Bác Sĩ Nguyễn Ý Ðức

 

Tại một khu rừng nọ, có một cây đại thụ và một cây sậy mọc gần nhau đã từ nhiều chục năm. Ðôi bên vẫn thường tâm sự qua lại mặc dù một bên thì lừng lững cao ngất trời xanh, một bên thì mảnh mai không quá đầu người.

Một hôm đôi bên luận bàn về sức mạnh của nhau.

Sậy khiêm nhường nói: “Tôi biết thân phận bé nhỏ của tôi không bằng anh nhưng tôi nghĩ là tôi an toàn hơn anh.”

Ðại thụ nhìn xuống cây sậy cười ngạo nghễ: “Sao chú mày chủ quan tự tin thế. Anh to lớn thế này mà lại kém an toàn hơn chú à. Chú cho ta biết cái gì có thể quật ngã thân hình to lớn với gốc rễ nằm sâu trong đất của ta. Ngoài ra, với chiều cao, ta có thể nhìn xa trông rộng ngắm phong cảnh khắp nơi, hường gió mát trăng thanh mà chú mày chả bao giờ được hưởng.” Rồi đại thụ cười ha hả khoái chí.

Sậy ta biết thân, âm thầm số phận.

Tối hôm đó, một cơn giông tố thổi về với sấm sét ầm ầm rung chuyển đất trời. Muông thú sợ hãi tìm nơi trú ẩn. Cây cối nghiêng ngả, cành lá tả tơi gẫy rụng vương vãi khắp nơi.

Với chiều cao quá cao, đại thụ chịu không nổi sức mạnh của phong ba bão táp, bật gốc nằm trơ trên mặt đất. Nhìn sang cạnh, nó thấy sậy vẫn đứng trên rễ, chỉ rụng bớt ít chục cánh lá. Ấy là nhờ sậy mọc thấp, uốn mình theo gió lại được các cây lớn hứng hết phũ phàng mưa gió, cho nên sau bão táp, nó vươn mình thẳng lên được. Ðại thụ thở dài, ân hận về tính tự cao tự đại của mình, chào vĩnh biệt sậy, chờ thợ rừng tới cưa xẻ về dùng. Thông cảm, sậy nhìn sang ái ngại chia tay.

Ở đời thiếu gì hoàn cảnh tương tự. Phúc đấy, họa đấy. Khi danh vọng lên cao thì dương dương tự đắc, coi trời bằng vung mà khi xuống thấp thì lủi thủi như chó cắt tai. Giá mà có một chút khiêm cung, nhìn trước nhìn sau, nhận ra thiếu sót của mình để chấn chỉnh tu bổ thì chẳng cũng hay lắm sao.

Khương Tử Nha xưa kia nhận xét: “Chớ thấy mình sang mà khinh người hèn; chớ thấy mình cao mà khinh người thấp; chớ cậy mình khôn mà gạt người dại; chớ cậy mình mạnh mà khinh kẻ yếu.”

Trong khi đó, Montesquier của nước Pháp lại ca tụng: “Hỡi những người khiêm tốn, xin chào đón quý vị. Quý vị đã tạo ra vẻ dịu dàng và thú vị cho cuộc đời. Quý vị tưởng là mình chẳng có gì nhưng tôi nhận thấy quý vị có tất cả.”

Nghe ra, thấy cũng có lý vậy.

 

 

Bác Sĩ Nguyễn Ý Ðức

 

Trong cuộc bầu cử chức vụ tổng thống Hoa kỳ cũng như Thượng Viện và Hạ Viện liên bang ngày 6 tháng 11, có thêm hai tiểu bang Connecticut và Massachusetts đã hợp thức việc dùng cần sa trong mục đích y học. Như vậy là hiện nay có 18 tiểu bang Hoa Kỳ và Washington D.C. cho phép dùng cần sa để trị bệnh. Trước sự việc này, nhiều bậc phụ huynh cảm thấy e ngại vì con em mình sẽ có thêm cơ hội để hút cần sa.

Tại nhiều quốc gia, trẻ em bắt đầu thử với cần sa ngay từ khi còn ở lớp 8, lớp 10. Trẻ em ghiền dễ đưa tới những hành động vô ý thức, những tổn thương cơ thể do tai nạn hoặc dính líu vào hành động tình dục không muốn và không an toàn. Chúng cũng hay mang vũ khí nhỏ và hay đánh lộn hơn là trẻ không dùng cần sa.

