam mới báo cho tòa Đại Sứ Mỹ biết ông Michael đang bị giam giữ.

Trong thời gian chồng bị giam, bà Nguyễn Bảo Hiếu, vợ ông Michael, gõ cửa nhiều nơi nhờ can thiệp.

Ông Michael sau đó bị án tù 12 năm với cáo buộc “hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân.”

Nhờ sự can thiệp của Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ, ông được trả tự do và về đến nhà ở Orange County hôm 22 Tháng Mười, 2020. (N.H.K) [dt]

Vatican ‘cởi mở’ hơn với người Công Giáo thuộc cộng đồng LGBTQ+

VATICAN CITY, Vatican (NV) – Vatican đang gửi những tín hiệu mới về cách Giáo Hội Công Giáo tiếp cận giáo dân thuộc cộng đồng LGBT+ (nhóm người đồng tính, lưỡng tính, chuyển giới, hoặc đang trong giai đoạn tìm hiểu bản thân), trong đó có những dấu hiệu cởi mở hơn về việc lắng nghe kinh nghiệm sống của họ, nhưng vẫn giữ các giới hạn rõ ràng đối với vấn đề gây tranh cãi là chúc lành cho các cặp đồng giới, AP loan tin hôm Thứ Bảy, 9 Tháng Năm.

Diễn biến mới cho thấy Đức Giáo Hoàng Leo XIV có vẻ tiếp tục một phần đường hướng mục vụ của Đức Giáo Hoàng Francis, người trong 12 năm triều đại giáo hoàng mở ra thông điệp chào đón hơn đối với người LGBTQ+ trong Giáo Hội. Tuy nhiên, Vatican cũng cho thấy Toà Thánh chưa sẵn sàng thay đổi giáo huấn nền tảng về hôn nhân, tính dục và các nghi thức tôn giáo dành cho các cặp đồng giới. 

Đức Giáo Hoàng Leo XIV vẫy tay chào giáo dân tại Vatican hôm 6 Tháng Năm. (Hình: Andreas Solaro/AFP via Getty Images)

Các nhà vận động cho người Công Giáo LGBTQ+ hoan nghênh báo cáo mới của một nhóm làm việc từ Vatican, trong đó có lời chứng của hai người Công Giáo đồng tính nam đã kết hôn. Hai người này nói công khai về tính dục, đức tin, và những tổn thương mà họ phải gánh chịu từ cách Giáo Hội Công Giáo từng giảng dạy tiêu cực về đồng tính luyến ái. Báo cáo này không có giá trị ràng buộc và chỉ là bản tổng hợp các cuộc thảo luận sau tiến trình cải tổ kéo dài nhiều năm dưới thời Đức Giáo Hoàng Francis, nhưng việc Vatican công bố những lời chứng như vậy được xem là một bước tiến đáng chú ý về mặt mục vụ. 

Một trong hai lời chứng đến từ một người ở Bồ Đào Nha, kể lại hành trình chấp nhận bản thân là người đồng tính và kết hôn với chồng mình. Người này cũng nói ông từng phải vật lộn với đức tin vì những lời nhận xét thiếu nhạy cảm từ một vị linh hướng Công Giáo, và vì “liệu pháp chuyển đổi” cưỡng bức, một phương pháp bị khoa học bác bỏ, nhằm “chuyển đổi” người LGBTQ+ thành dị tính hoặc buộc họ theo những kỳ vọng giới tính truyền thống. 

Lời chứng thứ hai, từ một người Mỹ, chỉ trích liệu pháp và sự cố vấn mà ông nhận được từ Courage, một nhóm mục vụ Công Giáo tìm cách giúp những người có hấp dẫn đồng giới sống khiết tịnh. Người này viết: “Tính dục của tôi không phải lệch lạc, rối loạn, hay phải ‘đeo thập giá,’ mà đó là món quà từ Thiên Chúa.” 

Linh Mục James Martin, tu sĩ thuộc Dòng Tên người Mỹ và là một trong những tiếng nói nổi bật nhất trong nỗ lực tiếp cận cộng đồng LGBTQ+ tại Mỹ, nói việc Vatican đưa các câu chuyện chi tiết của người Công Giáo LGBTQ+ vào báo cáo chính thức là điều chưa từng có. Theo ông, nếu Giáo Hội bắt đầu lắng nghe người Công Giáo LGBTQ+ như một phần trong phương pháp mục vụ, thì Giáo Hội có bước tiến một cách đáng kể. 

Nhưng những tín hiệu cởi mở này cũng lập tức vấp phải phản ứng từ phe bảo thủ. Giám Mục Joseph Strickland, người từng bị Giáo Hoàng Francis bãi nhiệm khỏi chức giám mục giáo phận Tyler, Texas, gọi báo cáo này là “rất đáng báo động.” Ông cho rằng báo cáo mâu thuẫn với giáo huấn Công Giáo về tính dục, tội lỗi, hôn nhân và luân lý. Trong một bài viết mang tựa đề “Tình Trạng Khẩn Cấp Trong Giáo Hội,” Giám Mục Strickland nói giáo huấn Công Giáo về đồng tính luyến ái không xuất phát từ thành kiến mà từ Thiên Chúa. Ông viết rằng việc gợi ý tội không nằm trong chính mối quan hệ đồng giới là “một cuộc tấn công trực tiếp vào giáo lý, giáo huấn Công Giáo và vào chính lời của Kinh Thánh.” 

Trọng tâm tranh cãi hiện nay là ở Đức, nơi các toà giám mục ban hành hướng dẫn cho linh mục về việc chúc lành cho các cặp đồng giới. Những hướng dẫn này dường như đi xa hơn tuyên bố “Fiducia Supplicans” mà Vatican ban hành năm 2023 dưới thời Đức Giáo Hoàng Francis. Tuyên bố năm 2023 cho phép linh mục ban các phép lành tự phát, không mang tính phụng vụ, cho các cặp đồng giới, với điều kiện các phép lành đó không bị nhầm lẫn với nghi thức hôn lễ. Giáo huấn Công Giáo vẫn khẳng định hôn nhân là sự kết hợp suốt đời giữa một người nam và một người nữ. 

Sau phản ứng dữ dội từ các giám mục Châu Phi và những người bảo thủ, Vatican từng phải làm rõ rằng các phép lành đó phải rất ngắn, khoảng “10 hoặc 15 giây,” và không phải là chúc lành cho sự kết hợp đồng giới, mà là chúc lành cho những người trong mối quan hệ đó. Tuy nhiên, hướng dẫn của các giám mục Đức lại nói các phép lành có thể dành cho mối quan hệ, không chỉ từng cá nhân, và đưa ra các yếu tố như bài đọc phụng vụ, chuẩn bị sự kiện, lời tung hô, cầu nguyện và hát. 

