Mai Phi Long/Người Việt (tổng hợp)
WASHINGTON, DC (NV) – Chánh Án Kathryn Kimball Mizelle, người được cựu Tổng Thống Donald Trump đề cử, được phe bảo thủ khen ngợi như một vị anh hùng sau khi bà ra phán quyết bãi bỏ quy định đeo khẩu trang trên các phương tiện giao thông công cộng, theo bản tin của Bloomberg News hôm Thứ Tư, 20 Tháng Tư.
Một ứng cử viên chánh án “thiếu kinh nghiệm”
Dù bị tổ chức Luật Sư Đoàn Mỹ (ABA) đánh giá là “không hội đủ điều kiện” trở thành chánh án do thiếu kinh nghiệm, bà Mizelle, sinh năm 1987, vẫn được ông Trump đề cử vào Tòa Liên Bang Khu Vực Miền Trung Florida hồi năm 2020.
Trong khi ABA đưa ra tiêu chuẩn phải có tối thiểu 12 năm kinh nghiệm để được bổ nhiệm, bà Mizelle chỉ mới tốt nghiệp trường luật thuộc đại học University of Florida được tám năm.
Cuối cùng, bà Mizelle được Thượng Viện chuẩn thuận với số phiếu 49-41, trong đó toàn bộ 49 phiếu thuận của đảng Cộng Hòa.
Trong một lá thư gửi cho các nhà lãnh đạo của Ủy Ban Tư Pháp Thượng Viện hồi năm 2020, ông Randall Noel, người đứng đầu Ủy Ban Tiêu Chuẩn Tư Pháp Liên Bang của ABA, viết rằng đại đa số thành viên nhận định rằng bà Mizelle “không hội đủ tiêu chuẩn kinh nghiệm cần thiết tối thiểu để thực hiện nhiệm vụ cao cấp là một chánh án liên bang.”
ABA phân tích trong lá thư: “Kể từ khi được gia nhập ABA, bà Mizelle chưa từng xét xử một vụ án nào, dân sự hoặc hình sự, dù với tư cách là trưởng hoặc đồng cố vấn trong một hội đồng xử án.”
Việc bà Mizelle từng làm phụ tá cho bốn vị chánh án cấp liên bang, hay làm việc 10 tháng tại một công ty luật tư nhân và “khoảng ba năm làm việc trong bộ tư pháp liên bang,” ABA đánh giá chỉ tương đương với “năm năm kinh nghiệm xét xử tại tòa.”
ABA cho rằng không cần bàn cãi về tính chính trực và tính cách, đồng thời khen ngợi sự sắc sảo, chuyên cần của bà Mizelle, tuy nhiên “những đặc tính này không thể nào bù đắp, một cách đơn giản, cho khoảng thời gian hành nghề luật ngắn ngủi và thiếu hẳn kinh nghiệm xử án.”
Xuất phát bảo thủ của Chánh Án Mizelle
Theo nhật báo Tampa Bay Times, bà Mizelle, 35 tuổi, sinh trưởng ở Polk County, Florida, và tốt nghiệp trung học tư thục Lakeland Christian School. Bà tốt nghiệp cử nhân năm 2009 tại đại học Covenant College, cũng là một trường tư thục Thiên Chúa Giáo. Bà Mizelle tốt nghiệp luật năm 2012.
Chánh Án Mizelle là thành viên của tổ chức bảo thủ Federalist Society, và là giáo sư thỉnh giảng tại trường luật Levin College of Law thuộc đại học University of Florida, nơi bà tốt nghiệp.
Bà Mizelle từng làm phụ tá cho bốn chánh án liên bang, trong đó có ông Thomas Clarence, thẩm phán Tối Cao Pháp Viện, người đang bị công luận phê phán nên rút lui ra khỏi những quyết định có liên quan đến vụ bạo loạn tại Quốc Hội Mỹ hôm 6 Tháng Giêng, 2021, vì vợ ông, bà Virginia Clarence, một nhà hoạt động bảo thủ tích cực, gửi tin nhắn cho ông Mark Meadows, chánh văn phòng Toà Bạch Ốc thời Tổng Thống Trump, xúi giục lật ngược kết quả bầu cử.
Chồng của vị nữ chánh án là ông Chad Mizelle, một luật sư từng làm cố vấn cho Bộ Nội An và Tòa Bạch Ốc thời chính phủ Trump. Hồi Tháng Giêng, 2021, ông Mizelle tham gia công ty luật Jones Day, nơi người vợ từng làm việc.
Tháng Giêng vừa qua, ông Mizelle vào làm việc cho quỹ đầu tư Affinity Partners của ông Jared Kushner, con rể cựu Tổng Thống Trump, theo Law.com. Quỹ đầu tư này nhận được $2 tỷ từ quỹ đầu tư Public Investment Fund do Hoàng Thái Tử Mohammed bin Salman của Saudi Arabia đứng đầu. Hoàng thái tử là người bị tố cáo chủ mưu giết nhà báo Jamal Khasoggi tại Istambul, theo kết luận của Cơ Quan Tình Báo Mỹ (CIA), nhưng được cựu Tổng Thống Trump cứu thoát.
Điều này được chính ông Trump tiết lộ trong cuốn sách “Rage” của nhà báo Bob Wooward, làm việc cho nhật báo The Washington Post (WAPO).
Nhà báo Khasoggi là công dân Saudi Arabia và là cộng tác viên cho WAPO.
Phán quyết dựa trên phân tích hạn hẹp thuật ngữ “vệ sinh”
Trong phán quyết hủy bỏ quy định đeo khẩu trang của CDC, Chánh Án Mizelle dựa vào cách giải thích của bà về thuật ngữ “vệ sinh.”