Sớm khám phá để hỗ trợ, cứu giúp là điều cần thiết ngõ hầu tránh được những hậu quả không tốt cả về thể xác, tâm thần và xã hội cho con trẻ.

1. Những dấu hiệu dùng cần sa ở tuổi trẻ

Trẻ em dùng cần sa đều rất dễ dàng nói dối để phủ nhận có vấn đề khi cha mẹ căn vặn. Nhiều khi nói chỉ hút chứ không hít vào. Cho nên các bậc cha mẹ đều cần đề cao cảnh giác, để ý những dấu báo hiệu dùng thuốc ở con mình.

Dấu hiệu sớm nhất thường là thay đổi thái độ và hành động của chúng.

Học hành đang chăm chỉ tiến bộ, trở thành chểnh mảng, có điểm xấu, hay trốn học hoặc đi học trễ, bị đuổi; tính tình thay đổi, kém tập trung, mau quên.

Tác phong bất thường có thể là tự cô lập, thu mình không giao tiếp với ai, buồn rầu, cáu gắt với anh chị em trong nhà, bỏ những giải trí thường ưa thích, đôi khi ăn cắp vặt để có tiền mua thuốc.

Các em ăn ngủ thất thường, hay than phiền chóng mặt, mệt mỏi, bước đi không vững, mắt đỏ hoe. Nhiều em trở nên hoang tưởng, hoảng hốt một cách vô cớ. Trên quần áo, trong phòng ngủ có mùi cần sa.

2. Những nguy cơ đưa đến tuổi trẻ dùng cần sa

Hầu hết người dùng cần sa đều nói là để có cảm giác thoải mái và yêu đời. Với trẻ em thì có rất nhiều lý do khiến các em hút rồi ghiền cần sa.

-Nhiều em thấy người khác hút, tò mò thử coi xem sao, sau nhiều lần thấy thích rồi thành thói quen và ghiền.

-Có em thì bị bạn bè ép dụ hoặc tình nguyện dùng khi muốn được chấp nhận vào băng nhóm.

-Nhiều khi các em dùng vì sống trong gia đình có người ghiền rượu, thuốc ma túy.

-Các em dùng để giải tỏa buồn bực, khó khăn xảy ra trong gia đình như bố mẹ bất hòa, vắng mặt thường xuyên, tính tình bất nhất lúc khó khăn lúc buông thả.

-Các em gặp trở ngại trong việc học, không được hướng dẫn cho tương lai, trốn học.

-Có nghiên cứu cho thấy gene di truyền cũng có vai trò trong việc dùng cần sa và các thuốc khác.

3. Tác dụng của cần sa

Cần sa có tác dụng khác nhau trên cơ thể tùy theo cách dùng, có dùng chung với rượu hay các thuốc khác, nhất là có chứa nhiều hay ít hoạt chất cannabinol.

Có cháu sau khi dùng trở nên như mất cảm giác, tê dại. Nhưng đa số lại thấy tinh thần lên cao do đó có chuyện lạm dụng. Cháu cười nói huyên thuyên nhưng không gẫy gọn, mạch lạc. Chúng như bị thu hút bởi những cảm giác, âm thanh, mùi vị thông thường và thấy những sự việc vụn vặt trở nên hấp dẫn, khêu gợi. Với các cháu, khái niệm về không gian không còn, chúng như bị phân đôi và thời gian như lắng đọng, chậm lại.

Các cháu cảm thấy khát nước và đói. Tim tăng nhịp đập, miệng khô, đi đứng nghiêng ngả mất thăng bằng, cử động chậm chạp, cặp mắt đỏ ngầu, con ngươi mở to. Huyết áp lên cao, nhất là khi dùng cần sa chung với các thuốc kích thích khác hay với rượu.

Sau đó khoảng vài ba giờ thì triệu chứng phai lạt dần và người phi thuốc cảm thấy rã rượi rồi đi vào giấc ngủ triền miên.

4. Diễn biến sự lạm dụng

Cũng như đối với các hóa chất có thể lạm dụng khác, người dùng cần sa sẽ trải qua mấy giai đoạn:

-Nghe nói cần sa làm tinh thần phấn khởi, yêu đời, nên muốn thử cho biết.

-Sau vài lần thử thấy hay hay, hấp dẫn bèn thử nữa.

-Ám ảnh với cảm giác thích thú kích động bèn dùng thường xuyên hơn và dùng mọi thủ đoạn để có thuốc.