Vatican không đồng ý với cách tiếp cận này. Một lá thư năm 2024 do Đức Hồng Y Victor Manuel Fernández, bộ trưởng Giáo Lý Đức Tin, ký và được đưa lên mạng trong tuần này, nói các hướng dẫn ở Đức có thể tạo ấn tượng giống hôn nhân và trên thực tế “hợp pháp hóa tình trạng của các cặp này,” trái với điều Vatican cho phép trong tuyên bố năm 2023. Lá thư cũng cho rằng việc nhắc đến địa điểm, thẩm mỹ và âm nhạc trong phép lành có thể biến nó thành một nghi thức phụng vụ, điều mâu thuẫn với lập trường của Tòa Thánh. 

Dù vậy, Vatican chưa đóng sập cánh cửa đối thoại. Đức Hồng Y Pietro Parolin nói việc nói đến trừng phạt đối với các linh mục Đức sử dụng các hướng dẫn này là “quá sớm,” và đối thoại với các giám mục Đức vẫn tiếp tục. Ông nói hy vọng là “không bao giờ phải dùng đến trừng phạt,” và các vấn đề có thể được giải quyết hòa bình trong Giáo Hội. 

Đức Giáo Hoàng Leo XIV cũng chọn cách tiếp cận chừng mực. Trong một cuộc họp báo trên phi cơ khi trở về từ Châu Phi, ngài nói sự hiệp nhất hay chia rẽ của Giáo Hội Công Giáo không nên xoay quanh các vấn đề tính dục. Ngài nói có những vấn đề lớn hơn và quan trọng hơn, như công lý, bình đẳng, tự do của nam và nữ, và tự do tôn giáo, cần được ưu tiên trước vấn đề chúc lành đồng giới. 

Ông Francis DeBernardo, tổng giám đốc điều hành New Ways Ministry, tổ chức vận động cho người Công Giáo LGBTQ+, hoan nghênh phát biểu này. Ông nói thật tốt khi nghe Đức Giáo Hoàng có vẻ đang rời khỏi “sự ám ảnh của giáo hội với các vấn đề tính dục.” Ông cũng nói Đức Giáo Hoàng Leo XIV không lên án hay chỉ trích các lãnh đạo Giáo Hội Đức, mà chỉ nói có bất đồng và điều đó không phải là nguyên nhân gây chia rẽ. 

Tổng quát, Vatican dưới thời Đức Giáo Hoàng Leo XIV đang bước trên một lằn ranh hẹp. Một mặt, Giáo Hội muốn tiếp tục lắng nghe và mục vụ cho người Công Giáo LGBTQ+ theo tinh thần cởi mở hơn mà Đức Giáo Hoàng Francis để lại. Mặt khác, Vatican vẫn cố giữ ranh giới giáo lý, đặc biệt trong vấn đề hôn nhân và các nghi thức để tránh có thể bị hiểu là công nhận sự kết hợp đồng giới. (MPL) [dt]

CIA: Iran có thể chịu đựng phong tỏa của Trump ít nhất 4 tháng, chiến tranh chưa dễ kết thúc

play-rounded-fill

CIA: Iran có thể chịu đựng phong tỏa của Trump ít nhất 4 tháng, chiến tranh chưa dễ kết thúc

Phân tích tình báo mới của CIA cho thấy Iran có thể chịu đựng lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ trong ít nhất 4 tháng nữa trước khi rơi vào tình trạng áp lực kinh tế nghiêm trọng.

Điều này cho thấy chiến lược siết kinh tế mà chính quyền Trump đang áp dụng có thể không tạo hiệu quả nhanh như Tòa Bạch Ốc kỳ vọng, và cuộc chiến Iran vẫn chưa thấy có lối thoát.

Báo Việt Nam gỡ tin cháy nhà máy pháo bông của Bộ Quốc Phòng

PHÚ THỌ, Việt Nam (NV) – Báo Tuổi Trẻ và VietNamNet hôm 8 Tháng Năm bị phát giác mau chóng gỡ bỏ đường dẫn tin vụ cháy nhà máy Z121 sản xuất pháo bông của Bộ Quốc Phòng tại tỉnh Phú Thọ.

Hiện tại, các loại pháo bông tại Việt Nam đều do Bộ Quốc Phòng độc quyền sản xuất và phân phối. Người dân nếu bị phát giác bắn pháo bông nhập lậu hoặc không do Bộ Quốc Phòng sản xuất thì sẽ bị nhà chức trách phạt vạ.

Vụ cháy tại một xưởng của nhà máy Z121, tỉnh Phú Thọ, có cột khói cao hàng chục mét. (Hình: Tuổi Trẻ).

Theo bản tin của tờ Tuổi Trẻ được trang web Msn.com đăng lại, trong vụ cháy xảy ra vào sáng 8 Tháng Năm, tại xưởng của nhà máy Z121, cột khói bốc lên cao hàng chục mét.

Vài giờ sau, đám cháy được dập tắt.

Ông Hoàng Minh Hải, chủ nhiệm chính trị nhà máy Z121 (tên khác là công ty Hóa Chất 21, Tổng Cục Công Nghiệp Quốc Phòng), xác nhận vụ cháy xảy ra tại một xưởng lắp pháo.

Theo lời ông này, vụ cháy “không có thiệt hại nhân mạng” và “không gây ảnh hưởng đến các nhà xưởng khác cũng như người dân ở xung quanh nhà máy.”

Tuy vậy, không rõ vì sao các báo phải đồng loạt gỡ tin về vụ cháy này.

Hồi giữa Tháng Mười, 2013, nhà máy Z121 từng bị cháy nổ, khiến 24 người chết, 100 người khác bị thương, hàng ngàn người phải tháo chạy, kho xưởng bị san phẳng và nhiều căn nhà trong khu vực bị hư hại.

Thời điểm đó, một bản tin của báo VnExpress dẫn lời một giới chức Tổng Cục Công Nghiệp Quốc Phòng giải thích nguyên nhân vụ nổ là do “pháo bông bị ẩm, tự bốc cháy dẫn tới nổ toàn bộ kho chứa, làm rung chuyển huyện Thanh Ba, Phú Thọ.”

Trong một diễn biến khác, hồi đầu Tháng Tư, một giới chức Bộ Công An Việt Nam loan báo việc bộ này đang phối hợp nghiên cứu về sản xuất, đổi mới pháo bông sau khi được chính phủ cho phép sản xuất.

