WASHINGTON, DC (NV) – Một số thượng nghị sĩ Cộng Hòa và đồng minh bảo thủ của Tổng Thống Donald Trump công khai phản đối thỏa thuận Mỹ-Iran, cho rằng ông nhượng bộ quá nhiều về tài chính khi đồng ý dỡ trừng phạt dầu của Iran và mở đường cho một quỹ tái thiết, phát triển kinh tế trị giá ít nhất $300 tỷ, theo Washington Post loan tin hôm Thứ Sáu, 19 Tháng Sáu.

Sự phản đối này gây chú ý vì nhiều người chỉ trích không phải là đối thủ thường xuyên của Tổng Thống Trump. Họ là đồng minh của ông Trump, gồm những nhân vật chủ chốt trong chính sách an ninh quốc gia của Cộng Hòa, như Thượng Nghị Sĩ Tom Cotton (Arkansas), chủ tịch Ủy Ban Tình Báo Thượng Viện, và Thượng Nghị Sĩ Roger Wicker (Mississippi), chủ tịch Ủy Ban Quân Vụ Thượng Viện.

Theo Washington Post, bản ghi nhớ MOU giữa Mỹ và Iran mở ra thời hạn 60 ngày để hai bên đàm phán một thỏa thuận cuối cùng về chương trình hạt nhân Iran. Nhưng ngay trong giai đoạn tạm thời, văn kiện đã cho Iran những lợi ích kinh tế đáng kể từ việc dỡ trừng phạt đối với xuất cảng dầu, mở lại eo biển Hormuz, và lập kế hoạch cho quỹ $300 tỷ nhằm tái thiết, phát triển kinh tế Iran.

Đối với phe Cộng Hòa diều hâu, vấn đề không chỉ là số tiền. Vấn đề là Iran có thể dùng dòng tiền mới để phục hồi năng lực quân sự sau chiến tranh.

Thượng Nghị Sĩ Cotton nói ông lo ngại “một số khía cạnh của thỏa thuận này là bước đi sai hướng.” Ông đặc biệt chỉ trích việc dỡ trừng phạt đối với xuất cảng dầu Iran, ước tính có thể giúp Tehran thu từ $4.5 tỷ đến $6 tỷ mỗi tháng.

“Số tiền đó rất lớn,” ông Cotton nói trên Fox News. “Và chúng ta biết chế độ cách mạng khủng bố này sẽ không dùng số tiền đó cho nhà trẻ hay bệnh viện. Họ sẽ dùng nó để tái lập kho drone, kho hỏa tiễn, tài trợ Hamas và tài trợ Hezbollah.”

Lập luận của phe phản đối cho rằng bất kỳ nguồn thu lớn nào của Tehran cũng có thể bị chuyển sang quân sự, Vệ Binh Cách Mạng hoặc các nhóm vũ trang thân Iran trong khu vực.

Thượng Nghị Sĩ Wicker cũng chỉ trích gay gắt quỹ $300 tỷ. Dù chính quyền Trump nói quỹ này sẽ do các quốc gia khác trong khu vực tài trợ, không phải từ người đóng thuế Mỹ, ông Wicker cho rằng quy mô như thế khiến khoản Iran nhận được trong thỏa thuận năm 2015 của Tổng Thống Barack Obama “trông như một khoản tiền tí hon khi so sánh.”

Điểm so sánh này có sức ảnh hưởng chính trị nặng nề bởi vì trong nhiều năm, ông Trump và phe Cộng Hòa từng chỉ trích hiệp ước mà ông Obama thiết lập vì khoản $1.7 tỷ được chuyển cho Iran, mô tả đó như tiền mặt, tiền chuộc hoặc nhượng bộ nguy hiểm. Nhưng nay, thỏa thuận của Trump lại mở đường cho một cơ chế kinh tế lớn hơn khoảng 176 lần so với $1.7 tỷ.