-Giai đoạn cuối là dùng bất cứ thuốc nào khác thay thế để thỏa mãn cảm giác mong muốn.

Ðó là điểm nguy hại vì khởi đầu từ cần sa các cháu có thể đi tới nghiện các loại thuốc khác độc hại hơn như là hồng phiến, bạch phiến, rượu mạnh, các hóa chất kích thích tâm thần khác.

5. Ðể ngăn ngừa con em dùng cần sa

Thực ra không có phương cách toàn hảo nào để ngăn ngừa việc con người mắc vào các tật ghiền, nghiện ngập. Hơn nữa thuốc gây nghiền lại hiện diện khắp nơi, tương đối mua dễ dàng lại luôn luôn quyến rũ người không có nghị lực, không có quan niệm sống lành mạnh.

Cho tới nay, chưa có dược phẩm nào để chữa người nghiền cần sa, ngoại trừ cố vấn, đối thoại, giải thích.

-Sự hỗ trợ của gia đình, bạn bè đóng vai trò rất quan trọng.

-Ðiều cần là cha mẹ phải sống gần gũi với con cái, hỗ trợ, theo dõi sinh hoạt hàng ngày của con mình.

-Bắt đầu nói chuyện với con cái về ảnh hưởng không tốt đối với sức khỏe của cần sa và các loại thuốc gây nghiền ngay khi còn bé.

-Cho con cái hay là chúng có thể thảo luận các vấn đề khó khăn với mình bất cứ lúc nào và trong tinh thần cởi mở, hiểu biết.

-Luôn luôn đề cao cảnh giác: khi nghi là con cái dùng cần sa thì phải hành động ngay để cứu chữa.

-Ðừng ngần ngại do dự khi thấy cần sự giúp đỡ các nhà chuyên môn về ghiền hút.

-Có nhiều chương trình phục hồi dành riêng cho giới trẻ nghiện ngập. Nơi đây các em sống hoàn toàn nhịn thuốc đồng thời học hỏi cách thức đối phó với các vấn đề khó khăn về cảm xúc, hành vi, thể xác gây ra do cần sa.

-Quan trọng hơn cả là chính các em phải ý thức được vấn đề và muốn thay đổi.

 

Kết luận

 

Vấn đề dùng cần sa trong trị bệnh đang còn được tranh luận. Phe ủng hộ cũng nhiều mà phe chống đối cũng không phải là ít. Nhưng việc dùng cần sa để trở thành ghiền của các em thiếu niên đang là một vấn nạn cho nhiều gia đình và xã hội. Việc con cái dùng cần sa hoặc các chất gây ghiền khác là mối quan tâm lớn của các bậc làm cha mẹ.

Tại nhiều quốc gia, trẻ em bắt đầu thử với cần sa ngay từ khi còn ở lớp 8, lớp 10. Trẻ em ghiền dễ đưa tới những hành động vô ý thức, những tổn thương cơ thể do tai nạn hoặc dính líu vào hành động tình dục không muốn và không an toàn. Chúng cũng hay mang vũ khí nhỏ và hay đánh lộn hơn là trẻ không dùng cần sa.

Khám phá ra sớm để hỗ trợ, cứu giúp là điều cần thiết ngõ hầu tránh được những hậu quả không tốt cả về thể chất lẫn tâm thần và xã hội cho con trẻ.

 

Bác Sĩ Nguyễn Ý-Ðức

Texas, Hoa Kỳ

www.bsnguyenyduc.com

 

 

Luật Sư LyLy Nguyễn

 

---

LTS – Luật Sư LyLy Nguyễn chuyên về Luật Bảo Vệ Tài Sản, Luật Thương Mại cho các công ty hoặc tiểu thương, cố vấn điều hành tài sản, bênh vực thân chủ trong những vụ rắc rối khi bị kiểm tra thuế, kế hoạch địa ốc, khai phá sản và luật gia đình. Luật Sư LyLy còn thay mặt cho thân chủ trong các vấn đề liên quan đến Thuế Lợi Tức Cá Nhân (Income Tax), Thuế Trả Nhân Công (Employment Tax), Thuế Mua Bán (Sale And Use Tax) Và Thuế Tài Sản (Estate Tax), ở cả hai cấp liên bang và tiểu bang, cũng như đã nhiều lần diễn thuyết về các vấn đề giao dịch thương mại, ngân hàng, thuế và điều hành tài sản tại nước ngoài. Ngoài ra LyLy Nguyễn còn rất giàu kinh nghiệm về Luật Gia Ðình với các vụ ly dị có con nhỏ và có tranh chấp tài sản; Luật Khánh Tận với Chương 7 hay Chương 13. Luật Sư LyLy Nguyễn được chứng nhận hành nghề tại Supreme Court of California, United States District Court, United States Court of Appeals for the Ninth Circuit và United States Tax Court. Nếu cần tham khảo riêng xin liên lạc với Luật Sư LyLy Nguyễn tại văn phòng ở 2009 North Broadway, Santa Ana, CA 92706. ÐT: (714) 531-7080.