Báo VnExpress hôm 3 Tháng Tư dẫn lời ông Trần Hồng Phú, cục phó Cục Cảnh Sát Quản Lý Hành Chính Về Trật Tự Xã Hội, Bộ Công An, cho biết, một “nghị định” vừa có hiệu lực, cho phép các tổ chức, doanh nghiệp thuộc bộ này, nghiên cứu, sản xuất, xuất cảng, nhập cảng, cung cấp pháo bông.

“Mục đích sẽ là làm sao pháo bông đa dạng chủng loại màu sắc nhưng phải bảo đảm an toàn. Qua đó, người dân có nhiều sự lựa chọn, phù hợp với thuần phong mỹ tục,” ông Phú được dẫn lời.

Tại Việt Nam, pháo bông thuộc danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện về an ninh, trật tự.

Bên trong nhà máy Z121. (Hình: Quân Đội Nhân Dân).

Trong khi đó, các tỉnh, thành ở Việt Nam thường xuyên lạm dụng việc chi tiền thuế dân để bắn pháo bông vào các dịp lễ, Tết hoặc trong các sự kiện, buổi diễn văn nghệ tuyên truyền của nhà cầm quyền.

Do vậy, Bộ Công An “nhảy” vào kinh doanh mặt hàng “béo bở” này với lập luận cho rằng việc các tổ chức, doanh nghiệp được bộ trưởng Quốc Phòng giao nhiệm vụ mới được phép nghiên cứu, sản xuất kinh doanh pháo bông “là chưa phù hợp, thống nhất với Luật Đầu Tư.”

Ngoài ra, đại diện Bộ Công An còn lấy lý do là nhà máy Z121 thuộc sở hữu của Bộ Quốc Phòng, được độc quyền sản xuất pháo bông nên số lượng sản phẩm cung ứng ra thị trường “chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế của các tổ chức và người dân.” (N.H.K) [dt]

Máy bay tông chết một người leo rào vào phi đạo ở Denver

DENVER, Colorado (NV) – Một người thiệt mạng tối Thứ Sáu sau khi nhảy qua hàng rào phi trường quốc tế Denver International Airport và bị một phi cơ của hãng Frontier Airlines đang cất cánh tông trên phi đạo, theo AP loan tin ngày Thứ Bảy, 9 Tháng Năm.

Vụ việc xảy ra vào khoảng 11 giờ 19 phút tối Thứ Sáu, theo bài đăng trên tài khoản X chính thức của phi trường. Giới hữu trách phi trường cho biết chiếc phi cơ Frontier chuẩn bị cất cánh bay từ Denver đến Los Angeles International Airport thì “tông vào một người đi bộ.” Nạn nhân chưa được xác định danh tính, nhưng phát ngôn viên phi trường nói người này không phải là nhân viên phi trường và bị tông chỉ khoảng hai phút sau khi đương sự vào khu vực phi trường. 

(Hình minh hoạ: Michael Francis McElroy/Getty Images)

Theo đoạn âm thanh do ATC.com ghi lại, phi công báo với tháp kiểm soát không lưu: “Chúng tôi đang dừng trên phi đạo. Chúng tôi vừa tông trúng một người. Máy bay bị cháy động cơ.” Phi công sau đó cho biết trên phi cơ có “231 sinh mạng.” Kiểm soát viên không lưu trả lời rằng xe cứu hỏa đang được điều động, trước khi phi công nói thêm: “Trong phi cơ có khói. Chúng tôi sẽ di tản trên phi đạo.” 

Frontier Airlines xác nhận chuyến bay liên quan là Flight 4345, chở 224 hành khách và bảy thành viên phi hành đoàn.

Chưa rõ khói trong khoang có liên quan quan trực tiếp gì tới vụ tông người đi bộ hay không.  

Sau khi phi cơ dừng lại trên phi đạo, hành khách được di tản bằng máng trượt khẩn cấp. Đội cấp cứu sau đó dùng xe buýt đưa hành khách về nhà ga. Phát ngôn viên Denver International Airport cho biết 12 hành khách bị thương nhẹ, trong đó năm người được đưa đến các bệnh viện địa phương. 

“Chúng tôi đang điều tra sự việc này và thu thập thêm thông tin trong sự phối hợp với phi trường và các cơ quan an toàn khác,” Frontier Airlines nói trong tuyên bố. Phi đạo 17L, nơi xảy ra vụ tai nạn, bị đóng trong lúc điều tra và dự kiến mở lại sau đó trong ngày. 

Phi đạo là khu vực được kiểm soát chặt chẽ nhất của một phi trường, nơi mọi sai sót đều có thể gây ra hậu quả chết người không chỉ cho người xâm nhập mà còn cho hành khách, phi hành đoàn và lực lượng cấp cứu. 

Vụ chết người tại Denver xảy ra chỉ một ngày sau khi một nhân viên Delta Air Lines thiệt mạng trong lúc làm việc tại phi trường Orlando International Airport. Delta nói họ đang hỗ trợ gia đình nạn nhân và phối hợp với giới hữu trách địa phương để điều tra sự việc, nhưng không công bố chi tiết cụ thể. 

Hai sự việc liên tiếp tại hai phi trường lớn cho thấy rủi ro an toàn hàng không không chỉ nằm trên bầu trời, mà còn bắt đầu từ mặt đất, nơi mỗi cánh cổng, hàng rào, phi đạo và quy trình phản ứng khẩn cấp đều phải vận hành chính xác tuyệt đối. (MPL) [dt]

10 năm sau khi mãn hạn tù ở Mỹ, Minh Béo lấy bằng y sĩ y học cổ truyền

SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Gần 10 năm sau khi mãn hạn 18 tháng tù về tội ấu dâm tại Mỹ và về Việt Nam, diễn viên hài Minh Béo cho biết mình đã lấy bằng y sĩ và “hướng đến các hoạt động y học cổ truyền vì cộng đồng.”

Hồi năm 2016, diễn viên hài Minh Béo, tên thật là Hồng Quang Minh, khiến các báo ở Việt Nam tốn nhiều giấy mực khi ông ta bị cáo buộc ba tội danh tại Mỹ, gồm quan hệ tình dục bằng miệng với một nam thiếu niên dưới 18 tuổi; toan có hành động dâm ô với trẻ em dưới 14 tuổi, và hẹn hò gặp gỡ với dự tính có hành động dâm ô với trẻ vị thành niên.

Diễn viên Minh Béo tại lễ tốt nghiệp y sĩ. (Hình: Người Lao Động).