Thượng Nghị Sĩ Wicker nói ông phản đối việc Mỹ dỡ bỏ trừng phạt hoặc giải tỏa tiền của Iran chỉ để đổi lấy việc Tehran đồng ý đàm phán thêm 60 ngày. Ông nói chế độ Iran chưa từ bỏ mục tiêu tối hậu “tiêu diệt Mỹ, tiêu diệt Israel” và sẽ dùng từng đồng nhận được để thúc đẩy mục tiêu đó.

Còn Thượng Nghị Sĩ Ted Cruz (Cộng Hòa – Texas), một người ủng hộ mạnh mẽ cuộc chiến Iran, cũng cảnh báo rằng lịch sử cho thấy “đưa hàng tỷ đô la cho những kẻ thần quyền điên rồ muốn giết quý vị là một ý tưởng đặc biệt tệ.” Ông Cruz nói ông hy vọng Mỹ sẽ không làm điều đó.

Thượng Nghị Sĩ John Thune (South Dakota), lãnh đạo phe đa số Cộng Hòa tại Thượng Viện, và Thượng Nghị Sĩ Mike Rounds (Cộng Hoà – South Dakota) cũng đòi thêm chi tiết về các điều khoản tài chính. Ông Rounds nói hiện nay “rất nhiều tiền sẽ chảy vào Iran,” và Thượng Viện muốn biết rõ cách các ưu đãi tài chính sẽ được giám sát, cũng như cách bảo đảm tiền không được dùng cho khủng bố.

Một số tiếng nói bảo thủ ngoài Quốc Hội còn gay gắt hơn. Người dẫn chương trình phát thanh Mark Levin đề nghị Mỹ nên kéo dài thời gian, xây dựng lại kho đạn, tăng dự trữ dầu, hạ giá xăng, vượt qua bầu cử giữa nhiệm kỳ rồi mới “đánh gục” Iran. Ông chỉ trích chính quyền Trump đang vội vàng đạt thỏa thuận, giúp tái dựng ngành dầu của Iran và đồng ý để các chính phủ chuyển hàng tỷ đô la cho Tehran.

Bà Laura Loomer, một nhân vật mạng xã hội cánh hữu lâu nay ủng hộ ông Trump, đặt câu hỏi ai đang đưa cho tổng thống “tin tình báo bị nhiễm độc, thân Hồi Giáo.” Cựu Phó Tổng Thống Mike Pence nói thỏa thuận này “có mùi của kiểu nhượng bộ” và kết luận: “Tôi không tin người Iran.”

Sự mỉa mai chính trị nằm ở chỗ, phe Cộng Hòa từng nhiều năm chạy theo lập luận của ông Trump tấn công cựu Tổng Thống Obama vì điều khoản $1.7 tỷ, dù khoản tiền đó được giải thích là dàn xếp tranh chấp tài chính từ trước năm 1979, không phải viện trợ mới. Nay, ông Trump đứng trước một thỏa thuận mở ra dòng lợi ích kinh tế cho Iran có quy mô ít nhất $300 tỷ, và chính phe Cộng Hòa phải dùng lại những câu hỏi cũ của họ như dòng tiền này sẽ đi đâu, ai kiểm soát, và Iran có dùng nó cho chiến tranh hay không?

Thỏa thuận Iran đặt Cộng Hòa vào thế khó. Nếu phản đối, họ phải thừa nhận ông Trump đang làm điều họ từng gọi là nhượng bộ nguy hiểm với Iran. Chính vì vậy, cuộc tranh cãi $300 tỷ không chỉ là tranh cãi về tiền mà là bài kiểm tra đạo đức chính trị của đảng Cộng Hòa, rằng họ chống Iran thật, hay chỉ chống Obama? (MPL) [dt]

CHICAGO, Illinois (NV) – Lễ khai mạc Thư Viện Tổng Thống Obama tại Chicago hôm Thứ Năm khiến biến nơi đây thành một cuộc hội tụ hiếm có của chính trị, âm nhạc, điện ảnh, truyền hình, thể thao và văn hóa Mỹ, với sự hiện diện của hàng loạt nghệ sĩ thượng thặng từng định hình đời sống tinh thần và văn hoá của nước Mỹ nhiều thập niên qua. 