---

 

Sống trên đất Mỹ hầu hết mọi người đều mắc nợ thẻ tín dụng (credit cards) như Visa, Mastercard, Discovery, American Express, hoặc các loại thẻ của các công ty thương mại lớn, cửa hàng bách hóa, các hãng xăng dầu. Ðây là một loại nợ thịnh hành nhất vì thông thường không thế chấp và cũng không giới hạn số thẻ được cấp.

Những ai hội đủ hai điều kiện chính là đủ “khả năng trả nợ (ability to pay debt)” như có nhà cửa, công ăn việc làm hay địa vị vững vàng cộng thêm quá trình trả nợ tốt, chứng tỏ được “ý muốn trả nợ (willing to pay debt)” sẽ được điểm tín dụng cao, nhiều khi được cấp hàng chục thẻ đủ loại với mức “giới hạn tín dụng (credit limit)” rộng rãi – là số tiền cho vay tối đa người có thẻ được xài – nhiều khi lên đến vài chục ngàn khiến tổng số nợ có thể tới bạc triệu.

Những chi tiết đó được ghi trong hồ sơ cá nhân tại các công ty báo cáo tín dụng (credit reporting company) mà các ngân hàng phải căn cứ vào đó khi xét đơn xin cấp thẻ. Ngày nay thẻ tín dụng đang tràn ngập thị trường tài chánh Mỹ nên các hãng tín dụng thường gởi thư mời mọc cấp thẻ “chấp thuận trước (pre-approved),” một người đi làm có quá trình tín dụng tương đối sạch cũng có thể được cấp một vài thẻ rất dễ dàng.

Nếu khai phá sản theo Chương 7, các thẻ tín dụng – vì không có thế chấp – sẽ được thanh toán theo ưu tiên thấp nhất sau khi “Tín Viên Khánh Tận (Bankruptsy Trustee)” do tòa chỉ định, bán các tài sản không miễn trừ trả cho các nợ có ưu tiên pháp định cao hơn, phần còn lại mới đến lượt các thẻ. Thông thường người ta khai phá sản khi tình trạng tài chánh kiệt quệ đến khô cạn không còn gì nữa nên được gọi là vỡ nợ không tài sản (non-asset bankruptcy), trường hợp này tất cả nợ thẻ tín dụng thường được rũ sạch.

Tuy nhiên việc giải quyết nợ thẻ tín dụng cũng có nhiều khúc mắc tùy thuộc tình trạng thẻ “còn nợ (balance)” hay “không nợ (zero balance),” hiện đang trả đúng hạn hay “đang chậm trễ (in default).” Ngay lúc bắt đầu khai phá sản luật sư sẽ cố vấn người khai tức khắc ngưng trả ngay mọi thẻ dù đang ở bất cứ tình trạng đúng kỳ hạn hay đã chậm trễ.

Trong đơn khai ngoài tất cả các tài sản và nợ nần khác người khai phải liệt kê tất cả thẻ tín dụng hiện hữu với tổng số nợ tính đến ngày khai. Nếu người giữ thẻ có kết toán thẻ nào với số “không” tức là không có nợ thẻ ấy thì khỏi phải liệt kê trong danh sách tài sản khánh tận.

Mặc dù vậy không có nghĩa là còn quyền sử dụng thẻ bởi vì Tín Viên Khánh Tận có thể tịch thu và yêu cầu viết thư thông báo nơi cấp thẻ tình trạng vỡ nợ của mình. Tuy ngân hàng cấp tín dụng nhiều khi không được thông báo kịp thời nhưng họ vẫn truy ra khách hàng khai phá sản qua các hãng báo cáo tín dụng (credit bureau) hoặc được các hãng này thông báo trực tiếp qua tin tức thâu lượm được từ tòa án.