Trong phiên tòa diễn ra ở thời điểm đó, Minh Béo phải bồi thường $300 cho tiểu bang, và $70 cho Orange County, đồng thời phải cung cấp mẫu DNA cho tiểu bang và địa phương, phải ghi danh vào danh sách tội phạm tình dục suốt đời nếu sinh sống, đi học, đi làm tại California.

Sau khi mãn hạn tù, Minh Béo về đến Việt Nam hôm 21 Tháng Mười Hai, 2016.

Theo báo Người Lao Động hôm 9 Tháng Năm, Minh Béo cho biết, sau khi trở về từ Mỹ, ông ta “gặp không ít khó khăn” nhưng quan niệm rằng “khó khăn là điều không thể tránh khỏi trong cuộc sống.”

Minh Béo sau đó học lấy bằng y sĩ y học cổ truyền và dự định tiếp tục học lên bác sĩ y học cổ truyền và tiến sĩ.

“Tôi theo đuổi lĩnh vực y học cổ truyền với mong muốn thành lập một phòng khám từ thiện. Tại đây, những người có hoàn cảnh khó khăn, có xác nhận của địa phương, sẽ được khám bệnh, điều trị và cấp thuốc miễn phí. Tôi xem đây là tâm nguyện lớn của mình sau nhiều năm học tập và tích lũy kiến thức trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe,” nam diễn viên hài được dẫn lời.

Y sĩ Minh Béo và một nam bệnh nhân. (Hình: Người Lao Động).

Tuy đã thành y sĩ, Minh Béo cho biết ông ta tiếp tục hoạt động biểu diễn và “đang lên kế hoạch cho liveshow kỷ niệm 30 năm hoạt động nghệ thuật vào năm 2030.”

Minh Béo nói thêm rằng, trong bối cảnh kinh tế khó khăn, nhiều sân khấu tại Sài Gòn hiện đã thu hẹp hoạt động, nên ông ta nhận lời hát ở đám cưới, thôi nôi, đám giỗ, sự kiện doanh nghiệp, cũng như các chương trình thiện nguyện tại chùa hoặc nhà thờ ở các vùng sâu, vùng xa. (N.H.K) [dt]

Quỹ chống cháy rừng: Trump cấp tiểu bang Xanh vài trăm ngàn nhưng Đỏ… vài trăm triệu

WASHINGTON, DC (NV) – Chính quyền Tổng Thống Donald Trump đang đối mặt cáo buộc chính trị hóa ngân sách phòng chống thảm họa, theo bài phân tích các dữ liệu của nhật báo Washington Post hôm Thứ Sáu, 8 Tháng Năm, cho thấy các tiểu bang Dân Chủ như California và Colorado gần như không nhận được tiền phòng cháy rừng từ Cơ Quan Quản Trị Tình Trạng Khẩn Cấp Liên Bang (FEMA) kể từ Tháng Bảy, 2025, trong khi các tiểu bang Cộng Hòa như Florida, Texas và Louisiana nhận hàng trăm triệu đô la trong cùng thời gian.

Theo The Washington Post, FEMA giải ngân trung bình khoảng $91 triệu mỗi tháng cho chương trình Hazard Mitigation Grant Program trong giai đoạn từ Tháng Hai đến Tháng Sáu, 2025. Nhưng từ sau Tháng Bảy, 2025, con số này giảm mạnh xuống chỉ còn khoảng $3 triệu mỗi tháng trong phần còn lại của năm. Sau khi bị giám sát pháp lý vì giữ lại tiền liên quan đến thảm họa, FEMA đảo chiều và giải ngân $760 triệu chỉ trong Tháng Ba, 2026, trong tổng số $1.1 tỷ tính đến nay trong năm 2026. 

Lá cờ Mỹ cắm trên khung cửa của một ngôi nhà bị cháy rụi ở Altadena, California hồi Tháng Giêng, 2025. (Hình: Mario Tama/Getty Images)

Điều gây tranh cãi là dòng tiền này không chảy đều giữa các tiểu bang. Bởi vì, California, tiểu bang thường xuyên đối mặt cháy rừng lớn, chỉ nhận $830,000 từ chương trình kể từ Tháng Bảy, 2025. Con số này chưa tới 1% tổng số tiền tiểu bang nhận được trong giai đoạn từ Tháng Hai đến Tháng Sáu, 2025. Văn Phòng Dịch Vụ Khẩn Cấp California cho biết tiểu bang vẫn đang chờ $1.68 tỷ, trong đó có các khoản dành cho dự án phòng cháy tại cả những địa hạt mà ông Trump thắng trong năm 2024. 

Colorado còn nghiêm trọng hơn. Theo phân tích của Washington Post, tiểu bang này không nhận được bất kỳ nguồn tài trợ liên bang nào để phòng ngừa thảm họa kể từ Tháng Bảy, 2025, dù đang đối mặt mùa cháy rừng có nguy cơ cao. Dân Biểu Joe Neguse (Dân Chủ-Colorado) nói đây là “bằng chứng rõ ràng rằng tổng thống đang chơi trò chính trị với cứu trợ thảm họa,” và gọi hành động đó là “vô lương tâm.” 

Trong khi đó, các tiểu bang Cộng Hòa lại nhận được khoản tiền rất lớn. FEMA gửi $239 triệu tài trợ giảm thiểu rủi ro cho Florida, $131 triệu cho Texas và $117 triệu cho Louisiana trong cùng thời gian. 

Một số tiểu bang khác như Illinois, Indiana, Kentucky và Minnesota nhận dưới $500,000 mỗi tiểu bang, nhưng sự tương phản lớn nhất vẫn nằm giữa California-Colorado khi so sánh với các tiểu bang đỏ lớn ở miền Nam. 

Toà Bạch Ốc phủ nhận có yếu tố chính trị với biểu của phát ngôn viên Abigail Jackson rằng: “Không có sự chính trị hóa nào trong các quyết định cứu trợ thảm họa của tổng thống.” Bà nói ông Trump xem xét từng yêu cầu theo Stafford Act “với sự cẩn trọng và cân nhắc kỹ lưỡng,” nhằm bảo đảm tiền thuế được dùng phù hợp và hiệu quả, đồng thời nhấn mạnh tiền liên bang chỉ để bổ sung, không thay thế trách nhiệm của các tiểu bang. 

FEMA cũng nói việc thiếu ngân sách phân bổ trong 76 ngày ảnh hưởng đến khả năng xét duyệt hồ sơ trên toàn quốc và cơ quan này đang giải quyết hồ sơ tồn đọng, kể cả các dự án tại California và Colorado. 