Theo nhận định của nhật báo Chicago Tribune ngày Thứ Sáu, 19 Tháng Sáu, khu vực quanh trung tâm mới của cựu Tổng Thống Barack Obama được bảo vệ nghiêm ngặt bằng các chốt kiểm soát, rào chắn bê tông, hàng rào cao và đoàn xe SUV chống đạn. Lý do không chỉ vì ông bà Barack và Michelle Obama có mặt, mà còn vì danh sách khách mời và nghệ sĩ biểu diễn gần như một đại hội tinh hoa của văn hóa đại chúng Mỹ.

Các danh ca từ Bono và The Edge của U2, Stevie Wonder, Bruce Springsteen, Questlove, John Legend, Marc Anthony, Eddie Vedder, Christina Aguilera, Jennifer Hudson, Common, The Roots và nhiều nghệ sĩ khác đến Chicago để tham dự hoặc biểu diễn. Bên cạnh họ là những tên tuổi lớn của điện ảnh, truyền hình và văn hóa đại chúng như Oprah Winfrey, Tom Hanks, Steven Spielberg, George Lucas, Stephen Colbert, David Letterman, Tyler Perry, Dave Chappelle, Conan O’Brien, LL Cool J, Mark Hamill, Jon Batiste, Quinta Brunson và Gabrielle Union.

Nhật báo USA Today ghi nhận buổi khai mạc, diễn ra một ngày trước lễ Juneteenth, lễ vinh danh người Mỹ gốc Phi Châu, quy tụ nhiều huyền thoại Hollywood và các ngôi sao giải trí hàng đầu, nhiều người trong số đó là bạn của gia đình Obama. Ngoài giới nghệ sĩ, buổi lễ còn có sự hiện diện của các cựu Tổng Thống Joe Biden, George W. Bush và Bill Clinton, cùng các cựu đệ nhất phu nhân.

Sự kiện không chỉ là lễ mở cửa một công trình mang tên một cựu tổng thống mà giống một màn trình diễn của ký ức Mỹ hiện đại với âm nhạc tranh đấu dân quyền, văn hóa Chicago, chính trị dân chủ, nghệ thuật đại chúng và sức hút cá nhân của cựu Tổng Thống Obama. 

Ban nhạc The Roots mở màn bằng ca khúc “Get Up, Stand Up” của nhạc sĩ Bob Marley, một bài hát mang tinh thần phản kháng và đứng lên vì quyền con người. Ca sĩ Jennifer Hudson, người lớn lên tại Englewood, hát quốc ca. Ca sĩ Christina Aguilera hát “What a Wonderful World.” Ca sĩ John Legend tưởng nhớ ca nhạc sĩ Donny Hathaway, một biểu tượng âm nhạc của South Side. 

Phần kết lại càng đậm tính biểu tượng. Sau bài phát biểu của ông Obama, “ông chủ nhạc rock” Bruce Springsteen đàn guitar và hát “Land of Hope and Dreams,” rồi giới thiệu danh ca Stevie Wonder.  Rồi ca sĩ Wonder trình bày “All I Do,” sau đó chuyển sang “Signed, Sealed, Delivered,” ca khúc gắn liền với ông Obama, trước khi kết thúc bằng màn jam “Higher Ground” cùng các ca sĩ Springsteen, Eddie Vedder, Jennifer Hudson, Common, John Legend và The Roots.