Ðiều quan trọng trước khi nộp đơn khai khánh tận không nên cố tâm dồn trả cho một vài thẻ với ý định sẽ giữ lại các thẻ ấy. Trong đơn khai có mục liệt kê tất cả mọi giao dịch tiền bạc trong vòng 60 ngày, Tín Viên Khánh Tận sẽ xét kỹ xem người khai có chiếu cố đặc biệt trả một món nợ nào mà lờ đi không đếm xỉa đến các nợ khác. Tòa án cấm ngặt hành động này gọi đó là trả theo cảm tình (preferences). Vị này có quyền xin tòa đòi lại số tiền được trả cảm tình cho bất cứ ai đem chia lại cho các chủ nợ khác.

Nói chung người khai bị buộc là trả cảm tình nếu trả trên $600 cho một món nợ trong vòng 90 ngày trước khi khai (một năm nếu trả cho bạn bè hay thân nhân) mà không trả cho các nợ khác. Trường hợp một người có hồ sơ tín dụng tốt vì hàng tháng đã cố trả số tối thiểu cho tất cả mọi thẻ đến khi khai vẫn phải liệt kê tất cả dù chưa từng chậm trễ.

Như đã nói ở trên, đừng dại dột tìm cách giữ lại bất cứ thẻ nào vì có rất nhiều ngân hàng cấp thẻ có khuynh hướng tìm cách dụ dỗ khách hàng giữ lại nợ qua hình thức ký hợp đồng “tái xác nhận (reaffirmation agreement)” có nghĩa là bằng lòng giữ thẻ với nguyên nợ số nợ cũ. Ðôi khi họ còn hứa hẹn giảm lãi suất thấp hơn, dĩ nhiên đừng bao giờ nghe lời thuyết phục mà ký vì như vậy nợ đâu vẫn hoàn đó.

Trường hợp khai lúc đã trả chậm hay không trả theo kỳ hạn cũng giống như trên nhưng có điều khác biệt là nơi cấp thẻ có thể dùng nhiều mánh khóe khiếu nại với tòa xin bắt buộc người khai tái xác nhận nợ với lý do “nợ không xóa được (non-dischargeable)” hoặc với lý do “nợ có thế chấp.”

Các ngân hàng cấp thẻ tín dụng muốn thưa tòa xin ngăn không cho xóa nợ phải chứng minh một trong các lý do như không kê khai thẻ đó trong đơn xin, man khai tình trạng tài chánh lúc xin cấp thẻ, mua sắm vật dụng xa xỉ hay rút tiền ứng trước trong vòng 60 ngày. Họ phải nộp “Ðơn Thưa Xin Cứu Xét Quyền Xóa Nợ (Complaint to Determine Dischargeability of the Debt).” Sau khi nhận được đơn này tòa ra lệnh cho người khai phải nộp một tờ trả lời chính thức nếu không tòa sẽ xử thua kiện.

Gần đây ngân hàng gia tăng thưa kiện về “lừa đảo thẻ tín dụng (credit card fraud).” Luật Khánh Tận ấn định nếu dùng thẻ mua sắm hay dịch vụ xa xỉ hơn $1,150 hoặc dùng thẻ rút hơn $1,150 tiền ứng trước (cash advance) trong vòng 60 ngày trước khi khai phá sản là phạm tội lừa đảo. Nếu vụ kiện được đem ra xử thì tòa thường xét đến yếu tố thời gian sử dụng thẻ sau khi nộp đơn khai hay sau khi đã gặp luật sư cố vấn, sử dụng thẻ mua sắm xa xỉ phẩm hoặc túng quẫn biết không trả nổi nhưng vẫn mua sắm cho cố bằng thẻ.

Visa và Mastercard gần đây rất tích cực trong các chương trình thu hồi tiền nợ đã mất bằng cách tìm chứng cớ người khai cố ý dùng thẻ nhiều hơn trong vòng 60 đến 90 ngày trước, hay người khai dùng thẻ sau khi đã tìm gặp luật sư cố vấn. Dù họ áp dụng những biện pháp mạnh nhưng không có nghĩa là thắng kiện.