Nhưng nhật báo Washington Post vạch ra rằng nhiều chậm trễ đã bắt đầu trước đợt đóng cửa chính phủ giữa Tháng Hai. Một chính sách do Cựu Bộ Trưởng Nội An Kristi L. Noem thiết lập quy định bà phải phê duyệt mọi khoản tài trợ từ $100,000 trở lên khiến tạo thêm tồn đọng và làm chậm tiền đến các cộng đồng đang cần giải cứu. 

Một chi tiết đặc biệt nhạy cảm là các giới chức được Tổng Thống Trump bổ nhiệm tại Bộ Nội An từng đình lại các khoản tài trợ để kiểm duyệt những hồ sơ có các từ như biến đổi khí hậu, truyền thông mạng xã hội, đa dạng, bình đẳng hoặc hội nhập.

Tờ Washington Post cũng có được một email Tháng Sáu, 2025, trong đó ông Josh Gruenbaum, khi đó là ủy viên Federal Acquisition Service, viết cho các giới chức DHS và U.S. DOGE Service rằng có một “nỗ lực toàn chính phủ nhằm chấm dứt tài trợ cho California.” 

Tác động thực tế đang rơi xuống các cộng đồng sống trong khu vực dễ bị hoả hoạn, như bộ lạc Hoopa Valley Tribe tại miền Bắc California đang chờ khoản $7 triệu để dọn khoảng 600 mẫu Anh cây cỏ dễ cháy, tạo vùng phòng thủ quanh đường di tản, tháp truyền tin, bồn nước và nhà dân. Ông RobRoy Latham, quản lý khẩn cấp của bộ lạc, nói sau nhiều năm chuẩn bị hồ sơ, “mọi thứ dừng lại.” 

Tại Plumas County, California, giới chức địa phương không chắc có thể bảo vệ khoảng 65 căn nhà dễ bị bốc cháy hay không vì khoản tài trợ đối ứng tiểu bang hết hạn sau nhiều tháng chờ phản hồi từ văn phòng của bà Noem. Bà Tracey Ferguson, giám đốc quy hoạch của Plumas County, cho biết quận hạt bây giờ phải chọn giữa “tái xây dựng những gì chúng tôi đã mất, hoặc cố bảo vệ những gì chúng tôi có thể mất.” 

Tháng trước, ông Gavin Newsom, thống đốc California, mô tả sự chậm trễ các khoản tài trợ này gây ra tác động các khu dân cư bị hỏa hoạn ở Los Angeles County: “Các cộng đồng nơi này vẫn còn các cơ sở công viên bị hư hại, các lối vào đường mòn bị rào lại, và các tuyến đường được vá tạm nhưng bị cuốn trôi khi mưa lớn vì công việc sửa chữa lâu dài không thể diễn ra hết tốc độ nếu không có khoản tài trợ liên bang như được hứa. Các trường học vẫn chờ tiền để tái xây dựng cơ sở và lớp học đã bị cháy hoặc hư hại nặng.”

Nếu đúng như mô hình dữ liệu và các email nội bộ mà tờ Washington Post nêu ra, cho thấy chính phủ ông Trump đang thực hiện một kiểu quản trị đặt lòng trung thành chính trị lên trên nguyên tắc cứu trợ thảm họa cho các tiểu bang. Cháy rừng không phân biệt cử tri Cộng Hòa hay Dân Chủ. Lửa không hỏi khu vực đó bầu cho ai trước khi bùng cháy nhà dân. Nhưng khi ngân sách phòng ngừa lại có dấu hiệu chảy mạnh về các tiểu bang đỏ và nghẽn lại ở các tiểu bang xanh, vấn đề không còn là thủ tục hành chính mà trở thành câu hỏi về sự quản trị công bằng trên ngân sách liên bang.

Tổng Thống Trump thường chỉ trích California và các thành phố Dân Chủ là quản trị yếu kém, nhưng cùng lúc, nếu chính quyền liên bang giữ lại tiền đã được phê duyệt để giúp họ phòng cháy và tái xây dựng, thì đó là một cách “gài bẫy” đưa tài trợ chậm trễ sau đó chỉ trích trước công luận là các địa phương do Dân Chủ kiểm soát không phục hồi đủ nhanh. Đây không phải là cách chính phủ liên bang giải quyết thảm họa mà thực chất biến thảm họa thành công cụ trừng phạt chính trị.

Với các chính phủ trước đây, dù Cộng Hòa hay Dân Chủ nắm Tòa Bạch Ốc, không xảy ra trường hợp tài trợ chống thiên tai về cho các tiểu bang với cách biệt bất thường như thế.

Về mặt lịch sử, California và Texas đối mặt với các rủi ro thảm họa tương tự nhau, theo các chuyên gia và giới chức FEMA, cả hai tiểu bang đều nhận được mức hỗ trợ từ liên bang. Từ năm 2005 đến năm 2022, FEMA được phép cấp $1.5 tỷ tài trợ giảm thiểu rủi ro cho Texas, và tiểu bang này đã nhận được 56% số tiền đó. Còn California, nơi có gần gấp đôi số thảm họa trong cùng thời gian, được cho phép nhận khoảng tương đương là $1.6 tỷ, và Sacramento nhận được khoảng một nửa, theo dữ liệu nội bộ của cơ quan.

Điểm đáng chú ý nhất là nhiều dự án bị chậm nằm ở các địa hạt thuộc California, nơi ông Trump thắng năm 2024. Điều này cho thấy khi một tổng thống đối xử với tiểu bang như đối thủ chính trị, chính cử tri ủng hộ cho ông trong các tiểu bang đó cũng có thể trở thành nạn nhân. (MPL)

Quê ‘nhãn lồng’ của Tô Lâm sắp có phi trường

HƯNG YÊN, Việt Nam (NV) – Tỉnh Hưng Yên được Bộ Xây Dựng Việt Nam chính thức có kế hoạch xây phi trường trong bản quy hoạch “hệ thống cảng hàng không thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn 2050.”

Theo báo Pháp Luật TP.HCM hôm 9 Tháng Năm, dự kiến năm 2030, Việt Nam có 32 phi trường, đến năm 2050, con số này tăng lên 35.

Ông Tô Lâm (trái), tổng bí thư kiêm chủ tịch nước Việt Nam, trong một lần về thăm quê Hưng Yên. (Hình: Hưng Yên).

Đáng nói, quê hương của ông Tô Lâm, tổng bí thư kiêm chủ tịch nước Việt Nam, nằm cách trung tâm Hà Nội chỉ 55 cây số, với thời gian lái xe khoảng 1 giờ đổ lại nếu đi cao tốc.