Thư Viện Tổng Thống Obama nằm trên khuôn viên rộng 19 mẫu ở khu South Side của Chicago, gồm một chi nhánh Chicago Public Library, sân chơi, đồi trượt tuyết, quán cà phê, nhà hàng, trung tâm thể thao, không gian cộng đồng và bảo tàng có bán vé. Nhật báo USA Today cho biết trung tâm này được vận hành tư nhân, không thuộc hệ thống thư viện tổng thống của National Archives and Records Administration.

Nhưng điều gây chú ý nhất không chỉ là kiến trúc hay quy mô cơ sở vật chất mà là sự hiện diện tự nguyện của những nghệ sĩ hàng đầu. Những người như các siêu sao Oprah, Springsteen, Spielberg, Hanks, Wonder, Bono, Colbert hay Letterman không cần đến đây để xin ân huệ chính trị. Họ không phải những người sống bằng cách phủ phục trước quyền lực. Tất cả những người này đều đã có sự nghiệp, tài sản, danh tiếng và vị trí văn hóa độc lập. Họ đến vì cựu Tổng Thống Obama, người vẫn đại diện cho một loại uy tín mà nhiều chính trị gia sau khi rời chức không còn giữ được như uy tín đạo đức, trí tuệ, văn hóa và biểu tượng.

Những điểm này khiến lễ khai mạc Thư Viện Tổng Thống Obama vượt khỏi một sự kiện xã giao. Một thập niên sau khi rời Tòa Bạch Ốc, ông Obama vẫn có khả năng quy tụ một “A-list” thật sự của nước Mỹ. Nhật báo Chicago Tribune viết rằng Obama vẫn có thể kéo được dàn sao hạng A. Câu đó không chỉ nói về danh bạ điện thoại của một cựu tổng thống nhưng nói về tầm vóc của ông trong trí tưởng tượng văn hóa Mỹ.

Trong đời sống xã hội dân chủ, các nghệ sĩ thường là thành phần khó kiểm soát bởi vì đây là những người có khuynh hướng phóng khoáng, hoài nghi quyền lực, chống sự thô bạo của chính trị và nhạy cảm với biểu tượng. Chính vì vậy, sự hiện diện của họ tại Thư Viện Tổng Thống Obama có ý nghĩa như một cuộc bỏ phiếu văn hóa. Họ không bỏ phiếu bằng lá phiếu, mà bằng sự có mặt, tiếng hát, câu nói đùa, bộ vest màu tan của Colbert và Letterman, và bằng việc đặt tài năng của mình bên cạnh di sản Obama.

Tổng Thống Obama thu hút nghệ sĩ bằng sự kính trọng, ông không cần gắn tên mình lên Kennedy Center để chứng minh mình có ảnh hưởng trên văn hoá và nghệ thuật của nước Mỹ. Một trung tâm mang tên ông mở cửa tại Chicago, thế là các nghệ sĩ tự đáp lại lời mời và dành thời giờ đến tham dự. 

Ở Chicago, các nghệ sĩ đến hát về hy vọng, tự do, đất nước, ký ức và tương lai. Ở Washington, trung tâm Kennedy Center từng chứng kiến những chiếc ghế trống, những chương trình bị hủy và những nghệ sĩ không muốn tên tuổi mình dính vào một biểu tượng bị chính trị hóa.

Ông Obama có thể không còn quyền lực tổng thống nhưng vẫn giữ được một thứ quyền lực khó mua hơn đó là sự kính trọng một cách tự nguyện. Đó là quyền lực mà những nghệ sĩ hiểu rất rõ, vì không đến từ sắc lệnh, ngân sách hay chức vụ, mà đến từ cảm hứng. Không một thể ép những “tượng đài nghệ thuật” như Stevie Wonder, Bruce Springsteen, Oprah Winfrey, Tom Hanks hay Steven Spielberg đến dự và đặt tài năng của họ vào một sự kiện chính trị của một người đã lùi vào hậu trường.

Chính ở điểm đó, cựu Tổng Thống Obama thắng bằng tầm vóc, bằng những tiếng hát thượng thặng trên sân khấu. 