Thuật ngữ này nằm trong Đạo Luật Y Tế Công Cộng có từ năm 1944, trao cho chính phủ liên bang những quyền hạn nhất định để đối phó tình trạng khẩn cấp liên quan đến sức khoẻ công chúng, theo NPR.
Cụ thể, luật nói rằng nếu đang cố gắng ngăn chặn sự lây lan của các bệnh truyền nhiễm, chính phủ có thể “cung cấp cho các hoạt động kiểm tra, tẩy uế, khử trùng, vệ sinh, tiêu diệt sâu bọ, tiêu hủy động vật hoặc vật phẩm được phát hiện là bị nhiễm bệnh hoặc nhiễm bẩn là nguồn lây nhiễm nguy hiểm cho con người, và các biện pháp khác, theo nhận định của cơ quan có thẩm quyền cho là cần thiết.”
CDC lập luận rằng đeo khẩu trang đủ tiêu chuẩn là “vệ sinh” theo luật, nhưng bà Mizelle không đồng ý, bà chọn một định nghĩa hẹp hơn nhiều về thuật ngữ này để loại trừ biện pháp đeo khẩu trang.
Vị chánh án do ông Trump đề cử lập luận trong phán quyết rằng: “Chữ vệ sinh có thể hiểu rằng là chùi sạch, làm sạch một cái gì đó cho ‘sạch sẽ.’ Còn việc đeo khẩu trang không có liên quan gì đến việc lau chùi cả.”
“Đeo khẩu trang không làm ‘vệ sinh’ người đeo hay là các phương tiện giao thông,” vị chánh án bảo thủ kết luận.
Tuy nhiên, giới học giả luật lại lắc đầu trước cách lập luận của bà Mizelle.
“Nếu bất kỳ sinh viên nào mà đưa ra ý kiến kiểu như vậy trong bài thi tốt nghiệp, tôi không nghĩ rằng mình sẽ đồng ý đó một sự phân tích đúng đắn,” Giáo Sư Erin Fuse Brown, giảng dạy khoa luật tại đại học Georgia State University, nói với NPR.
Sau khi đọc phán quyết dài 59 trang của Chánh Án Mizelle, vị giáo sư luật nhận định: “Đây là quyết định của một người đã có chủ ý nhưng cố gắng tô vẽ ngôn từ pháp lý mặc dù chẳng có lập luận pháp lý gì cả.”
Giáo Sư Erin Fuse Brown phân tích mặc dù cách hiểu về “vệ sinh” này có thể đúng với trình độ của người dân, nhưng đó không phải là cách thuật ngữ này được sử dụng trong lĩnh vực y tế công cộng hoặc được CDC, nơi ban hành quy định, hiểu như vậy.
“Đó là ngôn ngữ từ năm 1944. ‘Làm vệ sinh’ chỉ là cách gọi cũ trong y tế công cộng là thực hiện các bước y tế công cộng truyền thống để ngăn chặn sự lây lan của dịch bệnh,” vị giáo sư nói.
Ngoài ra, Giáo Sư Fuse Brown cũng nhắc nhở rằng việc đeo khẩu trang được áp dụng rộng rãi trong vụ dịch cúm Tây Ban Nha năm 1918, xảy ra khoảng hai thập niên trước khi đạo luật của Mỹ được thông qua.
“Lý luận trong phán quyết này kém cỏi nhưng sẽ gây ra những hậu quả tồi tệ và nghiêm trọng đối với y tế cộng đồng. Hơn lúc nào hết, chính phủ Mỹ sẽ khó kiểm soát sự lây lan của COVID-19 trong lúc này,” vị giáo sư nhận định.
Ai chịu trách nhiệm trong việc phủ nhận thẩm quyền chống dịch của CDC?
Sau khi hủy bỏ sắc lệnh bắt buộc đeo khẩu trang trên phương tiện công cộng vào hôm Thứ Hai, bà Mizelle nhận được vô số lời khen ngợi từ các thượng nghị sĩ đảng Cộng Hòa.
“Gần hai năm trước, tôi ủng hộ việc bổ nhiệm bà Mizelle làm chánh án tòa liên bang,” Thượng Nghị Sĩ Marco Rubio (Cộng Hòa – Florida) viết tweet hôm Thứ Hai. “Hôm nay, bà ấy đưa ra một quyết định khiến tôi cảm thấy vô cùng tự hào.”
Nhưng giới trí thức chuyên ngành luật không đồng tình với các chính trị gia bảo thủ và dự đoán chính trị làm lũng đoạn hoạt động mang tính chuyên môn của các cơ quan y tế.
Giáo Sư James Hodge, giảng dạy khoa luật tại đại học Arizona State University, cho rằng phán quyết của bà Mizelle sẽ khiến các cơ quan y tế không còn thẩm quyền để đưa ra những quyết định bảo vệ sức khỏe công chúng, “khi kiểu lập luận này trở thành một tiền lệ trong hệ thống pháp lý của đất nước, và sẽ tạo một hậu quả tệ hại cho CDC trong tương lai.”
“Đánh giá của ABA và độ tuổi của Chánh Án Mizelle không phải là nguyên nhân khiến bà đưa ra quyết định tệ hại này,” NPR dẫn lời ông Anthony Michael Kreis, giáo sư luật tại trường đại học Georgia State University.
“Nguyên nhân chính là do đa số các thượng nghị sĩ tin rằng bà Mizelle đủ trình độ, và bây giờ bà ấy sẽ tiếp tục đưa ra nhiều quyết định tệ hại khác trong 30, 40, hay 50 năm tiếp theo,” Giáo Sư Kreis đưa ra một kết luận không hề sáng sủa. [đ.d.]
—-
Liên lạc tác giả: [email protected]