Liên quan vụ này, báo Dân Việt hồi cuối Tháng Mười Hai năm ngoái cho hay, phi trường Hưng Yên sẽ là phi trường quốc tế, được đề nghị xây trên khu đất ở xã Đồng Châu, tỉnh Hưng Yên, tức huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình trước đây.

Thời điểm đó, mạng xã hội có nhiều ý kiến chỉ trích rằng đây là việc lãng phí tiền thuế dân.

Facebooker Quốc Vương bình luận bên dưới một bài đăng: “Sát vách Hưng Yên có phi trường Nội Bài, Cát Bi, chuẩn bị có Gia Bình nữa, mà vẫn nghĩ tới Hưng Yên phải có phi trường riêng, đỉnh thật!”

Facebooker Trần Bách nửa đùa nửa thật: “Cố gắng phấn đấu năm 2075 mỗi tỉnh có một phi trường. Đến năm 2145, mỗi xã hoặc phường có một phi trường. Đến năm 2175 mỗi gia đình có một phi trường. Đến năm 2245, 100% phi trường được nâng cấp, đạt tiêu chuẩn phi trường quốc tế.”

Hồi Tháng Năm năm ngoái, báo Dân Việt cho hay, Bộ Công An Việt Nam xây dựng phi trường Gia Bình tại tỉnh Bắc Ninh, dù nơi này chỉ cách Hà Nội 40 cây số.

Sau khi hình thành, phi trường Gia Bình sẽ được ghi nhận “lớn nhất miền Bắc” và là cảng hàng không quốc tế chủ đạo, trong lúc phi trường Nội Bài sẽ bị giảm quy mô đầu tư, nâng cấp.

Liên quan chuyện các tỉnh, thành đua nhau đòi xây phi trường riêng, trang tin đài Tiếng Nói Việt Nam (VOV) dẫn ý kiến của ông Trần Hồng Minh, bộ trưởng Bộ Xây Dựng: “Việc đầu tư phi trường phải đạt chuẩn quốc tế, đồng bộ và hiệu quả, thay vì manh mún như trước.”

Một góc của tỉnh Hưng Yên. (Hình: Hưng Yên).

Ông Minh thừa nhận do nhiều phi trường tại Việt Nam chưa đạt tiêu chuẩn quốc tế, nhất là chưa đáp ứng yêu cầu về khoảng cách giữa các phi đạo, dẫn đến tình trạng thường xuyên trễ hoặc hủy chuyến bay.

Bên cạnh đó, nhiều phi trường địa phương chưa đạt tiêu chuẩn để tiếp nhận phi cơ cỡ lớn, khiến hoạt động khai thác hàng không chưa hiệu quả. (N.H.K) [dt]

Putin thu nhỏ lễ duyệt binh Ngày Chiến Thắng vì sợ drone Ukraine

MOSCOW, Nga (NV) – Tổng Thống Vladimir Putin dùng lễ duyệt binh Ngày Chiến Thắng tại Quảng Trường Đỏ hôm Thứ Bảy, 9 Tháng Năm, để tuyên bố niềm tin vào chiến thắng ở Ukraine, nhưng quang cảnh Moscow năm nay lại cho thấy một thực tế khác, đó là điện Kremlin phải tổ chức ngày lễ quan trọng nhất trong tình trạng an ninh siết chặt vì nỗi lo sợ Ukraine dùng drone đánh vào thủ đô Nga, AP loan tin.

Lễ duyệt binh kỷ niệm 81 năm ngày Liên Xô đánh bại Đức Quốc Xã diễn ra vào ngày 9 Tháng Năm, trong bối cảnh cuộc chiến Ukraine bước sang năm thứ năm. Tổng Thống Putin, người đã cầm quyền hơn một phần tư thế kỷ, từ lâu biến Ngày Chiến Thắng thành sân khấu lớn nhất để biểu dương sức mạnh quân sự, khơi dậy lòng yêu nước, và gắn cuộc chiến hiện nay với ký ức “Chiến Tranh Vệ Quốc Vĩ Đại” của Nga. Nhưng năm nay, sân khấu đó bị thu nhỏ một cách rõ rệt. 

Cảnh lễ duyệt binh Ngày Chiến Thắng tại Moscow hôm Thứ Bảy, 9 Tháng Năm. (Hình: Igor Ivanko/AFP via Getty Images)

Điểm thay đổi gây chú ý nhất là lễ duyệt binh không có xe tăng, hỏa tiễn và các loại vũ khí hạng nặng khác, ngoại trừ màn bay qua bầu trời Moscow của chiến đấu cơ. Đây là sự khác thường lớn, vì kể từ năm 2008, hầu như các cuộc duyệt binh Ngày Chiến Thắng tại Quảng Trường Đỏ đều phô diễn nhiều khí tài hạng nặng, từ xe bọc thép đến hỏa tiễn đạn đạo liên lục địa có thể mang đầu đạn nguyên tử. 

Giới chức Nga giải thích việc thay đổi hình thức duyệt binh bằng “tình hình tác chiến hiện nay” và nói các biện pháp an ninh bổ sung được áp dụng để đối phó nguy cơ Ukraine tấn công. Truyền hình nhà nước Nga cũng đưa ra cách giải thích rằng các loại vũ khí hạng nặng cần thiết hơn trên chiến trường Ukraine. Nhưng dù được trình bày bằng ngôn ngữ an ninh hay quân sự, thực tế không che dấu được tình cảnh Moscow không còn đủ tự tin để tổ chức một cuộc phô diễn quân lực như trước ngay tại trung tâm quyền lực ông Putin. 

Nỗi lo lớn nhất của Nga là các máy bay không người lái (drone) của Ukraine. Ông Volodymyr Zelensky, tổng thống Ukraine, trước đó mỉa mai rằng giới chức Nga “sợ drone có thể vo ve trên Quảng Trường Đỏ” vào ngày 9 Tháng Năm. Sau tuyên bố của Tổng Thống Donald Trump về một lệnh ngừng bắn ba ngày do Mỹ làm trung gian, ông Zelensky còn ký một sắc lệnh mang tính chế giễu là “tạm thời đặt Quảng Trường Đỏ ngoài phạm vi tấn công của Ukraine để ‘cho phép’ Nga tổ chức lễ Ngày Chiến Thắng.” Ông Dmitry Peskov, phát ngôn viên điện Kremlin gọi việc này là một “trò đùa ngớ ngẩn,” nhưng các biện pháp an ninh đang diễn ra tại Moscow cho thấy điện Kremlin không hề xem nguy cơ drone tấn công là chuyện khôi hài. 