Luật sư thường thành công trong việc bênh vực thân chủ với chứng cớ là ngân hàng hay công ty cấp tín dụng đã mời mọc cấp thẻ “chấp thuận trước” một cách quá dễ dàng, không xét kỹ đến tình trạng tài chánh của khách hàng mà cứ cẩu thả cấp thẻ; ngoài ra còn tung ra nhiều câu quảng cáo hấp dẫn khuyến khích nên tận dụng thẻ thí dụ như “Chúng tôi sẵn sàng mỗi khi quí vị thiếu tiền!” “Hãy tận hưởng một chuyến nghỉ hè như trong mộng tưởng! Ðã có chúng tôi lo hết mọi thứ!” “Hãy dùng thẻ để mua món quà tặng tráng lệ cho người yêu!” Do đó phần đông tòa xử các ngân hàng phải chịu trách nhiệm liên đới vì sơ suất trong việc cấp thẻ rồi “vẽ đường cho hươu chạy,” khuyến khích khách hàng tiêu xài quá lố tạo điều kiện cho họ sa chân xuống vực thẳm nợ nần; những người này chỉ là nạn nhân mềm lòng trước những cám dỗ mù quáng tiêu xài bằng tiền plastic dễ dàng hơn là mua bằng tiền thật do mồ hôi nước mắt kiếm ra.

Phần đông các ngân hàng cấp tín dụng vì thấy có vẻ khó ăn muốn tránh thưa kiện nên đổi chiến thuật dùng mánh khóe khác thí dụ như gửi thư vừa hứa hẹn sẽ báo cáo tín dụng tốt, vừa dọa dẫm làm khó dễ nếu người khai không tái xác nhận món nợ.

Ðiều cần nhấn mạnh ở đây những ai một khi định khai phá sản thì chớ bao giờ dại dột giữ lại bất cứ một món nợ không thế chấp nào bởi vì mục đích chính là rũ sạch nợ nần; tái xác nhận có nghĩa vẫn buộc tròng nợ vào cổ như cũ, không những thế sau này còn bị kẹt cứng vô phương thoát nổi bởi vì luật pháp đã cho một cơ hội làm lại cuộc đời mới mà không nắm lấy thì phải đợi ít nhất sáu bẩy năm nữa mới có quyền xin lại. Cũng có nhiều trường hợp có nhiều thẻ có giới hạn tín dụng thấp chấp nhận coi như mất vì tốn phí đòi nợ cao và biết đằng nào cũng mất, cho nên không khiếu nại.

Trường hợp khai phá sản theo Chương 13 người khai trong đơn xin sẽ đề nghị trả cho các chủ nợ không thế chấp kể cả các thẻ tín dụng một số phần trăm nào đó, thí dụ như 25% chẳng hạn, theo một lịch trình rõ ràng. Cũng xin nhắc lại nợ có thế chấp bắt buộc phải trả 100% không như nợ không thế chấp. Các ngân hàng cấp phát thẻ phải ngậm đắng nuốt cay mà chấp nhận thu hồi được đồng nào hay đồng nấy và dĩ nhiên họ sẽ đóng trương mục thẻ. Nên nhớ đằng nào thẻ cũng mất đừng để bận tâm vì Tín Viên Khánh Tận cũng sẽ tịch thu tất cả không cho dính dáng đến nợ nần thêm nữa và đó là điều tốt cho tương lai.

Cũng như thường lệ người viết xin xác nhận nội dung của những loạt bài tìm hiểu luật pháp này chỉ hoàn toàn được sử dụng với tính cách thông tin (information) giúp quí độc giả một vài kiến thức tổng quát căn bản về luật pháp Hoa Kỳ mà thôi và không thể coi như liên hệ của luật sư với thân chủ (attorney-client relationship). Do đó nếu có vấn đề liên quan đến luật, quí độc giả vẫn cần phải thảo luận với luật sư chuyên môn về trường hợp của quí vị.

Nếu cần tham khảo riêng xin liên lạc với Luật Sư LyLy Nguyễn tại văn phòng ở 2009 North Broadway, Santa Ana, CA 92706. ÐT: (714) 531-7080.

 

Phạm Ðình

 

Hỏi: Có lần người thợ máy lấy nước lã đổ vào bình coolant của tôi. Tôi hỏi thì anh ta đáp, cũng như coolant vậy thôi. Người thợ nói có đúng không?

Ðáp: Như bạn biết, đầu máy xe không thể làm việc nếu không được giải nhiệt đúng mức. Hệ giải nhiệt trong xe dùng một chất lỏng gọi là coolant để làm mát máy. Nhưng cũng có người dùng nước lạnh thay cho coolant. Ðó là khi xe bị overheat dọc đường, đang chạy mà thấy khói ở đầu xe bốc lên nghi ngút, mở nắp đậy đầu xe thì khói trắng ẩn nấp ở đó từ bao giờ, thừa dịp tung ùa ra, trắng xóa cả mặt mày người chủ xe. Nhưng đó là trường hợp khẩn cấp, không tìm ra coolant mới đành chịu, phải dùng nước lã ra tay “cứu bồ” để xe có thể tạm thời chạy đi hoặc chạy về. Hơn nữa, để tới lúc đầu máy xe “overheat” coi như tử thần đã gõ cửa, thời gian hoạt động của đầu máy chẳng còn bao nhiêu thì dùng nước lã hay coolant cũng chẳng khác gì nhau. Nếu lúc bấy giờ tìm được nước thần đổ vào máy, may ra tình trạng overheat mới được chữa lành mà thôi.