Và trong lịch sử văn hóa Mỹ, tiếng hát sống lâu hơn các khẩu hiệu. (MPL) [dt]

WASHINGTON, DC (NV) – Phó Tổng Thống JD Vance hoãn chuyến đi Thụy Sĩ trong vai trò dẫn đầu vòng đàm phán mới với Iran về chương trình hạt nhân của nước này, khiến dư luận đặt ra câu hỏi về bước kế tiếp của thỏa thuận tạm thời nhằm chấm dứt chiến tranh, AP loan tin hôm Thứ Sáu, 19 Tháng Sáu.

Tòa Bạch Ốc nói phái đoàn do ông Vance dẫn đầu sẵn sàng khởi hành nhưng phải hoãn vì những khó khăn hậu cần trong tiến trình đàm phán. Thông báo được đưa ra sau khi Al-Mayadeen, một đài truyền hình vệ tinh toàn Ả Rập có liên hệ chính trị với Hezbollah, nhóm vũ trang Lebanon được Iran hậu thuẫn, loan tin Iran trì hoãn việc gửi phái đoàn sang Thụy Sĩ vì các cuộc tấn công của Israel tại Lebanon.

Việc hoãn chuyến đi diễn ra sau khi Mỹ nói dỡ bỏ phong tỏa, cho phép các tàu dầu bắt đầu di chuyển tự do qua eo biển Hormuz sau nhiều tháng tuyến hàng hải trọng yếu này đóng cửa. Tuy nhiên, thỏa thuận ban đầu đang bị chỉ trích gay gắt tại Mỹ, kể cả từ một số chính trị gia Cộng Hòa, vì họ lo ngại Tổng Thống Donald Trump nhượng bộ Iran quá nhiều, như giảm trừng phạt và khả năng lập quỹ tái thiết $300 tỷ.

Trước đó, Phó Tổng Thống Vance, trong cuộc họp báo tại Tòa Bạch Ốc, lên tiếng bảo vệ thỏa thuận với lập luận rằng dù thỏa thuận có các nhượng bộ, Iran trước hết phải tuân thủ các yêu cầu của Mỹ. “Khi họ thực hiện các hành vi tốt, chúng ta có thể tăng cứu trợ kinh tế,” ông Vance nói. “Nếu họ giảm hành vi tốt, chúng ta có thể tắt nó đi.”

Trong cuộc họp báo, phó tổng thống nói ông không chắc thời điểm dự trù của chuyến đi Thụy Sĩ sau đó, và việc hoãn chuyến đi khiến lịch trình càng thêm mập mờ.

Ông Vance, người ban đầu từng nghi ngờ về việc Mỹ tham chiến với Iran, ngày càng trở thành gương mặt đại diện của chính quyền trong cuộc xung đột và công khai bảo vệ thỏa thuận.

Tại Tòa Bạch Ốc hôm Thứ Năm, phó tổng thống bác bỏ chỉ trích rằng cách chính quyền công bố thỏa thuận ban đầu gây rối rắm, nói rằng: “Tôi không nghĩ thông điệp công khai của chúng tôi là hỗn loạn.”

12.5 triệu thùng dầu đã đi qua Eo Biển Hormuz trong đêm Thứ Tư, và việc Mỹ nới lỏng phong tỏa Iran có nghĩa là Washington “giữ phần cam kết ban đầu của chúng ta trong thỏa thuận về mặt quân sự,” theo lời phó tổng thống Mỹ.

Ông Vance cũng đưa ra cảnh cáo mạnh mẽ đối với Israel, hiện đòi Mỹ có lập trường cứng rắn hơn với Iran và đã tấn công Hezbollah tại Lebanon trong suốt cuộc chiến, kể cả ngay trước khi thỏa thuận gia hạn ngưng bắn đạt được. Những cuộc tấn công đó làm phức tạp nỗ lực hòa bình với Iran.