Nhà chức trách Moscow hạn chế toàn bộ truy cập internet di động và dịch vụ tin nhắn trong thủ đô, viện dẫn nhu cầu bảo đảm an toàn công cộng. Đây không chỉ là một biện pháp kiểm soát thông tin. Trong bối cảnh kỹ thuật drone hiện đại có thể tận dụng tín hiệu, dữ liệu và hệ thống định vị dân sự, việc hạn chế mạng di động cũng phản ánh nỗi lo lắng cụ thể nếu xảy ra đúng lúc ông Putin đứng trên lễ đài xảy ra một vụ tấn công, dù nhỏ, có thể biến ngày phô trương quyền lực thành một cú đánh biểu tượng vào uy tín của điện Kremlin. 

Ukraine phát triển mạnh năng lực drone tầm xa vượt xa giai đoạn trước năm 2022. Các đòn tấn công bằng drone của Kiev có thể vươn tới mục tiêu cách hơn 1,000 cây số sâu vào bên trong lãnh thổ Nga, nhắm vào cơ sở năng lượng, nhà máy sản xuất và kho quân sự. Điều này làm thay đổi bản chất chiến tranh trước việc Nga vẫn có kho hỏa tiễn, xe tăng, phi cơ và vũ khí nguyên tử, nhưng một drone rẻ hơn rất nhiều cũng đủ buộc Moscow phải thay đổi cách tổ chức ngày lễ quân sự quan trọng nhất của mình. 

Một số lãnh đạo ngoại quốc đến dự hoặc tham gia các hoạt động tại Moscow, trong đó có lãnh đạo Belarus, Kazakhstan, Uzbekistan, Lào và Malaysia. Ông Robert Fico, thủ tướng Slovakia, đến Moscow và gặp Putin, nhưng không dự lễ duyệt binh tại Quảng Trường Đỏ. Thủ Tướng Friedrich Merz của Đức chỉ trích chuyến đi của ông Fico, nói “rất tiếc” và sẽ thảo luận với nhà lãnh đạo Slovakia về việc này.

Ngoài ra, sự xuất hiện của binh sĩ Bắc Hàn trong lễ duyệt binh cũng mang ý nghĩa đặc biệt. Đây là lần đầu tiên binh sĩ Bắc Hàn tham gia cuộc duyệt binh tại Moscow, được xem là lời tri ân Bình Nhưỡng đưa quân tham chiến bên cạnh quân Nga để đối đầu với Ukraine. Trong một buổi lễ vốn được thiết kế để khẳng định sức mạnh độc lập của nước Nga, sự có mặt của Bắc Hàn lại nhắc đến một thực tế khác đó là Moscow đang thiếu nhân lực, cần thêm đồng minh, và cần thêm quân viện trong một cuộc chiến tiêu hao kéo dài. 

Về mặt chính trị, Ngày Chiến Thắng vẫn là một trong những biểu tượng mạnh nhất của bản sắc Nga. Liên Xô mất khoảng 27 triệu người trong cuộc chiến 1941-1945 và ký ức đó vẫn là điểm đồng thuận hiếm hoi trong lịch sử đầy chia rẽ của Nga. Tổng Thống Putin hiểu rõ sức mạnh của ký ức này và nhiều lần sử dụng để nối kết cuộc chiến Ukraine với câu chuyện chống phát xít, bảo vệ tổ quốc Nga và chống lại phương Tây. 

Trong bài diễn văn tại buổi lễ, Tổng Thống Putin tiếp tục khẳng định tinh thần chiến thắng. Ông ca ngợi binh sĩ Nga đang chiến đấu tại Ukraine, nói họ đối mặt với “một lực lượng hiếu chiến được trang bị và hậu thuẫn bởi toàn bộ khối NATO,” đồng thời tuyên bố: “Chiến thắng đã luôn và sẽ luôn thuộc về chúng ta.” Chủ nhân điện Kremlin nói chìa khóa thành công của Nga là “sức mạnh đạo đức, lòng can đảm và dũng khí, sự đoàn kết và khả năng chịu đựng mọi thứ, vượt qua mọi thử thách.” 

Tuy nhiên, sự vắng mặt của khí tài quân sự khổng lồ khiến thông điệp huy hoàng của nhà lãnh đạo Nga vơi đi sức nặng. Trong nhiều năm, hình ảnh xe tăng lăn qua Quảng Trường Đỏ và hỏa tiễn khổng lồ đi ngang lễ đài là cách điện Kremlin nói với người dân Nga và thế giới rằng Moscow luôn là một cường quốc quân sự không thể bị thách thức. Tuy nhiên, lần này, những khoảng trống trong cuộc duyệt binh bộc lộ sự sáo rỗng trong bài diễn văn của ông Putin. (MPL) [dt]

Ngừng bắn mong manh, Iran vẫn chưa trả lời Mỹ

DUBAI, United Arab Emirates (NV) – Lệnh ngừng bắn mong manh dường như vẫn không có gì thay đổi cho tới Thứ Bảy, 9 Tháng Năm, trong lúc Mỹ chờ hồi đáp của Iran đối với các đề nghị mới nhất nhằm chấm dứt hơn hai tháng giao tranh và bắt đầu các cuộc đàm phán hòa bình, theo AP.

Ngoại Trưởng Marco Rubio hôm Thứ Sáu nói Washington dự kiến sẽ nhận được phản hồi trong vòng vài giờ. Nhưng một ngày sau đó, không có dấu hiệu nào cho thấy Tehran có hành động về đề nghị này để chính thức chấm dứt chiến tranh trước khi đàm phán về các vấn đề gây tranh cãi hơn, bao gồm chương trình nguyên tử của Iran.

Cột khói bốc lên từ cảng Jebel Ali sau báo cáo Iran tấn công Dubai hồi Tháng Ba. (Hình: Fadel Senna/AFP via Getty Images)

Trong lúc Tổng Thống Donald Trump chuẩn bị bắt đầu chuyến thăm Trung Quốc được chờ đợi từ lâu vào tuần tới, áp lực đang gia tăng để khép lại cuộc xung đột, làm thị trường năng lượng rối loạn và tạo ra mối đe dọa ngày càng lớn đối với kinh tế thế giới. 

Các cuộc tấn công giữa đôi bên hôm Thứ Sáu tạo ra sự nghi vấn về lệnh ngừng bắn đã kéo dài một tháng mà Washington khẳng định vẫn còn hiệu lực. 