Ðó là trường hợp duy nhất ta có thể dùng nước lạnh thay thế coolant. Vậy mà thợ máy của bạn, trong khi kiểm tra dầu nhớt xe, y ta dùng nước lạnh để chế thêm vào két nước thì quả thực là vô lương tâm, và tỏ ra chẳng hiểu biết gì về một công tác bảo trì căn bản nhất và dễ dàng nhất.

(Hình minh họa: Uwe Meinhold/AFP/Getty Images)

Tại sao lại phải dùng coolant mà không thể dùng nước trong hệ giải nhiệt? Sau đây là một vài ưu điểm của Coolant so với nước:

1. Chịu nóng với nhiệt độ cao hơn

Ðúng vậy, khả năng chịu đựng một sức nóng cao trước khi sôi phải được kể là một ưu điểm của coolant so với nước. Bởi vì khi sôi lên là chất lỏng bắt đầu bốc hơi, và không còn có thể hoạt động hữu hiệu – làm mát máy – được nữa. Nói một cách khác, chất lỏng có độ sôi càng cao thì càng hữu hiệu hơn trong việc bảo vệ đầu máy. Coolant đáp ứng điều đó. Trong “hỏa ngục” nóng cháy của đầu máy, khi nhiệt độ lên tới 100 độ C (tương đương 212 độ F), nước lã sẽ sôi lên và hoàn toàn bị vô hiệu hóa, thì coolant – bắt đầu sôi ở 135 độ C (276 độ F) vẫn có thể lưu chuyển dễ dàng để làm nhiệm vụ. Sự bền bỉ của coolant đặc biệt cần thiết trong những tháng nóng mùa Hè hoặc khi bạn lái xe đi chơi xa, là lúc đầu máy xe xả thêm hơi nhiệt đòi hỏi sức chịu đựng “kiên cường” hơn của coolant.

2. Chịu lạnh với nhiệt độ thấp hơn

Khi nhiệt độ xuống thấp, một số chất lỏng đông đặc lại, và khi đông đặc (freeze) thì tăng thể tích. So sánh giữa nước lã và coolant, thì nước lã chịu lạnh kém hơn, đông đặc sớm hơn, cụ thể như sau:

-Nước đông đặc khi nhiệt độ xuống tới 0 độ C (tức 32 độ F).

-Coolant đông đặc ở -64 độ C (tương đương -84 độ F) khi được pha ở tỷ lệ tối ưu (70% antifreeze và 30% nước).

Ở các tiểu bang miền Ðông Hoa Kỳ, nhiệt độ mùa lạnh có thể xuống tới -25 độ C (tương đương -13 độ F). Nếu tài xế dại dột dùng nước lã thay vì Coolant, khi nhiệt độ xuống tới 0 độ, hệ thống giải nhiệt (cooling system) trong xe đã đông đặc lại thành đá, và trương phình khiến các ống dẫn nước vỡ toác, két nước hư hại, thậm chí có thể làm khối kim loại đúc đầu máy nứt ra nữa. Nhưng với một dung dịch nước coolant được pha chế đúng tỷ lệ thì 0 độ C vẫn chưa thấm thía vào đâu, thậm chí -25 độ C (tức -13 độ F), coolant vẫn lưu chuyển nhẹ nhàng, không làm hư hại hệ giải nhiệt và đầu máy. Chính vì vậy mà Coolant còn được gọi là antifreeze (chống đông đá).

3. Chống ăn mòn

Coolant được pha thêm hóa chất có khả năng chống ăn mòn. Nước lã không được như vậy, đã không có hóa chất chống ăn mòn, nước lại còn chứa nhiều khoáng chất (minerals) ăn mòn những bộ phận mà nước tiếp xúc, rất nguy hại cho hệ giải nhiệt và đầu máy.