Phó Tổng Thống Vance nói ông Trump “là nguyên thủ quốc gia duy nhất trên toàn thế giới còn thông cảm với Israel vào thời điểm này,” và nói thêm: “Và ông ấy lại là nguyên thủ quốc gia của siêu cường thế giới.” (MPL) [dt]

RIVERHEAD, New York (NV) – Thủ phạm giết hàng loạt phụ nữ ở New York, rồi chặt thi thể, đã lãnh nhiều án tù chung thân hôm Thứ Tư, 17 Tháng Sáu, theo NBC News.

Tháng Tư năm nay, ông Rex Heuermann, 62 tuổi, nhận tội giết bảy phụ nữ và thú nhận ông cố ý làm một phụ nữ thứ tám, cô  Karen Vergata, thiệt mạng. Theo thỏa thuận nhận tội, ông không bị truy tố tội giết cô Vergata.

Bị cáo Heuermann, kiến trúc sư sống ở Massapequa Park, khu ngoại ô tầng lớp trung lưu gần Manhattan – bị bắt năm 2023 dựa trên rất nhiều bằng chứng, như dấu hết DNA từ miếng bánh pizza thừa trong thùng rác ở trung tâm Manhattan.

Ngay sau khi ông bị bắt, cảnh sát mở lại vụ án từng làm bó tay điều tra viên và khiến gia đình nạn nhân sống trong đau khổ.

Bị cáo Heuermann bị truy tố tội sát hại cô Melissa Barthelemy, 24 tuổi; cô Megan Waterman, 22 tuổi; và cô Amber Costello, 27 tuổi. Ba phụ nữ này mất tích năm 2009 và 2010. Cả ba là gái bán dâm. Thi thể họ được tìm thấy trong khu phố Gilgo Beach năm 2010, phần đầu, phần thân và phần chân bị tách lìa và được quấn bằng bao bố.

Năm 2024, bị cáo Heuermann bị truy tố tội giết cô Maureen Brainard-Barnes, 25 tuổi. Sau đó, ông bị truy tố tội sát hại ba phụ nữ khác: Cô Jessica Taylor, 20 tuổi, mất tích năm 2003; cô Sandra Costilla, 28 tuổi, thi thể được tìm thấy ở làng Southampton trên đảo Long Island; và cô Valerie Mack, 24 tuổi, mất tích năm 2000.

Trong quá trình xét xử, ông thú nhận bóp cổ nạn nhân tới chết rồi chặt thi thể.

Tại phiên tòa kết án hôm Thứ Tư, từng người thân của nạn nhân đối diện với bị cáo Heuermann, vừa lên án hung thủ vừa kể lại nỗi đau mà họ chịu đựng. Bị cáo Heuermann cúi đầu, bất chấp một số người yêu cầu ông ta nhìn thẳng vào mắt họ.

“Việc ông gây ra cho gia đình chúng tôi không từ nào diễn tả được,” bà JoAnn Mack, mẹ nuôi cô Mack, cho hay.

Sau khi người thân của nạn nhân phát biểu, ông Timothy Mazzei, chánh án tiểu bang New York, hỏi bị cáo Heuermann muốn nói lời nào không.

“Tôi không biết nói gì,” ông Heuermann đáp. “Có nói gì cũng vô nghĩa.”

Vị chánh án hỏi bị cáo Heuermann có hối hận đã giết các nạn nhân không. “Thưa có,” ông ta nói.

“Ông là thằng đàn ông đáng kinh tởm, đê tiện và nhỏ mọn, ông là thằng hèn,” Chánh Án Mazzei nhấn mạnh trước khi tuyên một loạt án tù chung thân và bắt buộc ông Heuermann thi hành riêng từng bản án mà không được ân xá.

“Đưa ông ta ra khỏi đây,” ông Mazzei ra lệnh, cử tọa reo hò tán thưởng. (Th.Long) [kn]