Quân đội Mỹ tấn công hai tàu chở dầu Iran hôm Thứ Sáu, nói rằng hai tàu này đang tìm cách vi phạm lệnh phong tỏa các cảng Iran của Washington. Vài giờ trước đó, quân đội Mỹ cho biết đã chặn các cuộc tấn công của Iran nhắm vào ba chiến hạm Hải Quân Mỹ tại eo biển Hormuz và “nhắm mục tiêu các cơ sở quân sự Iran chịu trách nhiệm” tấn công lực lượng Mỹ.

Hồi đầu tuần, một chiến đấu cơ quân sự Mỹ bắn hỏng bánh lái của một tàu chở dầu đang tìm cách vi phạm lệnh phong tỏa của Mỹ. Một cuộc tấn công khác của Mỹ trong đêm làm ít nhất một thủy thủ thiệt mạng và 10 người khác bị thương trên một tàu hàng bốc cháy, một hãng tin có liên hệ với ngành tư pháp Iran tường thuật. Chưa rõ con tàu này có phải là một trong hai tàu chở dầu mà Mỹ thừa nhận đã tấn công hay không.

Tổng Thống Trump mô tả vụ bắn qua lại này như một chuyện nhỏ. Nói với phóng viên hôm Thứ Năm, ông gọi các cuộc tấn công của Iran vào khu trục hạm Mỹ  là “vặt vãnh,” rồi nói: “Hôm nay họ gây chuyện nhỏ với chúng tôi. Chúng tôi thổi bay họ.” Trong một bài đăng khác, ông Trump nói “không có thiệt hại nào đối với ba khu trục hạm,” nhưng phía Iran “bị thiệt hại lớn.” 

Tuy nhiên, Tehran nói chính Mỹ mới là bên phá lệnh ngừng bắn. Iran mô tả các cuộc tấn công của Mỹ hôm Thứ Tư và Thứ Năm là vi phạm lệnh ngừng bắn tạm thời được công bố đầu Tháng Tư.

Tehran phần lớn chặn tàu bè không phải của Iran đi qua eo biển kể từ khi chiến tranh bắt đầu bằng các cuộc không kích của Mỹ và Israel trên toàn lãnh thổ của họ vào ngày 28 Tháng Hai. Trước chiến tranh, một phần năm nguồn cung dầu của thế giới đi qua tuyến đường biển hẹp này. 

Một chi tiết đáng chú ý là đánh giá của CIA, theo một giới chức Mỹ được Reuters trích dẫn, cho rằng Iran có thể chưa chịu áp lực kinh tế nghiêm trọng từ lệnh phong tỏa của Mỹ trong khoảng bốn tháng nữa. Nếu đánh giá này chính xác, đòn bẩy của ông Trump đối với Tehran có thể yếu hơn điều Toà Bạch Ốc mong muốn, nhất là khi cuộc chiến không được cử tri Mỹ và nhiều đồng minh nhiệt tình ủng hộ. Tuy nhiên, một giới chức tình báo cao cấp khác mô tả các “tuyên bố” về phân tích của CIA là sai. 

Cuộc khủng hoảng cũng đang lan sang các quốc gia Vùng Vịnh. Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất (UAE) nói hệ thống phòng không của họ đã đối phó với hai hỏa tiễn đạn đạo và ba drone từ Iran hôm Thứ Sáu, khiến ba người bị thương nhẹ. Iran nhiều lần nhắm vào UAE và các quốc gia Gulf khác có căn cứ quân sự Mỹ.

AP cũng cho biết Bahrain bắt giữ 41 người bị cáo buộc thuộc một nhóm có liên hệ với Lực Lượng Vệ Binh Cách Mạng Iran, trong khi các tổ chức nhân quyền nói Bahrain có thể đang dùng cuộc chiến Mỹ-Iran làm cái cớ để đàn áp bất đồng chính kiến trong nước. 

Trong khi súng vẫn nổ, ngoại giao tiếp tục chạy song song. Ông Esmail Baghaei, phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Iran,  nói Tehran không chú ý đến các “hạn chót” và vẫn đang xem xét đề nghị của Mỹ. Nga và Saudi Arabia kêu gọi tiếp tục nỗ lực ngoại giao để đạt một “thỏa thuận bền vững, dài hạn.”

Các nhà ngoại giao hàng đầu của Ai Cập và Qatar nhắc lại rằng ngoại giao là con đường duy nhất để tìm giải pháp, còn Thủ Tướng Shehbaz Sharif của Pakistan nói Islamabad liên lạc với Mỹ và Iran “ngày đêm” để kéo dài lệnh ngừng bắn và đạt một thỏa thuận hòa bình. 

Anh và Pháp cũng chuẩn bị cho giai đoạn sau chiến sự. Luân Đôn cho biết sẽ điều khu trục hạm HMS Dragon đến Trung Đông để sẵn sàng tham gia một sứ mệnh có thể được triển khai nhằm bảo vệ tàu thương mại tại eo biển Hormuz. Paris cũng đưa nhóm tác chiến hàng không mẫu hạm vào Biển Đỏ để chuẩn bị cho một sứ mệnh tương tự. Tuy nhiên, Anh và Pháp nhấn mạnh lực lượng này sẽ không hoạt động cho đến khi có một lệnh ngừng bắn bền vững và ngành hàng hải tin rằng tàu bè có thể đi qua eo biển an toàn. 

Cùng lục, Mỹ vừa nói chuyện ngoại giao, vừa tăng trừng phạt. Bộ Ngân Khố Mỹ công bố trừng phạt 10 cá nhân và công ty, bao gồm một số bên ở Trung Quốc và Hong Kong, vì bị cáo buộc hỗ trợ quân đội Iran có vũ khí và nguyên liệu thô để chế tạo drone Shahed. Washington cũng cảnh báo có thể áp đặt trừng phạt đối với các định chế tài chính ngoại quốc, trong đó có những nơi liên hệ với các nhà máy lọc dầu độc lập của Trung Quốc. 

Nhận định chung là chiến tranh Iran hiện rơi vào một tình trạng lưng chừng nguy hiểm khi không còn là chiến tranh toàn diện mỗi ngày, nhưng cũng chưa phải hòa bình. Mỹ nói vẫn chờ câu trả lời từ Tehran, Iran nói vẫn xem xét đề nghị, các nước trung gian nói phải tiếp tục ngoại giao, nhưng các cuộc tấn công vào tàu, các vụ đánh chặn hỏa tiễn và drone, cùng các lệnh phong tỏa vẫn tiếp diễn. (MPL) [dt]

Tin mới cập nhật