4. Sự tiện lợi

So sánh về tiện lợi, chúng ta đành phải nói nước tiện lợi hơn. Chẳng hạn giữa đường xa lộ thênh thang, bạn chợt khám phá ra kim chỉ nhiệt đang mỗi lúc mỗi nhích lên cao do hệ thống giải nhiệt trong xe thiếu nước coolant. Trong tình cảnh đáng sợ đó, bạn táp xe vào lề, và nhấc hood (nắp đậy đầu máy) lên cho đầu máy tự giải nhiệt. Giữa lúc ấy có một chiếc xe truck tạt ngang, dừng lại bên cạnh, và từ đó xuất hiện một ông tiên với một bình nước lạnh thật lớn. Ông tiên tiếp nước vào hệ thống sắp cạn khô trong chiếc xe, rồi mỉm cười “say good-bye” mà không lấy một đồng lệ phí nào cả (tốt lành và dễ thương như vậy mà không phải là tiên thì là gì?). Trong lúc cần kíp đó, dĩ nhiên bạn không thể đòi hỏi phải đúng coolant mới tiếp nhận. Ðó là sự tiện lợi của nước, nước có thể cung cấp miễn phí, nhưng coolant thì ngay cả “tiên” cũng chẳng có sẵn để “cho không biếu không.”

Như vậy tại sao chúng ta lại không thể trở thành “tiên” cho chính mình? Bằng cách lúc nào cũng có sẵn một bình coolant để dành trong thùng xe, để khi nguy cấp là có ngay đồ xài! Chà, tiên này mới đúng thực là quyền phép! Ðành rằng nước coolant đắt hơn nhiều so với nước, nhưng nó cũng chẳng đắt tới mức những vị tiên chủ xe không thể có sẵn một bình để “sơ cua.”

 

Kết luận

 

Nói tóm lại, sau khi phân tích lợi ích giữa nước và coolant, bất cứ ai cũng có thể rút ra một câu kết luận về việc phải dùng thứ chất lỏng nào? Vào khi nào? Nếu bắt buộc phải dùng nước thay vì coolant, bạn phải rất chăm chú theo dõi nhiệt độ của đầu máy biểu hiện qua cây kim di chuyển trên đồng hồ chỉ nhiệt, và mực nước trong bình chứa (nếu đó là mùa Hè). Vào mùa Ðông, bạn lại càng cần phải theo dõi và tìm cách tháo nước ra nếu nhiệt độ bên ngoài sắp xuống tới mức đông đá. Không biết người thợ máy đổ nước vào hệ thống giải nhiệt của xe bạn có dặn bạn như vậy không?

Nếu vẫn quyết định dùng nước để giải nhiệt cho đầu máy, vì nước thì miễn phí trong khi coolant lại khá đắt đỏ, xin bạn hãy suy nghĩ tới những hậu quả trong tương lai: Tiết kiệm được mấy đồng lẻ mà để cho xe thiệt hại đến bạc ngàn, đó có phải là quyết định khôn ngoan không?

Một mặt khác, nếu dùng coolant để nâng cao khả năng giải nhiệt, góp phần bảo vệ đầu máy, chúng ta cần phải nhớ thêm điều này: Thay nước coolant định kỳ, khoảng 2 năm một lần. Khi thay xong, nhớ đổ coolant cũ vào một bình chứa riêng và mang đến một nơi thâu nhận dầu nhớt cũ. Ðừng đổ xòa ra đất: Coolant có thể ngấm xuống đất, làm hại nguồn nước ngầm, hoặc theo cống nước công cộng đổ ra sông, ra biển, làm hại các loài thủy sinh. Coolant là một hợp chất có tính độc hại. Coolant chưa dùng đến, phải được cất kỹ và bảo quản cẩn thận, đừng để cho trẻ em hoặc chó mèo đến nếm ngửi… Vì coolant có mùi thơm, có thể đánh lừa những thành phần thiếu phán đoán.

Phạm Ðình

[email protected]

Xe lột dên, xe kêu lóc cóc, xe rỉ nhớt…? Xin xem Cẩm Nang Bảo Trì Tập III đã phát hành. Cùng với Tập I, Tập II, mỗi tập $6.00+$2.00 cước phí. Money Back Guarantee 3 tháng. Gửi cheque hoặc tiền mặt cho Phạm Ðình, PO Box: 9255, Fountain Valley, California 92728-9255. Tel: 714-837-1935. Cho biết điện thoại và email, nếu có. Có thể hỏi tại nhà sách Tú Quỳnh 714-531-4284; hoặc Tự Lực 714-531-5290.